راهنمای محلی خوزستان

محله شوشتری‌هارامهرمز

محله‌ی شوشتری‌ها یکی از محله‌های قدیمی رامهرمز است. در دوره قاجار، با رونق گرفتن شهر، افراد زیادی از مناطق اطراف به رامهرمز مهاجرت کردند؛ از جمله از شوشتر. این مهاجرت‌ها به روابط دیرینه‌ی دو شهر برمی‌گردد. جاده‌ای در رامهرمز وجود دارد که از گذشته به نام شوشتری رو شناخته می‌شد. به گفته‌ی آقای مهندس چهارمحالی، ساکن شوشتر، در شوشتر نیز جاده‌ای به نام رومز رو وجود دارد.

محله‌ی شوشتری‌ها محل سکونت خانواده‌های متعددی بود که اغلب به مشاغل بازاری اشتغال داشتند. با آقای مسعود خجسته، فرهنگی محترم رامهرمز و از اهالی این محله، گفت‌وگویی انجام دادم که در ادامه می‌خوانید:

از چه زمانی شما به رامهرمز آمدید؟
پدربزرگ من در دوره قاجار به رامهرمز آمد. اما من و مرحوم پدرم در همین شهر متولد شدیم. پدربزرگم بازاری بود و مغازه‌ی پارچه‌فروشی داشت.

در محله‌ی شوشتری‌ها چه خانواده‌هایی ساکن بودند؟
خانواده‌های قدکساز، مشکلی، سقازاده، حریفی، خجسته (ماهی‌زاده)، عطار شوشتری، قدکپور، کوزه‌ساز، خدارحمی، طبیب، سفید، نیکزاد، مرواریدی، بینا، فرزین، سمندی، ساقی، نداف و بسیاری دیگر. بیشتر این خانواده‌ها به مشاغلی مثل آهنگری، پارچه‌فروشی، لحاف‌دوزی، حلوافروشی، رنگرزی و... مشغول بودند. مثلاً خانواده‌ی قدکساز کارگاه رنگرزی داشتند و مردم از نقاط مختلف شهر برای رنگ‌کردن پشم قالی و گلیم به آن‌ها مراجعه می‌کردند.

در محله‌ی شوشتری‌ها چه مراسم‌هایی برگزار می‌شد؟
مراسم‌های مختلفی برگزار می‌شد. به یاد دارم شب نیمه شعبان، کودکان به در خانه‌ها می‌رفتند و شعری به زبان شوشتری می‌خواندند؛ صاحب‌خانه نیز گندم برشته، باقلا، شکلات یا شیرینی به آن‌ها می‌داد.
در نوروز و چهارشنبه‌سوری هم مانند سایر نقاط آتش روشن می‌کردیم و دید و بازدید انجام می‌شد. مراسم بردن جهاز هم از دیگر مراسم‌های رایج بود؛ وسایل جهیزیه را در سینی‌های بزرگ می‌چیدند و به خانه عروس می‌بردند.
در سفره‌ی عقد نیز هل و قند کوبیده‌شده می‌گذاشتند که عروس و داماد به عنوان شیرینی عقد در دهان یکدیگر می‌گذاشتند. به این شیرینی هیله قند می‌گفتند (هیله به زبان شوشتری به معنای هل است). مراسم سفره شاه‌پریون هم در ماه رجب برگزار می‌شد و روی آن سفره، قند و کنجد کوبیده‌شده قرار می‌دادند.

آیا حسینیه‌ی شوشتری‌ها متعلق به خانواده‌ی شماست؟ در این حسینیه چه مراسم‌هایی برگزار می‌شد؟
بله، این حسینیه متعلق به پدربزرگم بود. مراسم عاشورا به‌صورت مفصل در این حسینیه برگزار می‌شد و دسته‌های عزاداری به خیابان می‌رفتند. پس از دهه‌ی محرم نیز مراسم روضه‌خوانی برای خانم‌ها و آقایان تا ماه صفر ادامه داشت. در ماه رمضان نیز شب‌های احیا در این حسینیه برگزار می‌شد. مادربزرگم با اینکه سواد نداشت، قرآن‌خوانی می‌کرد و جلسات قرآن‌خوانی برای خانم‌ها ترتیب می‌داد.

درباره‌ی معماری خانه‌های این محله چه می‌توانید بگویید؟
خانه‌ها از گچ و سنگ ساخته شده بودند. حسینیه‌ی شوشتری‌ها هم همین‌طور بود؛ البته بعدها نمای آن با آجر پوشیده شد. خانه‌ها حیاط‌های بزرگی داشتند و درِ ورودی دو سکوی سنگی به نام خواجه‌نشین داشت که محل گپ‌وگفت مردم بود. معماری خانه‌ها طاقی‌شکل بود؛ بعد از درِ ورودی، راهرویی قرار داشت که به حیاط و فضای اصلی خانه می‌رسید. اکثر خانه‌ها اندرونی و بیرونی داشتند.

خانه‌های محله‌ی شوشتری‌ها چه ویژگی خاصی داشتند؟
بسیاری از خانه‌های این محله و محله‌ی دزفولی‌ها شوادون داشتند؛ زیرزمین‌هایی با عمق ۶ تا ۸ متر که در تابستان بسیار خنک بودند. مردم حتی گوشت را در شوادون آویزان می‌کردند تا خراب نشود.

آیا در محله مکانی برای تجمع مردم وجود داشت؟
خیر، بیشتر دورهمی‌ها در خانه‌ها انجام می‌شد، چون خانه‌ها فضای بسیار بزرگی داشتند و برخی نیز حوض آب و باغچه داشتند.

این محله همچنان یادآور روزگار قدیم و پیوندهای عمیق مردم دو شهر است.

نویسنده:سارا حسینی

آیین کهن غم به در شوشتر

آئین سنتی “غم به در” از آئین های سنتی شوشتر توسط مردم و جمعی از علاقه مندان و دوست داران به تاریخ و فرهنگ شوشتر برگزار شد.

در گذشته، مردم شوشتر پس از گذراندن سیزده‌بدر، روز چهاردهم فروردین را به جشن و شادی اختصاص می‌دادند و آن را با نامی جالب و خاص به یاد می‌آوردند.

غم بدر. برخلاف سیزده‌بدر که با هدف دور کردن نحسی و گذراندن اوقات در طبیعت برگزار می‌شد، غم بدر به‌عنوان روزی برای کنار گذاشتن هرگونه غم و اندوه و آغاز دوباره با امید و انرژی مثبت شناخته می‌شد.

در این روز، خانواده‌ها دور هم جمع می‌شدند، به موسیقی گوش می‌دادند، شعر می‌خواندند و با انجام بازی‌های محلی و رقص‌های سنتی، فضایی شاد و مفرح ایجاد می‌کردند. غم بدر نمادی از روحیه شاداب و پرانرژی شوشتری‌ها بود که حتی پس از پایان تعطیلات نوروز، همچنان تلاش می‌کردند شادی و نشاط را در زندگی خود حفظ کنند

این آئین که جزو سنت‌های گذشته شوشتر به شمار می‌رود،و سالها به فراموشی سپرده شده بود شامل اجرای پیاده‌روی خانوادگی‌، اجرای ورزش‌ها و بازی‌های قدیمی شوشتر، شعرخوانی و خواندن موسیقی‌های زیبای محلی برگزاری نمادین بخشی از آداب و رسوم عروسی سنتی ...مراسم برق زنان بود.

عکس:محمد آهنگر /فارس

"شیر سنگی" یا "برد شیر" نماد ایل بختیاری در استان خوزستان

"شیر سنگی" یا "برد شیر" نماد ایل بختیاری در استان خوزستان است که از قدیم‌الایام برای سنگ قبرهای متوفیان خود به کار می‌بردند. شیر سنگی، تندیس‌هایی از جنس سنگ‌ هستند که در گذشته توسط سنگ‌ تراش‌ها به شکل شیر تراشیده می‌شدند و به نشانه شجاعت، دلاوری و ویژگی‌هایی چون هنرمندی در شکار و تیراندازی در جنگ و مهارت در سوارکاری، بر آرامگاه بزرگان قوم خود قرار می‌دادند.

عکس:امین نظری/ایسنا

لذت ماهی کبابی با چاشنی حشو در خوزستان

در روزهای جمعه، مردم عرب خوزستان علاقه زیادی به خوردن غذاهای دریایی دارند، به ویژه ماهی کبابی (سِمَچ شَوُي) که با "حشو"، سبزی مخصوص ماهی با ادویه‌های خاص جنوب، طعم‌دار می‌شود. به همین دلیل، بازارهای ماهی در این روزها در شهرهای جنوبی استان بسیار پررونق است و کباب کردن ماهی در اشکال مختلف تبدیل به یک سنت محبوب و داغ می‌شود.

عکس:فرید حمودی

طبیعت روستای گردشگری شیوند

روستای گردشگری شیوند در نزدیکی دریاچه سد کارون سه قرار دارد. این روستا با برخورداری از آب و هوای معتدل و .جایی که صدای دلپذیر آب‌و‌هوای پاک و کوهستانی، روح و جسم شما را جانی دوباره می‌بخشد در چهار فصل موقعیت مناسبی را برای طبیعت گردان فراهم کرده است

طبیعت بکر و دلپذیر شیوند، باعث شده تا افراد بیشماری به این منطقه سفر کنند تا از آرامش و زیبایی های آن لذت ببرند. در این روستا می توانید از گردش در جنگل های سرسبز و آبشارهای زیبا لذت برده و از آب و هوای پاک و طبیعت زیبای آن بهره مند شوید.

عکس:ایکنا

زندگی در کنار گاومیش‌ها

گاومیش بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی مردم روستایی عرب خوزستان است.

این حیوانات که به دلیل نیازشان به آب‌تنی روزانه چندین بار به رودخانه‌ها برده می‌شوند، معمولاً در نزدیکی منابع آب مانند رودخانه‌ها و تالاب‌ها پرورش می‌یابند. در منطقه دشت آزادگان، گاومیش‌ها به صورت خانوادگی در یکی از شاخه‌های کارون شنا می‌کنند. چوپان‌های گله بر حسب دمای هوا، روزانه دو تا سه مرتبه گاومیش‌ها را به رودخانه می‌برند تا از گرمای زیاد و بیماری‌های پوستی احتمالی این حیوان جلوگیری کنند.

در این منطقه، مردم اغلب از طایفه مزرعه هستند و گاومیش‌داری شغل اصلی بسیاری از آنها است. از شیر گاومیش‌ها برای تولید محصولات لبنی مختلفی مانند ماست، پنیر و دوغ استفاده می‌شود که هم برای مصرف خانوادگی و هم برای فروش به بازارهای محلی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این روش معیشتی به مردم منطقه امکان می‌دهد که از منابع طبیعی برای بقای خود و خانواده‌هایشان بهره‌برداری کنند.

گاومیش‌داری در این منطقه، همراه با تمرکز بر حفظ طبیعت و منابع آبی، نشان‌دهنده تعامل نزدیک و همزیستی مردم با محیط زیست خود است. شغل گاومیش‌داری نه تنها به عنوان یک منبع درآمد بلکه به عنوان بخشی از فرهنگ و هویت استان خوزستان به شمار می رود.

انارچینی در روستای گردشگری شیوند

فصل پاییز زمان برداشت انار در روستای شیوند واقع در شهرستان دزپارت استان خوزستان است. شهرستان دزپارت در شمال شرق استان خوزستان علاوه بر جاذبه‌های تاریخی، دارای طبیعت بکری است و آب و هوای مطبوعی دارد. میوه انار یکی از محصولات اصلی این روستا محسوب می‌شود و هر ساله در اواخر مهر ماه و اوایل آبان مراسم انار چینی برگزار می‌کنند

این روستا دارای بیش از ۲ هزار هکتار باغات شامل انار، مرکبات، انجیر و سایر محصولات است و از این جهت قطب تولید محصولات کشاورزی به شمار می‌رود که در این بین باغات انار با بیش از ۷۰۰ هکتار بیشترین سطح را به خود اختصاص داده است.

عکس : ایکنا

سرزمینِ ایران؛ جشنِ رنگ در عروسی بختیاری

طایفه‌ی بزرگ شیخ رباط یکی از اقوام بختیاری است که جشن‌های عروسی چندهزار نفری‌شان را در منطقه بازفت برگزار می‌کنند.

این قوم با حفظ آداب اصیل یکی از کهن‌ترین اقوام ایران است.

عکس: رضا کامران سامانی/دانشجو

روز ملی روستا و عشایر

۱۵ مهر ماه در تقویم ایرانی روز ملی روستا و عشایر است. این مجموعه نگاهی نزدیک به سبک زندگی سنتی و پرتحرک روستاییان و عشایر ایران است. جلوه‌هایی از کار، فرهنگ و طبیعت بکر؛ زندگی‌هایی که همچنان در تپش طبیعت و با اصالت تاریخی خود ادامه دارند و روایتی از مقاومت و همزیستی با طبیعت را به تصویر می‌کشند.

عکس :خبرگزاری دانشجو

آیا دست ویلاسازان از محوطه تاریخی "دستوا" شوشتر کوتاه می‌شود؟

جولان ویلاسازان در محوطه تاریخی "دستوا" شوشتر سال‌هاست که بلای جان این محوطه تاریخی ارزشمند شده و با وجود فریادهای فعالان و دوستداران میراث فرهنگی اما همچنان ویلاسازی و به طور کلی ساخت و ساز غیرمجاز در این محوطه تاریخی ادامه دارد.

به گزارش ایرنا دستوا از شهرهای کهن تاریخی در شهرستان شوشتر در استان خوزستان است. قدمت این محوطه بر اساس پژوهش‌های باستان‌شناختی به دوران پارت-ساسانی می‌رسد و سکونت در آن حتی در دوران اسلامی به ویژه صدر اسلام نیز تداوم داشته است.

این محوطه باستان‌شناختی سال ۱۳۴۷ با عنوان شهر قدیم دستوا در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده ‌است. دستوا در چند دهه گذشته به ویژه چند سال اخیر دستخوش تغییرات متعددی شده است که این تغییرات آسیب‌هایی را برای این اثر ارزشمند تاریخی در پی داشته است.

به طور کلی و به گفته دوستداران میراث فرهنگی توسعه باغ ویلاها در چند سال اخیر از عمده‌ترین آسیب‌هایی است که در این محوطه تاریخی رخ داده است؛ هر چند با پیگیری‌های اداره میراث فرهنگی شهرستان، یگان حفاظت، دوستداران و فعالان میراث فرهنگی و حتی جوامع محلی تلاش‌هایی برای جلوگیری از این اقدامات شد اما این روند همچنان ادامه دارد.

تجاوز به حریم دستوا

ابوالفضل مهدی‌پور، دوستدار و فعال میراث فرهنگی در شوشتر در این باره به خبرنگار ایرنا می‌گوید: عرصه و حریم شهر تاریخی دستوا مشخص نشده است و همین مساله موجب شده تا ویلاسازی در این شهر تاریخی ارزشمند وجود داشته باشد و به راحتی به حریم آن تجاوز شود. وی ادامه می‌دهد: از آنجایی که این ساخت و سازها، بدون مجوز انجام می‌شود آمار دقیقی از آن نیز وجود ندارد.

مهدی‌پور می‌افزید: علاوه بر مساله ساخت و سازهای غیرمجاز، این محوطه نیازمند مرمت، بازسازی، حفاظت و نگهداری است و کاوش‌ها باید در آن دوباره ادامه پیدا کند.

وی در خصوص اهمیت محوطه دستوا می‌گوید: بخشی از تاریخ گمشده شوشتر و خوزستان در این محوطه تاریخی است.

کاوش و گمانه زنی ها

به گفته حسن درخشی، باستان شناس و عضو هیات علمی دانشگاه، برای نخستین ‌بار علی اکبر سرفراز، دستوا را در سال۱۳۴۷ بررسی و در آن گمانه‌زنی انجام داد.

او با ایجاد ۲ ترانشه A و B در اراضی دستوا آثاری شامل آرامگاه الیمائید، سفالینه‌های ساسانی تا اسلامی و آثاری از کوره سفالگری ساسانی بدست آورد.

پس از مدتی وقفه، کاوش در محوطه دستوا به سرپرستی مهدی رهبر از سرگرفته شد و آشکار شدن اتفاقی بخشی از سقف آرامگاهی در گلالک، سرآغاز کاوش‌های ممتد باستان‌شناختی در اراضی دستوا در دهه ۶۰ شد.

عباس مقدم نیز در بررسی‌های باستان‌شناختی میاناب شوشتر، این محوطه را مورد بررسی قرار داده و کدهای KS ۱۵۰۳ تا KS ۱۵۱۰ را در گزارش خود به محوطه دستوا اختصاص داده است.

مهدی رهبر دوباره در ۲ فصل به قصد آموزش دانشجویان باستان‌شناسی دانشگاه شوشتر در این محوطه کاوش‌هایی انجام داد که منجر به شناسایی گورستان، تعدادی گچبری و آثار معماری منفرد شد.

آخرین بار گمانه‌زنی به منظور تعیین عرصه و حریم محوطه توسط عبدالرضا پیمانی در محوطه دستوا صورت گرفت که به دلیل ناکافی بودن اطلاعات حاصل از گمانه‌زنی منجر به تهیه نقشه مصوب نشد.

پس از آن در تاریخ ۲۹ دی ماه سال ۱۴۰۲، سیدمحسن حسینی سرپرست معاونت میراث‌فرهنگی خوزستان اعلام کرد مقرر شده تعیین عرصه و حریم این محوطه تا پایان سال ۱۴۰۲ انجام و سپس مرمت و مطالعات پژوهشی در محوطه آغاز شود با این حال تا عرصه و حریم این محوطه مشخص نشده و این وعده همچنان بلاتکلیف مانده است.

تشکیل پرونده حقوقی برای متجاوزان

امین مهدوی‌کیا، مدیر پایگاه میراث‌ملی شهر تاریخی دستوا در خصوص تعرضات صورت گرفته به این محوطه تاریخی به ویژه ویلاسازی توضیح داد: در خصوص مساله ساخت و سازهای غیرمجاز در این محوطه پرونده حقوقی تشکیل شده و نماینده حقوقی اداره میراث فرهنگی شهرستان شوشتر نیز در حال پیگیری آن است.

وی به تشکیل چند پرونده جدید در خصوص ساخت و سازهای غیر مجاز در این محوطه اشاره کرد و افزود: با توجه به اینکه در سال‌های گذشته این محوطه تاریخی تعیین عرصه و حریم نشده و ضوابطی برای آن صادر نشده بود با پیگیری‌هایی که از اداره کل میراث فرهنگی شد گمانه‌زنی و مطالعه محوطه از سر گرفته شد و پیمانکار در حال تنظیم گزارش‌ها است تا به تولید ضوابطی برای عرصه و حرایم این محوطه تاریخی منجر شود.

مهدوی‌کیا بیان کرد: با مشخص شدن ضوابط عرصه و حریم، می توان با استناد به آنها، ادله محکم و کافی برای جلوگیری از ساخت و سازهای غیر مجاز وجود دارد. وی گفت: گمانه‌زنی در محوطه از حدود ۴۵ روز پیش آغاز شده، اقدامات میدانی آن به اتمام رسیده و در حال حاضر مشاور در حال تولید گزارش و نقشه‌ها است.

تعیین عرصه و حریم تا پایان مهر ماه جاری

مدیر پایگاه میراث‌ملی شهر تاریخی دستوا تاکید کرد: تا پایان ماه جاری گزارش‌ها تکمیل و آماده ارسال برای اداره کل ثبت حرایم است. وی ادامه داد: در حال حاضر و تا زمان آماده شدن عرصه و حریم هر گونه موردی که افراد محلی و یگان حفاظت شهرستان مبنی بر تجاوز به محوطه گزارش داده شود بلافاصله تشکیل پرونده حقویقی داده می‌شود.

مهدوی‌کیا همچنین به برنامه‌ریزی برای حفاظت و مرمت این محوطه اشاره کرد و افزود: محل سایبان‌هایی که در یکسال گذشته به سرقت رفته بودند در حال بهسازی است و همچنین گچبری‌هایی که در کاوش‌های قبلی به دست آمده بود یک دوره مرمت شدند.

وی بیان کرد: حراست و نگهبانی و جلوگیری از حفاری‌های غیرمجازی به صورت رصد می‌شود.

محوطه دستوا از جمله آثار به شمار می‌روند که همچنان اطلاعات تاریخی بسیاری در دل آن نهفته است اطلاعاتی که می‌تواند ورق‌های جدیدی را به تاریخ اضافه کند اکنون باید دید با وعده‌ای که برای مشخص شدن عرصه و حریم این اثر ارزشمند داده شده آیا دست ویلاسازان از این محوطه ارزشمند تاریخی کوتاه می‌شود یا همچنان باید شاهد جولان آن‌ها باشیم؟

گزارش:ایرنا/عاطفه جوادی

باغ موزه آبادان

باغ موزه دفاع‌ مقدس آبادان یکی از بزرگترین موزه‌های طبیعی دفاع مقدس به مساحت ۲۷ هکتار و در محله بریم و همجواری با اروندرود و «فاو» عراق واقع است. این باغ موزه دارای آثار بکر و دست‌نخورده از عملیات‌های دفاع مقدس بوده و مزار هشت شهید گمنام در آن قرار دارد.

موزه دفاع مقدس آبادان یکی از بکرترین و بزرگترین موزه های طبیعی دفاع مقدس به مساحت ۲۷ هکتار که در منطقه بریم و با نام قدیمی نخلستان مطرح بود اکنون به واسطه دفاع و مقاومت مردمی این قسمت را به عنوان موزه دفاع مقدس آمادان و همچنین موزه جنگ پالایشگاه آبادان مورد نظر قرار گرفته است این مکان در صفر مرزی واقع در غرب آبادان همجوار با رودخانه اروند و مقابل شهر سیبه عراق قرار گرفته است.

این مجموعه بی نظیر در همجواری باشگاه انکس و نسب آبادان و همچنین در همجواری اروند صغیر و جزیره مینو نیز واقع گردیده است که به نوبه خود نه تنها می تواند جهت رایانه نور بلکه مهمان های نوروزی و همچنین جهت اربعین امام حسین علیه السلام قرار گیرد.

سوله ترکش خورده که یکی از بی نظیر ترین یادمان های باقی مانده از دفاع مقدس جنگ که نشانه مقاومت مردم آبادان را نیز در این سوره ترک خورده نشان می‌دهد. این سوله از سمت دیوارها و سقف و حتی روی زمین نشانه‌های جنگ و مقاومت مردم را در خود جای داده است

موزه دفاع مقدس آبادان دارای بزرگترین پارکینگ و امکانات گردشگری از لحاظ موقعیت مکانی دارای اهمیت می باشد‌. و حتی می توان به عنوان گردشگریهای روستایی. راهیان نور دانش آموزی و دانشجویی مورد استفاده قرار گیرد لازم به ذکر است که این مکان از لحاظ میراثی نیز مورد اهمیت و همچنین ثبت ملی گردیده است

عکس:ایکنا

پل ساسانی دزفول

پل قدیم دزفول مهم‌ترین اثر تاریخی دزفول است. این پل که دو منطقه شرقی و غربی دزفول را به هم وصل می‌سازد، در حقیقت یکی از راه‌های رابط منطقه جندی شاپور و سرزمین بین‌النهرین بوده، که به دستور شاپور اول ساسانی پس از پیروزی بر امپراتوری بیزانس در نبرد ادسا ساخته شده است.این پل بر روی پایه‌های پلی به جا مانده از دوره ساسانی بنا شده و در دوره‌های عضدالدوله دیلمی، صفوی و قاجار بازسازی شده است. این پل دارای ۱۴ دهانه است و آب رودخانه دز از زیر آن عبور می‌کند.

پل قدیم دزفول از معدود پل های تاریخی دنیا بود که عبور و مرور خودروها بر روی آن انجام می‌شد.

این ترددها میتوانست به تخریب تدریجی و سست کردن پایه‌ها و نابود شدن پل بی انجامد. از سال‌ ۱۳۸۹ تردد خودروها بر روی این پل باستانی متوقف شد و هم‌اکنون فقط گذر با پای پیاده از روی آن مجاز است.

عکس:امین نظری/ایسنا

سوسن سرخاب اندیکا؛ قطعه‌ای از بهشت پنهان خوزستان

منطقه گردشگری سوسن سرخاب یکی از زیباترین و بکرترین مناطق بخش چلو شهرستان اندیکا در خوزستان است که در فاصله ۷۰ کیلومتری از شهر قلعه خواجه و ۱۵ کیلومتری تاراز قرار دارد. این منطقه کوهستانی با طبیعت بی‌نظیر خود به‌عنوان یکی از مقصدهای مهم گردشگری استان شناخته می‌شود.

به گزارش خبرگزاری فارس از اهواز، از جمله جاذبه‌های اصلی سوسن سرخاب می‌توان به چشمه‌ها و آبشارهای خروشان با آبی سرد و زلال اشاره کرد که در میان طبیعت سرسبز منطقه جریان دارند و فضایی آرامش‌بخش را برای بازدیدکنندگان فراهم می‌کنند.

این منطقه همچنین دارای باغ‌های متنوع شامل انار، انگور، انجیر و گردو است که مناظر زیبایی از باغات روستایی و کشاورزی را به نمایش می‌گذارد.علاوه بر این، سایه‌سار درختان کهنسال در کنار مناظر چشم‌نواز طبیعی، فرصت‌های فراوانی برای تفریح و گردش فراهم کرده است. طبیعت بکر و مناظر ییلاقی این منطقه، به‌ویژه در فصول گرم سال، محلی ایده‌آل برای علاقه‌مندان به طبیعت و کوهنوردی است.منطقه سوسن سرخاب به‌عنوان یک مقصد گردشگری مهم، ظرفیت بالایی برای توسعه گردشگری طبیعی و اکوتوریسم دارد.

این منطقه به‌دلیل آب‌وهوای مطبوع و مناظر طبیعی منحصر به فرد، می‌تواند محلی برای جذب گردشگران داخلی و حتی خارجی باشد. فراهم‌سازی زیرساخت‌های مناسب گردشگری مانند اقامتگاه‌ها، مسیرهای کوهنوردی و امکانات رفاهی می‌تواند به رونق بیشتر این منطقه کمک کند.

اینجا خوزستان به فصل خرما پزان

ضرب‌المثلی قدیمی است که می‌گوید: «دست ما کوتاه و خرما بر نخیل»، اما اینجا دست‌ها برای چیدن خرما کوتاه نیست و کشاورزان با یک طناب، ارتفاع ۱۰ تا ۲۰ متری نخل را بالا می‌روند تا به خرما برسند.
فصل خرما چینی است و گرما به اوج خود رسیده؛ فصلی که به نام "خرماپزان" یا در اصطلاح و به زبان نخلداران و مردم جنوب به خرماپزون معروف است.

چرخ طبیعت در خوزستان می‌چرخد و میوه نخل می‌پزد و اهالی جنوب را دعوت به آیین خرماچینی میکند

گرمای خورشید امیدوارانه به جان این میوه‌های نخل، ذره‌ذره رخنه کرده و طعم‌شان را از گس تا شیرین، به بلوغ رسانده ‌است.

در طول مسیر، هر طعمش با یک رنگ و ظاهر خاص خود را نشان می‌دهد که ذایقه‌های متنوعی را برای امتحان کردن و چشیدن به خود می‌کشاند.

این روزها این روزها دمای هوا در جنوب ایران و استان خوزستان به آستانه ۵۰ درجه نیز می‌رسد امّا فعالیت و تلاش در نخلستان های سراسر این دیار متوقف نشده و جنوبی‌ها با عشق و همّت فوق العاده به برداشت محصول از باغات می پردازند.

این «گرمای خرماپزان» جنوب و بوشهر است که موجب به بار نشستن نخل‌ها و برداشت محصول باغات خرما شده و کام دنیا را شیرین می کند

برداشت خرما یک رسم جذاب و دیدنی است که تماشای آن را در سفر به جنوب در فصل خرما پزون نباید از دست داد..

نخلستان‌های جنوب یکی از مناظر طبیعی کمیابی است که با خوشه‌های پربار و طلایی انواع حکایت شیرینی از منطقه زرخیز خوزستان روایت می‌کنند.

اهالی خوزستان همیشه با خاطرات و حس و حال دوران کودکی و نوجوانی در نخلستان زندگی کرده و این دغدغه را داشتند که ضمن حفظ محیط زیست گیاهی و جانوری نخلستان، فرهنگ و رسم و رسوم نخلستان را هم به همه بشناساند.

خرماچینی، آیین چند هزارساله ما و یکی از قدیمی‌ترین آیین‌های کشت‌گری باقیمانده از ایران باستان است،میراث ارزشمندی که با سنت و تاریخ اهالی منطقه جنوب پیوند خورده‌ و بخش مهمی از فرهنگ غنی آنها شده‌ است
میان جریان زندگی، ساکنان جنوب، نخل را از ميراث‌ ارزشمند بعد از خود و شجره وفادارشان در نظر می‌گیرند. اهميت این درخت بااصل و نسب از گذشته‌های دور آن‌قدر در فرهنگ غنی و ادبيات شفاهی مردم این منطقه تنیده شده که اغراق نيست اگر به نخل، نفر می‌گویند و ارزشش را با انسان برابر می‌دانند..

جالب است بدانید رطب چینی استان بوشهر چند سالی است که به ثبت ملی رسیده است همچنین شورای عالی انقلاب فرهنگی روز ۲۵ شهریور را به عنوان روز خرما نامگذاری و به تقویم رسمی کشور اضافه کرد.

پ.ن:درخت نخل علاوه بر میوه‌ی متنوع و خوش طعمش کاربردهای فراوانی در زندگی روزمره‌ی انسان‌ها، اعم از: استفاده در تولید داروهای گیاهی، ساخت وسایل کاربردی و اشیاء تزیینی دارد. همچنین نخل و فراورده‌های آن در وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی منطقه موثر بوده و بخش اعظمی از آداب، رسوم و آئین‌های محلی و بومی منطقه را به خود اختصاص می‌دهد. امرار و معاش اکثر ساکنان روستاهای جنوب کشور از طریق تولیدات درخت نخل می‌باشد.

تصاویر برداشت رُطب در فصل خرما پزان خرمشهر را نشان میدهد

عکس:فرید محمودی/ فارس

قبرستان ارامنه در آبادان

از زمان پیدایش آبادان قومیت‌ها و ادیان زیادی در آن ساکن شدند که یکی از این ادیان ارامنه بودند و قبرستانی را در این شهر به خود اختصاص دادند.

اولین دسته مهاجرین ارامنه برای کار در پالایشگاه ابادان در ۱۹۱۲ به شهر وارد شدند و در زمانه جنگ جهانی اول جمعیت آنان فزونی گرفت. یکی از مشکلات مدیران پالایشگاه در بکارگیری کارگران ارمنی و ترک اختلاف فیمابین آنان بود که تا پایان سال ۱۹۲۱ ادامه داشت. پس از آن موانع استخدامی‌برطرف شد و دسته‌‌‌های جدید ارامنه به ابادان وارد شدند.

ارامنه از شهرهای مختلف ایران و ارمنستان وارد ابادان شدند. جمعیت آنان در سال ۱۹۳۲ میلادی در پالایشگاه بیش از دویست نفر بود. همزمان شماری دیگر از آنان در سطح شهر به کارهای مکانیکی و فروشندگی و تعمیرات خودرو اشتغال داشتند.

قبرستان حدود هزار و پانصد مترمربع مساحت دارد. در محدوده این قبرستان حدود سیصد و بیست مقبره وجود دارد. مشخصات روی قالب‌های سیمانی و عموماً به خط و زبان ارمنی نوشته‌‌ شده است.

شماره‌هایی که با رنگ روی یکایک مقابر زده شده است حاکی از این است که ظاهراً، یکبار توسط شورای خلیفه‌گری ارامنه از آنها گزارش و آماربرداری شده است.

**قبرستان ارامنه مربوط به دوره پهلوی اول در شهرستان آبادان واقع شده که در تاریخ ۱۰ دی سال ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۰۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید و نیاز جدی به توجه جهت حفظ و نگه داری توسط مسولین امر را دارد**

آدرس :در جنوب شرقی آبادان، جنب تانک فارم چسبیده به بلوار شهید علی عیسی‌زاده قرار دارد.

.عکاس:فریدحمودی/فارس

به‌همّت فرهنگستان زبان و ادب فارسی:

گنجینۀ گویش‌های ایرانی استان خوزستان شهرستان بهبهان وشوشتر چاپ شد

کتاب گویش شوشتری، تألیف احمد بهنامی، عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد. این کتاب دومین کتاب از گویش‌های استان خوزستان است که در مجموعۀ گنجینۀ گویش‌های ایرانی به همت گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی فرهنگستان در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.

کتاب حاضر، دربردارندۀ داده‌های گردآوری‌شدۀ گویش شوشتری است که از جمله گویش‌های فارسیِ رایج در خوزستان است و امروزه در شهر شوشتر و برخی از روستاهای اطرافِ این شهر و همچنین در بین گروه‌های بزرگ مهاجر شوشتری در اهواز، خرمشهر، مسجدسلیمان و سایر شهرهای خوزستان متداول است. احمد بهنامی، مؤلّفِ این اثر، داده‌های این کتاب را به صورت میدانی و با انجام گفت‌وگو با گویشوران شوشتری تهیه کرده است. در مقدّمۀ این کتاب، وضعیت کنونی شوشتر توصیف شده است که شهری است با فاصلۀ ۷۸۰ کیلومتر از تهران و ۹۲ کیلومتر از اهواز. جمعیتِ شهرستان شوشتر برابر آخرین سرشماری، ۱۹۲ هزار نفر است. در مقدّمه همچنین تاریخ شوشتر به‌صورت مختصر و با استفاده از منابع کهن بیان شده است و محصولات و هنرهای این شهر و نیز فهرستی از برخی از مشاهیرِ آن آمده است.

بخش بعدی مقدّمه، دربارۀ گویش شوشتری و پیشینه و تاریخچۀ آن و مختصری از پژوهش‌های پیشین دربارۀ گویش شوشتری است. سپس به دستور این گویش پرداخته شده است و مباحثی نظیرِ واج‌شناسی (همخوان‌ها و واکه‌ها)، تغییرات واجی نسبت به فارسی معیار، صرف در گویش شوشتری شامل مبحث‌های اسم (شمار، معرفه و نکره، حاصل‌مصدر، اسامی خاص)، صفت، ضمیر، قید، حرف اضافه، حرف ربط، نقش‌نمای مفعول مستقیم، نقش‌نمای اضافه، فعل (تکواژ نمود استمراری، وند مجهول‌ساز، وند مصدری، ماضی ساده، ماضی نقلی، ماضی استمراری، ماضی بعید، مضارع اخباری، مضارع التزامی، شناسه‌ها در مضارع، فعل امر و فعل نهی، فعل دعایی، فعل باشیدن)، نحو (مفعول مستقیم و غیرمستقیم، ندا)، در آن طرح شده است.

بخش بعدی کتاب واژه‌نامۀ گویش شوشتری است که در آن ۱۸۵۰ واژۀ این گویش درج شده است. در این واژه‌نامه مؤلف به آوردن مترادف فارسی برای واژه‌های شوشتری دست زده است و در مواردی که واژه‌ای شوشتری، معادلی در فارسی نداشته، به تعریفِ واژه پرداخته است.

در بخش بعدی کتاب، پیکره‌ای از این گویش در ۱۷۰ صفحه درج شده است که شاملِ ۱۸ حکایت و خاطره، دو گفت‎‌وگو، ۶۷ ضرب‌المثل، ۴ قطعه شعر از دورۀ قاجار و صد جملۀ پایه، براساس «راهنمای گردآوری گویش‌های ایرانی» مصوّبِ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. در پایان، نمایۀ فارسی واژه‌نامه درج شده است.

کتاب گویش شوشتری، تألیف احمد بهنامی، در ۲۸۶ صفحه و قیمت ۲۰۰هزار تومان در سال ۱۴۰۳ در نشر آثار فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شده است.

همچنین کتاب گنجینۀ گویش‌های ایرانی استان خوزستان (۱) (شهرستان بهبهان)، تألیف گویش‌پژوه و نویسنده، سعادت فرهیخته در انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد. در این کتاب گویش‌های بهبهانی، بُوُلی‌ها، زیدونی، طیّبی‌ها، بهمئیها، زنگوایی‌ها ـ اُولامیرزالی‌ها گردآوری شده ‌است.

به گزارش روابط‌عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ در ادامۀ فعالیت‌های علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی به‌منظور شناسایی و ثبت اطّلاعات مربوط به زبان‌ها و گویش‌های ایران و با هدف تهیۀ فرهنگ‌های تخصّصی در زمینۀ زبان‌ها و گویش‌های ایران؛ دستیابی به شناختی بهتر از تحّولات تاریخی و جغرافیایی زبان فارسی و دیگر زبان‌ها و گویش‌های در معرض نابودی؛ تهیۀ فرهنگ‌های تخصّصی در زمینۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی از دهۀ هفتاد در دستور کار گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی قرار گرفته است.

فرهنگ گویش استان خوزستان (شهرستان بهبهان) جدیدترین کتاب این مجموعه است که به‌همّت «سعادت فرهیخته» تدوین شده است که خود یکی از گویشوران شهرستان بهبهان است و با هدف تلاش علمی برای حفظ گویش زبان قومی خود، سال‌ها به گردآوری و تدوین واژه‌های و اصلاحات این گویش پرداخته است.

مؤلف افزون‌بر گویش بهبهان گویش‌های بولی، زیدونی، طیّبی، بهمئی، زنگوایی ـ اولامیرزالی نیز در این گنجینه گردآوری کرده است. این کتاب در فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شده است.

بهبهان یکی از شهرستان‌های استان خوزستان است که مرکز آن، شهر بهبهان است. بهبهان به گواه تاریخ از پیشینه ۱۰هزار ساله برخوردار است. طوایف بهبهانی، قنواتی و بولی‌ها از مردم قدیمی و بومی بهبهان هستند.

مؤلف این کتاب از همکاری،۴۲ نفر از گویشوران بهبهانی، ۳۸ نفر از گویشوران بولی، ۳۳ نفر گویشور زیدونی، ۵۰ نفر گویشور طیّبی، ۳۳ نفر گویشور بهمئی،۳۳ نفر گویشور زنگوایی ـ اولامیرزالی نیز برای به‌سرانجام‌رساندن بهره‌ برده است و برای استفادۀ بیشتر علاقه‌مندان، علاوه‌بر تلفّظ واژه‌ها، معنای هر واژه در زبان فارسی نیز درج شده است.

مقدمه، واژه‌نامه (پیکرۀ اصلی متن)، مقالۀ مفصّلی دربارۀ شناساندن سرزمین پژوهیده، پیشینه‌شناسی، جغرافیای شهرستان بهبهان، گویش‌شناسی، ویژگی زبانی (واج‌شناسی و دستور گویش‌ها) واژه‌نامه، جمله‌ها، متل‌ها و منابع از بخش‌های مختلف این کتاب هستند. این گویش‌ها، واژه‌ها واصطلاحات بسیار دارند.

گنجینۀ گویش شهرستان بهبهان نخستین کوشش برای شناسایی گویشهای استان خوزستان است.

گنجینۀ گویش‌های ایرانی عنوان عمومی مجموعۀ فرهنگ‌هایی است که نخستین دفتر آن در سال ۱۳۸۴ با عنوان گنجینۀ گویش‌شناسی فارس، به‌همّت عبدالنبی سلامی، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد.

گفتنی است؛ هدف از انتشار «گنجینۀ گویش‌های ایرانی» صرفاً ارائۀ مواد خام از گویش‌های اصیل ایرانی است که پژوهشگران عرصه‌های گوناگون می‌توانند از جنبه‌های مختلف آوایی، صرفی، نحوی، واژگانی و معنایی آن‌ها را بررسی کنند و به‌خصوص زبان‌شناسان و مردم‌شناسان از آن بهره بگیرند.

مجموعه‌کتاب‌های گنجینۀ گویش‌های ایرانی یکی از منابع مهم برای پژوهشگران، نویسندگان، فیلم‌نامه‌نویسان و بازیگران به‌شمار می‌رود که می‌تواند با بهره‌برداری از امکانات این مجموعه؛ نه‌تنها با گوشه‌های پنهان از فرهنگ و تمدن و زیست اجتماعی اقوام مختلف ایرانی آشنا شوند، بلکه می‌توانند از این منبع برای خلق آثار جدید در عرصه‌های مختلف بهره مند شوند.

کتاب «گنجینه گویش‌های ایرانی ـ گویش استان خوزستان (شهرستان بهبهان)»، ۵۶۷ صفحه و به بهای ۲۱۰هزار تومان در انتشارات فرهنگستان زبان وادب فارسی منتشر شد.

شوشتر شهری غرق تمدن و تاریخ

اینجا تاریخ، تمدن و زندگی به سادگی هر چه تمام‌تر با بی‌توجهی کم‌نظیر و کم خبری ‌فراوان در حال غرق شدن است. در جایی که قدمت همراهی آب و حیات از قرن‌ها قبل سابقه دارد. «سازه‌های آبی شوشتر» باقی مانده از زمان ساسانی فقط یکی از نمونه‌های معروف است که هر چند اکنون بیشتر جلوه گردشگری دارد اما به گفته اهالی در زمان پهلوی برق منطقه هم از آن تولید می‌شده!

شوشتر. شهری که جای جایش از دوره ساسانی نشان دارد؛ شهری که آب کارون در آن جاری است و البته اکنون آبی شورتر دارد به لطف آن شاهکار سد گتوند که به دیواره‌های نمکی رسید و حالا آثارش در کشاورزی‌اش هم نمایان است. شهری که تور اروپا دارد بدون پاسپورت و ویزا! از پارک کلاه فرنگی قایق‌های گردشگران را می‌برند برای دیدن جایی که خودشان آن را اروپا می‌نامند از فرط تنوع و زیبایی که دارد.

شهری که زمانی در دوره قاجار شاه‌راه تجاری بوده و حالا هم آن کاروانسرای قدیمی و محل تجارت به گفته برخی اهالی با فروش برخی از اقلام همان جا نونوار شده و استفاده تجاری و توریسی می‌شود. کافه و حیاطی دلنشین،‌ مغازه‌هایی در اطراف و کارگاه‌هایی در طبقه پایین.

شهری که در فرهنگ و موسیقی هم قدمتش دیرپاس. مایه و گوشه شوشتری که در آواز دستگاهی هم خودش را حفظ کرده و پیش آمده.

شهری که گرم است و زنده. آنچنان که در خیابان‌هایش جوانی ویولون به دست بلاچاو می‌خواند و در کاروانسرایش هم خواننده فولکلور شهر آواز شوشتری سر می‌دهد و دیگری هم تار را زیر صدایش روانه می‌کنه.

شوشتر، به قول اهالی دبل‌سیتی! حکایتش هم این است که هر چه روی زمین ساخته شده همان تعداد طبقه هم زیر زمین ساخته شده است. یعنی خانه‌ای که ۳ طبقه‌اش روی زمین است ۳ طبقه هم زیر زمین دارد. حکایت آن بحران بی‌ سر و صدا هم دقیقا همین جا در حال روی دادن است.

نام این بخش‌های زیر زمین شوادان است. شبیه شهری زیرزمینی که برای مقابله با دشمن و از آن قبل‌تر،‌رفت و آمد و اسکان در ماه‌های گرم سال مورد استفاده قرار می‌گرفت.

حالا اینها زیر آبند. آن هم نه ورودی طبیعی که حاصل تغییرات اقلیمی و اینها باشد، خیر. بسیاری از خانه‌های با قدمت بافت سنتی شهر شوشتر را آبی گرفته که به گفته اهالی مربوط به ترکیدن شاه لوله است. هر از گاهی هم یکی از همین خانه‌های قدیمی آب گرفته نشست می‌کند و بی آنکه آبی از آب تکان بخورد!

سال‌هاست که آبی در شهر روان است و زیر این خانه‌ها که ساکن هم دارند روانه می‌شود. به ادعای برخی ساکنان این خانه‌ها ۱۲ سال.

این میان برخی خود دست به کار شدند و مقابله می‌کنند. یکی از ساکنان در منزل خود پمپ کار گذاشته و از همان طبقه زیرین روزانه آب را بالا می‌کشد و خالی می‌کند که پی ساختمان ریزش نکند. ۱۲ سال، روزی یک ساعت! می‌گوید از منشا دقیق آب سرنخی نیست اما آنقدری گوارا و تمیز هست که حتما فاضلاب شهری نیست و به احتمال بسیار زیاد آب شهری و تصفیه شده باشد.

با این تلاش مسکن‌واری که صاحب خانه دارد سکونتگاهش فعلا پابرجاست و قابل استفاده اما همه جا این نیست. در کوچه‌های بافت سنتی خانه‌هایی مشابه هستند که نشست کردند و داربست کنارشان خورده. عجیب هم نیست که از زبان این ساکنان چنین ادعایی شنیده شود که مسئولان شهری و میراث فرهنگی تلاش معناداری برای یافتن مساله و حل آن نمی‌کنند.

نکته عجیب آنجاست که قدمت اصل بسیاری از این سازه‌ها که هنوز هم ساکن دارند نیز به همان دوران ساسانی می‌رسد. شهری ساخته آن دوران و بازسازی شده در زمان قاجار و هنوز قابل سکونت. نه شهری و بناهایی ساخته امروز و دیروز.

تصور کنید؛ در گوشه‌ای از این کشور، شهری به درازای تاریخ کشور در حالی که مردمی از همین کشور همچنان در آن ساکن هستند سال‌هاست که ذره ذره فرو می‌رود! به همین سادگی.

برای دیدن گزارش تصویری روی تصویر زیر کلیک کنید

منبع:هم میهن

فیلم: محمد قاسمی

تدوین: محسن کسایی

برگزاری بزرگترین تعزیه میدانی کشور در شوش

به‌گزارش روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، علی بویری ‌۲۷ تیرماه ۱۴۰۳ با بیان این‌که در مناطق متعدد شهرستان شوش از دیرباز آیین مذهبی، هنری تعزیه در ابعاد مختلف در ایام سوگواری محرم برگزار می‌شود افزود: از قدیمی‌ترین تعزیه‌های میدانی این شهرستان، باید به تعزیه میدانی یا آن چه مردم آن را «شبیه» خطاب می‌کنند در روستای بیت چریم که شهرحر امروزی است اشاره کرد که حدود دو قرن پیشینه دارد و با مناسک خاصی اجرا می‌شود.

سرپرست پایگاه میراث‌جهانی شوش ادامه داد: در شهر کنونی شوش و باتوجه به شکل‌گیری شوش جدید در قرون معاصر، آیین‌های سوگواری متأثر از فرهنگ و باورهای مذهبی نیز شکل گرفت که از جمله مهمترین و باارزش‌ترین آیین‌های سنتی، تعزیه میدانی شوش است که بیش از یک قرن است به صورت خودجوش و با محوریت حسینیه اعظم شهرستان برگزار می‌شود.

او تصریح کرد: این آیین مذهبی که تلفیقی از حماسه و هنری برگرفته از فرهنگ ناب سوگواری شیعی و ایرانی که ریشه در باورها و اصالتی به دیرینگی فرهنگ این سرزمین دارد است، هر سال در بخشی از محوطه تاریخی این شهر برگزار می‌شود.

بویری‌ با اشاره به این‌که محدوده یادشده در بیش از یک قرن گذشته تاکنون افزون بر اجرای تعزیه، مکانی برای گردهمایی و همایش‌های مذهبی، ورزشی و اجرای رویدادهای فرهنگی و اجتماعی شهر جدید شوش بوده است افزود: این بخش از محدوده میراث‌جهانی با رعایت ضوابط به عنوان یک مکان‌رویداد این قابلیت را دارد تا کانونی برای ارتباط و حضور اقشار مختلف جامعه و شهروندان برای پیوند میراث‌جهانی و مردم حول محور یک میراث ناملموس تعریف شود.

او عنوان کرد: میدان تعزیه شوش به‌دلیل قدمت و تداوم این سنت در محدوده تاریخی، امروزه بخشی از هویت تاریخی معاصر شهر شوش است؛ هویتی که نشانگر هم‌گرایی مردم شهر برای برگزاری یک آیین مشترک است، آیینی که ریشه در سنت و هویت ملی و اسلامی آن‌ها داشته و دارد.

رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شوش با بیان این‌که تداوم چنین رویدادها و میراث معنوی نقش مؤثری در تحکیم و وفاق اجتماعی خواهند داشت گفت: برگزاری این مراسم، هر سال و بویژه در چند دهه اخیر، با نظارت کارشناسان ذی‌صلاح میراث‌فرهنگی و از دهه نود با حضور و نظارت کارشناسان پایگاه میراث‌جهانی شوش و حضور مستمر یگان حفاظت میراث‌فرهنگی استان و نیروی انتظامی در همه مراحل از مقدمات برپایی تا اتمام مراسم تعزیه انجام می‌شود.

او خاطر نشان کرد: این آیین مذهبی ارزشمند، سال ۱۳۸۷ در فهرست میراث معنوی کشور توسط سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری وقت، به ثبت ملی رسیده است و با توجه به اهمیت میراث معنوی، پاسداشت و اعتلای آن همراه با حفاظت از محوطه میراث فرهنگی براساس ضوابط و قوانین برعهده مجموعه میراث‌فرهنگی و دیگر نهادهای ذیصلاح در سطح شهرستان است.

سرپرست پایگاه میراث‌جهانی شوش با بیان این‌که هر سال به منظور هماهنگی، جلسات مدیریت شهری و هیئت حسینیه اعظم شوش به عنوان متولی برگزاری تشکیل می‌شون. افزود: در سال‌های اخیر تلاش شده است با توجه به ضوابط و شرایط ویژه میراث‌جهانی، اداره میراث‌فرهنگی و پایگاه میراث‌جهانی ضمن نظارت در اجرای مراسم، تمهیدات لازم را در راستای برپایی هرچه بهتر این آیین و میراث ناملموس ملی انجام دهند.

تعزیه، یکی از مراسم‌های سنتی در شهرستان شوش استان خوزستان بشمار می‌آید که هر سال در روزهای تاسوعا و عاشورا به زبانهای عربی و فارسی برگزار می‌شود. تعزیه شوش در سال ۱۳۸۷ به عنوان میراث معنوی کشور به ثبت ملﯽ رسید.

گفته می شود تعزیه‌خوانی شوش از سال ۱۲۸۵ آغاز شد و هر سال جمعیت زیادی از شهرهای مختلف برای دیدن آن به این شهرستان روانه می شوند تا این شبیه خوانی را از نزدیک ببینند.

پ.ن:

همچنین از قدیمی‌ترین تعزیه‌های میدانی این شهرستان، باید به تعزیه میدانی یا آن چه مردم آن را «شبیه» خطاب می‌کنند در روستای بیت چریم که شهرحر امروزی است اشاره کرد که حدود دو قرن پیشینه دارد و با مناسک خاصی اجرا می‌شود.

شیخ غافل» از برجسته‌ترین شخصیت‌هایی بود که اقدام به معرفی و راه اندازی آن کرد. او در سفری به همراه یکی از روحانیون منطقه بیت چریم به عراق داشت (در ۱۲۲۴ هجری قمری مصادف با ۱۱۸۱ هجری خورشیدی) به این علت که زمان سفر شیخ غافل مصادف با ماه محرم الحرام بود، مراسم عزاداری شبیه یا تعزیه گردانی را در آن شهر دید و شیخ غافل تمایل خود را به برپایی این نوع تعزیه در منطقه به شیخ حسین ابراز کرد و از وی خواست نسبت به یادگیری و یادداشت شعرهای آن اقدام کند. گفته می‌شود شیخ حسین نیز تمامی دیالوگ‌ها را مکتوب و تصاویر و نحوه برگزاری شبیه خوانی را به خاطر سپرد. سال بعد شیخ غافل به همراهی شیخ حسین اقدام به برگزاری این مراسم در منطقه خود کردند. آوازه این عزاداری به سرعت منتشر شد و سال به سال برشهرت آن نیز افزوده می‌شد

عکس: حامد موسوی و جمعی از عکاسان

آیین چوب زنی محرمی دزفول با قدمتی ۵۰۰ ساله

آیین سنتی چوب‌بازی از آیین‌هایی است که از ۵۰۰ سال پیش قدمت دارد و از ۱۴۰ سال پیش در ایام عزاداری ماه محرم در برخی از محله‌های شهر دزفول در استان خوزستان در دهه نخست ماه محرم اجرا می‌شود.

مراسم سنتی چوب بازی نمادی از صحنه جنگ است که به‌صورت نمایشی همراه با طبل، دهل، صدای شیپور و سرنا در جلو تکایا و در محله‌های عزاداری انجام می‌شود. در این مراسم عده‌ای از مردان به دو گروه تقسیم می‌شوند و با چوب، سپر و شمشیر و زره با یکدیگر به مبارزه نمایشی می‌پردازند. آیین سنتی چوب بازی از آیین‌هایی است که از ۵۰۰ سال پیش قدمت دارد و از ۱۴۰ سال پیش در ایام عزاداری ماه محرم در محله کلانتریان و میاندره و برخی محله‌های قدیمی شهرستان دزفول در دهه نخست ماه محرم اجرا می‌شود.

این آیین سنتی در دهه نخست ماه محرم در برخی مناطق شهر دزفول برگزار می‌شود و تعدادی از عزاداران در حالی که دو تکه چوب در دست دارند با گوش دادن به اشعاری حماسی که روایتگر واقعه کربلا است، چوب‌زنی می‌کنند. در این آئین عزاداری لحظه به میدان آمدن حضرت علی اکبر(ع) در کربلا با خواندن اشعاری حماسی به نمایش گذاشته می شود. صدای به هم زدن تکه‌های چوب در این آئین نیز تداعی کننده صدای شمشیر و نیزه‌ها در جنگ حضرت علی‌اکبر(ع) با دشمن است.

آیین چوب زنی محرم دزفول نیز در فهرست آثار ملی قرار گرفته است.

محمدعلی محمودی نسب ۶۵ ساله و از بزرگان برگزارکننده این آیین در دزفول در گفت و گو با ایسنا، اظهارکرد: چوب زنی از زمان پدر پدر بزرگم (سه نسل پیش) بدون سپر و با پوست حیوانات انجام می‌شد اما بعد از آن تاکنون نیز با چوب، شمشیر و سپر رایج شده است. خود من هم از ۱۴ سالگی چوب بازی را در این آیین شروع کردم.

او ادامه داد: در این آیین از ساعت ۱۹ شب شروع به نواختن دهل و سرنا زدن و نیز علم رقصانی می‌کنند و بعد نیز در دست‌های چهار نفری با چوب و سپر شروع به چوب بازی می‌کنند.

پیشکسوت آیین چوب زنی دزفول با بیان این که این مراسم مورد احترام اقشار مختلف جامعه اعم از کودک و پیر و جوان است، عنوان کرد: این آیین از اولین روز محرم شروع و تا شب عاشورا ادامه داد و خوشبختانه استقبال جوانان نیز از این آیین بی نظیر است. البته در مجموع مردم و جوانان برای برگزاری این آیین خیلی اشتیاق دارند و نذر و نذورات زیادی هم انجام می‌دهند و حاجت هم می گیرند.

او بیان کرد: یکی از همین جوانان که برای مراسم چوب بازی سرنا می‌زند، به مدت پانزده سال انواع هزینه‌ها را برای درمان فرزندآوری انجام می‌داد ولی بی نتیجه بود اما همین جوان در زمان برگزاری این آیین نذر کرد که اگر خدا به او فرزندی عطا کند، در تمام محرم خود را وقف امام حسین می‌کند و او حالا سال هاست که برای این مراسم سُرنا می‌زند و پسرش نیز بزرگ شده است.

آنچه کاملا مشخص و مشهود است، عشق و ارادت مردم دزفول همانند مردم جای جای ایران به امام حسین (ع) است؛ اراداتی بسیار ارزشمند و توام با معرفت که منجر به این شده که آیین چوب زنی دزفول با قدمتی ۵۰۰ ساله همچنان در شهرهای مختلف دزفول هر ساله در دهه اول ماه محرم با همان شور و اشتیاق سابق برگزار شود و جایگاه خاصی در میان مردم این شهر داشته باشد.

منبع :ایسنا

یوم العباس میراث ماندگار مردم عرب خوزستان

یوم العباس ماندگار عاشورایی مردم خوزستان به خصوص مردم عرب خوزستان به شما می رود

مراسم «یوم العباس» هر ساله طبق سنت دیرینه مردم خوزستان همزمان با روز هفتم ماه محرم و با مشارکت گسترده عزاداران سید و سالارشهیدان حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و به یاد حماسه‌آفرینی علمدار کربلا، قمر بنی‌هاشم حضرت ابوالفضل العباس (ع) در خوزستان برگزار می‌شود.

تصاویر از مراسم یوم العباس در اهواز

علی معرف/ایرنا