راهنمای محلی خوزستان

سازه‌های آبی‌تاریخی شوشتر در اولین روز از سال نو

شهرستان شوشتر یکی از مقصدهای گردشگران و مسافران است چرا که وجود سازه‌های آبی در شوشتر و داشتن سیستم آبیاری قدمتی به درازای تاریخ ایران سبب شده که مردم بسیاری از این آثار دیدن کنند؛ سازه‌های آبی شوشتر از بزرگ‌ترین مجموعه‌های صنعتی شناخته شده در عصر پیش از انقلاب صنعتی در جهان است و از سوی سازمان یونسکو «سازه های آبی شوشتر، شاهکار نبوغ و خلاقیت» نامیده شده است.

سازه‌های آبی شوشتر در دوران ساسانیان، برای بهره‌گیری از نیروی آب به‌عنوان محرک آسیاب‌های صنعتی ساخته شده است. در این مجموعه بزرگ، ساختمان آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌ها و تونل‌های عظیم هدایت آب و سیکا که محلی برای استراحت و تفریح است قابل توجه و جالب هستند.

در سفرنامه مادام ژان دیولافوآ باستان‌شناس نامدار فرانسوی از این محوطه به عنوان بزرگ‌ترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی یاد شده است.

با این‌که تاریخچه ساخت سازه آبی شوشتر به دوران هخامنشی می‌رسد اما اغلب برنامه‌های نوسازی و ‏توسعه این بنا در قرن سوم میلادی و در عهد ساسانیان اجرا شده است. کارگرانی که این مجموعه سترگ را ‏بنا کرده‌اند، سربازهای رومی بوده‌اند که پس از شکست والرین، امپراتور روم از شاپور یکم، شاهنشاه ‏ساسانی به اسارت درآمدند. طبق نقل تاریخ، فرمانروای ساسانی دستور داد با نیروی کار سربازان اسیر ‏رومی، سازه آبیاری عظیمی با یک آبراهه و دو بند بنا شود تا با استفاده از آن، جریان آب این دیار ‏کنترل شود.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر با توجه به زمان ساخت از شاهکارهای فنی و مهندسی در جهان است. این شاهکار مهندسی هم در ایران و هم در جهان بی‌نظیر است. با توجه به اهمیت شهر شوشتر در برهه‌هایی از تاریخ و توجه ویژه به احداث تأسیسات آبی در این منطقه که از فنون مهندسی پیچیده‌ای سود می‌جوید، ما را در نتیجه نهایی مصمم می‌کند که احداث آسیاب‌ها را متعلق به دوران کهن و حتی هم عصر با ساسانیان بدانیم. مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در سال ۱۳۷۷ توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره ۲۱۸۱ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

همچنین مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران به کمیته میراث جهانی یونسکو معرفی شد و در نشست سالانه اعضای این کمیته در سال ۲۰۰۹ با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت جهانی رسید.

آسیاب‌های آبی دزفول در اولین روز سال نو

آسیاب‌های آبی دزفول یکی از آثار ارزشمند تاریخی شهرستان دزفول به شمار می‌روند و به شماره ۳۹۸۴ در ردیف آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

این آسیاب‌ها دارای مالکیت خصوصی بوده که به آسیابان به اصطلاح محلی لُوینه می‌گفتند.

تعداد آسیاب‌ها در دوره‌ صفویه حدود ۵۰ تا ۶۰ عدد بود که بخشی از آنها در اثر سیلاب‌های فصلی تخریب شدند. آسیاب‌های آبی دزفول در بخش‌های مختلف رودخانه دز قرار دارند. بخشی از آنها به فاصله حدود ۸۰۰ متر از سد تنظیمی (دزفول) و در جنوب تفریحگاه ساحلی دز، بخشی در زیر پل جدید (دوم) دزفول و بخشی دیگر نیز در کنار پل قدیم این شهرستان ساخته شده‌اند. پیشینه تاریخی آسیابهای آبی دزفول در ارتباط با پل قدیم (دزفول) بوده که به دوره ساسانیان باز می گردد اما عمده آثار موجود از آسیاب‌ها که در سه بخش از رودخانه موجود است به دوره تاریخی صفویه و قاجاریه باز می گردد.

این سازه‌ها از مصالحی چون قلوه سنگ رودخانه ایی، آجر و با ملات ساروج ساخته شده اند.شکل معماری آسیاب‌ها برگرفته از سبک معماری بومی شهرستان دزفول بوده و به صورت یک مجموعه به هم پیوسته ساخته شده و به هم مربط هستند.

گنجینه‌های طبیعی دشت آزادگان؛ سفری به مناطق میشداغ و ام‌الدبس

دشت آزادگان در غرب خوزستان، با وجود آب‌وهوا و اقلیم خاص خود، زیستگاه مناطقی بکر و منحصربه‌فرد همچون میشداغ و ام‌الدبس است؛ این مناطق با داشتن تپه‌های شنی، دشت‌های وسیع، پوشش گیاهی خاص و حیات‌وحش متنوع، نه‌تنها از نظر زیست‌محیطی اهمیت زیادی دارند، بلکه ظرفیت بالایی برای توسعه گردشگری طبیعی دارند.

به گزارش ایرنا، در غرب خوزستان، جایی که دشت‌های وسیع و افق‌های بی‌پایان، چشم را مسحور زیبایی خاموش خود می‌کنند، مناطقی کمتر شناخته‌شده اما بی‌نهایت ارزشمند جای گرفته‌اند.

میشداغ و ام‌الدبس، هر یک با ویژگی‌های طبیعی منحصربه‌فرد، بخشی از زیست‌بوم غنی این منطقه را تشکیل می‌دهند؛ این سرزمین‌ها با تپه‌های شنی، پوشش گیاهی خاص و حیات‌وحش متنوع، نه‌تنها گنجینه‌ای برای پژوهشگران محیط‌زیست و طبیعت‌گردان هستند، بلکه ظرفیت بالایی برای توسعه گردشگری پایدار دارند.

اینجا، جایی است که پرندگان مهاجر، زمستان را در آرامش می‌گذرانند، آهوها در میان تپه‌های شنی می‌دوند و شب‌ها، صدای زوزه شغال‌ها در سکوت کویر طنین‌انداز می‌شود؛ از سرسبزی درختچه‌های کنار و گز در ام‌الدبس گرفته تا چشم‌اندازهای کویری میشداغ، این مناطق هر یک بخشی از هویت طبیعی دشت آزادگان را روایت می‌کنند.

اما در کنار این زیبایی‌ها، چالش‌هایی همچون تخریب زیستگاه، شکار غیرمجاز و کمبود زیرساخت‌های گردشگری نیز وجود دارد که لزوم حفاظت از این مناطق را بیش از پیش نمایان می‌سازد.

منطقه میشداغ؛ کویر کوچک خوزستان

منطقه میشداغ در شمال غربی خوزستان و در نزدیکی شهر بستان قرار دارد؛ این منطقه به دلیل داشتن تپه‌های شنی و ماسه‌ای، ظاهری مشابه کویرهای مرکزی ایران دارد و از این نظر به «کویر کوچک خوزستان» معروف شده است.

پوشش گیاهی و گونه‌های جانوری

میشداغ دارای پوشش گیاهی بسیار مقاومی است که شامل درختچه‌هایی مانند قیچ، تاغ و گونه‌هایی همچون استبرق، کاروان‌کش و انواع گیاهان شورپسند می‌شود. این منطقه در سال‌های اخیر شاهد اجرای پروژه‌های بیابان‌زدایی و کاشت گونه‌های مقاوم در برابر خشکسالی بوده است.

از نظر جانوری، میشداغ زیستگاه انواع خزندگان همچون مار شاخدار، بزمجه، لاک‌پشت و آگاما است. در کنار آن، پرندگانی مانند هوبره، زاغ بور و چکاوک بیابانی نیز در این منطقه دیده می‌شوند. پستاندارانی مانند روباه شنی، خرگوش و گاهی آهو نیز در این منطقه مشاهده شده‌اند.

اهمیت تاریخی و گردشگری

میشداغ علاوه بر جذابیت‌های طبیعی، از نظر تاریخی نیز اهمیت دارد، زیرا در دوران جنگ تحمیلی به‌عنوان یکی از مناطق عملیاتی استفاده می‌شد. امروزه، برخی از یادمان‌های دفاع مقدس در این منطقه حفظ شده‌اند که می‌توانند برای گردشگری فرهنگی و تاریخی جذاب باشند. همچنین، رمل‌های ماسه‌ای میشداغ مقصدی مناسب برای کویرنوردی و آفرودسواری است.

منطقه ام‌الدبس؛ بهشت پنهان حیات‌وحش خوزستان

منطقه ام‌الدبس در غرب خوزستان و نزدیکی مرز ایران و عراق قرار گرفته و به دلیل موقعیت خاص خود، از جمله مناطقی است که کمتر مورد توجه گردشگران قرار گرفته، اما اهمیت بالایی در اکوسیستم منطقه دارد.

این منطقه یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های پرندگان مهاجر در خوزستان است. در فصل مهاجرت، پرندگانی مانند فلامینگو، حواصیل، درنا و اردک‌های وحشی به این منطقه سفر می‌کنند. همچنین پرندگان شکاری همچون عقاب طلایی و سارگپه نیز در ام‌الدبس مشاهده می‌شوند. از پستانداران موجود در منطقه می‌توان به گراز، روباه، گرگ و شغال اشاره کرد.

منطقه‌ام الدبس تا چند دهه پیش به‌ عنوان یکی از مناطق بیابانی ایران شناخته می‌شد و یک بیابان مملو از تل‌های رمل و تپه های شنی بود اما از سال ۱۳۶۸ این ناحیه شامل طرح تثبیت طرح شن زدایی قرار گرفت به همین جهت هزاران درخت در این منطقه کشت شد. از جمله این درختان می‌توان به پانی کوم، آکاسیا، ویکتوریا، گز شاهی، کهور، استبرق، پنی زتوم و اسکنبیل اشاره کرد و همین مورد باعث شده است تا یک جنگل سرسبز و زیبا در دل کویر ایجاد شود.

تقریبا یک‌چهارم از وسعت این بیابان یعنی حدود ۲۵ هزار هکتار به‌وسیله این درختان پوشیده شده است؛ البته قبل از آن نیز به صورت معدود در این ناحیه درختانی وجود داشت.

ظرفیت‌های گردشگری و حفاظت از منطقه

مهم‌ترین مولفه‌ای که گردشگران را به سمت این ناحیه جذب می‌کند، تلاقی کویر و جنگل با همدیگر است که این موضوع به نوبه خود بسیار نایاب است.

ام‌الدبس به دلیل طبیعت بکر و حیات‌وحش متنوع، ظرفیت بالایی برای گردشگری طبیعی و پرنده‌نگری دارد. با این حال، عدم وجود زیرساخت‌های مناسب باعث شده که این منطقه کمتر مورد بازدید قرار گیرد. حفاظت از این منطقه و جلوگیری از شکار غیرمجاز، می‌تواند در حفظ تعادل اکوسیستم و افزایش پتانسیل گردشگری آن نقش مهمی داشته باشد.

ضرورت حفاظت و توسعه پایدار

مناطق میشداغ و ام‌الدبس هر یک با ویژگی‌های خاص خود، بخشی از گنجینه‌های طبیعی دشت آزادگان را تشکیل می‌دهند. این مناطق نه‌تنها از نظر اکوسیستمی ارزشمند هستند، بلکه با برنامه‌ریزی صحیح می‌توانند به مقاصد گردشگری مهمی تبدیل شوند.

توسعه گردشگری پایدار، ایجاد زیرساخت‌های مناسب و حفاظت از حیات‌وحش این مناطق، می‌تواند ضمن حفظ محیط‌زیست، فرصت‌های اقتصادی و تفریحی جدیدی برای منطقه ایجاد کند.

تالاب شادگان؛ بهشت گمشده‌ای در دل خوزستان

تالاب شادگان، یکی از بزرگترین و ارزشمندترین تالاب‌های ایران، در جنوب استان خوزستان و در نزدیکی شهر شادگان واقع شده است؛ این تالاب با تنوع زیستی بی‌نظیر، نه تنها مکانی برای تفرج و طبیعت‌گردی است، بلکه به عنوان یک منطقه حفاظت‌شده با ارزش‌های اکولوژیک و محیط‌زیستی ویژه شناخته می‌شود.

تالاب شادگان، که در فاصله حدود ۹۰ کیلومتری از اهواز و در حاشیه روستای صراخیه قرار دارد، به عنوان یکی از تالاب‌های بین‌المللی ایران در فهرست رامسر به ثبت رسیده است.

این تالاب با مساحتی بیش از ۴۰۰ هزار هکتار، یکی از مهمترین زیستگاه‌های آبی ایران محسوب می‌شود و به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود، نقطه‌ای حیاتی برای انواع گونه‌های گیاهی و جانوری است.

پوشش گیاهی و اکوسیستم تالاب

تالاب شادگان با پوشش گیاهی متنوعی همچون نی‌زارها، گیاهان آبزی و درختان مانگرو (حرا) پوشیده شده است؛ این گیاهان، علاوه بر حفظ اکوسیستم تالاب، نقش مهمی در کاهش فرسایش خاک و حفاظت از سواحل ایفا می‌کنند.

درختان حرا که در حاشیه تالاب رشد می‌کنند، به عنوان یک زیستگاه مهم برای پرندگان مهاجر و دیگر موجودات آبزی شناخته می‌شوند؛ گیاهان آبزی دیگر نیز محیط مناسبی برای تکثیر ماهیان و سایر جانداران آبزی فراهم می‌آورند.

گونه‌های جانوری

تالاب شادگان، به‌ویژه برای پرندگان مهاجر، یکی از زیستگاه‌های مهم به شمار می‌رود؛ در این منطقه بیش از ۲۵۰ گونه پرنده شناسایی شده که شامل گونه‌های مهاجری همچون فلامینگو، چنگر، غاز و انواع اردک‌ها می‌شود.

علاوه بر پرندگان، تالاب شادگان میزبان انواع ماهیان، خرچنگ‌ها و دیگر موجودات آبزی است که در این محیط غنی زندگی می‌کنند. این تالاب همچنین به عنوان یک زیستگاه حیاتی برای گونه‌های در معرض خطر و در حال انقراض، مانند گوزن زرد ایرانی و مارال شناخته می‌شود.

با وجود ارزش‌های اکولوژیکی بالا، تالاب شادگان با چالش‌هایی نیز روبه‌رو است. کاهش منابع آبی، تغییرات اقلیمی و آلودگی‌های صنعتی از جمله تهدیدات جدی این تالاب به شمار می‌آیند؛ کاهش ورودی آب به تالاب به دلیل سدسازی‌ها و برداشت‌های بی‌رویه آب از رودخانه‌ها و کانال‌ها، باعث شده است که بخش‌هایی از این تالاب خشک شوند و زیستگاه‌های طبیعی موجودات آسیب ببینند.

اقدامات حفاظتی و مدیریت

با توجه به اهمیت اکولوژیکی تالاب شادگان، اقدامات حفاظتی متعددی در این منطقه انجام شده است. ایجاد مناطق حفاظت‌شده، کنترل شکار غیرمجاز و نظارت بر فعالیت‌های صنعتی و کشاورزی در حاشیه تالاب، از جمله اقداماتی است که برای حفظ این اکوسیستم ارزشمند انجام می‌شود.

علاوه بر این، آگاهی‌رسانی به مردم و گردشگران در خصوص اهمیت تالاب و نیاز به حفاظت از آن، می‌تواند در حفظ این منابع طبیعی کمک کند.

تالاب شادگان به عنوان یکی از جاذبه‌های طبیعی خوزستان، با مناظر بکر و تنوع زیستی شگفت‌انگیز خود، همواره مورد توجه دوستداران طبیعت و محققان محیط‌زیست قرار دارد. این تالاب نه تنها به عنوان یک پارک طبیعی و زیستگاه مهم پرندگان، بلکه به عنوان یک منبع حیاتی برای جامعه محلی و اکوسیستم‌های آبی، نیازمند توجه و مراقبت بیشتر است تا نسل‌های آینده نیز بتوانند از این گنجینه طبیعی بهره‌برداری کنند.

روستای صراخیه؛ مقصدی محبوب برای قایق‌سواری و تجربه طبیعت بکر تالاب شادگان

روستای صراخیه در نزدیکی تالاب شادگان، یکی از مقاصد جذاب گردشگری خوزستان است که سالانه میزبان بسیاری از مسافران علاقه‌مند به قایق‌سواری و تجربه طبیعت بکر این منطقه می‌باشد. این روستا به دلیل موقعیت خاص خود در حاشیه تالاب و امکانات گردشگری مناسب، به مکانی ایده‌آل برای علاقه‌مندان به فعالیت‌های آبی تبدیل شده است.

روستای صراخیه، واقع در حاشیه تالاب شادگان، یکی از روستاهای گردشگری استان خوزستان است که سالانه پذیرای هزاران گردشگر و مسافر از نقاط مختلف کشور می‌باشد. این روستا به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود در نزدیکی تالاب شادگان و زیبایی‌های طبیعی بی‌نظیرش، تبدیل به یک مقصد محبوب برای گردشگران علاقه‌مند به قایق‌سواری و فعالیت‌های آبی شده است.

روستای صراخیه در فاصله‌ای کوتاه از تالاب شادگان قرار دارد و با دسترسی آسان از شهر اهواز و آبادان، به‌راحتی می‌توان به آن رسید. این روستا به‌ویژه در فصل‌های پرآب سال، با مناظر زیبا و آب‌های آرام تالاب، فرصتی مناسب برای بهره‌برداری از فعالیت‌های آبی فراهم می‌کند.

قایق‌سواری و جاذبه‌های طبیعی

یکی از اصلی‌ترین جاذبه‌های گردشگری روستای صراخیه، قایق‌سواری در تالاب شادگان است؛ گردشگران می‌توانند با قایق‌های موتوری و سنتی، به اعماق تالاب رفته و از مناظر طبیعی زیبای آن لذت ببرند.

در این سفرها، بازدیدکنندگان قادر خواهند بود از نزدیک به تماشای حیات وحش تالاب، از جمله پرندگان مهاجر، ماهیان و پوشش گیاهی منحصر به‌فرد تالاب بپردازند.

همچنین، این روستا به دلیل نزدیکی به درختان حرا و نی‌زارها، محیطی آرام و دل‌نشین برای گردشگران فراهم می‌آورد که علاقه‌مندان به عکاسی و طبیعت‌گردی می‌توانند در آن لحظات به‌یادماندنی ثبت کنند.

موزه تالاب شادگان

موزه تالاب شادگان، واقع در روستای صراخیه و حاشیه این تالاب بین‌المللی ، یکی از جاذبه‌های فرهنگی و آموزشی مهم استان خوزستان است که به معرفی اکوسیستم‌های تالابی و اهمیت حفظ آن‌ها می‌پردازد؛ این موزه به بازدیدکنندگان اطلاعات ارزشمندی درباره گونه‌های گیاهی و جانوری تالاب، از جمله پرندگان مهاجر، ماهیان، و گیاهان آبزی ارائه می‌دهد.

همچنین، موزه تالاب شادگان به‌عنوان یک مرکز آموزشی، نقش مهمی در آگاهی‌رسانی به عموم مردم و گردشگران درباره چالش‌ها و تهدیدات محیط‌زیستی این منطقه ایفا می‌کند.

در داخل موزه، بازدیدکنندگان می‌توانند از مجموعه‌ای از نمایشگاه‌ها و آثار هنری مربوط به تالاب، همچنین ماکت‌های زیستگاه‌های مختلف و تصاویر مستند از حیات وحش تالاب شادگان دیدن کنند؛ این موزه فرصتی مناسب برای آشنایی با زندگی بومیان منطقه، اهمیت تالاب‌ها در اکوسیستم‌های جهانی، و تلاش‌های حفاظت از این منابع طبیعی فراهم می‌آورد. همچنین، موزه تالاب شادگان به‌عنوان یک مکان مناسب برای تحقیق و پژوهش، به محققان و دانشجویان حوزه‌های محیط‌زیست و علوم طبیعی نیز خدماتی ارائه می‌دهد.

تجربه فرهنگ و زندگی روستایی

مسافران همچنین می‌توانند با ورود به روستای صراخیه، از نزدیک با سبک زندگی مردم بومی آشنا شوند؛ زندگی ساده و سنتی مردم این روستا، مهمان‌نوازی گرم و مهربانانه آنان، و همچنین محصولات محلی همچون خرما، ماهی‌های تازه و صنایع دستی، تجربه‌ای فرهنگی و متفاوت را برای گردشگران رقم می‌زند

با توجه به ظرفیت‌های موجود، روستای صراخیه می‌تواند با توسعه زیرساخت‌های گردشگری، از جمله ساخت اقامتگاه‌های بوم‌گردی و فراهم کردن امکانات رفاهی بیشتر، به یکی از مقاصد اصلی گردشگری در خوزستان تبدیل شود.

روستای صراخیه با امکانات مناسب برای قایق‌سواری و دسترسی آسان به تالاب شادگان، به یکی از مقاصد جذاب گردشگری در جنوب کشور تبدیل شده است. این روستا با جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی خود، فرصت بی‌نظیری برای مسافران فراهم می‌آورد تا از زیبایی‌های طبیعت بهره‌برداری کرده و تجربه‌ای فراموش‌نشدنی داشته باشند

بازار اهواز در آستانه نوروز ۱۴۰۴

با نزدیک شدن به نوروز ۱۴۰۴، بازار اهواز حال و هوای خاصی به خود گرفته است. بازار مرکزی شهر که از دیرباز به عنوان قلب تجاری خوزستان شناخته می‌شود، این روزها شاهد ازدحام خریداران و رونق چشمگیر کسب‌وکارهاست. دستفروشان نیز با گستردن بساط خود در پیاده‌روهای اطراف بازار، سهمی قابل توجه در تأمین نیازهای عیدانه مردم دارند. از لباس‌های رنگارنگ و لوازم خانه گرفته تا شیرینی و آجیل، همه چیز برای استقبال از سال نو فراهم است. این رونق اقتصادی نه تنها نشان‌دهنده آمادگی مردم برای جشن نوروز است، بلکه نقش مهم بازارهای محلی در رفع نیازهای جامعه را نیز برجسته می‌کند. اهواز در آستانه نوروز، با شور و نشاطی خاص، خود را برای سالی پرامید و پررونق آماده می‌کند.

سید خلیل موسوی/مهر

جشن گرگیعان در محله عامری اهواز

گرگیعان یا قرقیعان جشنی است که مردم عرب در جنوب کشور در شب پانزدهم ماه رمضان و میلاد امام حسن مجتبی(ع) برگزار می‌کنند. این آیین سنتی میان عرب‌های خوزستان، هرمزگان، کیش، بوشهر، کویت، عراق، بحرین، امارات و شرق عربستان برگزار می‌شود

.آنچه که بزرگ‌ترهای خوزستانی از این رسم روایت می‌کنند این است که در زمان میلاد امام حسن مجتبی(ع)، کودکان و مردم مدینه برای گرفتن هدیه و مژدگانی به مناسبت تولد اولین نوه پیامبر به سمت خانه ایشان و خانه امام علی(ع) رفته‌اند و کلمه قره العین یعنی نور چشم را تکرار کرده‌اند. گفته می‌شود این شادی مردم مدینه، هر ساله تکرار و به یک آیین بین مردم عرب کشورهای مختلف تبدیل شد.

به‌مرور کلمه قره العین به قرقیعان و در عربی محلی به گرگیعان تبدیل می شود

در تاریخ ادبیات خوزستان در مورد ریشه و معنی کلمه «قرقیعان» دیدگاه‌های متفاوتی بیان شده است. عده‌ای معتقدند این کلمه از «قرع الباب» به معنای «در زدن» گرفته شده و به همین خاطر کودکان در خانه‌ها را برای دریافت شیرینی و عیدی می‌کوبند. دسته‌ای عقیده دارند معنی «قرقیعان یا گرگیعان» از کلمه «قره العین» گرفته شده که به معنای شادی و سرور انسان است، چون مراسم گرگیعان با تولد امام حسن مجتبی (ع) و شادمانی رسول خدا (ص) برای تولد اولین نوه اش مقارن شده است، می‌گویند که مردم برای عرض تبریک به امام علی (ع) و حضرت فاطمه (س)، «قره عین! قره عین!»گویان به سوی منزل ایشان می‌رفتند. از این رو این تبریک گفتن، کم کم به صورت سنتی هر ساله در میان مسلمانان رواج یافته است.

امسال هم مثل سال‌های قبل، شاهد بازگشت شور و نشاط این جشن به کوچه‌ها و محله‌های خوزستان هستیم. کودکان با لباس‌های نو و کیسه‌های رنگین، با ذوق و شوق به استقبال این مراسم می‌روند و بزرگسالان نیز با همراهی خود، این سنت دیرینه را زنده نگه می‌دارند.

مراسم آئینی «گرگیعان» در شهریورماه ۱۳۹۵ توسط اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان در فهرست آثار ناملموس کشور به ثبت رسیده است. این اقدام نه تنها به حفظ و ترویج این سنت ارزشمند کمک کرده، بلکه بر اهمیت فرهنگی و تاریخی آن نیز تأکید می‌کند.

عکس: محمد آهنگر/فارس

«زیگورات چغازنبیل» تماشای عظمتی که هزاران سال ایستاده است

«زیگورات چغازنبیل» یکی از آثار به جای مانده از تمدن ایلام است که در کنار شهر شوش، هزاران سال ایستاده است.

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: چغازنبیل، این نگین درخشان تاریخ در دل دشت‌های خوزستان، همچون قصه‌ای از اعماق زمان، منتظر مسافرانش است. مسافرانی که پا به این سرزمین می‌گذارند نه تنها به یک مکان تاریخی سفر می‌کنند بلکه به اعماق تاریخ و تمدن ایران زمین قدم می‌گذارند. آنها با هر قدمی که برمی‌دارند با سنگ‌هایی سخن می‌گویند که هزاران سال پیش، دستان هنرمند و پرتلاش نیاکانمان را لمس کرده‌اند.

هنگامی که آفتاب گرم خوزستان بر فراز زیگورات می‌تابد، نور طلایی‌اش بر آجرهای نوشته‌دار می‌افتد و گویی هر آجر، داستانی از شکوه و عظمت ایلام باستان را زمزمه می‌کند. مسافران در سکوتِ پر از هیجان به این صدا گوش می‌دهند. آنها غرق در حیرت می‌شوند؛ حیرت از اینکه چگونه انسان‌هایی در هزاره‌های دور، چنین بنای عظیم و باشکوهی را با کم‌ترین امکانات، به آسمان رسانده‌اند.

چشم‌های مسافران از فرط شگفتی، برق می‌زند. آنها در برابر این همه عظمت، احساس کوچکی می‌کنند اما در عین حال، غرور و افتخار در قلب‌هایشان موج می‌زند. غرور به اینکه این تاریخ، این تمدن، این شکوه از آنِ آن‌هاست از آنِ مردمانی است که قرن‌ها پیش در این سرزمین زندگی می‌کردند و امروز، نامشان در دل این آجرها جاودانه شده است.

برخی از مسافران، دست‌هایشان را بر دیوارهای زیگورات می‌گذارند، گویی می‌خواهند با لمس این سنگ‌ها، به گذشته سفر کنند و برای لحظه‌ای در کنار سازندگان این بنا بایستند. برخی دیگر در سایه‌سار این بنای عظیم، عکس‌هایی می‌گیرند تا این لحظات را برای همیشه در قلب خود ثبت کنند. آن‌ها می‌دانند که این سفر، تنها یک بازدید ساده نیست؛ این سفر، یک تجربه روحانی است. تجربه‌ای که قلب‌هایشان را لبریز از عشق به تاریخ و فرهنگ ایران می‌کند.

چغازنبیل، تنها یک بنای تاریخی نیست؛ نماد عشق، تلاش و شکوه است. مسافرانش با هر قدمی که در این محوطه باستانی برمی‌دارند، بخشی از این عشق و شکوه را در وجود خود احساس می‌کنند. آن‌ها در پایان سفر با دلی پر از خاطره و قلبی لبریز از غرور، چغازنبیل را ترک می‌کنند اما می‌دانند که این سفر، هرگز به پایان نمی‌رسد. چغازنبیل، همیشه در قلب‌هایشان زنده خواهد ماند، همچون شعله‌ای جاودان که نور تاریخ و تمدن ایران را برای همیشه روشن نگه می‌دارد.

چغازنبیل، یکی از باشکوه‌ترین آثار تاریخی ایران و جهان، در استان خوزستان واقع شده است. این محوطه باستانی که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده، بازمانده شهر دوراونتاش، پایتخت ایلام باستان، است. زیگورات چغازنبیل به عنوان یکی از نخستین نمونه‌های معماری مذهبی در جهان، هر ساله هزاران گردشگر را به خود جذب می‌کند. با توجه به اهمیت این سایت تاریخی، ارائه خدمات مناسب به بازدیدکنندگان از اولویت‌های مسئولان این پایگاه است.

چگونگی کشف چغازنبیل

در فاصله سال‌های ۱۹۳۰ تا ۱۹۴۰ میلادی با توجه به فعالیت‌های گسترده شرکت‌های نفتی خارجی در منطقه و بررسی‌های زمین‌شناسی که توسط کارشناسان این شرکت‌ها صورت می‌گرفته یکی از کارشناسان شرکت نفت در محوطه چغازنبیل، آجرنوشت‌هایی می‌یابد و آن را به هیئت باستان‌شناسی مستقر در شوش به سرپرستی دومکنم تحویل می‌دهد.

خواندن این آجرنوشته امکان شناخت یکی از شهرهای ایلامی به نام دوراونتاش را فراهم می‌کند. پس از دومکنم، گیرشمن باستان‌شناس فرانسوی حفاری‌های چغازنبیل را ادامه می‌دهد. از سال ۱۳۷۸ خورشیدی، کاوش‌ها و مطالعات باستان‌شناسی این محوطه به سرپرستی دکتر بهزاد مفیدی ادامه یافت.

محوطه میراث جهانی چغازنبیل (شهر اونتاش) شهری آئینی بوده که در حال حاضر بزرگترین اثر معماری شناخته شده از تمدن ایلام میانه است. این اثر در قرن سیزده قبل از میلاد به دستور پادشاه مقتدر این سلسله، اونتاش نپیریشا ساخته شده و به خدایان بزرگ ایلامی، نپیریشا و اینشوشیناک به صورت وقف اهدا می‌شود.

باستان‌شناسان برای این مجموعه تاریخی، عملکرد دفاعی قائل نشده‌اند. ذیقَورَّت با تشدید بر روی حروف «ق و ر» کلمه‌ای اکدی است. در ایران تلفظ این کلمه از گزارش‌های گیرشمن گرفته شده و عموماً زیگورات نوشته شده و به معنای بلند و برافراشته ساختن است.

با نزدیک شدن به نوروز، فصل سفر و گردشگری در ایران، مسئولان و مدیران سایت‌های تاریخی و فرهنگی کشور در تلاش هستند تا با بهبود خدمات و امکانات، تجربه بهتری را برای گردشگران داخلی و خارجی فراهم کنند. در این راستا، مدیر پایگاه میراث جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه از نصب دکل موقت مخابراتی همراه اول در محوطه باستانی چغازنبیل خبر داد. این اقدام با هدف تقویت اینترنت و بهبود ارتباطات مخابراتی برای گردشگران نوروزی انجام شده است.

بهبود خدمات گردشگری

عاطفه رشنویی، مدیر پایگاه میراث جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه، در گفتگویی اعلام کرد: با همکاری اداره مخابرات شهرستان شوش، یک دستگاه تقویت‌کننده آنتن همراه اول در محوطه چغازنبیل نصب شده است. این اقدام با رعایت مسائل حفاظتی و با هدف بهینه‌سازی خدمات‌رسانی به گردشگران انجام شده است.

رشنویی با اشاره به اهمیت دسترسی به اینترنت در دنیای امروز گفت: امروزه دستیابی همزمان به اطلاعات تحت وب و اشتراک‌گذاری تصاویر با دوستان و آشنایان از مهم‌ترین تفریحات گردشگران در سفر به مکان‌های تاریخی محسوب می‌شود. نصب و راه‌اندازی این دکل با هدف افزایش پهنای باند و ظرفیت شبکه ارتباطات مخابراتی در راستای ارائه خدمات مطلوب و با کیفیت به گردشگران نوروزی و پایداری ارتباطات در محوطه تاریخی چغازنبیل بوده است.

مدیر پایگاه میراث جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه با تأکید بر نقش مؤثر طرح‌های مخابراتی در ارائه خدمات به گردشگران، افزود: تهیه بستر و ایجاد زیرساخت‌های مخابراتی و اینترنت از اهداف اصلی پایگاه میراث‌جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه است. این اقدامات نه تنها رضایت گردشگران را به همراه دارد، بلکه به معرفی بهتر این سایت تاریخی به جهانیان کمک می‌کند.

رشنویی همچنین بیان کرد که این پایگاه در تلاش است تا با همکاری نهادهای مرتبط، خدمات بیشتری را به گردشگران ارائه دهد. وی افزود: در آستانه نوروز و با توجه به افزایش تعداد بازدیدکنندگان، ما سعی داریم تا با بهبود امکانات رفاهی و ارتباطی، تجربه بهتری را برای گردشگران فراهم کنیم.

نوروز، به عنوان یکی از مهم‌ترین جشن‌های ایرانیان، همواره با سفر و گردشگری همراه است. بسیاری از خانواده‌های ایرانی در این ایام به مناطق مختلف کشور سفر می‌کنند تا از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی ایران لذت ببرند. استان خوزستان به دلیل دارا بودن جاذبه‌های تاریخی منحصر به فرد مانند چغازنبیل، هفت‌تپه و شوش، یکی از مقاصد محبوب گردشگران در ایام نوروز است.

گردشگری به عنوان یکی از مهم‌ترین صنایع جهان، نقش بسزایی در توسعه اقتصادی کشورها ایفا می‌کند. در ایران نیز گردشگری تاریخی و فرهنگی از ظرفیت‌های بالایی برای جذب گردشگران داخلی و خارجی برخوردار است. سایت‌هایی مانند چغازنبیل نه تنها به عنوان نمادهای تمدن کهن ایران شناخته می‌شوند، بلکه می‌توانند به عنوان موتور محرکه اقتصادی در منطقه عمل کنند.

با توجه به این موضوع، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های گردشگری و بهبود خدمات به گردشگران می‌تواند به افزایش تعداد بازدیدکنندگان و در نتیجه رشد اقتصادی منطقه کمک کند. نصب دکل مخابراتی در چغازنبیل، نمونه‌ای از این سرمایه‌گذاری‌ها است که می‌تواند به جذب بیشتر گردشگران و رونق گردشگری در استان خوزستان منجر شود.

طبیعت زیبای به همراه برداشت گل روستای شبیشه، از توابع شهرستان حمیدیه

گلهای سنبل، زنبق و همیشه بهار از جمله گل‌هایی هستند که در استان خوزستان، با رنگ‌ها و عطرهای بینظیرشان، نویدبخش آغاز فصل بهار محسوب می‌شوند.

این گل‌ها در اواخر زمستان و با نزدیک شدن به اسفندماه، آخرین ماه سال، در باغ‌های سرسبز روستای شبیشه، از توابع شهرستان حمیدیه، به شکوفایی می‌رسند. باغداران محلی در این زمان، با شور و نشاط خاصی، برداشت گلهای زیبا و خوشبو را آغاز می‌کنند و طبیعت منطقه را با رنگهای زنده و جذابشان زینت می‌بخشند.

ابوشهاب (احمد سیداوی)، یکی از باغداران با تجربه و پرتلاش این منطقه، سالهاست که در کنار خانوادهاش به کشت و پرورش این گلهای زیبا مشغول است.

او محصول خود را در کنار زمین زراعیاش به فروش می‌رساند و با استقبال گرمی از سوی خریداران و بازدیدکنندگان مواجه می‌شود. هر ساله، با نزدیک شدن به فصل بهار، باغ‌های او میزبان مهمانانی از نقاط مختلف است که هم برای خرید گلهای تازه و هم برای لذت بردن از زیبایی خیرهکننده این مزارع رنگارنگ به روستای شبیشه میآیند.

این مناظر طبیعی و سرشار از زندگی، نه تنها برای مردم محلی، بلکه برای گردشگران نیز جذابیت ویژهای دارد و یادآور شکوه و زیبایی طبیعت در فصل بهار است.

عکس:مهر/سید خلیل موسوی

⁵

دومین جشنواره بادبادک و بادگیر محلی شوشتر

دومین جشنواره‌ی بادبادک و بادگیر شوشتر، در راستای زنده‌سازی (:احیای) بازی‌های بومی شوشتر و ترویج بازی‌‍‌های بدون خشونت برای نسل جوان، ایجاد شور و نشاط در میان خانواده‌ها و پیشواز فصل بهار، آدینه، دهم اسفندماه ۱۴۰۳ خورشیدی، برگزار شد.

این جشنواره با حضور بی‌مانند مردم شوشتر و گردشگران از سراسر کشور در محوطه‌ی بیرونی قلعه سلاسل، همراه با اجرای آواز سنتی و آداب و آیین‌های گذشته در شوشتر برگزار شد.

در این جشنواره پیر و جوان و به‌ویژه کودکان با بابادک دست‌ساز خود در فضای پر از شور و شادی و یه یاد گذشته‌ها به آیین سنتی بادگیربازی پرداختند.

همچنین در کنار جشنواره غرفه‌های فروش و معرفی صنایع دستی شوشتر با باشندگی شماری از هنرمندان صنایع دستی برگزار شد.

در پایان جشنواره از شرکت‌کنندگان که بادگیر آنان از دید اوج در آسمان، زیبایی، تکنیک و اجرای آیین‌های سنتی بادگیر برتر بودند، با پیشکش جایزه سپاسداری شد.

یادآور می‌شود، یکی از بازی‌های بومی شهرستان شوشتر که از دیرباز میان بزرگ و کوچک رواج داشته، بازی «بادگیر» بوده است. بادگیر به‌گونه‌ی دست‌ساز و با وسایل ساده مثل کاغذ سریش و چوب بریه (شاخه‌ی درخت خرما یا نی رودخانه‌ای) ساخته می‌شد.

*استفاده از تصاویر با ذکر منبع مجاز است*

گزارش و عکس:ابوالفضل مهدی پور

سری دوم عکس

عکاس : ریحانه سید عطار

بقعه تاریخی شاه رکن الدین دزفول

بقعه شاه رکن الدین ، زیارتگاه تاریخی و باستانی با معماری زیبا و منحصر بفرد مقصد زائران و گردشگران از خوزستان و سایر نقاط کشور است .

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، بقعه شاه رکن‌الدین دزفول یکی از مکان‌های زیارتی تاریخی کشورمان می‌باشد که دارای معماری خاص و زیبایی است که نه تنها به عنوان یک مکان مذهبی، بلکه به عنوان نمادی از تاریخ و فرهنگ غنی این سرزمین شناخته می‌شود.

این بقعه در محله‌ای شاه رکن الدین واقع در خیابان آیت الله طالقانی کوچه شهید دیانتی واقع شده است. گنبد این مقبره، نیلگون و مخروطی شکل با چهارده ضلع می‌باشد. در بالای درجنوبی آن پلکان، خواجه‌نشین و طاق نمایی وجود دارد که بر بالای آن دو گلدسته بنا گردیده‌است.

این مجموعه شامل آرامگاه، مسجد، مدرسه و حمام است و همچنین آورده شده‌است که ساختمان گلدسته‌ها در دوره قاجاریه ساخته شده و بنای بقعه و گنبد مربوط هم به دورهٔ تیموریان در زمان سلطنت شاهرخ میرزا فرزند امیر تیمور نسبت داده می‌شود.

شاه رکن‌الدین، به عنوان یکی از شخصیت‌های بزرگ تاریخ اسلام، در دل مردم دزفول و حتی فراتر از آن، جایگاه ویژه‌ای دارد. او نه تنها به عنوان یک عالم و عارف، بلکه به عنوان یک راهنما و مشوق در مسیر معنوی زندگی شناخته می‌شود. مردم با عشق و احترام به این بقعه می‌آیند تا از برکات آن بهره‌مند شوند و دعا‌های خود را در این مکان مقدس به درگاه خداوند تقدیم کنند.

در روز‌های خاص، این بقعه مملو از زائرانی است که با دل‌های پر از امید و آرزو به اینجا می‌آیند. صدای دعا و نیایش در فضا طنین‌انداز است و حس همبستگی و اتحاد را در دل‌ها زنده می‌کند. اینجا جایی است که می‌توان با خود و خداوند خلوت کرد و از دغدغه‌های روزمره فاصله گرفت.

عکاس : محسن حقانی

مقبره دانیال نبی کهن شهر جهانی شوش

مقبره دانیال نبی در کنار رودخانه شاوور و مقابل تپه ارگ شوش واقع شده و یکی از نمادهای اصلی این شهر است. قدمت این مکان به بیش از ۲۵۰۰ سال پیش برمی‌گردد.این آرامگاه بارها در طول تاریخ بازسازی شده است.گنبد مخروطی شکل آرامگاه با ارتفاع ۲۰ متر و ۲۵ طبقه، یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های آن است. این گنبد به سبک سلجوقی ساخته شده و دارای طراحی پلکانی یا اورچین است.

آرامگاه و مقبره دانیال نبی یکی از باشکوه‌ترین مقبره‌های مذهبی ایران با گنبدی اورچین و دو پوسته‌ی بی‌نظیرش یادآور معماری بنای عظیم جغازنبیل است.

آرامگاه دانیال نبی یکی از آرامگاه‌های مذهبی و با گنبدی اورچین و دوپوسته بی‌نظیر ایران است. دانیال نبی یکی از پیامبران بنی اسرائیل و متولد بیت المقدس است.

دانیال در باور ادیان ابراهیمی یکی از پیامبران بنی اسرائیل (قرن هفتم پیش از میلاد) است. دانیال به زبان عبری به معنای «خدا قاضی من است» می‌باشد.

دانیال نبی در ۱۲ سالگی به عنوان اسیر در دربار بخت النصر خدمت می‌کند. سپس توسط نبوکدنصر پادشاه بابل اسیر می‌شود و ۳۷ سال در دربار وی می‌ماند و در همان زمان به پیامبری می‌رسد. بعد از فتح بابل به دست کوروش، دانیال نبی به شوش مهاجرت می‌کند و در سن ۸۳ سالگی فوت و جسدش را پس از مومیایی شدن در شرق رودخانه شاوور یا شاهپور دفن می‌کنند. مکان‌های دیگری نیز در عراق، ترکیه، مصر و سمرقند ادعای آرامگاه دانیال نبی را دارند.

در برخی نوشته‌ها آمده تیمور لنگ بقایای دانیال را از شوش به سمرقند برده است. در سمرقند مقبره‌ای وجود دارد به طول ۱۸ متر که منسوب به دانیال نبی است. اما گفته می‌شود تنها یک پای وی در آنجا دفن و مابقی در شوش است.

اما مقبره دانیال نبی در خوزستان و شهر شوش از سمت غربی آرامگاه با کاشی‌کاری‌های ایرانی، اسلامی که بر سر در آن نوشته شده، آستانه متبرکه حضرت دانیال نبی تزیین شده است. از سمت شرقی دو مناره به ارتفاع حدود ده متر در دو طرف قرار دارد. تاریخی که بر روی مناره حک شده ۱۳۳۰ هجری قمری است با استادکاری حاج ملا حسین معمار باشی.

بنای آرامگاه دانیال نبی در سال ۱۲۴۹ خورشیدی به دستور روحانی شیعه جعفر شوشتری و به دست حاج ملاحسین معمار پس از سیل ویرانگر همان سال که باعث تخریب بنای قبلی شده بود، ساخته شد و ضریحی در مرکز آن قرار گرفت. گنبد آرامگاه دانیال نبی به صورت گنبد اورچین بنا شده است. اورچین از گنبدهای رک مخروطی است ولی روی آن پلکانی است و به این گنبد اورچین، پلکانی، مضرس، آناناسی گویند که در جنوب ایران فراوان دیده می شود. گنبد اورچین دانیال نبی دارای ۲۵ طبقه مضرس و دو پوسته است.ساختمان و گنبد موزه آبادان از روی آرامگاه دانیال نبی کپی برداری شده است.

اميرالمؤمنين علي(ع) در مورد حضرت دانيال فرمودند: «من زار اخي دانيال کمن زارني؛ يعني هرکس برادرم دانيال را زيارت کند مرا زيارت کرده است.» اگر به شهر شوش و زيارت ايشان رفتيد مي‌توانيد اين حديث را روي کاشي‌هاي بالاي ضريح ببينيد.

ابزارک تصویر

احیا آئین‌ پلو پزون شوشتر در سرای جهانی افضل شوشتر

*یکی از آئین های که مردم کهن دیار شوشتر در اواخر فصل زمستان و نزدیک عید نوروز برگزار می کردند آئین پلوپزون می باشد*

*درگذشته مردم کهن دیارشوشتر شهر آئین هاورسوم به خاطر این که که برنج یکی از غذاهای اعیانی به حساب می آمد و همه مردم نمی توانستند برنج تهیه کنند و به پاس احترام به طبیعت در اواخر فصل زمستان و نوید عید نوروز، نوبر سبزیحات مانند باقله توحه و شویت(شوید) و حلبه و شکرانه ی برنج، بزرگترها و کسانی که تمکن مالی داشتند در قالب جشن و کارونال شادی همه اهالی شهر و یا محله را دعوت به صرف خوردن پلو مخصوص شوشتری دعوت می کردند*

رسم بر این بود که شخصی یا بزرگتری که قرار بود جشن و آئین پلوپزون را انجام دهد سبزی شوید که از باغ چیده به بالای بام خانه خود پرتاب میکرد به نشانه که شما دعوت به آئین پلوپزون هستید
به خاطر این که برنج(پلو) زیاد درست می کردند و برنج قند فراوانی داشت گشنیز هم به برنج اضافه می کردند که قند برنج پایین آورد

در "جشن پلوپزون" علاوه بر طبخ پلو مخصوص شوشتر به طبخ و توزیع غذاهای محلی نیز پرداخته می شود
و اهالی همراه با موسیقی و آیین‌های سنتی، جشن می‌گیرند.
تاریخچه پلو شوشتری به روزهای قدیم بازمی‌گردد و خانواده‌های شوشتر، نسل‌ها این غذا را تهیه کرده‌اند و رازهای پخت آن را به نسل‌های بعدی منتقل کرده‌اند. این غذا در مهمانی‌ها و مراسم‌های مختلف، به ویژه در مراسم‌های خاص و اعیاد مورد استفاده قرار می‌گیرد و به عنوان نمادی از مهمان‌نوازی مردم جنوب ایران به خصوص مردم خونگرم شوشتر شناخته می‌شود.

همچنین دراین آئین پلوپزون شوشتر
رسوم قدیمی که به فراموش شده بود مانند
۱_آیین وسنت جشن پلو پزون
۲_نمایش کهن رقص سله
۳_اجرای آیین کمچه بعک
۴_اجرای بازی بچه طنبلک
۵_اجرای کشتی پهلوانی شوشتری
۶_آیین خواستگاری شوشتری
۷_اجرای دعای سفره وبرکت سال
همراه با آوازهای شوشتر در دستگاه ۲۴ مقوم شوشتر که به ثبت ملی رسیده است اجرا شد

از ضرب المثل های که درباره آئین پلوپزون از گذشته به یادگار مانده میتوان به ضربب المثل

دو پِرَ که خونتَ وا ونی گِرو ،گِرو سی چِه سی شادی یکی سی پلو پزونه یکی سی ماهِ مبارکِ رمضوونه

معنی:دوبار است که باید خانه خود را گرو بگذارید
گرو برای چی .برای شادی ،یک بار پلو پزان،
یکی برای ماه مبارک رمضان.

ای باقله وا پوس چیته خود خورم چیته دهام دوس

معنی:ای باقله هم خودم از پلو میخورم و هم به دوستان میدهم

این آئین با حضور پرشور مردم فرهنگ دوست شوشتر و علاقه مندان به فرهنگ هنر و گردشگران از سراسر کشور در سرای جهانی افضل شوشتر در روزجمعه ۱۹ بهمن ۱۴۰۳ برگزار شد.

گزارش: ابوالفضل مهدی پور

با سپاس از راد نژاد فتحی

تصاویر:

مریم شهاب زاده..هستی فتوتی..سجاد سروش

بتول فته پور.رضا سلامات..عباس قاسم پور

رضا قائدی ، هستی حسن زاده و مریم عابدی

موزه «بنزین خانه آبادان»

جایگاه سوخت آبادان به استناد برخی سوابق به عنوان نخستین جایگاه سوخت در ایران در سال ۱۳۰۶ شمسی (۱۹۲۷ میلادی) در مرکز شهر آبادان احداث شد. این مکان ابتدا جهت توزیع و فروش نفت سفید مورد استفاده قرار می گرفت و حلب های پرشده از مواد نفتی در آن به فروش می رسید.

با گذشت زمان و با ورود اتومبیل، این جایگاه به پمپ بنزین تبدیل شد. هنگام سوخت گیری در این پمپ بنزین، ابتدا فرآورده های نفتی که در مخازن پرچ شده نگهداری می شد با استفاده از تلمبه های دستی به ظروف پیمانه ای منتقل می شد و سپس بر اساس نیاز هر مصرف کننده، سوخت به وی تحویل داده می شد. پس از موافقت وزیر با راه اندازی موزه های نفت در آبادان، این مکان جزو اولویت های صنعت نفت برای موزه شدن قرار گرفت. در همین راستا فاز مطالعاتی و پژوهشی این پروژه و به موازات آن شناسایی و گردآوری اشیا و اسناد قدیمی مرتبط در سراسر کشور به ویژه مناطق عملیاتی نفتی آغاز و در دی ماه سال ۱۳۹۴، موزه بنزین خانه آبادان وارد فاز عمرانی و اجرایی شد و پس از ماه ها کار مستمر و شبانه روزی، این موزه روز سه شنبه مورخ ۹۵/۱۱/۲۸ با حضور مهندس کاظمی، معاون وزیر و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی و برخی از مسوولان وزارت نفت، استانی و مقامات محلی شهر آبادان به بهره برداری رسید.

عکس:مرضیه سلیمانی/ ایرنا

دزفول شهر آب و آجر.. شهری از دل گذشته

بافت تاریخی دزفول، جایی که آب و آجر در هم تنیده‌اند، به عنوان یک میراث فرهنگی زنده و پویا، همچنان تاریخ این شهر را روایت می‌کنند. در این بافت، جریان آب که از دیرباز به عنوان منبع حیات و ارتباط‌دهنده‌ی انسان‌ها با طبیعت شناخته شده، در کنار آجرهایی که نماد معماری ایرانی هستند، در هم می‌آمیزند تا داستانی از هنر، زندگی و تاریخ را برای نسل‌های آینده به ارمغان بیاورند. این ترکیب منحصر به فرد از آب و آجر، هویت دزفول را شکل داده و همچنان در کوچه‌ها و بناهای تاریخی این شهر جریان دارد.

عکس:میلاد حمادی../مهر

نیایشگاه باستانی چُغازَنبیل

در اوايل سال ۱۹۳۵ میلادی نیروهای شركت نفت ايران و انگليس در بازديد هاي هوايي خود متوجه تپه اي عظيم میان دو حصار در نزديكي رودخانه دز شدند و وجود اين تپه را به اطلاع هيئت باستان شناسي فرانسوي كه در شوش مستقر بودند، رساندند. پس از آن يكي از زمين شناسان نيوزلندي اين شركت، به نام براون (Brown) بر بالاي تپه رفته که چندين آجر كتيبه دار توجه او را جلب كرد. پس از اين واقعه توجه باستان‌شناسان فرانسوي به اين محوطه معطوف مي شود. در ۲۱ فوريه ۱۹۳۵ اولين بازديد باستان شناسان از اين محوطه روي داد و دو نفر از اعضاي هيئت باستان شناسي فرانسوي به نام های ون در ميير (R. P. Van der Meer) و لوئيس لوبرتون (Louis Le Breton) براي بازديد به اين محوطه رفته و چندين قطعه آجر نوشته كه به نام پادشاه اونتاش گال یا اونتاش ناپیریشا اشاره كرده بود، به همراه خود به شوش آوردند. به اميد كسب اطلاعات بيشتر، دكتر اون والا (Dr. J. M. Unvala) همراه با چندين كارگر به چغازنبیل رفته، اطراف پشته را بررسی کرده و چندين آجر كتيبه دار ايلامي، يك قطعه از آجرهای كتيبه دار سامي، قطعاتي از يك پنل تزئيني كه نام اونتاش گال را نشان مي دهد، از سطح محوطه جمع مي نمايد

محوطه چغازنبیل در مختصات جغرافیایی 39 S 265895m E, 3544110m N در دشت خوزستان و در فاصله حدود 30 کیلومتری جنوبشرقی شهر شوش است. نام “چغازنبیل” از آن جهت انتخاب شده است که بلندترین و بارزترین بنای موجود در محوطه که زیگورات آن است، قبل از کاوش به صورت یک تپه بزرگ و مانند یک سبد برگشته دیده می‌شد. محوطه چغازنبیل در واقع یک شهر به جا مانده از دوره ایلام و به وسعت صد هکتار است.

ایلام نام تمدن باستانی است که از حدود ۲۹۰۰ پیش از میلاد تا ۶۴۶ پیش از میلاد در پهنه گسترده‌ای از غرب تا جنوب‌ غرب و جنوب ایران کشیده شده است. این تمدن متشکل از شاهک‌ نشینانی در دو نوع زیستگاه کاملا متفاوت یعنی ارتفاعات و دشت های جلگه‌ای زاگرس بوده است که در هر مقطع زمانی یکی از این خوانین یا شاهک‌ نشینان این مناطق به قدرت رسیده‌ اند. اغلب شاهان ایلام به خود لقب “شاه انشان و شوش“ داده‌اند. این دو شهر دو مرکز مهم ایلامیان، یکی در ارتفاعات (انشان) و دیگری در دشت‌ های جلگه‌ ای (شوش) است. باستان‌ شناسان تمدن ایلام را با توجه به وقایع سیاسی به سه دوره ایلام قدیم، ایلام میانه و ایلام جدید تقسیم می‌کنند. چغازنبیل در دوره ایلام میانه تاسیس شده است.

این شهر در زمان حیات به زبان ایلامی “ال- اونتاش“ و به زبان اکدی به “دور اونتاش“ شناخته می‌شده است. این شهر به دستور اونتاش ناپیریشا یکی از پادشاهان مقتدر عیلامی بنا شده ، به همین دلیل آن را ال اونتاش یعنی شهر یا قلعه اونتاش می‌خواندند. اوج رونق ساخت و ساز در شهر دوراونتاش در زمان بيست سال سلطنت اونتاش ناپيرشا یعنی از ۱۳۲۰ الی ۱۳۰۰ پیش از میلاد بوده است، اگرچه پس از مرگ وي از رونق شهر كاسته مي‌شود ولي همچنان ساخت و سازهايي غير سلطنتي و پرستش معابد در آن صورت گرفته است.

شهر اونتاش یک شهر سلطنتی و مذهبی است، از آن جهت سلطنتی که کاخ‌ های به جا مانده از آن مخصوص اشراف ایلامی ساخته شده است و از آن جهت مذهبی که دارای معابد مختلفی برای خدایان مختلف ایلامی است. اونتاش ناپیریشا در ساخت شهر دستور داده که برای هر دو دسته خدایان ایلامی مورد پرستش مردم ساکن در ارتفاعات و مردم ساکن در دشت‌ ها، معابدی برپا شود و معبد اصلی شهر که همان زیگورات شهر است، برای پرستش دو خدای اینشوشینک (مهم‌ترین خدای ساکنین دشت خوزستان) و نپیریشا (مهم‌ترین خدای ساکنین ارتفاعات) ساخته شده است، از اینرو بسیاری از باستان‌ شناسان معتقدند هدف اونتاش ناپیریشا در ساخت این شهر اتحاد بین مردم ساکن ارتفاعات و مردم ساکن دشت‌ بوده است.

شهر از سه حصار تو در تو ساخته شده است که در فاصله بین هر دو حصار، فضاهای تخصصی و ساخت و سازهای مخصوص به خود را دارد. آنچه تا کنون از کاوش‌های باستان‌ شناسی مشخص است، در بخشی از فاصله بین حصار بیرونی و حصار میانی، محله شاهی قرار دارد که کاخ‌ها و ورودی مجلل و معبد مخصوص به خود را دارد. در فاصله حصار میانی تا حصار درونی، محله تمنوس یا محوطه مقدس قرار دارد که معابدی برای خدایان مختلف برپا شده است. در حصار درونی نیز زیگورات به عنوان بلندترین و شاخص ترین بنای شهر ساخته شده است. در صحن زیگورات انواع اجزای معماری با جزئیات فراوان مانند سکوها و طاق‌ ها، آجرفرش‌ و معابد دیگر قرار دارند. سیستم دفع آب از سطح بناها و کل شهر از دیگر جلوه‌های نبوغ معماری و طراحی شهر است.

چغازنبیل در سال ۱۹۷۹ میلادی به عنوان نخستین اثر تاریخی از ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو جای گرفت و معماری منحصر به فرد آن، در کنار زیگورات‌های کشف شده در میان رودان، برای باستان‌شناسان و علاقه‌مندان به تاریخ و میراث فرهنگی جهانی شناخته شده است. خاورشناسان چغازنبیل را قدیمی‌ترین ساختمان مذهبی شناخته شده در ایران می‌دانند.

عکس:مهدی مریزاد/برنا نیوز

منبع:سایت پایگاه میراث جهانی چغازنبیل محوطه تاریخی و موزه هفت تپه

شوشتر میزبان سی و هفتمین دوره مسابقات زیبایی اسب اصیل عرب قهرمانی کشور

سی و هفتمین دوره مسابقات زیبایی اسب اصیل عرب قهرمانی کشور با حضور داوران بین المللی به میزبانی شوشتر برگزار شد.

در این دوره از مسابقات ۱۴۰ راس از باکیفیت‌ترین و زیباترین اسب‌های اصیل عرب کشور به مدت سه روز با یکدیگر به رقابت پرداختند

مسابقات با حضور داورانی از کشورهای اسپانیا، ایتالیا، بلژیک و ایران برگزار خواهد شد و در پایان رقابت ها، اسب‌های برتر توسط هیات داوران مشخص و از صاحبان آنها تجلیل به عمل آمد

این جشنواره با عنوان به صورت مشترک با عنوان جام کارمن شاپ و سلیمی پادشاه از تاریخ ۲۶ الی ۲۸ در مجاور قلعه تاریخی سلاسل شوشتر برگزار شد

بر اساس این گزارش اسب اصیل عرب یکی از نژادهای برتر این حیوان در جهان و متعلق به منطقه خاورمیانه است که به‌ دلیل شکل سر و دم بلندش متمایز از سایر اسب ها است.

در حال حاضر بیش از ۲۵ هزار راس اسب اصیل عرب در خوزستان وجود دارد.

استان خوزستان و کهن شهر باستانی شوشتر یکی از قطب‌های پرورش اسب اصیل عرب خالص ایرانی در کشور است به همین دلیل جشنواره کشوری اسب اصیل عرب همچون دوره های قبل به میزبانی این شهر برگزار شد.

عکس:محمد حسینی

بهبهان خاستگاه گل نرگس ایران به روایت تصویر

برداشت گل نرگس به شهر بهبهان زینت و بوی خاص دیگری را ارمغان می‌دهد.

شهرستان بهبهان با داشتن قدیمی‌ترین نرگس‌زار ایران که توسط وزارت میراث ثبت شده است و در شروع فصل برداشت گل نرگس از اوایل دی‌ماه آغاز و تا آخر اسفندماه ادامه دارد که به شهر بهبهان زینت و بوی خاص دیگری را ارمغان می‌دهد.

نرگس‌زار بهبهان هم‌اکنون نیز از جمله مناطق مهم و باسابقه رویش و پرورش گل نرگس بوده و از نرگس‌زارهای طبیعی و معروف ایران محسوب می‌شود.بهبهان پر از نرگس‌هایی است که در گرمای ملایم پاییز و زمستان این منطقه آماده برداشت می‌شوند.

انبوه گل نرگس در بهبهان به قدری زیاد بوده که رنگ یکپارچه و طلایی گل نرگس از دور نمایان بوده و بوی عطرآگین آنها به مشام هر رهگذری می‌رسد.

گل دهی نرگس همه ساله از نیمه دوم سال آغاز و تا پایان بهمن و گاهی نیز نیمه اول اسفند در بهبهان ادامه دارد. در نرگس زارهای بهبهان چهار نوع گل نرگس شناسایی شده که نرگس «شهلا» وسعت بیشتری را در این مناطق به خود اختصاص داده است.

گردشگران تور طبیعت گردی، به هنگام قدم زدن در میان این دشت پُر گل، می‌توانند از عطر خوش گل‌ها سرمست شوند و لحظاتی فراموش‌نشدنی را در کنار همراهان خود به خوشی سپری کنند. جدا از لذت بردن از عطرِخوش گل نرگس بهبهان، می‌توانید به گرفتن عکس‌های زیبا از مناظر این دشت مشغول شوید که به وقت صبح و تابیدن نور آفتاب به نرگس زارها، جلوه خاصی به گل‌ها می‌دهد.

مراسم آئین اهداء هشت هزارشاخه گل نرگس بهبهان به حرم مطهر رضوی به‌عنوان یک میراث ناملموس (معنوی) از سوی وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به صورت رسمی ثبت‌ملی شده است

مراسم آئین اهدای هشت هزار گل نرگس بهبهان به حرم امام‌رضا (ع) به‌عنوان یک میراث ناملموس (معنوی) از سوی وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به صورت رسمی ثبت‌ملی شده است

در کتاب مطلع‌الشمس آمده است زمانی که امام رضا (ع) به بهبهان وارد شدند مردم از ایشان درخواست دعا نمودند، ایشان فرمودند: پس از من در شهر شما گل می‌روید که سال‌های برای شما باقی خواهد ماند. مردم بهبهان رویش گل نرگس در شهرستان را اثر همان دعا می‌دانند.

عکس: فرید حمودی/فارس

برداشت گل‌های تزئینی در خوزستان

برداشت گل‌های تزئینی مانند آفتابگردان و نرگس، جلوه‌ای از زیبایی طبیعت را در باغ‌های روستای شبیشه، از توابع شهرستان حمیدیه، به نمایش می‌گذارد. این روستا با باغ‌های سرسبز و هوای مطبوع، مکانی ایده‌آل برای پرورش این گل‌های رنگارنگ است و منبع درآمدی مهم برای کشاورزان سخت‌کوش منطقه محسوب می‌شود. برداشت گل‌ها در فصل زمستان و در دو نوبت (اوایل و اواخر فصل) انجام می‌گیرد. امسال به مناسبت روز پدر و میلاد با سعادت امام علی (ع)، برداشت زودتر از موعد معمول آغاز شده است.

عکس:سید خلیل موسوی/مهر

طبیعت و سبک زیبای زندگی اهالی احمد فدالله دزفول

احمد فداله، نام دهستانی در بخش شیهون از توابع شهرستان دزفول است. این دهستان در دل رشته‌کوه‌های زاگرس قرار گرفته و بخش عمده پوشش گیاهی آن را درختان بلوط تشکیل می‌دهند.

منطقه احمدفداله در ۱۵۰ کیلومتری شمال شهرستان دزفول قراردارد.منطقه ای با پراکندگی جغرافیایی که از شمال به کوه کینو وازمغرب به استان لرستان و رودخانه دز واز مشرق به کوه های شمال شهرستان لالی منتهی می شودودارای طبیعتی زیبا و کوهستانی وصعب العبور ودارای راه ارتباطی خاکی که در زمستان اکثر گردنه ها برف گیر بوده وتردد را با مشکل مواجه می کند.تردد منطقه امامزاده ای به همین نام هم وجود دارد که از قرار معلوم روی گنبد آن دو درخت موجود است و منطقه‌ای بکر و سرشار از ظرفیت‌های طبیعی و خدادادی بوده است.

دره‌های عمیق، پرتگاه‌های ترسناک، پیچ های خطرناک و شیب های بسیار تند، دل هر رهگذری را خالی می کرد اما با این حال گردشگران برای دیدن این مناظر طبیعی رهسپار احمد فداله می شوند تا از طبیعت بکر آن بهبه ببرند.

ارتفاعات بلندی قله اطراف احمد فداله به حدود ۲۸۰۰ متر می رسد که پوشش گیاهی و جنگلی زیبا، بیننده را خیره و انگشت به دهان می کند.

احمد فداله منطقه ای بکر با چشم اندازهای بی نظیر در اطراف رشته کوه زاگرس است که در تمام طول با آغوش باز پذیرای مسافران و میهمانان خود است

مردم این منطقه با سبک زیبای زندگی عشایر و ساده سالهاست با طبیعت خو گرفته اند و جلوه ای آداب و رسوم و فرهنگ و هنر را با تمام دشواربها و کم و کاستی ها به نمایش گذاشتند

عکس:امین نظری/ایسنا

طبیعت جاده‌های شمال شرق خوزستان

جاده‌های شمال شرق استان خوزستان از ابتدای جاده دزپارت( ایذه - چهارمحال بختیاری) مملو از تصاویری است که هر گردشگری را مجذوب خود می‌کند. جنگل‌های بلوط، کوه‌های سربه‌هم‌آورده، پوشش گیاهی خاص و آسمان آبی و در بسیاری مواقع بارانی، از شناخته‌شده‌ترین حال و هوای طبیعت جاده‌های شمال شرق خوزستان از پائیز تا اواخر بهار است.

عکس : سپیده سلمان وردی