راهنمای محلی خوزستان

پرونده هفتمین جشنواره مطبوعات خوزستان بسته شد کسب اول مقام اول بخش خبر

خوزستان سرزمین مردمان خونگرم با پیشینه ای از پایداری و مقاومت در کارنامه دیرین خویش، شاهد رقابت حرفه ای فعالان رسانه ای خود در هفتیمن جشنواره رسانه های استان خوزستان بود.

هفتمین جشنواره مطبوعات استان خوزستان، با هدف جاری ساختن جریان رقابت سالم و شناساندن استعدادهای نوظهور در عرصه رسانه، در سال جاری ابعاد تازه‌ای از پویایی اصحاب قلم را به نمایش گذاشت. این رویداد که هدف بنیادین آن ایجاد نشاط در میان خبرنگاران و ساخت بستری برای رقابت سازنده بود، مسیر خود را از روز خبرنگار آغاز کرد تا در نهایت به تکریم برگزیدگان برسد.

سرآغاز این تکاپو، ۱۷ مرداد ۱۴۰۴ بود که در مراسم باشکوه روز خبرنگار و با حضور استاندار خوزستان، فراخوان رسمی این جشنواره رونمایی شد. استقبال گسترده و بی‌سابقه خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای از این فرصت، چنان بود که برگزارکنندگان تصمیم گرفتند برای فرصت‌دادن به تمامی رسانه‌ها، مهلت ارسال آثار را به مدت دو ماه تمدید کنند. این استقبال چشمگیر، در نهایت به ارسال ۳۲۱ اثر ارزشمند در دو بخش تخصصی و بخش ویژه جنگ ۱۲ روزه منجر شد که در ۳۰ آذرماه به دست داوران در دفتر برنامه‌ریزی و مطالعات رسانه‌ها سپرده شدند.

نکته حائز اهمیت در این دوره، تکیه بر شفافیت مطلق در داوری بود. تمامی مراحل، از ثبت آثار تا مرحله نهایی داوری، به‌صورت کاملاً سامانه‌ای انجام شد؛ به گونه‌ای که داوران بدون دسترسی به نام نویسنده یا مشخصات اثر، تنها بر اساس محتوا و کیفیت عنوان آثار قضاوت کردند تا عدالت در انتخاب برترین‌ها تضمین شود.

بیانیه اختتامیه
خوزستان سرزمین مردمان خونگرم با پیشینه ای از پایداری و مقاومت در کارنامه دیرین خویش، شاهد رقابت حرفه ای فعالان رسانه ای خود در هفتیمن جشنواره رسانه های استان خوزستان بود. این جشنواره اینک به ایستگاه پایانی اش رسیده است و با دستاوردهای ارزشمندش میتواند چراغ راهی برای برگزاری هر چه پربارتر و موفق تر دوره های بعدی باشد. در همین راستا، هیات داوران هفتیمن جشنواره رسانه های استان خوزستان با بررسی آثار رسیده به این جشنواره رعایت نکات و اصولی را برای بهبود کیفی آثار ضروری میداند:

عکسهایی که لبریز خلاقیت بودند

در بخش عکس ضروری است عکاس خبری جایگاه مستقل ویژه خود را بیاید و فراتر از همراه خبرنگار دیده شود تا بتوانند به عنوان یک متخصص و در تعامل معنادار با سایر بخشهای خبری تاثیر گذاریی بالای خود را به نمایش بگذارد.

آثار ارسالی به جشنواره در این بخش لبریز از خلاقیت بود. هرچند نباید فراموش کرد که در بسیاری از نشریات عکس ویترین رسانه است. عکس خوب هم نشان می دهد و هم سخن می گوید. توجه بیشتر عکاسان به نکات فنی مانند کادربندی، ترکیب بندی و توجه به خطوط هدایت شونده … برای ارتقای کیفیت آثار ضروری است.

خبرهایی که هنوز جای کاردارند

در بخش خبر توجه بیشتر به اصول تنظیم حرفه ای ارزشهای خبری، ارائه سابقه و پیشینه انتخاب مناسب تیتر و اجزای آن مورد تاکید است. این به آن معنا است که بخش خبر، هنوز جای کار بیشتر دارد.

تیترهایی که باید گیراتر باشند

تیتر نویسی یکی از ارکان کلیدی تولیدات رسانه ای است و نیازمند خلاقیت جذابیت و انطباق با محتوا است. تیتر که اولین نقطه تلافی مخاطب با اثر محسوب می شود، باید گیراتر و معنادار باشد و با بهره گیری از اصول حرفه ای مخاطب را به خواندن ترغیب کند. این در حالی است که آثار رسیده به جشنواره با مشکلاتی همچون تکراری کلیشه ای و طولانی بودن عدم جذابیت عدم خلاقیت … روبرو بودند. از این منظر ضروری است تا ضمن رعایت اصول تیتر نویسی و برخورداری از خلاقیت به معنای واژه های انتخابی نیز بیش از پیش دقت شود.

لزوم توجه به همه ارکان اصلی در گزارش

از آثار گزارش انتظار می رود تا دارای سوژه های خاص و جذاب بوده و حتی به سوژه های تکراری و کلیشه ای نیز با نگاهی متفاوت بپردازند. برخورداری از همه ارکان اصلی گزارش اعم از مشاهده، مصاحبه و تحقیق از دیگر این انتظارات است. به این معنا که چند مصاحبه پشت هر هم بدون پیوند معنادار و جذابیت لازم یک گزارش را شکل نمی دهند. آثار گزارش دارای چارچوبها استاندارهای حرفه ای خاص خود بوده و هر اثری را نمی توان یک گزارش دانست . همچنین اننتظار می رود یک گزارش به زبان حال، با روایتی جذاب و گیرا مخاطب را با خود همراه کند و فاقد سوگیری با غلبه نگاه فردی باشد. توجه به این نکات میتواند به بهبود آثار بخش گزارش کمک کند.

نگاه راه حل گرا در مصاحبه

در مصاحبه انتخاب سوژه حائز اهمیت بوده و با طرح سوال هایی هدفمند و مرتبط باید بتوان مصاحبه شونده را به پاسخگویی در چارچوب سوژه و در روندی منطقی هدایت کرد. در عین حال تنظیم حرفه ای یک مصاحبه به ویژه در قالب پرسش و پاسخ و با انتخاب تیتر و میان تیترهای مناسب و روایتی روان و جذاب میتواند شانس همراهی مخاطب را افزایش دهد.

نگاهی به آثار بخش مصاحبه نشان میدهد که با وجود برخی نقدها بر آنها، آثار این بخش در تلاش بودند تا نگاهی راه حل گرا به دغدغه ها و مشکلات استانی داشته باشند که این نکته مثبت ارزیابی می شود.

لزوم وفاداری به قالب در یادداشت و مقاله

از آثار یادداشت و مقاله انتظار می رود تا به استانداردها و چارچوب های این قالبها وفادار بوده و از سطح کیفی لازم برخوردار باشند در حالی که آثار ارسالی به جشنواره این مهم را در حد انتظار محقق نکرد.

حضور کم فروغ صفحه آرایی

آثار صفحه آرایی در این دوره از جشنواره به لحاظ کمی و کیفی کم فروغ بودند و امید است در دوره های بعدی با تاکید بر خلاقیت و رعایت استاندارهای حرفه ای لازم شاهد آثار هر چه بیشتر و بهتر در این بخش باشیم.

آثاری که وطن دوستی در آنها موج میزد

نگاهی به آثار بخش ویژه جنگ ۱۲ روزه نشان میدهد که رقابت در این بخش تنگاتنگ بوده و آثار ارزشمندی به جشنواره ارسال شده بود که در آنها وطن دوستی همدلی نوع دوستی مقاومت….. موج می زد.

آثار این بخش اعم از نوشتاری و بصری کوشیده بودند تا تصویری عینی از حال و هوای مردم و پایداری آنها در روزهای جنگ به ویژه در استان خوزستان ارائه کنند. هر چند این آثار میتوانستند با رعایت برخی نکات حرفه ای، جذاب تر و اثر گذارتر باشند.

هیات داروان هفتمین جشنواره رسانه ای خوزستان با تشکر از حضور ارزشمند فعالان رسانه ای در این دوره از جشنواره با تبریک پیشاپیش به برگزیدگان امید آن را دارد تا با رعایت اصول و استانداردهای حرفه ای لازم، آثار ارسالی به جشنواره از سطحی کمی و کیفی لازم برخوردار شده و ضمن کمک به حل مشکلات استانی، چهره ای اثرگذار از استان در سطح ملی ارائه کنند.

هیات داروان هفتمین جشنواره رسانه ای خوزستان/ محمود مختاریان کتایون لامع زاده مریم سلیمی و رضا دولت زاده

«اسامی برگزیدگان»

رتبه سوم/ سحر کوراوند/ رونمایی از کتاب لطفا از خاطره های من برو/ پایگاه خبر پدیده جنوب

رتبه دوم/ هیات داوران از بین آثار رسیده اثری را حائز رتبه دوم ندانست.

رتبه اول/ ابوالفضل مهدی پور/ احیای جشن دو عیدین شوشتر/ توریست آنلاین

کارون؛ پناهگاه تابستانی گاومیش‌های خوزستان

با شدت گرفتن گرمای تابستان در خوزستان، گاومیش‌ها روزانه تا سه نوبت خود را به رودخانه کارون می‌رسانند تا برای لحظاتی از گرمای طاقت‌فرسا رهایی یابند. این آب‌تنی منظم، صرفاً یک رفتار دامداری نیست، بلکه بخشی از زیست طبیعی گاومیش‌ها و نشانه‌ای از پیوند دیرینه آنها با رودخانه‌های جنوب کشور است. گاومیش‌های خوزستان علاوه بر سازگاری بالا با اقلیم گرم منطقه، برای خانوار‌های دامدار منبع مهمی برای تولید شیر، انواع لبنیات، گوشت و درآمد محسوب می‌شوند و شیر پرچرب آنها نیز ماده‌ای ارزشمند در تولید فرآورده‌های لبنی به شمار می‌رود، شیر گاومیش به‌دلیل برخورداری از پروتئین، چربی، کلسیم و فسفر بیشتر از شیر گاو، ارزش غذایی بالایی دارد و برای تولید انواع فرآورده‌های لبنی نیز بسیار مناسب است.

عکاس :ابراهیم جرفی

ششمین مجمع عمومی انجمن صنفی راهنمایان گردشگری استان خوزستان به همراه دوره آموزشی آشنایی با قوانین و چالش‌های اجرای گشت‌های گردشگری برگزار شد

ششمین مجمع عمومی انجمن صنفی راهنمایان گردشگری خوزستان ، پیش از ظهر ۱۹ امردادماه ۱۴۰۵ با برگزاری دوره‌ آموزشی با محوریت «آشنایی با قوانین و چالش‌های اجرای گشت‌های گردشگری» در تالار استاد عزت‌الله نگهبان اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان در اهواز برگزار شد.

این رویداد که با حضور محمد جوروند، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، تبار قریب، معاون گردشگری استان و جمعی از راهنمایان رسمی و کارت‌دار برگزار شد، به تبیین ابعاد حقوقی و اجرایی گشت‌های گردشگری اختصاص یافت

در این جلسه پس از صحبت های آقای محمودی رییس انجمن، *نشست آموزشی قوانین و چالش ها در تورهای گردشگری* با ارایه علی خرازی در ادامه خانم دفتری نایب رییس انجمن توضیحاتی را در خصوص انجمن، حق عضویت و تسهیلات ارایه کردند. خانم قریب، آقای جوروند و آقای پیرنیا نیز مطالب لازم را ارایه کردند

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان در ششمین مجمع عمومی انجمن صنفی راهنمایان گردشگری خوزستان با اشاره به نقش کلیدی راهنمایان در زنجیره گردشگری استان گفت: راهنمایان گردشگری به عنوان سفیران فرهنگی و ویترین کیفیت خدمات گردشگری، باید همواره دانش خود را با تحولات روز و قوانین مرتبط به‌روزرسانی کنند.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان افزود: برگزاری چنین دوره‌هایی در راستای استانداردسازی خدمات و کاهش چالش‌های احتمالی در اجرای گشت‌ها، گامی ضروری برای توسعه صنعت گردشگری خوزستان است.

او افزود: خوشبختانه با تلاش های صورت گرفته در مجموعه اداره ‌کل برای اولین بار تسهیلات به راهنمایان کردشگری اختصاص یافت.

در پایان نیز آقای راییک مسوول تسهیلات نیز معرفی نامه صادر شده برای ۱۹ راهنما جهت معرفی به بانک و مقرر در مرحله دوم و پس از تامین بودجه گروه دیگری از راهنمایان بتوانند از تسهیلات استفاده کنند

این رویداد که با حضور محمد جوروند، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، تبار قریب، معاون گردشگری استان و جمعی از راهنمایان رسمی و کارت‌دار برگزار شد، به تبیین ابعاد حقوقی و اجرایی گشت‌های گردشگری اختصاص یافت

.

سال نو مندایی و عید دهوا ربا

«دهوا اد دیمانا» یکی از بزرگ‌ترین و مقدس‌ترین اعیاد صابئین مندایی است؛ آیینی که به یادبود میلاد حضرت یحیی(ع) برگزار می‌شود و جلوه‌ای ویژه از پیوند ایمان، آب و خانواده را به نمایش می‌گذارد.

منداییان که یکی از کهن‌ترین اقلیت‌های دینی منطقه به شمار می‌روند، در این روز با گردهمایی در کنار رودهای جاری، به‌ویژه رودخانه کارون، آیین‌های مذهبی خود را برگزار می‌کنند.

در باور منداییان، حضرت یحیی(ع) جایگاهی بسیار والا دارد و او را پیام‌آور پاکی، راستی و تعمید می‌دانند. «دهوا اد دیمانا» نه‌تنها سالروز تولد این پیامبر الهی است بلکه نمادی از تجدید عهد با آموزه‌های معنوی و بازگشت به پاکی نخستین انسان نیز به شمار می‌آید از همین رو، آب در این آیین نقشی محوری و مقدس دارد.

رودخانه کارون در جنوب غربی ایران، برای جامعه مندایی تنها یک رود نیست بلکه آبِ جاری زنده یا «یَردنا» محسوب می‌شود در آیین مندایی، تعمید باید در آب روان انجام شود و آب راکد جایگاهی در این سنت ندارد. جاری بودن آب نماد زندگی، حرکت و استمرار فیض الهی است.

در روز «دهوا اد دیمانا»، خانواده‌های مندایی با پوشیدن لباس‌های سفید سنتی که نشانه پاکی و سادگی است، در کنار رودخانه گرد هم می‌آیند فضای مراسم آکنده از دعا، نیایش و سرودهای مذهبی است و روحانیان مندایی، آیین‌های ویژه این روز را هدایت می‌کنند.

تعمید یا «مصبتا» مهم‌ترین رکن عبادی در آیین مندایی است این عمل تنها یک مراسم نمادین نیست بلکه نوعی باززایی روحانی و تطهیر از خطاها تلقی می‌شود در «دهوا اد دیمانا»، انجام تعمید از فضیلت ویژه‌ای برخوردار است و بسیاری از خانواده‌ها این روز را برای تعمید نوزادان و کودکان خود انتخاب می‌کنند.

یکی از ویژگی‌های قابل توجه این روز، نقش پدران در انجام تعمید فرزندان است پدر، به‌عنوان ستون خانواده، نوزاد یا کودک را در آغوش گرفته و با همراهی روحانی، او را در آب فرو می‌برد. این حرکت نمادی از مسئولیت معنوی پدر در هدایت فرزند به سوی پاکی و راستی است.

مراسم «دهوا اد دیمانا» اغلب از ساعات اولیه صبح آغاز می‌شود. سکوت و آرامش سپیده‌دم، فضایی معنوی به آیین می‌بخشد صدای آب، نیایش‌های آرام و پوشش سفید شرکت‌کنندگان، تصویری روح‌نواز از همبستگی دینی و فرهنگی این جامعه را ترسیم می‌کند.

پس از انجام تعمید، خانواده‌ها به دید و بازدید و تبریک این عید بزرگ می‌پردازند خوراکی‌های سنتی آماده می‌شود و شادی در کنار معنویت، حال‌وهوای ویژه‌ای به این روز می‌دهد. این عید افزون بر جنبه مذهبی، فرصتی برای تقویت پیوندهای خانوادگی و اجتماعی نیز هست.

در جهان‌بینی مندایی، آب نماد نور، زندگی و اتصال به عالم بالا است. تعمید در آب روان، نشانه رهایی از آلودگی‌های مادی و نزدیکی به عالم نور به شمار می‌آید. «دهوا اد دیمانا» یادآور این حقیقت است که انسان همواره نیازمند بازگشت به سرچشمه پاکی است.

این آیین کهن، در عین سادگی، پیام عمیقی درباره احترام به طبیعت نیز در خود دارد. انتخاب رودخانه‌ای زنده و جاری برای انجام مراسم، نشان‌دهنده نگاه قدسی منداییان به آب و محیط زیست است.

با وجود تحولات اجتماعی و تاریخی، جامعه مندایی همچنان کوشیده است آیین‌های خود را حفظ کند. «دهوا اد دیمانا» نماد پایداری هویت دینی و فرهنگی آنان در طول قرن‌هاست. حضور نسل‌های مختلف در کنار یکدیگر، از سالمندان تا نوزادان، جلوه‌ای از تداوم این سنت را به نمایش می‌گذارد.

در نهایت، «دهوا اد دیمانا» تنها یک جشن مذهبی نیست؛ بلکه روایتی زنده از ایمان، خانواده، طبیعت و تاریخ است. روزی که در آن، آب روان کارون آینه‌ای می‌شود برای انعکاس باورهایی که قرن‌ها در دل جامعه مندایی جاری مانده‌اند؛ با پیامی روشن از پاکی، تعهد و بازگشت همیشگی به نور.

پ.ن:

صابئین مندایی قومی یکتاپرست و اهل کتاب هستند و از آنجا که اغلب مراسم این قوم همراه با تعمید در آب جاری بوده مناطقی را برای سکونت انتخاب میکردند که دارای رودخانه باشد.
صابئین مندایی بیشتر در خوزستان به دلیل داشتن رودخانه های کارون ،کرخه و دز و در شهرهای اهواز، خرمشهر، آبادان، دزفول و شوشتر زندگی می‌کردند و هم اکنون نیز در شهر اهواز به فعالیت دینی خود میپردازند

حرفه و هنر صابئین مندایی طلاسازی و به خصوص مینای صبی است و اهواز بعنوان شهرملی مینای صبی شناخته می شود

عید دهوا ربا در ماه 'دولا' که مصادف با اواخر تیر است آغاز می شود و بر اساس اعتقاد پیروان آیین مندایی سال نو همزمان با خلقت حضرت آدم (س) است.
پیروان آیین مندائی ۲ روز آغازین سال نو خود را «دهوا ربّا» به معنی عید بزرگ می‌نامند.
صابئین قبل ازعیدبزرگ به نظافت خانه های خودمی پردازند وبرخی از آن ها دو روز قبل از عید (۲۷ تیر) مراسم غسل تعمید رادر ساحل شرقی کارون انجام می دهندوبعدازآن اعتکاف ۳۶ساعته خودرا آغازمی کنند

عکس: خوزنیوز - سیما(خدیجه) آل بوسویلم/ هستی حسن زاده-

«پامنار» زیستگاه جغد ماهی خوار

روستای پامنار در ۲۵ کیلومتری شهر دزفول و در منطقه تاریخی شهیون، در حاشیه دریاچه سد دز و میان رشته‌کوه‌های زاگرس قرار دارد؛ روستایی با طبیعت بکر، پیشینه تاریخی و فرهنگ بومی که امروز به یکی از متفاوت‌ترین مقاصد گردشگری طبیعی جنوب کشور تبدیل شده است..

پامنار پیش از ساخت سد دز در دهه ۴۰ خورشیدی، یکی از آبادترین مناطق شمال خوزستان به شمار می‌رفت.

وجود رودخانه دز، زمین‌های حاصلخیز، باغ‌های خرما، چشمه‌های فراوان و موقعیت جغرافیایی ویژه، شرایط مناسبی برای زندگی و کشاورزی مردم منطقه فراهم کرده بود.

با آبگیری سد دز بخش زیادی از روستاها و اراضی منطقه زیر آب رفت و بسیاری از ساکنان ناچار به مهاجرت شدند، اما بخشی از مردم با ساخت روستای جدید پامنار، زندگی و فرهنگ بومی خود را حفظ کردند.

امروز چشم‌انداز دریاچه سد دز، پوشش گیاهی متنوع، حیات‌وحش ارزشمند و جاذبه‌هایی مانند قلعه شاداب و آسیاب‌های قدیمی، پامنار را به یکی از زیستگاه‌های مهم طبیعی کشور تبدیل کرده است.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این منطقه، حضور گونه ارزشمند و نسبتاً کمیاب «جغد ماهی‌خوار» است؛ پرنده‌ای کم‌نظیر که مشاهده آن برای پرنده‌نگرها و عکاسان حیات‌وحش اهمیت ویژه‌ای دارد و هر سال علاقه‌مندانی از سراسر ایران و حتی چند کشور جهان برای دیدن و ثبت تصاویر این گونه به پامنار سفر می‌کنند.

در کنار جغد ماهی‌خوار، گونه‌های متنوع دیگری از پرندگان نیز در اطراف دریاچه سد دز و ارتفاعات منطقه مشاهده شده‌اند که همین تنوع پرندگان، پامنار را به یکی از مناطق جذاب برای پرنده‌نگری در جنوب کشور تبدیل کرده است.

عکس _ سیدحامد موسوی

لیوس؛ روستایی از دل سنگ

روستای لیوس در ۷۳ کیلومتری شمال‌غربی دزفول و در دهستان سیدولی‌الدین از توابع بخش شهیون، بر دامنه لنگرکوه و در ارتفاعی نزدیک به ۹۷۰ متر از سطح دریا واقع شده و یکی از مقاصد شاخص گردشگری خوزستان به‌شمار می‌رود.

بافت تاریخی لیوس با خانه‌های سنگی و معماری سازگار با اقلیم کوهستانی، قدمتی بیش از ۷۰۰ سال دارد؛ بااین‌حال درباره پیشینه سکونت در این منطقه اختلاف‌نظر وجود دارد و برخی شواهد، از جمله آسیاب‌های آبی تنوره‌ای، آن را به دوره ساسانی نسبت می‌دهند، در حالی‌که گروهی دیگر قدمت روستا را حدود هزار سال برآورد می‌کنند.

بر اساس تحقیقات گروهی از محققان ایتالیایی، نام «لیوس» احتمالا ریشه‌ای تاریخی و مرتبط با نام یکی از سرداران رومی داشته و نام‌گذاری روستای همجوار، یعنی «سِزار»، این فرضیه را تقویت می‌کند.

جمعیت لیوس در سرشماری ۱۳۸۵ حدود ۲۰۲ نفر بود، اما با مهاجرت بخشی از ساکنان، این عدد در سال ۱۳۹۵ به ۱۲۱ نفر کاهش یافته است. مردم روستا از تبار ایل بختیاری هستند و همچنان بسیاری از آداب‌ و رسوم، گویش و سبک زندگی سنتی خود را حفظ کرده‌اند. در کنار روستای لیوس، در دل لنگر کوه، فسیل برد کژدم وجود دارد.

این سنگواره قدیمی‌ترین مایکروفسیل ایران می‌باشد که به شکل ظاهری عقرب بوده و دارای طول و عرض ۷۵ تا ۹۵ سانتی متر و دارای ۱۴ جفت بازو به ضخامت هر بازو چهار سانتی متر است. این نمونه بقایای قفسه سینه یک مهره دار دریایی از خانواده ˈدوگونگ‌هاˈ می‌باشد که موجوداتی علف خوار ساکن دریای گرم و کم عمق بوده اند.

عکس _ سیدحامد موسوی

موزه ابوداود گنجینه ارزشمند، آیینه‌ای تمام‌نما از آداب، رسوم و خرده‌فرهنگ‌های بومی کارون

موزه ابوداود به عنوان یک گنجینه ارزشمند، آیینه‌ای تمام‌نما از آداب، رسوم و خرده‌فرهنگ‌های بومی کارون است که با گردآوری ادوات و اشیای قدیمیِ مورد استفاده در زندگی روزمره، فضایی منحصر‌به‌فرد و ملموس را برای بازدیدکنندگان به ارمغان آورده است.

اشیاء و ابزارهای به نمایش درآمده در این موزه، یادآور روزگاران دوری است که مردمان این سرزمین با وجود دسترسی محدود به تکنولوژی، با تکیه بر ذوق و هنر خود، نیازهای زندگی‌شان را مرتفع می‌ساختند. هر قطعه از این ابزارآلات که در گوشه‌ای از این موزه آرام گرفته، نه تنها یک شیء قدیمی، بلکه گواهی بر تلاش، پشتکار و شیوه خاص زیستن نیاکان این منطقه است که نشان می‌دهد چگونه مردمان گذشته با ساده‌ترین امکانات، مسیر سخت زندگی را پشت سر می‌گذاشتند.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان چهارشنبه ۱۰ تیر ۱۴۰۵ در بازدید از موزه محلی مردم‌شناسی ابو داوود شهرستان کارون (کوت عبدالله) گفت: این موزه محلی مناسب برای معرفی آداب و رسوم مردم شهرستان کارون است.

به‌گزارش خبرنگار میراث آریا، محمد جوروند در این بازدید بیان کرد: این موزه که گنجینه‌ای ارزشمند از آداب و رسوم، فرهنگ بومی و همچنین ادوات و اشیای قدیمی مورد استفاده در زندگی روزمره است فضایی منحصربفرد برای علاقمندان به آشنایی با آداب و رسوم است

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان افزود: نکته درخور توجه این این است که موزه ابو داوود در حملات اخیر رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران آسیب دیده اما روحیه مقاومت در این مکان هویداست چراکه جالب‌ترین بخش آن نمایش تکه‌ای از موشک به‌جای مانده از این حملات در کنار اشیای تاریخی است که روایتگر تلفیق تاریخ و مقاومت است.

او ادامه داد: این موزه با زحمات آقای ابو داوود در مدت زمان ۲۰ سال جمع‌آوری شده و در معرض دید قرار گرفته است.

جوروند خاطرنشان کرد: اخیرا با همت اداره میراث‌فرهنگی شهرستان کارون این موزه معرفی و به محلی مناسب برای گردشگران تبدیل شده است

این موزه اکنون به عنوان مکانی برای تبیینِ سبک زندگی سنتی، پلی میان نسل‌های امروز و گذشته ایجاد کرده است تا ارزش‌های نهفته در تلاش‌های گذشتگان برای آیندگان بازخوانی شود. بازدید از این فضای فرهنگی، جلوه‌ای از هویت غنی و اصالت تاریخی شهرستان کارون را برای هر بیننده‌ای به تصویر می‌کشد.

پامنار دزفول، نامزد ثبت‌جهانی شد

مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با اشاره به نامزد شدن ۱۲ روستای کشور برای ثبت‌جهانی گفت: روستای پامنار دزفول در صورت رفع نواقص، قابلیت ثبت‌جهانی را دارد.

به‌گزارش میراث‌آریا، سیدمصطفی فاطمی روز شنبه 20 دی‌ماه در جریان بازدید از روستای پامنار دزفول بیان کرد: در مطالعه‌ای که پیش از این روی حدود چهار هزار روستای کشور انجام شد، روستاهای هدف گردشگری انتخاب شدند ولی اکنون بر ثبت جهانی روستاها تمرکز شده است.

مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی اظهار کرد: ثبت جهانی روستاها با شاخص‌های مشخصی ارزیابی می‌شود و تلاش بر این است که نواقص آن‌ها برطرف شود.

او تصریح کرد: رفع این نواقص در ۹ شاخص‌ اصلی شامل موانع و جاذبه‌ها، رسیدگی به جاذبه‌ها، پایداری اجتماعی، پایداری اقتصادی، پایداری محیطی، ایمنی، امنیت و بهداشت، ارتباط و زیرساخت‌ها در دستورکار قرار گرفته است.

فاطمی گفت: برای معرفی و قرارگرفتن در لیست بهترین دهکده‌های گردشگری جهان باید نواقص برطرف و این شاخص‌ها ارتقا یابند.

او افزود: براین اساس، روستای کندوان تبریز به عنوان بهترین دهکده گردشگری جهان در سال ۲۰۲۳ و روستای اسفهک در سال ۲۰۲۴ معرفی شد.

مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث‌فرهنگی خاطرنشان کرد: سال ۲۰۲۵ نیز سه روستای شفیع‌آباد، سهیلی و کندلوس مازندران معرفی شدند.

او تصریح کرد: امسال نیز تاکنون ۱۲ روستا نهایی شده است و پرونده‌ها در حال تکمیل هستند تا براساس آن بتوانیم هشت روستا را تا اردیبهشت ماه معرفی و به سازمان گردشگری ملل متحد ارائه کنیم.

فاطمی گفت: اقتصاد روستای پامنار مبتنی بر گردشگری است و اغلب اهالی با قایق، تور، اقامتگاه، پذیرایی و صنایع‌دستی رفع معاش می‌کنند.

او تأکید کرد: ابتکارات و زیرساخت‌های پامنار در این بازدید خوب ارزیابی شده است؛ این روستا قابلیت ثبت‌جهانی را دارد و در صورتی که نواقص جدی این روستا در مدت محدود باقی‌مانده برطرف شود به عنوان روستای جهانی گردشگری معرفی خواهد شد در غیر این‌صورت به سال بعد موکول خواهد شد.

روستای پامنار دزفول با فاصله ۲۵ کیلومتری از شهر دزفول به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود در محدوده سد دز و کرخه و در میان‌کوه‌های زاگرس، طبیعتی بکر و چشم‌نواز دارد.

خانه‌های کاه‌گلی اهالی روستای پامنار دزفول که اغلب به کپوبافی مشغولند همراه با طبیعت زیبای دریاچه دز گردشگران زیادی را از جای‌جای ایران زمین به سوی خود جذب می‌کنند.

بنزین‌خانه آبادان، نخستین موزه صنعت نفت که برشی از تاریخ این صنعت را بازگو می‌کند

پمپ بنزین تاریخ

آبادان؛ نامی که هنوز هم عطر نفت در کوچه‌هایش پیچیده است. شهر اولین‌هاست؛ جایی که روزگاری پایتخت صنعت نفت ایران بوده و همیشه چند قدم جلوتر از زمان خود حرکت کرده و کانون تجارت در منطقه نیز بوده است. اگرچه گذر زمان و فراز و نشیب‌های تلخ جنگ چهره این شهر را دگرگون کرده، اما امروز به واسطه فعالیت پالایشگاه آبادان و مکانی چون بنزین‌خانه، بر شهرت دیرین خود می‌بالد.

قدم‌به‌قدم در خیابان‌های آبادان گویی سفر به گذشته‌ای پرفراز و نشیب را تجربه می‌کنید و بنزین‌خانه آبادان قلب تپنده شهر بوده است. بنزین‌خانه امروز در قالب یک موزه به بخشی از تاریخ صنعت نفت بدل شده است؛ بنایی باشکوه با دیوارهای آجری و معماری خاص که برشی از دوران نفت را یادآور می‌شود؛ زمانی که نفت سفید و دیگر سوخت‌ها را در هزاران حلب توزیع می‌کرد. بنزین‌خانه سال‌ها در سکوت و فراموشی فرو رفت؛ گویی زمان در دیوارهای آجری‌اش منجمد شده بود. این بنای تاریخی شاهد رنج‌ها و امیدهای مردم آبادان بوده است.

بازسازی این بنا فرصتی شد برای بازگویی داستان نفت و آبادان با رویش دوباره امید و گشایش درهای این بنای فراموش‌شده به عنوان موزه نفت آبادان، فرصت شکوفایی دوباره یافت. این موزه دعوتی است به سفر در زمان؛ به قلب تاریخ و هویت آبادان که تپش‌های تاریخ نفت را در خود دارد.

شهر آبادان شاهد اوج‌گیری و شکوفایی صنعت نفت در کشور بوده و یادگارهایی ارزشمند از این دوران پرافتخار را در خود حفظ کرده است. یکی از این یادگارها، بنزین‌خانه آبادان است؛ اولین پمپ‌بنزین ایران که اکنون با هویتی جدید به عنوان موزه نفت آبادان درهای خود را به روی بازدیدکنندگان گشوده است. بنزین‌خانه دیگر صرفاً یک ساختمان قدیمی و مکانی برای بازدید نیست، بلکه تجربه‌ای است از درک تاریخ و زنده نگه داشتن خاطره شهری که نگین خلیج فارس بوده است.

سوخت در نقطه آغاز

بنزین‌خانه آبادان که در سال ۱۳۱۶ شمسی از سوی شرکت بریتیش پترولیوم ساخته شد، نخستین پمپ‌بنزین ایران بوده است. در آن دوران، آبادان به دلیل موقعیت استراتژیک و نزدیکی به منابع نفت، یکی از مهم‌ترین مراکز توزیع سوخت در کشور شناخته می‌شد. بنزین‌خانه نه‌تنها محل توزیع نفت برای مصارف خانگی و سوخت مورد نیاز خودروها، لنج‌ها و هواپیماها بود، بلکه به عنوان نمادی از تمدن و مدرنیته در شهر شناخته می‌شد. معماری این ساختمان با تلفیث عناصر اروپایی و ایرانی، جلوه خاصی به آن بخشیده بود.

از فراموشی تا احیا

پس از گذشت سال‌ها و با تغییرات گسترده در صنعت نفت، بنزین‌خانه آبادان به‌تدریج از چرخه فعالیت خارج شد و سال‌ها در فراموشی و بی‌توجهی به سر برد. این بنای تاریخی ارزشمند در زمان جنگ هشت‌ساله دفاع مقدس نیز در معرض آسیب‌های جدی قرار داشت و احتمال تخریب آن بسیار زیاد بود. با گذشت زمان و با موافقت وزیر نفت وقت در اواخر سال ۱۳۹۲ مبنی بر راه‌اندازی موزه‌های صنعت نفت در آبادان، پنج نقطه برای احداث موزه انتخاب شد و در سال ۱۳۹۴ طرح احیا و راه‌اندازی بنزین‌خانه آبادان در دستور کار قرار گرفت. با تلاش خستگی‌ناپذیر مسئولان و حمایت‌های مردمی، این طرح با هدف حفظ و مرمت آثار تاریخی و ارزشمند نفت اجرا شد و هم‌زمان شناسایی و گردآوری اشیا و اسناد صنعت نفت در سراسر کشور، به‌ویژه مناطق نفت‌خیز جنوب، آغاز شد.

افتتاح باشکوه و استقبال گسترده

در روز ۲۸ دی‌ماه ۱۳۹۵، شهر آبادان میزبان برگزاری مراسمی رسمی بود؛ مراسمی که در تقویم تاریخ صنعت نفت ایران نیز ثبت شد. آن روز شهر حال‌وهوای ویژه‌ای داشت و موزه بنزین‌خانه آبادان با حضور مقام‌های دولتی، مسئولان صنعت نفت، هنرمندان و مردم خونگرم آبادان، با شکوهی وصف‌ناپذیر افتتاح شد. این مراسم که با استقبال گسترده مردم مواجه بود، نشان داد که مردم آبادان به تاریخ و فرهنگ خود اهمیت زیادی می‌دهند. سخنرانان در این مراسم بر اهمیت حفظ میراث نفتی کشور و معرفی آن به نسل‌های آینده تأکید کردند.

اهداف تأسیس موزه

موزه بنزین‌خانه آبادان با هدف حفظ و نمایش ارزش‌های تاریخی و فرهنگی این مکان، محور اصلی خود را بر آموزش نسل‌های آینده درباره تاریخچه و نقش استراتژیک صنعت نفت در توسعه اقتصادی و اجتماعی ایران قرار داده است. این فضا افزون بر آنکه به بازدیدکنندگان فرصت می‌دهد تا با اسناد، عکس‌ها و وسایل اصیل صنعت نفت آشنا شوند، با فراهم آوردن زیرساخت‌های پژوهشی، کتابخانه و آرشیو دیجیتال، محققان و دانشجویان را نیز در مسیر تحقیق و نوآوری یاری می‌کند.

از سوی دیگر؛ موزه بنزین‌خانه آبادان با ارائه مسیرهای جذاب تور، نمایشگاه‌های تعاملی و برنامه‌های فرهنگی متنوع، به جاذبه‌ای برای گردشگران داخلی و خارجی تبدیل شده و از طریق ایجاد اشتغال در بخش‌های خدماتی، فروشگاه‌های سوغات و صنایع محلی، به اقتصاد منطقه کمک می‌کند. در مجموع، این موزه به عنوان پلی زنده میان گذشته و آینده، آموزش، پژوهش، گردشگری و توسعه اقتصادی را در قالبی یکپارچه و قابل‌دسترس برای همه همگام می‌کند.

معماری موزه؛ تلفیقی از سنت و مدرنیته

طراحی و معماری موزه بنزین‌خانه آبادان بسیار زیبا و چشم‌نواز است. در این موزه تلاش شده تا معماری اصلی بنا حفظ شود و در عین حال امکانات مدرن نیز برای بازدیدکنندگان فراهم گردد. در طراحی موزه از مصالح بومی و مواد اولیه محلی استفاده شده تا بافت تاریخی آبادان محفوظ بماند. این موزه با مساحت یک‌هزار و ۸۵۶ مترمربع از یک ساختمان اصلی و دو ساختمان جانبی تشکیل شده است.

بنزین‌خانه اکنون میزبان مجموعه‌ای بی‌نظیر از آثار، اسناد و اشیای مرتبط با صنعت نفت و تاریخ آبادان است. همچنین در آن می‌توان روزنامه‌ها، مکتوبات، تصاویر و اسناد قدیمی و اسکناس‌های منقش به تصاویر پالایشگاه‌ها و تأسیسات نفتی را مشاهده کرد. با قدم نهادن در این موزه، در فرایند پالایش نفت غرق می‌شوید، نقش نفت را در اقتصاد ایران لمس کرده و زندگی روزمره مردم آبادان در دوران اوج رونق را مجسم می‌کنید. از نمایشگاه‌های تصویری و مستندهایی که قصه‌های فراموش‌شده را زنده می‌کنند تا اشیای تاریخی و دست‌نوشته‌هایی که رد پای تلاشگران صنعت نفت را به نمایش می‌گذارند، هر گوشه‌ای از این موزه دریچه‌ای به گذشته است.

میراثی برای آیندگان

بنزین‌خانه آبادان نه‌تنها یک موزه نفیس و ارزشمند است، بلکه نمادی از تاریخ و فرهنگ غنی آبادان و صنعت نفت ایران به شمار می‌رود. این موزه فرصتی بی‌نظیر برای آشنایی با گذشته و درک اهمیت این صنعت در توسعه کشور فراهم می‌کند. با حمایت‌های مسئولان و همت مردم، این موزه به یکی از مهم‌ترین مراکز فرهنگی و گردشگری خوزستان و ایران تبدیل شده و میراث نفتی کشور را به نسل‌های آینده منتقل می‌کند.

عکس:مرضیه سلیمانی/ ایرنا

کت های دزفول

کت‌های دزفول در دل صخره‌های کنار رودخانه حفر می شوند. درگذشته اغلب برای فرار از گرمای طاقت‌فرسای تابستان مورد استفاده مردم بودهاند.

دیواره‌ کت‌ها ارتفاعی بین دو تا چهار متر داشته و سقف آن‌ها به وسیله سنگ‌های ریز و درشت که به شکل‌ طبیعی زمین می‌باشند، تزیین شده‌اند. مساحت کت‌ها بسته به امکان توسعه و کاربرد آنها از پنج مترمربع شروع شده و تا بیش از ده مترمربع نیز حفر می‌شوند.

با وجودی که استان خوزستان یکی از گرم ترین استان های کشور است اما در شمال این استان و شهرستان دزفول ، عبور رودخانه دز از وسط این شهر، تفریحگاه های متنوعی برای فصول گرم سال فراهم نموده که آن را از سایر شهرهای این استان متمایز می نماید و در فصول گرم سال نیز می تواند علاوه براستفاده مردم این شهر و شهرهای اطراف، مقصد گردشگری سایر هموطنان علاقمند به طبیعت و تفریحات تابستانه باشد، تجربه ای که در نوع خود منحصر به فرد می باشد. یکی از این تفریحات اقامت درحفره های غار مانندی هستند که در کنار ساحل رود دز حفر شده اند و در بین مردم دزفول به کت (kat) مشهور هستند.

کت‌های دزفول در دل صخره‌های کنار رودخانه حفر می شوند. درگذشته اغلب برای فرار از گرمای طاقت‌فرسای تابستان مورد استفاده مردم بودهاند. دیواره‌ کت‌ها ارتفاعی بین دو تا چهار متر داشته و سقف آن‌ها به وسیله سنگ‌های ریز و درشت که به شکل‌ طبیعی زمین می‌باشند، تزیین شده‌اند. مساحت کت‌ها بسته به امکان توسعه و کاربرد آنها از پنج مترمربع شروع شده و تا بیش از صد مترمربع نیز حفر می‌شوند.

در گذشته که وسایل خنک کننده مانند امروز وجود نداشت مردم دزفول برای فرار از گرمای هوا در تابستان و هم چنین استفاده از آب رودخانه دز، شنا کردن در آن و لذت بردن از محیط، این فضاها را در صخره‌های مجاور رودخانه دز ایجاد کرده‌اند و به آن‌ها پناه می‌بردند.

امروزه کت ها همچنان محبوبیت خود را حفظ کرده‌ و به محلی تفریحی با کارکرد گردشگری تبدیل شده‌اند. مردم بسیاری از شهرهای مختلف، به خصوص شهرهای با آب و هوای گرم در تابستان به شهر دزفول آمده و ساعاتی از شبانه‌روز را درون این کت‌ها ودر کنار ساحل زیبای رود دز می‌گذرانند.

شبیه بودن فضای درون کت ها به غار و نزدیکی به رود موجب می شود، اقامت در این کت ها در طول گرمای روز برای مردم بدون استفاده از هیچ گونه وسایل برقی و خنک کننده و برای فرار از زندگی ماشینی ، دلپذیر و لذت بخش باشد. علاوه بر آن در محل‌هایی که عمق رود مناسب است با رعایت نکات ایمنی شنا در رودخانه تفریحی بسیار لذت بخش است. همچنین مجاورت با رود دز فرصت استفاده از قایق سواری و انواع ورزش های آبی دیگر نظیر جت اسکی، ماهی گیری و ... را فراهم می آورد.

علاوه بر فصل تابستان در ایام نوروز نیز این کت‌ها جاذبه‌ی خاصی برای مهمانان نوروزی دارند چرا که در کمتر شهری همچین مجموعه ای کنار رودی زلال چون دز شکل گرفته است به همین سبب استقبال خاصی از آنها می شود.

منبع: خبرگزاری‌میراث‌فرهنگی
عکس: مهدی عاملی

سرای جهانی افضل شوشتر

در خطه جنوب کشور گنجینه‌ پنهانی به نام خوزستان وجود دارد که در دورن خود شهرها و روستاهایی با قدمت تاریخی و کهن پروانده است.

در این استان بناهای تاریخی و باستانی بسیار زیادی وجود دارد که هر کدام از آن‌ها یادگار یکی از دوران حکمرانی فرمانروایان ایرانی است.

شوشتر یکی از شهرهای شمالی خوزستان است که بر اساس گفته‌ تاریخ شناسان داخلی و خارجی آثار باستانی کشف شده در این شهرستان بیش از هفت هزار سال قدمت دارند و این شهر زیبا و تاریخی را به یکی از گنجینه‌های تاریخی کشور تبدیل کرده است.

هر قدمی که در این شهر زیبا و خوش آب وهوا بردارید با انبوهی از خانه‌ها و بناهای تاریخی مواجه می‌شوید که قدمت آن‌ها به دوران هخامنش تا قاجاریه بر می‌گردد.

بناهای سر به فلک کشیده آجری با درب‌های چوبی قدیمی به همراه درکوب‌های زنانه و مردانه دیدگان هر بیننده‌ای را دقایق طولانی به خود جذب می‌کند.

شوشتر را بیشتر به سازه‌های آبی آن که ثبت جهانی شده و از عجایب معماری باستانی ایران نیز محسوب می‌شود می‌شناسند اما در این گزارش به جلوه‌های دیگری از این شهر اسرار آمیز می‌پردازیم.

یکی از بناهای تاریخی این شهر کهن "سراها" هستند که همچنان بخشی از پیکره و هستی بازارهای شوشتر را تشکیل می‌دهند .

کاروان سرای افضل شوشتر یکی از سراهای قدیمی شوشتر است که قدمت آن به دوران قاجاریه برمی‌گردد.

سرای افضل در دوره قاجاریه در حاشیه محله دلدل توسط خاندان افضل ساخته شده است.

خاندان افضل از خانواده‌های معروف و قدیمی شوشتر هستند که شغل آن‌ها تجارت بود و کاروانسرای افضل که بخش از مجموعه افضل است به این خاندان تعلق دارد. آدرس دقیق امروزی این سرای زیبا و تاریخی ضلع غربی خیابان طالقانی کوچه سنگ فرش است.

بنایی زیبا با قامتی استوار که همچون نگین الماس در این شهر خوش آب و هوا می‌درخشد. این بنای تاریخی در گذشته به دلیل مطبوع بودن آب و هوا یکی از مکان‌های مهم برای جمع آوری و توزیع غلات بود که مردم با انباشته کردن غلات خود در این سرا از فاسد شدن غلات جلوگیری می‌کردند.

معماری این بنا بسیار زیبا و با ظرافت خاصی طراحی و ساخته شده به گونه‌ای که معماران سبک آن را جز معماری‌های سنتی دسته بندی کرده‌اند.

این بنا مساحتی بالغ بر هزار متر مربع با یک بخش آجری نوساز در ضلع جنوبی به مساحت ۳۵۰ متر دارد.

بعد از عبور از راهرویی طولانی وارد فضای حیاط می‌شویم، حیاطی نسبتا بزرگی که بنای آن به سبک معماری دوره‌ای ساخته و اتاق‌های آن در سه جهت شمالی، شرقی و غربی بنا شده‌اند در واقع که سبب شده اتاق‌ها از سطح حیاط مرکزی ۵۰ تا ۷۰ سانتی‌متر بالاتر باشد.

جلوی اتاق‌ها ایوان‌هایی به پهنای یک متر و اندی همچون بالکن‌های امروزی محل رفت و آمد و حرکت هستند در واقع معماری داخلی کاروانسرا شامل زیرزمین، همکف و نیم طبقه‌ای در بالای سازه همکف بوده که زیر زمین سرای افضل دارای در دو بخش شبستان و شوادان با یک اتاق و فضایی حجره مانند است و بالای پنجره‌های زیرزمین با استفاده از یک سنک یک تکه به طور خاص و تماشایی تزئین شده و با چرخشی در سرا وجود سازه‌هایی مانند ایوان و تارمه‌ها در بنا به طور معمول و رایج استفاده شده است.

سردر ورودی، سطوح دیوارهای داخلی و ستون‌های آجری با تزئینات شبه مقرنس زیبایی این بنای تاریخی را چند برابر کرده است. سرای افضل جز معدود بناهای تاریخی است که از هرگونه تخریب و دگرگونی مصون مانده است و امروزه مردم این سرای تاریخی را محل تولید و توزیع صنایع دستی شوشتر می‌شناسند به طوری که در این بنای آجری بیش از ۴۰ غرفه فروش و کارگاه صنایع دستی وجود دارد.

کاروان سرای افضل در سال ۱۳۸۱ به شماره ۷۹۴۰ به ثبت ملی رسید؛ این سرا هرسال در ایام نوروز میزبان خیل عظیمی از گردشگران داخلی و خارجی است و در طول سال نیز به علت معماری منحصر به فردی که دارد یکی از پروژه‌های تحقیقاتی دانشجویان هنر و معماریان می باشد.

این سرا و منتخبی از کاروانسراهای ایران در فهرست میراث‌جهانی یونسکو در سال ۱۴۰۱ قرار گرفته است

منبع:تسنیم

برداشت گل روستای شبیشه حمیدیه

گلهای سنبل، زنبق و همیشه بهار از جمله گل‌هایی هستند که در استان خوزستان، با رنگ‌ها و عطرهای بینظیرشان، نویدبخش آغاز فصل بهار محسوب می‌شوند.

این گل‌ها در اواخر زمستان و با نزدیک شدن به اسفندماه، آخرین ماه سال، در باغ‌های سرسبز روستای شبیشه، از توابع شهرستان حمیدیه، به شکوفایی می‌رسند.

باغداران محلی در این زمان، با شور و نشاط خاصی، برداشت گلهای زیبا و خوشبو را آغاز می‌کنند و طبیعت منطقه را با رنگهای زنده و جذابشان زینت می‌بخشند

خانه( هتل)تاریخی طبیب در شوشتر

خانه (هتل) سنتی طبیب شوشتر از سکونت‌گاه‌های سنتی مردمان شوشتر در دوران قاجار است که در حاشیه محله دلدل و گذر تاریخی سنگ‌فرش بنا شده و یکی از عناصر مجموعه تاریخی افضل محسوب می‌شود.

این اثر فاخر در چهار طبقه (دو طبقه در بالا و دو طبقه در زیرزمین) با تزیینات خاص یکی از زیبا‌ترین عمارت‌های شهرستان شوشتر است.

تزییات به کار رفته در این خانه گچ‌بری، چوب گره‌چینی، جحاری‌های فاخر، آجر و خوون‌چینی است.

خانه طبیب شوشتری در سال ۱۳۹۳ با شماره ۳۱۰۸۶ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

این خانه هتل سنتی امروزه به عنوان هتل سنتی در شوشتر مرمت و باسازی و میزبان گردشگران داخلی و خارجی می باشد.

عکس:ایکنا

پیوند طبیعت و انسان در اندیکا

شهرستان اندیکا با قدمت چهار هزارساله خود و به دلیل داشتن طبیعتی بکر و جذاب و دیدنی‌های تاریخی متعدد، به یکی از مقاصد محبوب گردشگری در کشور تبدیل شده است.

شهرستان اندیکا جزو شهرهای توریستی کشور و یکی از شهرهای قدیمی و بختیاری نشین استان خوزستان است. این شهرستان با قدمت چهار هزارساله خود، مهد تمدن بزرگی چون عیلام باستان بوده و به دلیل داشتن طبیعتی بکر و جذاب و دیدنی‌های تاریخی متعدد، یکی از مقاصد محبوب گردشگری در کشور است.

اندیکا یکی از شهرهای توریستی و دیدنی خوزستان است که در نزدیکی مسجدسلیمان، لالی و ایذه قرار دارد و مرکز آن شهر قلعه خواجه است که تا اهواز، ۲۱۷ کیلومتر فاصله دارد؛ نام اندیکا در گذشته و در زبان بومی نیز اندکو بوده که در زبان لری اندی به معنی شگفتی و کو به معنی کوه است.

اندیکا دارای ۵۹۵ روستا و آبادی، ۶ دهستان و ۲۰۰ اثر تاریخی است. این شهر همچنین به دلیل آب و هوای مطبوع و طبیعت بکری که دارد، به عنوان مقصدی محبوب برای سفر و گردشگری محسوب می‌شود.
شهرستان اندیکا یکی از شهرهای توریستی استان خوزستان با آب و هوای بی‌نظیر و طبیعتی بکر و همچنین جاذبه‌های متنوع است که در سال‌های اخیر توجه بسیاری از گردشگران را به خود جلب کرد. اندیکا با جنگل‌های سرسبز و انبوه، کوه‌های سر به فلک کشیده، رودخانه‌ها و آبشارهای خروشان به عنوان قطب گردشگری در خوزستان شناخته می‌شود و از جمله مشهورترین جاذبه‌های طبیعی آن می‌توان به جنگل‌های بلوط، آبشارها و کوه‌های زاگرس، روستاهای بکر و بسیاری موارد دیگر اشاره کرد.

تصاویر قدیمی از معبد چغازنبیل

محوطه چغازنبیل در مختصات جغرافیایی 39 S 265895m E, 3544110m N در دشت خوزستان و در فاصله حدود سی کیلومتری جنوب شرقی شهر شوش است.

نام "چغازنبیل" از آن جهت انتخاب شده است که بلندترین و بارزترین بنای موجود در محوطه که زیگورات آن است، قبل از کاوش به صورت یک تپه بزرگ و مانند یک سبد برگشته دیده می‌شد

. محوطه چغازنبیل در واقع یک شهر به جا مانده از دوره ایلام و به وسعت صد هکتار است.ایلام نام تمدنی باستانی است که از حدود ۲۹۰۰ پیش از میلاد تا ۶۴۶ پیش از میلاد در پهنه گسترده‌ای از غرب تا جنوب‌ غرب و جنوب ایران کشیده شده است.

این تمدن متشکل از شاهک‌ نشینانی در دو نوع زیستگاه کاملا متفاوت یعنی ارتفاعات و دشت های جلگه‌ای زاگرس بوده است که در هر مقطع زمانی یکی از این خوانین یا شاهک‌ نشینان این مناطق به قدرت رسیده‌ اند

. اغلب شاهان ایلام به خود لقب "شاه انشان و شوش" داده‌اند. این دو شهر دو مرکز مهم ایلامیان، یکی در ارتفاعات (انشان) و دیگری در دشت‌ های جلگه‌ ای (شوش) است. باستان‌ شناسان تمدن ایلام را با توجه به وقایع سیاسی به سه دوره ایلام قدیم، ایلام میانه و ایلام جدید تقسیم می‌کنند. چغازنبیل در دوره ایلام میانه تاسیس شده است.

این شهر در زمان حیات به زبان ایلامی "ال- اونتاش" و به زبان اکدی به "دور اونتاش" شناخته می‌شده است. این شهر به دستور اونتاش ناپیریشا یکی از پادشاهان مقتدر عیلامی بنا شده ، به همین دلیل آن را ال اونتاش یعنی شهر یا قلعه اونتاش می‌خواندند. اوج رونق ساخت و ساز در شهر دوراونتاش در زمان بيست سال سلطنت اونتاش ناپيرشا یعنی از ۱۳۲۰ الی ۱۳۰۰ پیش از میلاد بوده است، اگرچه پس از مرگ وي از رونق شهر كاسته مي‌شود ولي همچنان ساخت و سازهايي غير سلطنتي و پرستش معابد در آن صورت گرفته است.

شهر ال اونتاش یک شهر سلطنتی و مذهبی است، از آن جهت سلطنتی که کاخ‌ های به جا مانده از آن مخصوص اشراف ایلامی ساخته شده است و از آن جهت مذهبی که دارای معابد مختلفی برای خدایان مختلف ایلامی است. اونتاش ناپیریشا در ساخت شهر دستور داده که برای هر دو دسته خدایان ایلامی مورد پرستش مردم ساکن در ارتفاعات و مردم ساکن در دشت‌ ها، معابدی برپا شود و معبد اصلی شهر که همان زیگورات شهر است، برای پرستش دو خدای اینشوشینک (مهم‌ترین خدای ساکنین دشت خوزستان) و نپیریشا (مهم‌ترین خدای ساکنین ارتفاعات) ساخته شده است، از اینرو بسیاری از باستان‌ شناسان معتقدند هدف اونتاش ناپیریشا در ساخت این شهر اتحاد بین مردم ساکن ارتفاعات و مردم ساکن دشت‌ بوده است.

بارزترین بنای شهر ال اونتاش زیگورات آن بوده که در مرکز شهر برپا شده است. زیگورات به بناهای مطبقی گفته می‌شود که به عنوان معبد یا مکانی مذهبی استفاده می‌شده‌اند.

سنت زیگورات سازی یک سنت قدیمی از هزاره چهارم پیش از میلاد در بین‌النهرین است که در هزاره دوم این سنت در بین‌النهرین توسط کاسی‌ها و در جنوب غربی ایران توسط ایلامی‌ها احیا می‌شود. زیگورات شهر ال اونتاش با وجود آنکه از زیگورات‌های بین‌النهرینی الهام گرفته است، ویژگی‌های مخصوص به خود را در ساخت، تزئینات و کاربری دارد.

زیگورات چغازنبیل یک بنای مربع است که هر ضلع آن حدود ۱۰۵ متر طول دارد. چهار گوشۀ بنای زیگورات دقیقا منطبق بر چهار جهت اصلی جغرافیایی است.

زیگورات در پنج طبقه به ارتفاع ۵۲ متر ساخته شده که امروزه فقط دو و نیم طبقه از آن یعنی ۲۵ متر باقی مانده است.

بر روی طبقه چهارم زیگورات احتمالا معبد اعلی ساخته شده که امروزه آثاری از آن وجود ندارد و صرفا گل میخ‌ها و آجرهای لعابدار باقی مانده، به وجود این معبد اشاره می‌کنند.

در هر چهار طرف بنا، پلکان‌هایی تعبیه شده که به ورودی زیگورات در طبقه اول می‌رسیده است ولی براي صعود به طبقات بالاتر از پلكان ضلع جنوب غربي استفاده می‌کرده‌اند. ابعاد چهار دروازه زیگورات تقریبا اندازه هم هستند، تعداد پلکان‌های دروازه‌ها نیز اختلاف کمی دارند و این اختلاف جزئی با توجه به شیب زمین در نظر گرفته شده است.

این پله‌ها آجری هستند و با لایه‌ای از سنگ‌چین حفاظت می‌شدند. بر روی بخش‌هایی از پلکان‌ها‌ که در نهایت به معبد اعلی می‌رسیده، طاق‌های هلالی ساخته‌اند. به نظر مي‌رسد درهاي اين دروازه‌ها با ميله‌هاي شيشه‌اي تزئين شده بودند

. در دو طرف دروازه‌های ورودی‌ این بنا، معمولاً مجسمه حیوانات به عنوان نگهبانان زیگورات قرار داده می‌شد. دو نمونه از این مجسمه‌ها در کاوش‌ها پیدا شدند.

یکی مجسمه شیردال (شیرعقاب) است که امروزه در موزه هفت تپه نگهداری می‌شود و دیگری مجسمه گاو نر که در سالن ایران باستان موزه ملی قرار دارد.

گیرشمن در خلال کاوش متوجه شد که بنای زیگورات در دو مرحله ساخته شده است. در مرحله اول، یک حیاط مرکزی مربع که رواق‌ها و اتاقی‌های باریک و کشیده در دورتادور آن ساخته شده است.

ورودی بعضی از اتاق‌ها در حیاط مرکزی و بعضی دیگر از بیرون بوده است. این حیاط و اتاق‌های آن بر روی سکویی آجری که طول هر ضلع آن ۱۰۵ متر است، ساخته شد. در مرحله دوم، رواق‌ها و ورودی اتاق‌هایی که از حیاط مرکزی باز می‌شدند، مسدود شده و حیاط مرکزی با انبوهی از خشت در سه ارتفاع مختلف پر شده که به ترتیب طبقات دوم، سوم و چهارم را شکل داده‌اند، در واقع پی هر سه این طبقات از کف طبقه اول شروع می‌شود.

بنابراین زیگورات چغازنبیل یک هسته خشتی توپر است که پوستۀ آجری بر روی آن کشیده‌اند. بر روی طبقه چهارم، معبد اعلی به صورت یک اتاق ساخته شده بود. این معبد اعلی یا همان کوکونوم (Kukunum) به ناپیریشا یکی از خدایان بزرگ مردم ساکن کوه‌های سرزمین ایلام تقدیم شده است.

معابد این شوشیناک در طبقه اول زیگورات و در ضلع جنوب غربی آن قرار گرفتند. معبد این شوشیناک ب، در سمت راست ورودی زیگورات قرار دارد. ورودی این معبد با طاقی هلالی قابل مشاهده و از چندین اتاق تشکیل شده است

. معبد این شوشیناک الف نیز در سمت چپ ورودی زیگورات قرار دارد که ورودی آن از حیاط مرکزی بوده و در مرحله دوم ساخت مسدود شد. پس از آن دسترسی به این معبد از سقف طبقه اول و با پله امکان پذیر بوده است.

در دور تا دور بدنه بنای زیگورات یک ردیف آجر کتیبه دار وجود داشته که هر ده رج تکرار شده است و متن آن دلایل ساخت، نام سازنده، مصالح و تزئینات به کار رفته در آن را معرفی می‌کند. در ترجمه يكـي از این آجر نوشته‌ها چـنين آمده:

(( من "اونتاش نَپيريشا" با آجرهاي طلايي رنگ، نقره‌ای رنگ، سنگ‌هاي عقيق سياه، سنگ‌هاي سفيد و سنگ‌هاي... اين معبد مطبق را ساختم و به خدايان “نپيريشا و اينشوشينك” از محله مقدس هديه كردم. كسي كه آن را ويران كند و كسي كه آجرهاي آن را منهدم كند، كسي كه طلا و نقره‌اش را، سنگ‌هاي عقيق سياه، سنگ‌هاي سفيد و سنگ‌هاي... و آجرهايش را بر دارد و به محل ديگري ببرد، باشد كه نفرين خدايان محله مقدس "نپيريشا، اينشوشينك و كريريشا" بر سرش نازل شود و باشد كه نسل او در زير خورشيد برچيده شود)).

در مجموع حدود ۶۵۰۰ آجر کتیبه‌دار در این محوطه به دست آمده است.

بر روی هر یک از وجوه طبقه اول زیگورات چهار ناودان، آب‌های سطح و ناودان پنجمی آب‌های پلکان و درهای هر وجه را جمع می‌کرد. این ناودان‌ها وقتی به سطح مصطبه می‌رسند به صورت آبراهی سرپوشیده با تاق هلالی امتداد می‌یابند و در صحن نیز احتمالا از طریق آبراهی به چاه‌های موجود سرازیر می‌شدند

در هر وجه طبقه دوم زیگورات نیز دو ناودان وجود داشته است که به طبقه اول منتهی می‌شدند. این ناودان‌ها و آبراه‌ها با قیر و گچ پوشیده شده‌اند. برای جلوگیری از سقوط عمودی و تند آب، در بعضی نقاط آبراه‌ها را به صورت پلکانی می‌ساختند.

منبع:پایگاه میراث جهانی چغازنبیل محوطه تاریخی و موزه هفت تپه

ساخت مضیف مهمان خانه مردم عرب

مضیف سازه ای بسیار زیبا است که ازنی وحصیر ساخته شده و قدمت آن به هزاره چهارم قبل از میلاد همزمان با دوره سومری ها بر می گردد.

بر اساس یافته های باستان شناسی بین النهرین قدمت سازه هایی مانند مضیف به دوره سومری‌ها و هزاره چهارم قبل از میلاد برمی‌گردد.
اتاق پذیرایی در خانه های شیوخ و بزرگان عرب مضیف یا محل ضیافت نامیده می شود.

در مضیف مراسم ویژه ای شامل: قهوه خوری، شب نشینی، مشورت و راهنمایی در خصوص ازدواج و جلوگیری از اختلافات خانوادگی و طایفه ای انجام می شود.

مضیف سازه ای است که در ساخت آن از مصالحی همچون نی، خشت و گل استفاده می شود.

بر اساس نقش مهرها و نقوش ظروف باستانی بدست آمده در کاوشهای باستانشناسی از بین النهرین و تمدن سومر در جنوب عراق، این سازه در مناطق جنوبی با نی و حصیر و با مصالح کاملا گیاهی ساخته شده است که به آن بیت القصب میگفتند که به نظر می رسد همین مضیف امروزی باشد هر چند مطمینا در طول زمان کارکرد و مفهوم آن تغییراتی داشته است اما دور از ذهن نیست که این سازه مربوط به مناطق تالابی می باشد.
این سبک خانه سازی قدمتی ۵۵۰۰ ساله در حورالعظیم هویزه و جنوب عراق و شادگان دارد.

بر روی نقش برجسته های و الواح بدست آمده در کاوشهای باستان شناسی می توان سازه ی مذکور را مشاهده نمود. یکی از این نقش برجسته ها در موزه لوور فرانسه قرار دارد، که بخشی از یک ظرف آیینی شامل نقش یک بیت القصب(مضیف امروزی) با دو گاومیش در اطراف آن است که مربوط به ۳۵۰۰ ـ ۳۴۰۰ ق.م. می باشد.

آسمانه ی مضیف منحنی شکل و تعداد ستونهای آن فرد می باشند، این مساله به دو دلیل میتواند باشد اول نقش سازه ای و نیارشی آن و دوم ریشه در آیین ها و اعتقادات اعراب دارد.

استراکچر مضیفی که با نی ساخته می شود، محکم و با تاب آوری زیاد بوده و در مقابل زلزله و نیروهای برشی و کشش بدلیل مفصلی بودن اتصالات در آن، نسبت به نمونه ی ساخته شده با خشت و گل، مقاومتر
درب ورودی مضیف رو به قبله ساخته میشود تا مهمان بر این اساس جهت قبله را بتواند تشخیص دهد و همچنین دارای ارتفاع کمی بوده تا وقتی اشخاص به آن وارد شوند به نشانه ی احترام و ادب در برابر بزرگان قدری خم شده و درواقع نوعی احترام گذاشتن به افراد حاضر می باشد.
در وسط فضای مضیف یک اجاق با نام «موگد» برای مراسم قهوه‌خوری قرار میدهند که این مراسم با آداب ویژه ای اجرا می شود.

تحقیق از: نجلا درخشانی _ کارشناس ارشد مرمت و احیا بناها و بافت های تاریخی

عکس:میلاد حمادی/تسنیم

گذری به سوسنگرد

سوسنگرد- خبرگزاری مهر : سوسنگرد طبق تقسیمات کشوری مرکز شهرستان دشت آزادگان استان خوزستان است. هویزه در جنوب غربی سوسنگرد و بستان در شمال غربی سوسنگرد قرار دارد و رودخانهٔ کرخه از آن می‌گذرد پیشه عمده مردم کشاورزی می‌باشد.

عکس/ نیما رعدپارسا/مهر

اسکله صیادی بحرکان هندیجان

هندیجان یکی از کلیدی‌ترین شهرستان های استان خوزستان با ۹۵ کیلومتر مرز آبی مشترک با خلیج فارس قرار دارد. هندیجان دارای بیش از یک هزار قایق صیادی، ۱۶ لنج صیادی و دو بندر صیادی به نام سجافی و بحرکان است. بندر صیادی بحرکان در ۲۰ کیلومتری هندیجان قرار دارد و به عنوان منطقه نمونه ملی گردشگری ثبت شده. بحرکان بزرگترین اسکله صیادی در ایران است. قایق ها و لنج هایی که در بندر بحرکان پهلو می گیرند حاوی انواع ماهی ها و میگو هستند که به نقاط مختلف ایران و جهان فرستاده می شوند.

خبرگزاری میزان / فاطمه رحیماویان

کول‌فرح خوزستان؛ جایی که سنگ‌ها قصه‌های هزارساله می‌گویند

تنگه کول‌فرح در خوزستان با سنگ‌نگاره‌های ایلامی چند هزارساله، جایی است که تاریخ و طبیعت در هم آمیخته‌اند و بازدیدکنندگان می‌توانند قدم‌به‌قدم با زندگی و آیین‌های مردمان باستانی آشنا شوند.

تنگه کول‌فرح، واقع در استان خوزستان و شمال‌شرقی شهر ایذه، یکی از منحصربه‌فردترین محوطه‌های باستانی و گردشگری ایران است. این تنگه تاریخی شامل سنگ‌نگاره‌های ایلامی است که با ظرافت و جزئیات دقیق روی صخره‌های عظیم حکاکی شده‌اند و زندگی، آیین‌ها و باورهای مردم هزاران سال پیش را به نمایش می‌گذارند. کول‌فرح علاوه بر ارزش تاریخی و فرهنگی، یک مقصد گردشگری طبیعی و فرهنگی نیز محسوب می‌شود، جایی که گردشگران می‌توانند ترکیبی از هنر، تاریخ و مناظر طبیعی را هم‌زمان تجربه کنند.

موقعیت جغرافیایی و دسترسی به کول‌فرح

تنگه کول‌فرح در فاصله حدود ۷ کیلومتری شمال‌شرقی شهر ایذه واقع شده است و دسترسی مناسبی از طریق جاده‌های آسفالته و مسیرهای خاکی دارد. ایذه، نزدیک‌ترین شهر به تنگه، امکانات اقامتی، رستوران و خدمات گردشگری متنوع ارائه می‌دهد. مسیر دسترسی به کول‌فرح از داخل شهر ایذه با تابلوهای راهنمای گردشگری مشخص شده و امکان عبور خودروهای سواری نیز وجود دارد.

این موقعیت جغرافیایی، تنگه را به ترکیبی ایده‌آل از گردشگری فرهنگی و طبیعت‌گردی تبدیل کرده است. در مسیر، گردشگران با مناظر کوهستانی، دشت‌های سرسبز و رودخانه‌های فصلی مواجه می‌شوند که تجربه سفر را جذاب‌تر و چشمگیرتر می‌کند.

تاریخچه و اهمیت فرهنگی کول‌فرح

سنگ‌نگاره‌های کول‌فرح متعلق به دوران ایلامیان هستند، تمدنی که در حدود سه هزار سال قبل از میلاد در جنوب‌غربی ایران شکوفا شد. این نگاره‌ها صحنه‌هایی از زندگی روزمره، مراسم آیینی، جشن‌ها، قربانی‌ها و صحنه‌های مذهبی را به تصویر می‌کشند.

نقش‌ها و تصاویر حکاکی شده در کول‌فرح نه تنها ارزش هنری و زیبایی‌شناسی دارند، بلکه اطلاعات ارزشمندی درباره ساختار اجتماعی، باورهای مذهبی و مناسک مردم باستانی ارائه می‌کنند. برخی پژوهشگران این آثار را «موزه روباز سنگی» نامیده‌اند، زیرا بازدیدکننده می‌تواند فرهنگ، هنر و تاریخ چند هزار ساله را بدون محدودیت فضا مشاهده کند.

کول‌فرح علاوه بر ارزش ملی، ارزش جهانی نیز دارد و نقش مهمی در فهم تاریخ و تمدن ایران کهن ایفا می‌کند. این سایت تاریخی نشان‌دهنده هنر، معماری و مهارت‌های فرهنگی مردم ایلام است که توانسته‌اند تصاویر مفصل و پیچیده‌ای از زندگی اجتماعی و مذهبی خود را روی صخره‌ها ثبت کنند.

ترکیب طبیعت و تاریخ در گردشگری کول‌فرح

یکی از ویژگی‌های برجسته کول‌فرح، ترکیب منحصربه‌فرد آثار تاریخی با مناظر طبیعی است. تنگه در دل کوه‌های زاگرس واقع شده و محیطی آرام، پاک و خوشایند دارد. گردشگران می‌توانند در مسیر تنگه پیاده‌روی کنند، از مناظر صخره‌ای و دره‌های اطراف لذت ببرند و همزمان با مشاهده سنگ‌نگاره‌ها، تجربه‌ای چندبعدی از تاریخ و طبیعت کسب کنند.

این تجربه باعث می‌شود کول‌فرح برای گردشگران با سلایق مختلف جذاب باشد، چه علاقه‌مند به تاریخ و فرهنگ باشند و چه عاشق طبیعت و محیط‌های کوهستانی. همچنین وجود مسیرهای کوهستانی اطراف، امکان پیاده‌روی و کوه‌پیمایی سبک را برای گردشگران فراهم می‌کند.

جاذبه‌های جانبی اطراف کول‌فرح

بازدید از کول‌فرح می‌تواند با تجربه سایر جاذبه‌های تاریخی و طبیعی اطراف منطقه ترکیب شود؛ از جمله تالاب میانگران که محیطی مناسب برای طبیعت‌گردی، پرنده‌نگری و عکاسی فراهم می‌کند، تپه‌های باستانی پرچستان و چغاکره که بقایای تمدن‌های کهن منطقه را به نمایش می‌گذارند و روستاهای اطراف ایذه که فرصت آشنایی با فرهنگ محلی و زندگی سنتی مردم خوزستان را ارائه می‌دهند. این تنوع جاذبه‌ها باعث می‌شود گردشگران با سلایق مختلف، چه علاقه‌مند به بازدید فرهنگی و تاریخی و چه دوستداران طبیعت، تجربه‌ای کامل و جامع از سفر به این منطقه داشته باشند.

تجربه گردشگری و فعالیت‌ها

بازدید از کول‌فرح تجربه‌ای چندبعدی و جامع است که گردشگران را همزمان با تاریخ، فرهنگ و طبیعت مواجه می‌کند. تماشای سنگ‌نگاره‌های ایلامی و درک آیین‌ها، مراسم و باورهای مردم باستانی، بخش اصلی بازدید فرهنگی را تشکیل می‌دهد، در حالی که پیاده‌روی در مسیرهای تنگه و لذت بردن از محیط کوهستانی و دره‌ها، تجربه‌ای آرام‌بخش و دلنشین ارائه می‌دهد، علاقه‌مندان به عکاسی نیز می‌توانند تصاویر بی‌نظیری از ترکیب آثار تاریخی و مناظر طبیعی ثبت کنند و دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های تاریخ، باستان‌شناسی و مردم‌شناسی نیز از کول‌فرح به‌عنوان یک کلاس زنده میدانی بهره‌مند شوند و فرصت یادگیری عملی و نزدیک شدن به فرهنگ کهن منطقه را پیدا کنند.

امکانات گردشگری و نکات عملی

پارکینگ و دسترسی جاده‌ای: کول‌فرح دارای پارکینگ است و مسیر دسترسی مناسب خودروهای سواری دارد.

اقامت و پذیرایی: بهترین گزینه برای اقامت، شهر ایذه است که هتل و مهمان‌سرا دارد.

تجهیزات مورد نیاز: آب، خوراکی، کلاه آفتاب‌گیر و کفش مناسب پیاده‌روی توصیه می‌شود.

راهنمای محلی: استفاده از راهنمای محلی یا کتابچه‌های اطلاعاتی تجربه بازدید را غنی‌تر می‌کند.

حفاظت از آثار: بازدیدکنندگان باید از لمس یا آسیب رساندن به سنگ‌نگاره‌ها خودداری کنند.

مسیر سفر پیشنهادی و زمان‌بندی بازدید

برای بازدید کامل از کول‌فرح و جاذبه‌های اطراف، می‌توان یک برنامه دو روزه تنظیم کرد که روز اول با حرکت از ایذه به کول‌فرح آغاز می‌شود و شامل بازدید از سنگ‌نگاره‌ها، پیاده‌روی در مسیر تنگه، عکاسی و استراحت در محیط طبیعی است و در روز دوم به بازدید از تالاب میانگران، تپه‌های باستانی پرچستان و چغاکره و آشنایی با فرهنگ محلی روستاهای اطراف اختصاص داد. زمان‌بندی این برنامه به گونه‌ای است که صبح زود برای بازدید از تنگه، ظهر برای استراحت و صرف نهار و بعدازظهر برای بازدید از جاذبه‌های جانبی در نظر گرفته شده و به این ترتیب تجربه‌ای کامل و جامع از گردشگری فرهنگی و طبیعی را برای بازدیدکنندگان فراهم می‌کند.

ثبت جهانی و حفاظت

کول‌فرح در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و نیز در نوبت فهرست ثبت جهانی یونسکو قرار دارد. این امر اهمیت تاریخی، فرهنگی و گردشگری آن را تأیید می‌کند و باعث جذب گردشگران داخلی و بین‌المللی می‌شود. حفاظت از این محوطه برای نسل‌های آینده اهمیت بالایی دارد و مشارکت گردشگران در حفظ آن ضروری است.

حرف آخر

تنگه کول‌فرح یک مقصد گردشگری جامع و بی‌نظیر است که ترکیبی از تاریخ، هنر و طبیعت را به بازدیدکنندگان ارائه می‌دهد و تجربه‌ای فراموش‌نشدنی برای گردشگران داخلی و خارجی، علاقه‌مندان به تاریخ، طبیعت و عکاسی، و حتی پژوهشگران فراهم می‌کند. بازدیدکنندگان می‌توانند از سنگ‌نگاره‌های ایلامی با هزاران سال قدمت دیدن کنند، از چشم‌انداز طبیعی و محیط آرام لذت ببرند، تجربه‌ای آموزشی و فرهنگی کسب کنند و سفر خود را به بهترین شکل برنامه‌ریزی کنند. کول‌فرح نه تنها یک جاذبه گردشگری داخلی بلکه یک میراث فرهنگی و تاریخی با ارزش جهانی است که همه گردشگران باید آن را تجربه کنند

عکس:علی معرف/ایرنا

هنر چوقا بافی

چوقا که با نام­ های عبای دهقانی و چوخا نیز شناخته می­ شود بالاپوشی است که مردان قوم بختیاری مانند پالتو بر روی پیراهن آستین­ بلند یا کت می ­پوشند. این بافته‌ی سنتی هنر دست زنان توانمند ایل بختیاری است و یکی از صنایع ­دستی شاخص استان خوزستان چهار­محال و ­بختیاری به شمار می­ رود.

این بافته به نوعی نماد و سمبل ایل محسوب می­ شود. شکل این قبا راسته و بدون آستین است و قد آن تا سر زانو­ها می­ رسد. جنس آن از پشم طبیعی گوسفند و به رنگ سیاه و سفید است.

چوقا که خطوط موازی مشکی بر زمینه سفید آن زیبایی منحصربه ­فردی به آن بخشیده از کهن ­ترین لباس ­های اقوام ایرانی است.

برخی از اهل فن وجود دو رنگ سیاه و سفید را در این تن ­پوش نمادی از خیر برای رنگ سفید و شر برای رنگ سیاه دانسته ­اند و از آنجا که خط ­های سفید از پایین به بالا می­ آیند و خط ­های سیاه از بالا به پایین می ­روند آن را بیانگر پیروزی خیر بر شر می­ دانند. برای بافت چوقا از دستگاه نساجی سنتی استفاده می­ شود.

بافت این تن­ پوش بدون هیچ الگو، مدل، طرح یا نقشه و تنها بر اساس حافظه‌ی ذهنی بافته می ­شود.

برای بافت یک چوقای متوسط، حدود یک کیلوگرم نخ پنبه ای و یک کیلوگرم خامه‌ی پشمی به کار می­ رود

. چوقا برای مردم بختیاری از جایگاه ویژه ­ایی برخوردار است، هر زمان فردی از دنیا برود در غم از دست­ دادن او مردان ایل چوقا از تن بیرون می­ کنند و به هنگام جشن، مراسم عروسی و رقص معروفِ دستمال مردان ایل با پوشیدن چوقا در مراسم حضور پیدا می ­کنند.

در ادبیات شفاهی قوم بختیاری به نمونه­ هایی از چوقا­بافی بر­می­ خوریم که خود نشان از اصالت و ریشه ­دار بودن این هنر اصیل دارد: "چوقا بعد بارون دی نی خُم" یعنی "چوقا پس از باران نمی­خواهم" که به معنی آن است به لطف بی­ه نگام نیازی ندارم

. واژه‌ی چوقا در بخشی از ترانه­ ها هم وجود دارد که بازتاب عشق به وطن است: "بختیاری زادیم چوقای موری به وروم" (من پسری از قوم بختیاری هستم که چوقا به تن دارم) "گربوه روز تفاق مرجون ایدم سی کشورم" (اگر دشمن قصد تجاوز به کشورم را داشته باشد جانم را هم فدا می­کنم).

چوقاهای بافته شده در استان خوزستان و چهار محال و بختیاری از بهترین نوع چوقاست که هر طایفه از ایل سعی دارد آن را به ­شکل مرغوب تری عرضه کند.

در حال حاضر بهترین نمونه‌ی چوخا متعلق به طایفه‌ی کیارسی کیومرثی (مورزی) است. چوقا با قدمت ۱۵۰ ساله در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است

قابل ذکر است که روستای شوکل حاجی‌وند در اندیکا استان خوزستان به عنوان روستای ملی چوقابافی به ثبت رسیده است

.اغلب زنان روستای شوکل حاجیوند در شهرستان اندیکا به کار بافت چوقا مشغول هستند و بیشتر آنان فنون بافت این پوشش را نسل به نسل فراگرفته‌اند و به نسل‌های بعدی نیز منتقل کرده و می‌کنند.

عکس:مرضیه رزاززاده/ایمنا