راهنمای محلی خوزستان

غسل تعمید کودکان مندایی در اهواز(بخش دوم)

مراسم غسل تعمید کودکان و نوزادان تازه متولد شده مندایی، در رودخانه کارون اهواز انجام شد. در آیین مندایی وقتی نوزاد به دنیا می‌آید باید یک غسل تعمید انجام دهد و با توجه به اینکه در ۲۶ تیرماه روز عید خلقت حضرت آدم به همراه ۳۶ ساعت اعتکاف است، نوزادان باید غسل اولیه را انجام داده باشند تا در این اعتکاف شرکت کنند. در آیین مندایی وقتی نوزاد به دنیا می‌آید بعد از گذشت یکماه از تولد باید غسل تعمید داده شود. مهمترین رکن دین مندایی آب است. در کتاب مقدس مندائیان یعنی "گنزا ربّا" بر اهمیت آب به عنوان منشاء حیات بطور ویژه تاکید شده است. دین مندایی یکی از قدیمی‌ترین ادیان یکتاپرست جهان محسوب می‌شود؛ با این وجود در مقایسه با دیگر ادیان، کمتر شناخته شده است. این افراد پیروان حضرت یحیی (ع) هستند که همچنان طبق مراسم خاصی فریضه دینی‌شان را به جا می‌آورند.

میلاد حمادی

قلعه «دمورگان» شوش

قلعه تاریخی شوش در سال ۱۸۹۷ به دستور ژان ژاک دمورگان فرانسوی برای سکونت باستان شناسان فرانسوی، در نزدیکی آرامگاه دانیال نبی در شهر شوش و روی تپه‌ای تاریخی ساخته شد و به همین دلیل به قلعه دمورگان هم معروف است. البته به آن قلعه اکروپل و قلعه فرانسوی‌ها هم می‌گویند. این قلعه شباهت زیادی به زندان باستیل فرانسه دارد که با استفاده از آجرهای به دست آمده از کاخ داریوش و تعدادی از آجرهای منقوش به خط میخی چغازنبیل به دست معماران دزفولی بنا شده است. پلان قلعه ذوزنقه‌ی شکل است قلعه تاریخی شوش در سال ۱۳۸۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. این اثر تاریخی در دوره جنگ تحمیلی بارها مورد حمله دشمن قرار گرفت و آسیب‌های زیادی دید. از این قلعه به عنوان نوعی موزه استفاده شده و اشیای تاریخی و ابزار باستان شناسی فرانسوی‌ها در آن نگهداری می‌شوند. تزئینات این قلعه شامل نعل درگاه‌های قوسی و نماهای تزئینی با آجر و نقاشی‌هایی به سبک تلفیقی اروپایی و شرقی و نیزمعماری شوشتر و دزفول و آجرهای کتیبه‌دار است

غسل تعمید کودکان مندایی در اهواز

مراسم غسل تعمید کودکان و نوزادان تازه متولد شده مندایی، در رودخانه کارون اهواز انجام شد. در آیین مندایی وقتی نوزاد به دنیا می‌آید باید یک غسل تعمید انجام دهد و با توجه به اینکه در ۲۶ تیرماه روز عید خلقت حضرت آدم به همراه ۳۶ ساعت اعتکاف است، نوزادان باید غسل اولیه را انجام داده باشند تا در این اعتکاف شرکت کنند. در آیین مندایی وقتی نوزاد به دنیا می‌آید بعد از گذشت یکماه از تولد باید غسل تعمید داده شود. مهمترین رکن دین مندایی آب است. در کتاب مقدس مندائیان یعنی "گنزا ربّا" بر اهمیت آب به عنوان منشاء حیات بطور ویژه تاکید شده است. دین مندایی یکی از قدیمی‌ترین ادیان یکتاپرست جهان محسوب می‌شود؛ با این وجود در مقایسه با دیگر ادیان، کمتر شناخته شده است. این افراد پیروان حضرت یحیی (ع) هستند که همچنان طبق مراسم خاصی فریضه دینی‌شان را به جا می‌آورند.

امین نظری

موزه آبادان

موزه آبادان یکی از موزه‌های قدیمی ایران است. این موزه در سال ۱۳۳۸ با مجموعه آثاری از دوره ما قبل تاریخ و آثاری‌ از دوره‌های متاخر تا دوره قاجاریه و نیز آثاری از هنرمندان کارگاه‌های هنرهای سنتی افتتاح شد. موزه آبادان در محله بوآرده شمالی در ضلع جنوب غربی دانشکده نفت آبادان و با وسعت تقریبی ۱۸۰۰ مترمربع توسط علی هانیبال و با همکاری شرکت نفت آبادان تأسیس گردید و در سال ۱۳۴۰ مورد بهره‌برداری قرار گرفت.ساختمان این موزه با الهام از معماری سنتی ایران شکل گرفت. این ساختمان دارای گنبدی به ارتفاع ۲۲/۵ متر است که متاثر از گنبد مقبره دانیال نبی شوش است.

فرید حمودی/فارس

خانه تاریخی سوزنگر

خانه تاریخی سوزنگر یکی از خانه‌های قدیمی شهر دزفول در استان خوزستان است که در قسمت جنوبی غربی ایران قرار دارد.

این خانه در سال ۱۳۳۸ هجری قمری توسط شخصی به نام سوزنگر در ۲ طبقه مجزا بنا شده و معماری آن براساس سبک درونگر طراحی شده و دارای زیرزمین، شوادان و یک حیاط مرکزی است.

طبق برخی از روایات، قدمت تاریخی این خانه به یک قرن قبل باز می گردد که وجود کتیبه ای داخل خانه، این نظریه را نقض می کند. در واقع بر روی کتیبه، تاریخی معادل ۱۳۳۸ هجری قمری حکاکی شده است که گمان می رود حاکی از تاریخ تشکیل خانه توسط مردی به نام سوزنگر داشته باشد. در دهه هشتاد یعنی در سال ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۸ بازسازی هایی در ساختمان اولیه ی خانه ی سوزنگر ایجاد شد که پس از آن کاربری خانه نیز به کارگاه آموزش صنایع دستی تغییر شکل پیدا کرد.

به طور کلی معماری خانه ی تاریخی سوزنگر جلوه ای از معماری دوران قاجار است. این خانه ی تاریخی بر اساس معماری درونگر بنا شده است که در دو طبقه ی مجزا، زیر زمین و شوادان تعبیه شده است. شوادان نوعی معماری مخصوص به جنوب غرب ایران به ویژه دزفول و شوشتر است که بر اساس شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب طراحی می شود. در معماری شوادان حفره هایی در دیوار و سقف طراحی می شود که از ورود هوای گرم داخل محیط خانه جلوگیری می کند. خانه سوزنگر در یکی از محله های قدیمی دزفول به نام قلعه، در یک کوچه ی بن بست قرار دارد که با پلکانی منظم و آجری شکل به یک در کوچک ختم می شود.

در قسمت ورودی خانه ی سوزنگر تزئینات آجری متنوعی با نقش های حصیری، گل نوساده، گل زنجبیلی و دندان موشی زیبایی چشم نوازی را به ارمغان آورده است. داخل حیاط خانه ی سوزنگر، حیاط مرکزی و هشتی خانه قرار دارد. اطراف حیاط نیز به وسیله ی ایوان و ایوانچه هایی محاصره شده است. در طبقه اول خانه اتاق های گوشوار، ایوان و تراس بی نظیری با سقف تیر پوش چوبی ساخته شده است که مزین به کتیبه ی آجر کاری است. طبقه ی دوم خانه نیز، در خصوص پذیرایی از میهمانان ویژه در نظر گرفته شده است که به وسیله ی آجر کاری های استادانه و نفیس مزین شده است. سبک آجر کاری مورد استفاده در طراحی بنای خانه ی سوزنگر به خون چینی شهرت دارد. این نوع آجر کاری که در اکثر موارد در قسمت بالایی طاق ها پوشش دهی می شود، زیبایی چشم نوازی را به وجود می آورد. قسمت های مختلف خانه سوزنگر اعم از دیواره های اتاق و حیاط از جنس گچ، چوب و آجر ساخته شده است که در طی ساخت بیش از ۱۰ نوع متنوع آجر کاری گران بها به کار برده شده است.

خانه تاریخی سوزنگر در ۲۵ اسفند ۱۳۷۸ به شماره ۲۶۰۶ در لیست فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

جزیره کوشک سد شهید عباس‌پور

سد شهید عباسپور یا سد کارون ۱ یکی از بزرگ‌ترین سدهای ایران است که روی رودخانه کارون در استان خوزستان احداث شده‌ است. دریاچه پشت سد با وسعت بسیار زیاد و ایجاد مناظر بدیع و کم نظیر مقصد بسیاری از طبیعت دوستان و علاقه‌مندان به سفر است. منطقه گردشگری کوشک از توابع شهرستان اندیکا جزیره‌ای است که در دریاچه سد شهید عباس‌پور واقع شده است. طبیعت بکر و زیبا همراه با درختان و چمن زارهای پر از گل و گیاه و چشم اندازی از دریاچه اطراف سد همه و همه باعث جذب گردشگران زیاد به این مکان دل انگیز شده است. برای استراحت و تفریح گردشگران ویلاهای زیبا و اماکن اقامتی خاصی در این منطقه ایجاد شده است.

سیدحامد موسوی

موزه هفت‌تپه؛ حلقه پیوند تاریخ، پژوهش و هویت فرهنگی در خوزستان و ایران

روزی که عزت الله نگهبان، باستان‌شناس شهیر ایرانی که خود فرزند خوزستان است، کاوش‌های باستان‌شناسی را در دشت هفت‌تپه آغاز کرد، خوب می‌دانست که باید برای همه کاوش‌های انجام شده، استقرار گروه‌های باستان‌شناس، مرمت و حفاظت از هفت‌تپه، باید بنایی طراحی و احداث کند که موزه، آزمایشگاه، بخش مرمت، تالار کتیبه‌ها، کتابخانه، بخش اداری و اقامتگاه داشته باشد.

مجتبی گهستونی، فعال رسانه در یادداشتی نوشت: در آیین تجلیل از موزه‌های برتر ایران در روز جهانی موزه و آغاز هفته میراث‌فرهنگی، موزه هفت‌تپه برای هفتمین سال متوالی مورد تقدیر و تجلیل قرار گرفت.

روزی که دکتر عزت الله نگهبان باستان‌شناس شهیر ایرانی که خود فرزند خوزستان است، کاوش‌های باستان‌شناسی را در دشت هفت‌تپه آغاز کرد، خوب می‌دانست که باید برای همه کاوش‌های انجام شده، استقرار گروه‌های باستان‌شناس، مرمت و حفاظت از هفت‌تپه، باید بنایی طراحی و احداث کند که موزه، آزمایشگاه، بخش مرمت، تالار کتیبه‌ها، کتابخانه، بخش اداری و اقامتگاه داشته باشد. جایی که ما امروز آن را به عنوان موزه هفت‌تپه می‌شناسیم.

محل موزه هفت‌تپه، همان جایی است که بعدها تبدیل به محل پایگاه نخستین اثر ثبت جهانی ایران در فهرست یونسکو شد؛ یعنی چغازنبیل.

موزه هفت‌تپه، موزه‌ای فعال در جنوب غربی ایران، نه‌تنها یکی از مراکز برجسته حفاظت و نمایش میراث باستان‌شناسی در خوزستان است، بلکه در سطح ملی نیز به عنوان الگویی موفق در مدیریت پایگاه‌های میراث فرهنگی شناخته می‌شود. این موزه در دل یکی از مهم‌ترین محوطه‌های باستان‌شناسی ایلام میانه و نو، نقش محوری در انتقال دانش، ترویج فرهنگ و پیوند دادن جامعه محلی با تاریخ منطقه ایفا می‌کند.

یکی از دلایل تکرار موفقیت موزه هفت‌تپه در کسب عنوان موزه برتر از سوی کمیته ملی ایکوم ایران، رویکرد جامع و نوآورانه‌ای است که در مدیریت آن پیاده شده است؛ رویکردی که تلفیقی از پژوهش میدانی، برنامه‌های آموزشی، نمایشگاه‌های تخصصی، تعامل پویا با جامعه پیرانون و فعالیت‌های فرهنگی خلاقانه است. این موزه برخلاف بسیاری از موزه‌های ایستا، به‌طور زنده در متن باستان‌شناسی تنفس می‌کند و داده‌های پژوهشی تازه را مستقیماً به بازدیدکنندگان ارائه می‌دهد. همچنین، اقدامات موفق در مستندسازی، حفاظت و انجام فرایندهای مشارکتی، ارتباط با دانشگاه‌ها و آموزش‌های غیررسمی از دیگر عوامل تمایز این موزه در ارزیابی‌های سالانه ایکوم بوده است.

با این حال، ظرفیت‌های بالقوه‌ موزه هفت‌تپه هنوز به‌طور کامل بالفعل نشده‌اند. یکی از ظرفیت‌های مغفول، جایگاه این موزه به‌عنوان یک پایگاه بین‌المللی برای مطالعات تمدن ایلام و گفت‌وگوی بین‌فرهنگی است. با تقویت زیرساخت‌های دیجیتال، توسعه همکاری‌های بین‌المللی، و تولید محتواهای چندرسانه‌ای چندزبانه، این موزه می‌تواند به یک مرجع مطالعاتی در خاورمیانه بدل شود. همچنین، ظرفیت تربیت راهنمایان محلی و توسعه گردشگری فرهنگی بومی، فرصت مهمی است که می‌تواند هم به توانمندسازی جامعه محلی و هم به پایداری اقتصادی- فرهنگی منطقه منجر شود.

موزه هفت‌تپه نه فقط یک فضای نمایش اشیا، بلکه بستری برای تفسیر گذشته، تولید معنا و آفرینش گفت‌وگو میان نسل‌هاست. پاسداشت این جایگاه ارزشمند، نیازمند نگاه راهبردی، حمایت پایدار و توجه همه‌جانبه به ظرفیت‌هایی‌ست که می‌توانند آینده‌ای روشن برای میراث فرهنگی خوزستان رقم بزنند.

نگارش :مجتبی گهستونی

عشق کتاب

بعضی‌ها عشق کتابند یا به قول معروف کتاب بازند ، کتاب‌ها در نظر آن‌ها ارزشمند است که ساعت‌ها بین قفسهٔ کتابفروشی‌ها پرسه می‌زنند، با ولع تمام‌نشدنی کتاب‌های جدید را می‌خرند و در شبکه‌های اجتماعی گروه‌های کتاب‌خوانی را دنبال می‌کنند و در پروفایل خود علاقه‌شان به کتاب را در صدر تمایلاتشان می‌نویسد

برایشان‌فرقی ندارند در چه مکانی یا چه زمانی قرار دارند هوس کنند کتاب خواندن را شروع میکند

اگر عشق کتاب داشته باشید برایت فرقی نداره تو کتابخانه باشید و یا در خانه زیر خنکای کولر و یامثل این دو سرباز دوست داشتنی در گرمای آفتاب کنار پیاده رو به دور از هیاهو مشغول مطالعه کتاب باشید.

عکس : ابوالفضل مهدی پور 1402/2/20

روستای سرسرداب سفلی

روستای سرسرداب سفلی از توابع بخش سردشت شهرستان دزفول در استان خوزستان قرار دارد. در این روستا آبشارهای زیبایی وجود دارد که از دل کوه سرچشمه می‌گیرند پوشش گیاهی این منطقه از درختان بلوط، بنک، کلخنگ، بادام کوهی و انجیر پوشیده شده است. روستای سرسرداب محل قشلاق عشایر در فصل زمستان است، اهالی این منطقه به دامداری و کشاورزی مشغولند و در زمینهای خود گندم و جو کشت می‌کنند.

امین نظری/ایسنا

دشت شیمبار خوزستان

دشت شیمبار؛ یکی از بکر ترین، زیباترین، هیجان‌انگیز‌ترین جاذبه‌های طبیعی و جاهای دیدنی خوزستان پهناور است که از توابع بخش چلو شهرستان اندیکا و دارای بیش از ۵۰ هزار هکتار مساحت است.

شیمبار را با بهار می شناسند؛ زمانی که دشت شیمبار با جامه‌ای دل‌انگیز و سبز و هوایی مطبوع و دلپذیر به زیباترین حالت خود می‌رسد.

البته پاییزهای دشت شیمبار نیز با رنگ‌هایی دل‌فریب، جذابیت خودش را دارد و برخی از گردشگران این زمان را ترجیح می‌دهند. همچنین تابستان‌ها، این دشت با برخورداری از هوای خنک، میزبان بسیاری از مسافران و طبیعت‌دوستان است.

این مکان در نزدیکی مرز استان‌های خوزستان و چهارمحال بختیاری است که با شهرستان مسجدسلیمان حدود ۱۰۰ کیلومتر، تا اهواز حدود ۲۵۰ کیلومتر و تا شهرکرد حدود ۲۷۳ کیلومتری فاصه دارد که در طول سال گردشگران بسیاری را پذیراست.

از میان سایر جاذبه‌های طبیعی و تاریخی دشت شیمبار می‌توان تالاب گندیکال، رودخانه‌ شیمبار، آبشار پل نگین، دشت جنگلی جلگه شیمبار، پل نگین، بقایای آسیاب‌های آبی تتگ سنان، قلعه دختر، کوه قلندرون، قلعه کله قندی، قلعه آهنگری، امامزاده صالح ابراهیم در دامنه کوه دمه، امامزاده بابا زاهد، امامزاده محمد ابن حمام در ضلع شرقی شیمبار و شیرهای سنگی و کهریزهای عهدکهن را می‌توان نام برد.

عکاس:علیرضا هنرجویان/برنانیوز

آبشار «شِوی» - دزفول

یکی از زیباترین آبشارهای ایران آبشار شِوی یا آبشار تَله زنگ نام دارد که از جاهای دیدنی دزفول در استان خوزستان است.

این آبشار، بزرگ‌ترین آبشار طبیعی خاورمیانه محسوب می‌شود که در میان کوه‌های زاگرس جای گرفته است.

آبشار شوی در سال ۱۳۹۳ به‌عنوان نخستین اثر طبیعی استان خوزستان و سی و پنجمین اثر طبیعی کشور در فهرست میراث ملی و طبیعی کشور به ثبت رسید

آبشار شوی در منطقه زاگرس بختیاری و در روستایی به نام شوی از توابع بخش شهیون و دهستان امامزاده سید محمود شهرستان دزفول واقع شده ‌است. آبشار شوی، پس از بیرون آمدن از غار، از پرتگاهی بلند به پایین سرازیر می‌شود. ارتفاع آبشار ۸۵ متر و عرض آن ۷۰ متر است.

آب آن پس از عبور از کوه‌ها و دره‌ها، به رود دز و نهایتا به دریاچه سد دز در استان خوزستان می‌ریزد.

پوشش گیاهی اطراف این آبشار، از درختانی مانند بید، انجیر، مو، زبان‌گنجشگ، افرا، کیکم و بلوط تشکیل شده ‌است.

نام این آبشار از دهستان آن یعنی شوی گرفته شده است. این نام در گویش محلی به معنی لطافت است.

با توجه به شرایط آب‌وهوایی آبشار شوی و مسیر مشکل و طولانی دسترسی به آن، بهترین زمان بازدید از آبشار شوی اواخر اسفند و بهار و به‌ ویژه نیمه فروردین تا نیمه اردیبهشت ماه است. در این ایام، شوی هوای خنک و با طراوتی دارد و طبیعت پیرامون آن نیز سرسبز و تماشایی است.

محمدمهدی عاملی

منطقه حفاظت شده کرخه

منطقه حفاظت شده کرخه با طول 180 کیلومتر از سرخه شیخ عزیز در شمال غربی شوش شروع و در امتداد رودخانه کرخه بطرف جنوب امتداد دارد و سپس با عبور از غرب شهر شوش تا روستای الحائی پیش رفته و به سمت غرب تغییرمسیر داده و تا روستای حلاف دو کشیده می شود

جنگل کرخه زیستگاه اصلی جانوران زیادی در منطقه خوزستان می باشد که مهمترین آنها گوزن زرد است که از گونه های نادر ایران وجهان به بشمار می رود علاوه بر آن گونه های جانوری با ارزشی نظیر انواع پرندگان شامل بلبل خرما، لیکو، دراج و... در منطقه زندگی می نمایند. از پستانداران با ارزش منطقه رودک عسل خوار، گربه جنگلی را می توان نام برد.جنگل های انبوه ومتراکم پناهگاه حیات وحش کرخه مأمنی برای گوزن زرد ایرانی می باشد.

پرندگان منطقه شامل اردک مرمری، اکراس آفریقایی، قرقی، انواع پرندگان شکاری، دراج، بلبل خرما، اگرت بزرگ و کوچک، حواصیل شب، حواصیل زرد و... می باشد.از پستانداران منطقه می توان گرگ، شغال، روباه، گورکن، رودک عسل خوار، گربه جنگلی، سیاه گوش و ... را نام برد. از گونه های خزنده منطقه حفاظت شده کرخه می توان به لاک پشت برکه ای، لاک پشت فراتی، مارآبی و ... اشاره نمود.

جنگل کرخه زیستگاه اصلی جانوران زیادی در منطقه خوزستان می باشد که مهمترین آنها گوزن زرد است که از گونه های نادر ایران وجهان به بشمار می رود علاوه بر آن گونه های جانوری با ارزشی نظیر انواع پرندگان شامل بلبل خرما، لیکو، دراج و... در منطقه زندگی می نمایند. از پستانداران با ارزش منطقه رودک عسل خوار، گربه جنگلی را می توان نام برد.

در این منطقه جنگل های زیبایی نظیر، جنگل قلعه نصیر وجود دارد که از چشم انداز بسیار زیبایی برخوردار است. از محل های دیدنی دیگر سرچشمه رودخانه شاوور را می توان ذکر نمود. رودخانه زیبای کرخه که از وسط منطقه کرخه عبور می کند و جنگل های انبوه پناهگاه از آثار وپدیده های زیبای منطقه می باشد.

منبع:وب سایت متعلق به سازمان حفاظت محیط زیستhttps://eform.doe.ir/

مهدی پدرام خو

بازار هفده شهریور رامهرمز

بازار ۱۷ شهریور به گفته بومی‌ها بازار گردلو در محدوده بافت قدیم شهرستان رامهرمز قرار دارد و قدیمی‌ترین بازار این شهرستان است که به صورت سرپوشیده و به سبک معماری تاق قوسی ساخته شده که هنوز سبک سنتی خود را حفظ کرده است.

سید خلیل موسوی

آیین دست بوسون عروسی بختیاری

در آیین بختیاری بعد ازموافقت خانواده عروس جهت ازدواج، خانواده داماد زمانی مناسب را انتخاب و به همراه تنی از بزرگان به خانه ی عروس می روند. شیربها یا حق شیر که معمولاً به اسم مادر اخذ می‌شد و پشت قباله یا مهریه نیز در همین مراسم و معمولاً با کمی کشمکش تعیین می‌شود.

از آنجا که درخاتمهٔ مراسم و توافقی که به دست می‌آمد، داماد دست پدر دختر را می‌بوسید، این مراسم دست بوسون نامیده شده‌است. در انتها لباس یا پارچه‌ای هم به دخترهدیه می‌دادند که در اصطلاح محلی به آن بِلکِه می گویند. از این پس دختر و پسر رسماً نامزد هستند. در انتهای مراسم رقص و پایکوبی انجام می شود و صورت مجلسی هم نوشته و به همراه شناسنامه‌های پسر و دختر به شهر فرستاده می‌شود تا نزد یک روحانی یا به قول محلی‌ها در محضر، برای هم عقد شوند.

مریم آل مومن دهکردی

آیین سنتی معایده در اهواز

امسال به دلیل فروکش کردن بیماری کرونا، عید فطر مناسک و آئین‌های خود را باز می‌یابد و باید شاهد برگزاری معایده های بزرگ به مناسبت این روز در خوزستان باشیم.

عید فطر از جایگاه بالایی نزد مردم خوزستان به خصوص مردم عرب این استان برخوردار است و مردم در این روز، مراسم‌های بسیاری را برای وسعت و عمق بخشیدن به دوستی و مهربانی و انسانی دوستی را انجام می‌دهند.

عرب‌های خوزستان دو روز قبل از عید را «ام‌الوسخ» و یک روز مانده به عید را «ام‌الحلس» می‌نامند. «ام‌الوسخ» به معنای روز چرکین است. در این روز مردم عرب به نظافت خانه‌های خود می‌پردازند تا دستاویزی باشد برای خانه‌تکانی. این مردم با ایمان پس از یک ماه روزه‌داری در ضیافت الهی که حال معنوی خود را تغییر داده‌اند و خانه دل خود را حسابی تکانده‌اند اکنون برای ضیافت مهمانانشان در عید فطر خانه‌ها و منازل خود را برای فرارسیدن عید و اکرام مهمان تمیز و آماده می‌کنند. در واقع این مردم دل‌ها و خانه‌های خود را غبارروبی می‌کنند.

روز بعد از «ام‌الوسخ» را «ام‌الحلس» می‌نامند. «ام‌الحلس» نیز که نامی محلی و قدیمی است به معنای روز نظافت و رسیدگی شخصی است که در آن جوانان به ظاهر خود رسیدگی می‌کنند. همه مهیای رسیدن عید می‌شوند و حالا که بوی عیدی به مشام همه رسیده جوان و پیر، مرد و زن و حتی کودکان به نظافت شخصی می‌پردازند. البته واژه حلس دیگر کمتر به کار برده می‌شود. عرب‌های خوزستان برای خرید عید در روزهای پایانی ماه مبارک روانه بازار شده و از کوچک تا بزرگ لباس‌های جدید و نو می‌خرند.

دور ریختن کینه‌ها

ریش‌سفیدان و بزرگان هر خاندان این عید را بهترین زمان برای دور ریختن کینه‌ها و کدورت‌ها میان دو برادر یا آشنایانی که از یکدیگر کدورتی به دل داشته باشند می‌دانند و تلاش می‌کنند با آشتی دادن آنها بذر دوستی و محبت را در دل‌ها بکارند و فضا را برای عید مهیا می‌کنند.

پدر خانواده شب عید فطر، فطریه را کنار می‌گذارد تا نوع‌دوستی را در شب عید هم فراموش نکرده باشد. همه آماده رؤیت هلال ماه شوال می‌شوند، هلالی که دوری از پلشتی‌ها و زشتی‌ها و نزدیکی و روی آوردن به دوستی‌ها و زیبایی‌ها را پس از یک ماه ریاضت و دینداری به ارمغان می‌آورد.

هلال ماه شوال که رؤیت شد ابتدا اعضای خانواده به یکدیگر تبریک می‌گویند و بعد از آن پیرمردان، میان‌سالان و جوانان هر قبیله‌ای شب عید نزد خانواده‌هایی می‌روند که عزیزی را در طول این یک سال از دست داده‌اند تا عید را به بازماندگان تبریک بگویند و به آنها دلداری داده باشند.

صبح عید فطر مادر خانواده حلوایی با خرما و نوشیدنی داغ دارچین که جایگزین چای شده و موادش را از شب قبل آماده کرده درست می‌کند و آن را سر سفره آجیل عید فطر می‌گذارند تا با آن از مهمان پذیرایی کنند و پدر خانه خود را برای آمدن مهمان‌ها و استقبال از آنها آماده می‌کند.

پوشیدن لباس سنتی

صبح عید فطر جوانان هر منطقه و قبیله‌ای با همان لباس عربی دشداشه، چفیه و عگال به تمام همسایگان و آشنایان به صورت دسته‌جمعی سر می‌زنند و مهمان سفره رنگینی می‌شوند که در آن خانه‌ها پهن شده و کام خود را با شیرینی و حلوایی که مادر خانواده صبح روز عید پخته شیرین می‌کنند. خلاصه در خانه‌ها به روی تمام مهمانان باز است و می‌آیند و عید را تبریک می‌گویند

این جوانان سپس بنا به رسم عشایر خوزستان با «هوسه» و پایکوبی کوچه‌های محلات را طی می‌کنند و به منزل ریش‌سفیدان و بزرگان قبایل می‌روند و در مضیف (مکان پذیرایی) گرد هم می‌آیند. برخی در این مجلس به شعر سرایی می‌پردازند و صدای ترنم شعرهای شعبی به گوش می‌رسد. قهوه هم که پای ثابت تمام مراسم‌ها و جشن‌ها چه در غم و چه در شادی در میان عرب‌ها است. قهوه را برای تمام مهمانان آماده و تعارف می‌کنند و با آجیل کام خود را شیرین می‌کنند و تلخی قهوه را همان طور که تلخی زندگی را این روزها از یاد برده‌اند از بین می‌برند. در پایان عید دیدنی از هر خانه‌ای به کودکان آن خانه عیدی می‌دهند.

در روز عید فطر در خانه‌ها باز است و همسایه‌ها با گفتن «یا الله» و «عیدکم مبارک یا اهل البیت» وارد خانه‌ها شده و با گفتن جملاتی نظیر «عیدکم مبارک» و «ایامکم سعیده» و «الله ایعوده علیکم بخیر و عافیة» که ورد زبان کوچک و بزرگ و زن و مرد است به خانه همسایه‌ها می‌روند.

معایده یا همان عید دیدنی که مردم به خانه‌های همدیگر می‌روند یک سنت قدیمی است که در سال‌های اخیر به دلیل شیوع بیماری کرونا و توصیه‌های بهداشتی مراکز درمانی و همچنین شیوخ و علما برای پرهیز از برگزاری مراسم معایده، کم رنگ شده بود به نظر می‌رسد امسال با شکوه خاصی در استان برگزار شود و مردم به دلیل فروکش کردن کرونا می‌توانند معایده های بزرگی را برگزار کنند.

عکس : ایرنا/محمد آهنگر