راهنمای محلی خوزستان

تصاویر قدیمی از معبد چغازنبیل

محوطه چغازنبیل در مختصات جغرافیایی 39 S 265895m E, 3544110m N در دشت خوزستان و در فاصله حدود سی کیلومتری جنوب شرقی شهر شوش است.

نام "چغازنبیل" از آن جهت انتخاب شده است که بلندترین و بارزترین بنای موجود در محوطه که زیگورات آن است، قبل از کاوش به صورت یک تپه بزرگ و مانند یک سبد برگشته دیده می‌شد

. محوطه چغازنبیل در واقع یک شهر به جا مانده از دوره ایلام و به وسعت صد هکتار است.ایلام نام تمدنی باستانی است که از حدود ۲۹۰۰ پیش از میلاد تا ۶۴۶ پیش از میلاد در پهنه گسترده‌ای از غرب تا جنوب‌ غرب و جنوب ایران کشیده شده است.

این تمدن متشکل از شاهک‌ نشینانی در دو نوع زیستگاه کاملا متفاوت یعنی ارتفاعات و دشت های جلگه‌ای زاگرس بوده است که در هر مقطع زمانی یکی از این خوانین یا شاهک‌ نشینان این مناطق به قدرت رسیده‌ اند

. اغلب شاهان ایلام به خود لقب "شاه انشان و شوش" داده‌اند. این دو شهر دو مرکز مهم ایلامیان، یکی در ارتفاعات (انشان) و دیگری در دشت‌ های جلگه‌ ای (شوش) است. باستان‌ شناسان تمدن ایلام را با توجه به وقایع سیاسی به سه دوره ایلام قدیم، ایلام میانه و ایلام جدید تقسیم می‌کنند. چغازنبیل در دوره ایلام میانه تاسیس شده است.

این شهر در زمان حیات به زبان ایلامی "ال- اونتاش" و به زبان اکدی به "دور اونتاش" شناخته می‌شده است. این شهر به دستور اونتاش ناپیریشا یکی از پادشاهان مقتدر عیلامی بنا شده ، به همین دلیل آن را ال اونتاش یعنی شهر یا قلعه اونتاش می‌خواندند. اوج رونق ساخت و ساز در شهر دوراونتاش در زمان بيست سال سلطنت اونتاش ناپيرشا یعنی از ۱۳۲۰ الی ۱۳۰۰ پیش از میلاد بوده است، اگرچه پس از مرگ وي از رونق شهر كاسته مي‌شود ولي همچنان ساخت و سازهايي غير سلطنتي و پرستش معابد در آن صورت گرفته است.

شهر ال اونتاش یک شهر سلطنتی و مذهبی است، از آن جهت سلطنتی که کاخ‌ های به جا مانده از آن مخصوص اشراف ایلامی ساخته شده است و از آن جهت مذهبی که دارای معابد مختلفی برای خدایان مختلف ایلامی است. اونتاش ناپیریشا در ساخت شهر دستور داده که برای هر دو دسته خدایان ایلامی مورد پرستش مردم ساکن در ارتفاعات و مردم ساکن در دشت‌ ها، معابدی برپا شود و معبد اصلی شهر که همان زیگورات شهر است، برای پرستش دو خدای اینشوشینک (مهم‌ترین خدای ساکنین دشت خوزستان) و نپیریشا (مهم‌ترین خدای ساکنین ارتفاعات) ساخته شده است، از اینرو بسیاری از باستان‌ شناسان معتقدند هدف اونتاش ناپیریشا در ساخت این شهر اتحاد بین مردم ساکن ارتفاعات و مردم ساکن دشت‌ بوده است.

بارزترین بنای شهر ال اونتاش زیگورات آن بوده که در مرکز شهر برپا شده است. زیگورات به بناهای مطبقی گفته می‌شود که به عنوان معبد یا مکانی مذهبی استفاده می‌شده‌اند.

سنت زیگورات سازی یک سنت قدیمی از هزاره چهارم پیش از میلاد در بین‌النهرین است که در هزاره دوم این سنت در بین‌النهرین توسط کاسی‌ها و در جنوب غربی ایران توسط ایلامی‌ها احیا می‌شود. زیگورات شهر ال اونتاش با وجود آنکه از زیگورات‌های بین‌النهرینی الهام گرفته است، ویژگی‌های مخصوص به خود را در ساخت، تزئینات و کاربری دارد.

زیگورات چغازنبیل یک بنای مربع است که هر ضلع آن حدود ۱۰۵ متر طول دارد. چهار گوشۀ بنای زیگورات دقیقا منطبق بر چهار جهت اصلی جغرافیایی است.

زیگورات در پنج طبقه به ارتفاع ۵۲ متر ساخته شده که امروزه فقط دو و نیم طبقه از آن یعنی ۲۵ متر باقی مانده است.

بر روی طبقه چهارم زیگورات احتمالا معبد اعلی ساخته شده که امروزه آثاری از آن وجود ندارد و صرفا گل میخ‌ها و آجرهای لعابدار باقی مانده، به وجود این معبد اشاره می‌کنند.

در هر چهار طرف بنا، پلکان‌هایی تعبیه شده که به ورودی زیگورات در طبقه اول می‌رسیده است ولی براي صعود به طبقات بالاتر از پلكان ضلع جنوب غربي استفاده می‌کرده‌اند. ابعاد چهار دروازه زیگورات تقریبا اندازه هم هستند، تعداد پلکان‌های دروازه‌ها نیز اختلاف کمی دارند و این اختلاف جزئی با توجه به شیب زمین در نظر گرفته شده است.

این پله‌ها آجری هستند و با لایه‌ای از سنگ‌چین حفاظت می‌شدند. بر روی بخش‌هایی از پلکان‌ها‌ که در نهایت به معبد اعلی می‌رسیده، طاق‌های هلالی ساخته‌اند. به نظر مي‌رسد درهاي اين دروازه‌ها با ميله‌هاي شيشه‌اي تزئين شده بودند

. در دو طرف دروازه‌های ورودی‌ این بنا، معمولاً مجسمه حیوانات به عنوان نگهبانان زیگورات قرار داده می‌شد. دو نمونه از این مجسمه‌ها در کاوش‌ها پیدا شدند.

یکی مجسمه شیردال (شیرعقاب) است که امروزه در موزه هفت تپه نگهداری می‌شود و دیگری مجسمه گاو نر که در سالن ایران باستان موزه ملی قرار دارد.

گیرشمن در خلال کاوش متوجه شد که بنای زیگورات در دو مرحله ساخته شده است. در مرحله اول، یک حیاط مرکزی مربع که رواق‌ها و اتاقی‌های باریک و کشیده در دورتادور آن ساخته شده است.

ورودی بعضی از اتاق‌ها در حیاط مرکزی و بعضی دیگر از بیرون بوده است. این حیاط و اتاق‌های آن بر روی سکویی آجری که طول هر ضلع آن ۱۰۵ متر است، ساخته شد. در مرحله دوم، رواق‌ها و ورودی اتاق‌هایی که از حیاط مرکزی باز می‌شدند، مسدود شده و حیاط مرکزی با انبوهی از خشت در سه ارتفاع مختلف پر شده که به ترتیب طبقات دوم، سوم و چهارم را شکل داده‌اند، در واقع پی هر سه این طبقات از کف طبقه اول شروع می‌شود.

بنابراین زیگورات چغازنبیل یک هسته خشتی توپر است که پوستۀ آجری بر روی آن کشیده‌اند. بر روی طبقه چهارم، معبد اعلی به صورت یک اتاق ساخته شده بود. این معبد اعلی یا همان کوکونوم (Kukunum) به ناپیریشا یکی از خدایان بزرگ مردم ساکن کوه‌های سرزمین ایلام تقدیم شده است.

معابد این شوشیناک در طبقه اول زیگورات و در ضلع جنوب غربی آن قرار گرفتند. معبد این شوشیناک ب، در سمت راست ورودی زیگورات قرار دارد. ورودی این معبد با طاقی هلالی قابل مشاهده و از چندین اتاق تشکیل شده است

. معبد این شوشیناک الف نیز در سمت چپ ورودی زیگورات قرار دارد که ورودی آن از حیاط مرکزی بوده و در مرحله دوم ساخت مسدود شد. پس از آن دسترسی به این معبد از سقف طبقه اول و با پله امکان پذیر بوده است.

در دور تا دور بدنه بنای زیگورات یک ردیف آجر کتیبه دار وجود داشته که هر ده رج تکرار شده است و متن آن دلایل ساخت، نام سازنده، مصالح و تزئینات به کار رفته در آن را معرفی می‌کند. در ترجمه يكـي از این آجر نوشته‌ها چـنين آمده:

(( من "اونتاش نَپيريشا" با آجرهاي طلايي رنگ، نقره‌ای رنگ، سنگ‌هاي عقيق سياه، سنگ‌هاي سفيد و سنگ‌هاي... اين معبد مطبق را ساختم و به خدايان “نپيريشا و اينشوشينك” از محله مقدس هديه كردم. كسي كه آن را ويران كند و كسي كه آجرهاي آن را منهدم كند، كسي كه طلا و نقره‌اش را، سنگ‌هاي عقيق سياه، سنگ‌هاي سفيد و سنگ‌هاي... و آجرهايش را بر دارد و به محل ديگري ببرد، باشد كه نفرين خدايان محله مقدس "نپيريشا، اينشوشينك و كريريشا" بر سرش نازل شود و باشد كه نسل او در زير خورشيد برچيده شود)).

در مجموع حدود ۶۵۰۰ آجر کتیبه‌دار در این محوطه به دست آمده است.

بر روی هر یک از وجوه طبقه اول زیگورات چهار ناودان، آب‌های سطح و ناودان پنجمی آب‌های پلکان و درهای هر وجه را جمع می‌کرد. این ناودان‌ها وقتی به سطح مصطبه می‌رسند به صورت آبراهی سرپوشیده با تاق هلالی امتداد می‌یابند و در صحن نیز احتمالا از طریق آبراهی به چاه‌های موجود سرازیر می‌شدند

در هر وجه طبقه دوم زیگورات نیز دو ناودان وجود داشته است که به طبقه اول منتهی می‌شدند. این ناودان‌ها و آبراه‌ها با قیر و گچ پوشیده شده‌اند. برای جلوگیری از سقوط عمودی و تند آب، در بعضی نقاط آبراه‌ها را به صورت پلکانی می‌ساختند.

منبع:پایگاه میراث جهانی چغازنبیل محوطه تاریخی و موزه هفت تپه

شیر سنگی؛ میراثی رو به فراموشی

شیر سنگی، یا «بردشیر»، تندیس‌هایی از جنس سنگ‌ هستند که در گذشته توسط سنگ‌ تراش‌های ایل بختیاری در استان‌های چهارمحال و بختیاری و شمال خوزستان به شکل شیر تراشیده می‌شدند و به نشانهٔ شجاعت، دلاوری و ویژگی‌هایی چون هنرمندی در شکار و تیراندازی در جنگ و مهارت در سوارکاری، بر آرامگاه بزرگان قوم خود قرار می‌دادند. هنوز هم در مناطق بختیاری نشین شیرهای سنگی برای گذاشتن بر سر قبرها می‌سازند. اما دیگر این شیرها شبیه بردشیرها نیستند. شیرسنگی‌های جدید از جنس گرانیت و مرمر و سنگ‌های آهنگی صنعتی تراشیده می‌شوند و طرحشان شبیه شیرهای رومی-فرنگی است.

علیرضا محمدی

ظرفیت بی‌نظیر خانه‌های تاریخی شوشتر برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی

خانه‌های تاریخی شوشتر ظرفیت بی‌نظیری برای سرمایه‌گذاری در حوزه بومگردی و گردشگری و همچنین ایجاد اشتغال دارند و می‌توان با همکاری بخش خصوصی و همیاری دیگر دستگاه‌ها و ارگان‌های مربوطه به اقامتگاه‌های سنتی، رستوران و بازارچه‌های صنایع‌دستی تبدیل شوند.

ابواالفضل مهدی‌پور، فعال میراث‌فرهنگی و راهنمای گردشگری، در یادداشتی نوشت: معماری خانه‌های سنتی ایران از دیرباز زبان‌زد خاص و عام بوده زیرا با طراحی منحصربفرد خود علاوه بر ایجاد زیبایی و تنوع در عرصه معماری توانسته است زیبایی غیرقابل‌وصفی را نیز در تمامی نقاط این کشور به‌وجود آورد.

خانه محل آرامش و آسایش اهالی ساکن در آن است و وجود بستری برای ایجاد آرامش از ویژگی‌های معماری خانه‌های ایرانی است و وجود قسمت‌های مختلف خانه‌های قدیمی برای ایجاد محلی امن و آرام علت دیگری بر وجود ذوق و قریحه و تبحر معماران ایرانی در طراحی و ساخت این ابنیه‌هاست.

یکی از مهمترین ویژگی‌های بافت تاریخی شهر شوشتر که این دیار باستانی را به سرزمینی گردشگرپذیر و محبوب تبدیل کرده خانه‌هایی است که در دل کوچه‌پس‌کوچه‌های این شهر جای گرفته و هر خشت آن را هنرمندانی با دقتی خاص چیده‌اند که بندبند آن تداعی‌گر فرهنگ و هنر این سرزمین است.

دکتر غلامحسین معماریان، استاد تمام و عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران، در مورد وضعیت بافت تاریخی شوشتر به این نکته اشاره کرده است که: شوشتر شهری پرآب است و ۲ رودخانه از کنار بافت تاریخی آن عبور می‌کند. رودخانه کارون تبدیل به ۲ شعبه اصلی شده که یکی از آنها شطیط و دیگری گرگر نام دارد. همچنین نهر داریون از بخشی از شهر شوشتر می‌گذرد. همان‌گونه که می‌دانید بخشی از رودخانه گرگر وارد مجموعه آسیاب‌های شوشتر می‌شود که به ثبت جهانی رسیده است.

او ادامه می‌دهد: بافت تاریخی شوشتر در حدود چهار دهه اخیر در معرض نابودی کامل قرار گرفته است. به گونه‌ای که هنگامی که در بافت تاریخی این شهر قدم می‌زنید دیگر به ندرت خانه‌های قدیمی را می‌بینید.

شرایط به گونه‌ای است که در بافت تاریخی که وسعت آن حدود ۲۴۰ هکتار برآورد شده است الان به سختی می‌توان ۲۰۰ خانه تاریخی را دید. این در حالی است که شاید در گذشته بیش از ۲ هزار خانه تاریخی در این بافت وجود داشته است. بنابراین بسیاری از خانه‌های تاریخی در بافت شوشتر تخریب شدند و آنچه از بافت باقی مانده کوچه‌هاست و خانه‌هایی قدیمی که همچنان پابرجاست.

با وجود همه تغییرات در بافت شهری هنوز هم می‌توان با گشت‌وگذار در کوچه‌پس‌کوچه‌های شوشتر و دیدار از خانه‌های قدیمی تصویری از شهر شوشتر در گذشته در ذهن ثبت کرد.

حس‌وحال قدم زدن در این خانه‌ها آنقدر زیبا و چشم‌نواز است که نه‌تنها مردمان ایران بلکه از سراسر جهان با این کوچه‌ها و پس‌کوچه‌ها و این خانه‌ها حال خوشی پیدا می‌کنند.

ساختمان‌های قدیمی شوشتر هنوز هم در گوشه و کنارش نفس می‌کشند و دلخوشی کوچکی هستند برای کسانی که معتقدند روزی شکوه معماری قدیمی و سنتی ایرانی بالاخره با مدرنیته زمان حال گره خواهد خورد و حاصل این پیوند شوشتری زیبا و دیدنی می‌شود.

خانه‌های قدیمی و معماری بومی و اصیل شوشتر بخشی از حافظه تاریخی آن هستند. آن‌وقت‌ها که هنوز مردشهر در آهن و فولاد و بتن محصور نشده بودند با خاک و سنگ، آب و آفتاب در بستر آگاهی و تجربه‌های دیرین فضاهایی را سامان دادند که امروزه یادگارهای آن جزو میراث فرهنگی ما و آیندگان سرزمین هست؛ خانه‌هایی که براساس الگوی معماری ایرانی و اقلیم منطقه شوشتر ساخته شده و المان‌های معماری منطقه به وفور در این خانه‌ها می‌توان دید.

المان‌های مانند ستون‌های گرگری با نقش بیَک، ایوان‌های شدادی، شبستان، شوادون، هشتی، سی‌سرا، کوره و... .

خانه‌هایی که در گذشته مأمن مردان و زنان قدیمی و سنتی بودند و امروزه با توجه با مدرنیته شدن هنوز دلسوزانی هستند که در کنار هم با تلاش و سخت‌کوشی پا جای پای گذشتگان می‌گذارند و به احیای این خانه‌ها می‌پردازند.

خوشبختانه با یاری بخش خصوصی چند سالی است شاهد رونق بازسازی و کاربری دادن به خانه‌های تاریخی شوشتر که در حال فراموشی بودند هستیم؛ خانه‌هایی مانند خانه سرابی، خانه مستوفی، خانه شیخ سوینی، خانه طبیب و افضل، خانه مقدم، خانه جامعی، خانه انگورزاده، خانه نقلی اوسونا، خانه جزایری، خانه بابو، خانه حاجی، خانه رحیمی‌زاده، خانه زایر و خانه‌های دیگر که یا در حال مرمت و یا تعیین کاربری و یادآور شکوه فرهنگ و معماری کهن دیار شوشتر هستند.

باغ موزه خانگی - آبادان

باغ موزه خانگی آبادان در مقام كامل‌ترین موزه معماری و شهرسازی ایران، علاوه بر ۵۹۷ نمونه آجر جمع‌آوری شده؛ آثار ارزشمند اولین‌های شهرهای مسجد سلیمان و آبادان در خود جای داده است.آبادان از شهرهای كهن، با اهمیت و راهبردی ایران در جنوب غربی كشور و در استان خوزستان است.ایمان اسپرغم هنرمندی از دیار آبادان كسی كه تلاش كرده، نشانه‌های گذشته آبادان را گرد‌هم‌آورد و در قالب نمایشگاهی كوچك به مخاطبان پیشكش كند.

عکاس : مرضیه بهبهانی

کارگاه آموزشی بازخوانی و آشنایی با کتیبه ها امامزاده عبدالله شوشتر

به همت اداره میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی شوشتر و به مناسبت هفته میراث فرهنگی کارگاه آموزشی بازخوانی و آشنایی کتیبه های تاریخی امامزاده عبدالله شوشتر با حضور جمعی از فعالان گردشگری و میراث فرهنگی و علاقه مندان به تاریخ و فرهنگ وهنر در بقعه امامزاده عبدالله شوشتر برگزار شد.

سنگ‌نوشته ها و کتیبه های تاریخی دربرگیرنده اطلاعات ارزشمندی هستند که بیانگر برخی وقایع و رویدادهای زمان خودند و می‌توانند بدون هیچ‌گونه واسطه ای پاره‌ ای از اطلاعات عصر خود را به نسل‌های آینده منتقل نمایند.
یکی از بناهای تاریخی شهرستان شوشتر بقعه امام زاده عبدالله است که تاریخ ساخت آن، با توجه به کتیبه ای که به خط کوفی در ورودی بقعه قرار گرفته، مربوط به سال ۶۲۹ هجری است. این اثر تاریخی به دلیل اهمیتش نزد مردم، همیشه مورد توجه حکام محلی قرار داشته است و این امر باعث شده تا برخی اخبار آن زمان و اسامی احکام حکومتی و غیره بر روی دیوارهای این بنا نصب گردد.
از مهم‌ترین سنگ‌نوشته‌ های ارزشمند این بنا، ۹۷ قطعه کتیبه مربوط به زمان نادرشاه افشار و حکومت محلی عباسقلی خان است که اشعار این کتیبه‌ها سروده رأفت شوشتری از شاعران آن روزگارند که شرحی از مرمت ها و بازسازی دو منار بقعه امامزاده عبدالله را به دست می‌دهند. این سنگ‌نوشته های ارزشمند قرنهاست که به دلیل موقعیت قرارگیری آنها در میانه هر دو منار و در ارتفاعی دور از دسترس و نیز آسیب‌های فراوانی که طی گذر قرن‌ها بر آنها وارد شده از چشم پژوهشگران دور مانده‌اند.

در این کارگاه مهندس چهارمحالی پژوهشگر و کارشناس میراث فرهنگی در ابتدا تاریخچه ای از بقعه و شخصیت امامزاده عبدالله شوشتر و نیز داستان هایی که در مورد این بقعه وجود دارد براساس اسناد و کتب تاریخی ارائه و تعدادی از کتیبه ها بقعه امام زاده عبدالله شوشتر بازخوانی شد.

امام زاده عبدالله یكی از نوادگان امام زین العابدین است كه بنای بقعه اش در شوشتر از زیباترین بقایی ست كه با نقش های ویژه ، پلكان ها ، كتیبه ها ، كاشی ها ، لچكی ها و ستون های بسیار ، بر بالای تپه ای مشرف به شهر بنا شده است . بقعه امام زاده عبد الله در سال ۶۲۹ هجری قمری ودر دوره حكومت المستنصر بالله خلیفه عباسی بنا گردیده. اما در قرون بعد بارها مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته تا بصورت كنونی در آمده است .

طبق راویات تنها‌‎‌​‌​ سر ایشان در شوشتر دفن است و بدن این بزرگوار در باغملک با نام شاهزاده‌‎​‎‏‏ عبدالله دفن می باشد.

به شوشتر شهر جهانی بدون موزه خوش آمدید!

روز ۱۸ می که از سوی کمیته بین‌المللی موزه‌ها (ICOM) به عنوان روز جهانی موزه در نام‌گذاری شده، روزی برای نگاه دوباره به تاریخ و فرهنگ است. روز موزه با این هدف پای گرفته تا موزه‌ها، اهمیت و ارزش خود را در بین مردم حفظ کنند و مردم، با این نهاد دائمی فرهنگی بیش‌تر آشنا شوند.

بازدید از موزه‌ ها فرصتی مناسب برای آشنایی با فرهنگ و تاریخ یک کشور و شهر، نگهداری و نمایش میراث‌ های فرهنگی، تاریخی و هنری، یادگیری و آموزش، پژوهش و تحقیقات علمی، تفریح و آرامش، و برقراری ارتباطات اجتماعی است.

موزه‌ها را می‌توان روایت‌گران بی‌صدای تاریخ و فرهنگ جوامع دانست. در واقع، هر یک از اشیا و آثار موجود در موزه، به هزار زبان بیننده‌ها را با روزهای پشت سر گذاشته و فرهنگ نهفته در بطن و تاروپود خود آشنا می‌کنند.

شاید اگر موزه‌ها به جمع‌آوری آثار به‌جامانده از گذشتگان و حفظ آن‌ها نمی‌پرداختند، امروز دانش و اطلاعات ما درباره گذشته بسیار ناچیز بود. البته نباید تصور کنید که موزه‌ها صرفاً محلی برای نمایش آثار باستانی و تاریخی هستند!

هر محلی که با هدف نمایش آثار ارزشمند هنری، علمی، جانوری و... آماده‌سازی شود، می‌تواند یک موزه باشد. حتی بسیاری از بناهای تاریخی، نگارخانه‌ها، کتابخانه‌ها و آرشیوهای تاریخی هم نوعی موزه به شمار می‌روند.

به طور کلی، موزه‌ها و هرآنچه در آن‌ها نمایش داده می‌شود، آیینه‌ای است که هنر، فرهنگ، باورها و آداب‌ورسوم مردم یک سرزمین را در گذشته، حال و آینده نشان می‌دهد و یک پل ارتباطی مؤثر برای پیوند آن‌ها است.

هر گردشگری و علاقه مند به تاریخ که وارد شهری می شود یکی از اولین مکانهایی که تمایل دارد ببینید موزه شهر است چون بازگو کننده تاریخ ، فرهنگ وآداب و رسوم آن شهر

کهن شهر باستانی شوشتر از جمله شهرهایی که است که در حوزه تاریخ و‌ تمدن، صنعت و هنر، مشاهیر و اسناد و متون پر ارزش کهن و بسیاری مسائل دیگر، و تاریخ پر فراز و نشیب آن در طول تاریخ همیشه سر آمد بوده استاست.
سیزده اثر منظومه آبی شوشتر ،سرای جهانی افضل شوشتر و صدها اثر ثبت ملی با کاربری‌های مختلف و گوناگون ظرفیت‌هایی است که کمتر نقطه‌ای در جهان می‌توان یافت.

در بین این همه اندوخته و ارث با ارزش به‌جا مانده از گذشتگان، اما هنوز مکانی برای عرضه آثار یا اشیا یا اسناد و متون تاریخی ندارد و این برای شوشتر که نام جهانی را یدک می کشد و دوست داران و میراث دوستان ناگوار است.سالهاست که دوستدارن و فعالان میراث فرهنگی و اجتماعی درخواست احداث موزه را در شوشتر به گوش مدیران و مسولین استانی و کشوری رساندند و مدیران و مسولین مختلف وعده راه اندازی موزه را درشوشتر دادند ولی متاسفانه هیچ کدام هنوز عملی نشده است. می‌رود
می‌شوند. این درحالی است که تعداد بسیاری از اسناد و مکاتبات تاریخی که مربوط به تجار شوشتر با تجار هندی می‌شود نیاز به مکان مناسب برای حفاظت و ساماندهی دارد

هر چند در شوشتر میراث دوستانی چون
مرحوم استاد نژاد فتحی و فرزند ایشان راد نژاد فتحی در قالب مجموعه شخصی در اماکن چون کافه تارمه واقع در سرای جهانی افضل شوشتر و نیز موزه سنگ در سرای افضل توسط اداره میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی و پایگاه جهانی سازه های آبی تاریخی شوشتر به عرض نمایش گذاشته ولی یه مکان شاخص و براساس استاندارهای جهانی برای موزه شوشتر لازم است.

شوشتر پتانسیل فراوانی برای احداث موزه های در انواع مختلف دارد که از آن جمله میتوان به موزه آب،موزه حیات وحش، موزه آداب و رسوم ،موزه کار،موزه معماری،موزه تاریخی و باستان،موزه موسیقی و… نام برد

امید است که با همت و تلاش دوستداران و فرهنگ دوستان و همکاری مسئولین امر احداث موزه شوشتر عملی شود تا علاقه مندان و میراث دوستان بیشتر با فرهنگ و هنر شهر جهانی شوشتر آشنا شوند.

نگارش:ابوالفضل مهدی پور

فعال گردشگری و فرهنگی استان خوزستان

آیا دست ویلاسازان از محوطه تاریخی "دستوا" شوشتر کوتاه می‌شود؟

جولان ویلاسازان در محوطه تاریخی "دستوا" شوشتر سال‌هاست که بلای جان این محوطه تاریخی ارزشمند شده و با وجود فریادهای فعالان و دوستداران میراث فرهنگی اما همچنان ویلاسازی و به طور کلی ساخت و ساز غیرمجاز در این محوطه تاریخی ادامه دارد.

به گزارش ایرنا دستوا از شهرهای کهن تاریخی در شهرستان شوشتر در استان خوزستان است. قدمت این محوطه بر اساس پژوهش‌های باستان‌شناختی به دوران پارت-ساسانی می‌رسد و سکونت در آن حتی در دوران اسلامی به ویژه صدر اسلام نیز تداوم داشته است.

این محوطه باستان‌شناختی سال ۱۳۴۷ با عنوان شهر قدیم دستوا در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده ‌است. دستوا در چند دهه گذشته به ویژه چند سال اخیر دستخوش تغییرات متعددی شده است که این تغییرات آسیب‌هایی را برای این اثر ارزشمند تاریخی در پی داشته است.

به طور کلی و به گفته دوستداران میراث فرهنگی توسعه باغ ویلاها در چند سال اخیر از عمده‌ترین آسیب‌هایی است که در این محوطه تاریخی رخ داده است؛ هر چند با پیگیری‌های اداره میراث فرهنگی شهرستان، یگان حفاظت، دوستداران و فعالان میراث فرهنگی و حتی جوامع محلی تلاش‌هایی برای جلوگیری از این اقدامات شد اما این روند همچنان ادامه دارد.

تجاوز به حریم دستوا

ابوالفضل مهدی‌پور، دوستدار و فعال میراث فرهنگی در شوشتر در این باره به خبرنگار ایرنا می‌گوید: عرصه و حریم شهر تاریخی دستوا مشخص نشده است و همین مساله موجب شده تا ویلاسازی در این شهر تاریخی ارزشمند وجود داشته باشد و به راحتی به حریم آن تجاوز شود. وی ادامه می‌دهد: از آنجایی که این ساخت و سازها، بدون مجوز انجام می‌شود آمار دقیقی از آن نیز وجود ندارد.

مهدی‌پور می‌افزید: علاوه بر مساله ساخت و سازهای غیرمجاز، این محوطه نیازمند مرمت، بازسازی، حفاظت و نگهداری است و کاوش‌ها باید در آن دوباره ادامه پیدا کند.

وی در خصوص اهمیت محوطه دستوا می‌گوید: بخشی از تاریخ گمشده شوشتر و خوزستان در این محوطه تاریخی است.

کاوش و گمانه زنی ها

به گفته حسن درخشی، باستان شناس و عضو هیات علمی دانشگاه، برای نخستین ‌بار علی اکبر سرفراز، دستوا را در سال۱۳۴۷ بررسی و در آن گمانه‌زنی انجام داد.

او با ایجاد ۲ ترانشه A و B در اراضی دستوا آثاری شامل آرامگاه الیمائید، سفالینه‌های ساسانی تا اسلامی و آثاری از کوره سفالگری ساسانی بدست آورد.

پس از مدتی وقفه، کاوش در محوطه دستوا به سرپرستی مهدی رهبر از سرگرفته شد و آشکار شدن اتفاقی بخشی از سقف آرامگاهی در گلالک، سرآغاز کاوش‌های ممتد باستان‌شناختی در اراضی دستوا در دهه ۶۰ شد.

عباس مقدم نیز در بررسی‌های باستان‌شناختی میاناب شوشتر، این محوطه را مورد بررسی قرار داده و کدهای KS ۱۵۰۳ تا KS ۱۵۱۰ را در گزارش خود به محوطه دستوا اختصاص داده است.

مهدی رهبر دوباره در ۲ فصل به قصد آموزش دانشجویان باستان‌شناسی دانشگاه شوشتر در این محوطه کاوش‌هایی انجام داد که منجر به شناسایی گورستان، تعدادی گچبری و آثار معماری منفرد شد.

آخرین بار گمانه‌زنی به منظور تعیین عرصه و حریم محوطه توسط عبدالرضا پیمانی در محوطه دستوا صورت گرفت که به دلیل ناکافی بودن اطلاعات حاصل از گمانه‌زنی منجر به تهیه نقشه مصوب نشد.

پس از آن در تاریخ ۲۹ دی ماه سال ۱۴۰۲، سیدمحسن حسینی سرپرست معاونت میراث‌فرهنگی خوزستان اعلام کرد مقرر شده تعیین عرصه و حریم این محوطه تا پایان سال ۱۴۰۲ انجام و سپس مرمت و مطالعات پژوهشی در محوطه آغاز شود با این حال تا عرصه و حریم این محوطه مشخص نشده و این وعده همچنان بلاتکلیف مانده است.

تشکیل پرونده حقوقی برای متجاوزان

امین مهدوی‌کیا، مدیر پایگاه میراث‌ملی شهر تاریخی دستوا در خصوص تعرضات صورت گرفته به این محوطه تاریخی به ویژه ویلاسازی توضیح داد: در خصوص مساله ساخت و سازهای غیرمجاز در این محوطه پرونده حقوقی تشکیل شده و نماینده حقوقی اداره میراث فرهنگی شهرستان شوشتر نیز در حال پیگیری آن است.

وی به تشکیل چند پرونده جدید در خصوص ساخت و سازهای غیر مجاز در این محوطه اشاره کرد و افزود: با توجه به اینکه در سال‌های گذشته این محوطه تاریخی تعیین عرصه و حریم نشده و ضوابطی برای آن صادر نشده بود با پیگیری‌هایی که از اداره کل میراث فرهنگی شد گمانه‌زنی و مطالعه محوطه از سر گرفته شد و پیمانکار در حال تنظیم گزارش‌ها است تا به تولید ضوابطی برای عرصه و حرایم این محوطه تاریخی منجر شود.

مهدوی‌کیا بیان کرد: با مشخص شدن ضوابط عرصه و حریم، می توان با استناد به آنها، ادله محکم و کافی برای جلوگیری از ساخت و سازهای غیر مجاز وجود دارد. وی گفت: گمانه‌زنی در محوطه از حدود ۴۵ روز پیش آغاز شده، اقدامات میدانی آن به اتمام رسیده و در حال حاضر مشاور در حال تولید گزارش و نقشه‌ها است.

تعیین عرصه و حریم تا پایان مهر ماه جاری

مدیر پایگاه میراث‌ملی شهر تاریخی دستوا تاکید کرد: تا پایان ماه جاری گزارش‌ها تکمیل و آماده ارسال برای اداره کل ثبت حرایم است. وی ادامه داد: در حال حاضر و تا زمان آماده شدن عرصه و حریم هر گونه موردی که افراد محلی و یگان حفاظت شهرستان مبنی بر تجاوز به محوطه گزارش داده شود بلافاصله تشکیل پرونده حقویقی داده می‌شود.

مهدوی‌کیا همچنین به برنامه‌ریزی برای حفاظت و مرمت این محوطه اشاره کرد و افزود: محل سایبان‌هایی که در یکسال گذشته به سرقت رفته بودند در حال بهسازی است و همچنین گچبری‌هایی که در کاوش‌های قبلی به دست آمده بود یک دوره مرمت شدند.

وی بیان کرد: حراست و نگهبانی و جلوگیری از حفاری‌های غیرمجازی به صورت رصد می‌شود.

محوطه دستوا از جمله آثار به شمار می‌روند که همچنان اطلاعات تاریخی بسیاری در دل آن نهفته است اطلاعاتی که می‌تواند ورق‌های جدیدی را به تاریخ اضافه کند اکنون باید دید با وعده‌ای که برای مشخص شدن عرصه و حریم این اثر ارزشمند داده شده آیا دست ویلاسازان از این محوطه ارزشمند تاریخی کوتاه می‌شود یا همچنان باید شاهد جولان آن‌ها باشیم؟

گزارش:ایرنا/عاطفه جوادی

نصب بیرق شب اول محرم و سال‌روز ثبت میراث‌جهانی شوشتر گواهینامه ثبت رویداد گرفتند

سرپرست اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شوشتر از ثبت دو رویداد این شهرستان در تقویم رویداد‌های گردشگری کشور خبر داد.

به‌گزارش روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، داود نجارآسیابانی گفت: اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شوشتر از تابستان گذشته نسبت به ثبت هفت رویداد اقدام کرده است که در حال حاضر تعداد دو پرونده از آن‌ها توانست سیر کامل اداری را طی و در تقویم رویدادهای گردشگری کشور جمهوری اسلامی ایران در سطح «استانی» به ثبت برسند.

سرپرست اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شوشتر عنوان کرد: قطعاً خواست خداوند متعال است که از میان همه پرونده‌های تهیه‌شده، درست در ایام برگزاری جشن سالروز ثبت میراث‌جهانی سازه‌های آبی و پیرو آن نصب بیرق شب اول محرم، این رخدادها در تقویم رویدادهای گردشگری کشور ثبت و گواهینامه ثبت رویداد دریافت کنند.

او تصریح کرد: ثبت رویداد به اقدامات گردشگری‌ای تعلق می‌گیرد که در سال‌های متوالی و باحضور مردم و گردشگران آن حوزه انجام گرفته است.

نجار افزود: این دو رویداد را می‌توان در حوزه‌های گردشگری فرهنگی و گردشگری مذهبی طبقه‌بندی و از یکدیگر تفکیک کرد که البته حضور خودجوش جامعه مردمی و نقش‌آفرینی آنان به‌عنوان ذینعان اصلی، خود یکی از اصلی‌ترین نقاط مشترک رویدادها می‌تواند باشد.

او اظهار کرد: همه اتفاقاتی که در سالیان متوالی و باحضور گسترده مردم انجام می‌گرفته، به‌عنوان یک رویکرد گردشگرپذیر، قابلیت ثبت در تقویم رویدادهای گردشگری را دارند و همه افراد جامعه نیز می‌توانند از راه درگاه الکترونیک https://events.mcth.ir رخداد‌های واجد ارزش شهر خود را وارد کنند که البته فرآیندهای وارده باید از توسط ادارات میراث‌فرهنگی بررسی و تایید نهایی شوند.

سرپرست اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شوشتر افزود: قطعاً با تکرار و‌ حفظ متوالی بودن رویدادهای ثبت‌شده، می‌توان گام بعدی چنین ثبت‌هایی را در سطح کشوری نیز برداشت.

او در پایان گواهینامه‌های دریافت‌شده را سند زرین فعالیت‌های فرهنگی، تاریخی و‌ مذهبی شهروندان دیار تاریخی شوشتر دانست و گفت: این‌گونه گواهی‌ها نشان از فرهنگ غنی و همبستگی اقشار مختلف این شهرستان فارغ از هرگونه قومیت و زبان دارد که توانسته در طول سالیان متمادی یک اقدام را به‌گونه‌ای به صورت سنتی برای خود حفظ کنند که امروزه موضوعی برای جذب گردشگر باشد.

فاجعه بافت تاریخی در شوشتر؛ تاریخ زیر آب بافت تاریخی شوشتر

نادر نینوایی– جهان صنعت نیوز؛ گزارش‌ها حاکی از آن است که بافت تاریخی شوشتر حال و روز خوشی دارد. پر شدن شوادان‌های (شوادان به معنی نوعی زیرزمین عمیق است که در جنوب غرب ایران رواج دارد) خانه‌های تاریخی با آب و تخلیه نشدن آنها، شرایط پیچیده‌ای را رقم زده و می‌توان گفت بافت تاریخی شوشتر دارد ذره‌ذره زیر خروارها آب غرق می‌شود.

خانه جزایری که قدمت آن به دوره صفوی منتسب شده و نیز خانه تاریخی نجاتیان شوشتر از جمله قربانیان غفلت از بافت تاریخی این شهر هستند. حجم بالای آب جمع‌شده در شوادان خانه نجاتیان گواه آغاز شمارش معکوس برای ریزش این بنای تاریخی است.

مشکل جمع شدن آب در شوادان‌های خانه‌های تاریخی شوشتر و بی‌توجهی مالکان و انفعال میراث فرهنگی داستان امروز و دیروز نیست و مدت‌هاست که انتظار می‌رود اقدامی موثر برای مقابله با این شرایط رقم بخورد.

ابوالفضل مهدی پور از فعالان میراث فرهنگی در تشریح وضعیت کنونی بافت تاریخی شوشتر از عبارت «در معرض نابودی کامل قرار گرفتن این بافت» استفاده کرد، تا عمق فاجعه‌ای که در حال روی دادن است بیش از پیش برایمان آشکار شود.

برای تماشای گزارش جهان صنعت نیوز روی تصویر زیر کلیک کنید

حمام جلودار شوشتر (خانه سبز هنرمندان شوشتر) از وعده های بی نتیجه مسولین تا خطر تخریب

.حمام جلودار شوشتر مکان تاریخی که به خانه هنرمندان شوشتر معروف است فعالیت های فرهنگی و هنری مختلف و گسترده ای در سطح شهرستان شوشتر، استان خوزستان و منطقه داشته است و حدود بیست سال پیش این ساختمان با همکاری فرماندار، شورای شهر در راستای فعالیت های فرهنگی و هنری به تعدادی از هنرمندان شهرستان تحویل داده شد.
مجید بهداری مدیر خانه سبز هنرمندان شوشتر هنرمندی دلسوز که با تمام سختی ها مشکلات هنوز چراغ این مکان فرهنگی را روشن نگه داشته در گفتگو با ابوالفضل مهدی پور با با بیان اینکه این مکان از سه سالن شماره یک( انتظار)، سالن شماره دو (حمام جلودار با قدمت تاریخی سیصد ساله) و سالن شماره سه (نمایش) تشکیل شده است گفت این مکان بصورت یک ساختمان متروکه رها شده بود که توسط هنرمندان ترمیم، تعمیر و بازسازی شد و با توجه به قدمت تاریخی مکان با پیگیری های زیاد و همراهی مهندس محمدی مدیر وقت میراث فرهنگی شهرستان و تنی چند از هنرمندان در سال ۱۳۸۴ ثبت ملی شدو تا به امروز برنامه های فرهنگی و هنری متنوع و گسترده ای همانند تمرین و اجرای تئاتر، برگزاری نمایشگاه کتاب، عکس، خط و نقاشی، برگزاری هفت دوره همایش مذهبی-حماسه و عاشورا، برگزاری جلسات مشورتی و تصمیم گیری برای ده دوره همایش،بزرگداشت فردوسی، برگزاری نشست های پژوهشی ماهانه شاهنامه، برگزاری جشن ثبت جهانی سازه های آبی تاریخی شوشتر و آموزش و تمرین ده ها نمایش با موضوعات متنوع در رده های سنی مختلف با حضور صدها علاقمند در آن اجرا شده است.
این مکان با ارزش که در گذشته کاربری حمام داشته است توسط اداره‌کل راه‌وشهرداری مورد تملک قرار گرفته و از همان زمان امیدها به مرمت و نگهداری آنه بیشتر شد. اما این اداره نیز همچون بسیاری ادارات دیگر که خانه‌های تاریخی تحت تملکشان است، کمترین توجه و رسیدگی را به این بناهای تاریخی داشته می باشد و هر روز شاهد تخریب بخشی از این اثر می باشیم
او در ادامه گفت:
سالهاست مدیران و مسولین شهری استانی و کشوری از این اثر بازدید کردند و قول مساعدت برای مرمت بازسازی این بنا دادند ولی متاسافانه تاکنون نتیجه بخش نبوده است
ابوالفضل مهدی پور با بیان گلایه نسبت به بی توجهی دستگاه های مسول استان به این مکان تاریخی تاکید کرد: قطعا تعطیلی این مکان باعث رکود در فعالیت های فرهنگی و هنری بخش عظیمی از هنرمندان و فعالان فرهنگی شهر خواهدشد و صدمات جبران ناپذیری را هم به این مکان تاریخی در پی خواهد داشت لذا از مسئولان مربوطه تقاضا داریم قبل از بروز پیامد های منفی و جبران ناپذیر بیشتر چاره اندیشی کنند و با حداقل حمایت خود، کورسوی امید در خانه هنرمندان ناامید روشن کنند.

'گزارش ابوالفضل مهدی پور

فعال گردشگری و میراث فرهنگی استان خوزستاچاپ روزنامه سر آغاز

مورخ 1403/2/5

برای دانلود روزنامه روی تصویر زیر کلیک کنید

مسولین امر خانه های تاریخی شوشتر را دریابند

خانه‌های تاریخی به عنوان ظرفیت بسیار مهم در بافت تاریخی و سنتی شوشتر قرار گرفته‌اند.

از جاذبه های گردشگری کهن شهر باستانی شوشتر میتوان به خانه های تاریخی شوشتر نام برد

این خانه‌ها بیشتر به زمان «صفویه» و «قاجار» بر می‌گردند. خانه‌های تاریخی شوشتر مانند موزه ای در برگیرنده معماری، فرهنگ، هنر و زندگی به سبک ایرانی است که پس از احیا و نوسازی می‌تواند فضای آرام بخشی را برای گردشگران و ارتباط با گذشتگان فراهم کند.

یکی از این خانه ها خانه تاریخی به نام خانه گازر که سال ساخت آن به دوران حکومت قاجاریان بازمی‌گردد. کارشناسان این بنای کهن را دومین خانه‌ از لحاظ اهمیت و ارزش در بین عمارات تاریخی شوشتر معرفی کرده‌اند که در گذشته به عنوان منزلی مسکونی مورد استفاده قرار می‌گرفت. امروزه این بنا به سه بخش تقسیم شده است و می‌توان در آن معماری بومی و منطقه‌ای را به خوبی مشاهده کرد. و بخشی از تاریخ فرهنگ و هنر مردمان این دیار را مانند موزه ای معماری به نمایش گذاشته است

جالب است بدانید که این خانه‌ تاریخی بدون اندرونی ساخته شده است و سازندگان آن را به صورت بیرونی احداث کرده‌اند. حیاط مرکزی، شودان، ایوان، اتاق و شبستان از بخش‌های تشکیل‌دهنده‌ این عمارت کهن است. آجرکاری، گچبری‌های مشبک و حجاری از جمله تزئیناتی است که در قسمت‌های مختلف خانه مانند نورگیرهای پیشانی، طاق‌نماها، سطوح دیوار ایوان و سردر ورودی اتاق‌ها انجام شده است. از نکات جالب و قابل توجه در مورد این بنای کهن، می‌توان به تزئینات آجری انجام شده در آن اشاره کرد که بسیار زیبا و متنوع صورت گرفته و نظر هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند.
متاسفانه این خانه مانند دیگر خانه های تاریخی مانند خانه تاریخی امین زاده،خانه تاریخی نجاتیان به دلیل نشت آب به زیرزمین و باران های اخیر در حال تخریب کامل می باشد.
و با توجه به همجواری با خانه تاریخی قصاب از خانه های باارزش دوره قاجاریه در صورت عدم مرمت و رسیدگی کامل به این بنا ممکن است خسارت های هم جانی و هم مالی به دو خانه با ارزش به بار آورد

هر چند سرپرست میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شوشتر با بیان این‌که بخش‌های متعددی از خانه‌ تاریخی گازُر به مرمت و استحکام‌بخشی نیاز دارد گفت: اگر مشکل مالکیت این بنا که در اختیار راه و شهرسازی است برطرف شود، آمادگی مرمت آن را داریم.

مشکل اداره در عدم مرمت خانه گازر، مالکیت دولتی این بنا است و لازم است تا از طرف مالک نسبت به مرمت‌های لازم اقدام شود.

سرپرست میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شوشتر با اشاره به ماده ۹۸ برنامه پنج ساله توسعه ششم کشور خاطرنشان کرد: مالکان دولتی بناهای ارزشمند و تاریخی موظف‌اند بناهای تاریخی که در تملک دارند را با هماهنگی و نظارت اداره میراث‌فرهنگی از محل اعتبارات خود تأمین اعتبار و در زمینه حفظ و نگهداری و مرمت بنا اقدام کنند.

او گفت: بخش‌های متعددی از خانه‌ تاریخی گازر شوشتر به مرمت و استحکام‌بخشی نیاز دارد و اگر مشکل مالکیت این بنا که در اختیار راه و شهرسازی است برطرف شود، آمادگی مرمت آن را داریم.

نجارآسیابانی با اشاره به این‌که این خانه تاریخی هم‌اکنون فاقد کاربری و بهره‌برداری است، تأکید کرد: اداره میراث‌فرهنگی شوشتر در صورت واگذاری این بنا، آمادگی دارد تا از محل‌های در اختیار، اعتبار لازم را با هدف انجام فعالیت‌های مرمت اضطراری، استحکام‌بخشی و احیای این خانه‌ تاریخی را به انجام برساند.

خانه تاریخی گازر هفتم خرداد ۱۳۸۷ با شماره ۲۳۰۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

گزارش ابوالفضل مهدی پور

انتشار روزنامه سرآغاز

تاریخ چاپ:۲۵ فروردین ۱۴۰۳

شماره ۱۸۵۶

با سپاس از مجتبی گهستونی

مطلب مربوط به خانه تاریخی امین زاده :

آب خانه تاریخی امین‌زاده شوشتر را با خود می‌برد؟

آب خانه تاریخی امین‌زاده شوشتر را با خود می‌برد؟

یک دوستدار میراث‌فرهنگی می‌گوید: خانه تاریخی امین‌زاده در شوشتر به دلیل آبگرفتگی شوادان و بارندگی روزهای اخیر در خطر جدی تخریب قرار گرفته است.

ابوالفضل مهدی‌پور در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به این‌که خانه تاریخی امین‌زاده در مالکیت شرکت بازآفرینی شهری ایران است، افزود: این شرکت یکی از زیرمجموعه‌های وزارت راه و شهرسازی است.

وی تاکید کرد: این خانه تاریخی در صورت تخریب ممکن است خطرات جانی و مالی برای رهگذران و خانه‌های اطراف داشته باشد.

او با بیان این‌که بخش مهمی از تاریخ، فرهنگ و معماری شوشتر در این خانه نهفته است، گفت: خانه تاریخی امین‌زاده یکی از بناهای شاخص در بافت قدیمی شوشتر بوده و در فهرست آثار ملی ثبت شده است.

خانه تاریخی امین‌زاده در دوران قاجار به دست شخصی بنام امین‌زاده ساخته شد. این خانه در محله کوره شوشتر واقع است، سازه آن سنتی و از مصالحی چون سنگ، آجر و گچ ساخته شده است. این بنا دارای تزیینات بسیار زیبای آجر و سنگ شامل گچ‌بری‌های مشبک و حجارس بر پیشانی ایوان‌ها در ضلع جنوبی، ستون‌های آجری تزیینی در اطراف ورودی‌ها و در ۲ ضلع شرقی و غربی و خوون‌چینی‌های آجری که تمام پیکره نمای خانه را دربرگرفته است.

خانه تاریخی امین‌زاده در چهار طبقه شامل شوادان، شبستان، همکف و طبقه اول است. سر در ورودی بنا با آجرکاری‌های زیبا به‌عنوان نمادی از موقعیت اجتماعی صاحب‌خانه و نشانگر ذوق و سلیقه در کاربرد فنون معماری است، در ۲ طرف ورودی ۲ سکو قرار گرفته که به آنها خواجه‌نشین می‌گویند.

تزئینات داخل بنا نیز از نوع آجرکاری، گچ‌بری مشبک و حجاری بر روی پیشانی ورودی‌ها، ایوان‌ها در ضلع جنوبی، شبه ستون‌های آجری تزئینی در اطراف ورودی‌ها در دو ضلع شرقی و غربی و ایوان‌ها و ورودی‌ که بعدها مسدود شد تشکیل شده است.

خانه تاریخی امین‌زاده در سال ۱۳۷۸ به شماره ۲۴۴۶ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

حال و هوای گردشگران نوروزی در اسکله رکعت دزپارت

شهرستان دزپارت و شهر دهدز، یکی از مهم ترین مقاصد گردشگری طبیعی در استان خوزستان است. همه ساله و بخصوص در ایام نوروز، میلیون ها گردشگر از سراسر کشور از مناطق مختلف کوهستانی و سواحل دریاچه ای این شهرستان دیدن می کنند. رود کارون، دریاچه سد کارون سه، تنگ قاسمی، پل های قوسی، روستاهای ساحلی، آبشار شیوند و....از جمله مناطق پربازدید در حوزه گردشگری آبی دزپارت است. شهردهدزدر فاصله ۱۹۰ کیلومتری شهرکرد و ۲۲۵ کیلومتری اهواز قرار دارد. جاده توریستی ایذه به دهدز، یکی از زیباترین جاذبه های گردشگری خوزستان محسوب می شود.

فیلم| قلعه سلاسل شوشتر؛ باشکوه و پر عظمت

با توجه به ارزش و اهمیت تاریخی، قلعه سلاسل در تاریخ پنجم تیرماه ۱۳۸۸ در فهرست آثار جهانی جهانی یونسکو قرار گرفت و امروزه به‌عنوان یکی از جاهای دیدنی استان خوزستان میزبان گردشگران است. قلعه سلاسل علاوه بر برخورداری از اهمیت استراتژیکی و نظامی و حکومتی‌، احتمالاً محلی برای نظارت بر تقسیم آب و مرکز مدیریت آب منطقه بوده. اگرچه عظمت ارگ سلاسل در اثر فرسایش و گذر زمان، از بین رفته است؛ بازمانده‌های آن نیز نشان از عظمت این ارگ زیبا

برای دیدن گزارش روی تصویر زیر کلیک کنید

موزه شوش در ایام نوروز ۱۴۰۳

موزه شوش در سال ۱۳۴۵، در جوار قلعه و محوطه باستانی شوش گشایش یافت. این موزه یکی از مهم‌ترین موزه‌های اشیای ایران باستان به‌شمار می‌رود و آثار باارزشی را از دوره‌های مختلف تاریخی در خود جای داده است. با قرارگیری بنا در میان باغی بزرگ، مجموعه موزه در ۶ تالار در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دارد. آثار به‌نمایش درآمده در موزه شوش حاصل حفاری‌های منطقه شوش و چغازنبیل است.

کاوش‌های باستان‌شناسی در دشت خوزستان، خصوصاً شوش علاوه بر دستیابی به بسیاری از ناشناخته‌های بشری، با کشف حجم عظیمی از آثار و اشیاء فرهنگی همراه بود. این امر علاوه بر پیشبرد امور پژوهشی و مطالعاتی، عاملی برای جذب سیاحان داخلی و خارجی به منطقه خوزستان و خصوصاً شهر شوش بوده است. بنابراین موزه شوش در سال ۱۳۴۵ ساخته شد. اشیاء به نمایش درآمده در موزه شوش، اشیاء به‌دست‌آمده از حفاری‌های منطقه بود. به لحاظ سنگینی و حجم بالای مجسمه‌ها، قبل از اجرای سقف موزه، احجام به‌وسیله جراثقال به محله‌ای موردنظر انتقال یافت. در سال ۱۳۵۲ ، طرح گسترش بنا از ضلع شرقی با احداث دو تالار قرینه مشابه آغاز شد. آثار به نمایش گذاشته‌شده در موزه شوش از دوره‌های پیش‌ازتاریخ تا قرن ششم هجری قمری را شامل می‌شود. این آثار عبارت‌اند از :مجسمه‌ها و سرستون‌ها، ته ستون مکشوفه از سر مسجد و بردنشانده مسجدسلیمان و آپادانای شوش، تابلوهای سفالی و سنگی و خمرهای سفالی، مجسمه‌های خدایان، تزیینات دیواری سفالی، چگونگی تدفین در دوره عیلامی همراه با وسایل متعلق به فرد متوفی، پاشنه در، آجر نوشته‌های مکشوفه از شوش و چغازنبیل، کپی سربازان گارد جاویدان و حیوانات خیالی)گریفون یا اسفنکس( به‌صورت آجرهای لعاب‌دار، خط نوشته‌های عیلامی، اکدی، پارسی باستان، آرامی، سریانی و پهلوی میانه، گوی‌های سفالی، گل‌میخ‌های تزئینی سفالی، کاسه‌های مکشوفه از حمیدیه مربوط به صابئین مندایی منقوش به اوراد مقدس، لوازم تزیینی، کپی از صحنه شکارگاه دیوارهای کاخ آپادانا بر روی پارچه نصب‌شده بر دیوار موزه.کاسه‌ها، پیه‌سوزها و تنگ‌های سفالی لعاب‌دار مربوط به قرون ۳ تا ۶ ه.ق مکشوفه از شوش، قمقمه‌ها و پیه‌سوزهای سفالی مکشوفه از شوشتر، صحنه‌های شکار به‌صورت گچ‌بری منسوب به بهرام پنجم بر روی دیوار موزه، چرخه‌ای سنگی ارابه، مفرغ‌های خوزستان شامل ظروف مختلف، سرنیزه، تبر، خنجر، شمشیر، بازوبند، ساق‌بند، قطعه‌های سرنیزه، روبین و ساغرهای تک دکمه‌ای، کاسه، خمره‌های نگهداری آب و ...

در سال 1345 هجری شمسی ساخت موزه شوش جهت نمایش آثار بدست آمده در طول قریب 160 سال کاوشهای باستانشناسی شوش درون باغ با صفایی با زیربنای 550 مترمربع به اتمام رسید و بعدها با اضافه کردن 2 سالن به 4 سالن قبلی به فعالیت خود ادامه داد. در سال 1359 با شروع جنگ تحمیلی موزه تعطیل می شود. در طی این مدت یکبار تعمیر و بطور غیررسمی به فعالیت ادامه داده ولی بعد از مدتی مجدداً تعطیل می گردد. تعمیرات کلی موزه وافزایش متراژ بنا ( اضافه شدن دو سالن جنبی ) از سال 1377 شروع شد و اینک موزه با اشیاء متنوعی از هزاره پنجم پیش از میلاد تا دوران قاجار و آجرنوشته ها در شش سالن آماده نمایش می باشد. باغ موزه شوش نیز با مساحتی معادل 8هزار متر مربع در جوار محوطه تاریخی شوش واقع شده است که پس از افتتاح موزه در خرداد ماه 1383 برای رفاه بیشتر بازدید کنندگان داخلی و خارجی نیاز به احیای کامل داشت . این پروژه با اعتباری معادل یک میلیارد و دویست میلیون ریال آغاز گردید که در سال 86 به طور رسمی افتتاح شد و اکنون به عنوان یکی از مهمترین موزه های روباز کشور منصوب می شود .
موزه شوش یکی از مهمترین موزه های ایران است. این موزه که در میان باغی بزرگ ساخته شده است، دارای شش تالار بزرگ است و آثار به نمایش درآمده در آن حاصل بخشی از حفاریهای منطقه شوش و چغازنبیل می باشد. آثار این موزه به دوره پیش از تمدن عیلام تا دوران پس از اسلام تعلق دارد.

عکس : سید حامد موسوی /ایسنا

هم‌زمان با آغاز بهار ۱۴۰۳ انجام شد

گشایش رسمی موزه پزشکی دکتر عبدالجلیل کلانتر هرمزی در رامهرمز

سرپرست معاونت میراث‌فرهنگی خوزستان گفت: همزمان با آغاز سال نو، مجوز موزه پزشکی دکتر عبدالجلیل کلانتر هرمزی در رامهرمز از سوی قائم‌مقام وزیر میراث‌فرهنگی و سرپرست اداره‌کل موزه‌های کشور صادر شد.

به‌گزارش میراث‌آریا به نقل از روابط‌عمومی دبیرخانه ستاد اجرایی خدمات سفر خوزستان، سیدمحسن حسینی سوم فروردین‌ماه ۱۴۰۳ اظهار کرد: باتوجه به پیگیری‌های به‌عمل آمده از سوی معاونت میراث‌فرهنگی خوزستان در سال ۱۴۰۲، مجوز موزه پزشکی دکتر کلانتری هرمزی از سوی علی دارابی قائم‌مقام و معاون وزیر و معاون میراث‌فرهنگی و هادی میرزایی سرپرست اداره‌کل موزه‌های کشور دریافت شد که این مجوز در تاریخ ۲۷ اسفندماه ۱۴۰۲ طی مراسمی باحضور مسئولان میراث‌فرهنگی استان به منصور معتمدی نماینده دکتر کلانتر هرمزی تقدیم شد و موزه به‌صورت رسمی گشایش شد.

سرپرست معاونت میراث‌فرهنگی خوزستان با بیان این‌که موزه پزشکی دکتر کلانتر هرمزی موزه‌ای کاملاً تخصصی و پزشکی است که در شهرستان رامهرمز واقع در کوی جوی آسیاب، خیابان میرنوروزی قرار دارد، افزود: در این موزه، وسایل پزشکی برخی از پزشکان متوفی شهرستان شامل ابزار پزشکی جراحی، وسایل دندانپزشکی، ابزار ارتوپدی، وسایل سنجش سختی آب، وسایل نگهداری داورهای حساس به گرما، تلمبه‌های سم‌پاشی و ضدعفونی قدیمی، یخچال نفتی، لباس‌های پزشکی اتاق عمل، تعدادی پایان‌نامه پزشکی، آسیاب‌های دستی مخصوص آسیاب کردن داروهای گیاهی، وسایل آزمایشگاهی، ترازوهای وزن و کودک، قالب‌های دندان برنجی، نمونه‌ای از انواع گیاهان داروهای گیاهی، وسایل شکسته‌بندی سنتی و ماسک‌های شیمیایی، وسایل شخصی برخی پزشکان متوفی و... نگهداری می‌شود.

او خاطرنشان کرد: بازدید از این موزه پزشکی در ایام نوروز برای عموم آزاد است و هیچ‌گونه هزینه‌ای نیز از گردشگران و بازدیدکنندگان دریافت نمی‌شود.

حسینی یادآور شد: با گشایش این موزه تعداد موزه‌های شخصی مجوزدار استان به سه موزه افزایش یافت.

سرپرست معاونت میراث‌فرهنگی خوزستان افزود: همچنین در حال حاضر تعداد هشت موزه مجموعه‌داری و ۹ موزه وابسته به میراث‌فرهنگی نیز در سطح استان فعالیت می‌کنند؛ ضمن این‌که ۲۰ موزه غیروابسته به میراث نیز در استان وجود دارند.

۲۱ فوریه روز جهانی راهنمایان گردشگری

در روز جهانی راهنمایان گردشگری، بیایید به افرادی که دروازه‌های دنیای جدیدی را به روی ما می‌گشایند، ادای احترام کنیم. راهنمایان گردشگری نه تنها مسیرها را نشان می‌دهند، بلکه داستان‌ها و فرهنگ‌هایی را که هر مکان را منحصر به فرد می‌سازد، به اشتراک می‌گذارند. آن‌ها پلی هستند بین گذشته و حال، و باعث می‌شوند تجربه سفر ما عمیق‌تر و غنی‌تر شود. امروز، به راهنمایان گردشگری ادای احترام می کنیم که با صبر و دانش خود، جهان را به مکانی بهتر تبدیل می‌کنند.

روز جهانی راهنمایان گردشگری را به همه راهنمایان گردشگری تبریک عرض میکنیم

نشتی آب ، بلای جان خانه‌های تاریخی شوشتر

آخرین وضعیت نشتی آب و شکستگی لوله‏‌ها در بافت تاریخی شوشتر از تخریب برخی بناهای تاریخی و به‌خطر افتادن جان ساکنان حکایت دارد.

نشتی آب، بلای جان خانه های تاریخی شوشتر شد. در شهری که هزاران سال قدمت و آثار تاریخی بی‌همتایی دارد، مدیریت شهری به‌حدی ضعیف است که شکستگی و پوسیدگی لوله‌های آبی، به درون خانه‌های تاریخی نشت کرده و زیرزمین‌ها یا شوادان خانه‌ها را تبدیل به استخر کرده است.

به گزارش هم میهن، ساکنان در شوادان‌ها ماهی پرورش می‌دهند، این استخر‌های آبی هربار موجب ریزش یکی از خانه‌ها می‌شود؛ خانه‌هایی که خالی از سکنه هم نیست. هر لحظه ممکن است یکی از خانه‌ها برسر ساکنان آوار شود، در این میان تنها واکنش فرمانداری شوشتر تاکید بر لزوم توجه به بافت تاریخی شهر است.

براساس اعلام ابوالفضل مهدی‌پور فعال گردشگری و فرهنگی خوزستان شوادان‌های بسیاری از خانه‌های واقع در بافت تاریخی شوشتر دچار آبگرفتگی شده که این آبگرفتگی آسیب زیادی به بافت تاریخی و خانه‌های واقع در بافت وارد کرده است. او گفته که حجم آبگرفتگی در برخی شوادان‌ها، تا اندازه‌ای است که باید آب آن به‌صورت روزانه تخلیه شود، چراکه تخلیه نکردن و ماندن آب، می‌تواند منجر به نشست و از بین رفتن خانه‌ها شود. این فعال میراث فرهنگی، ترک‌خوردگی و رانش در برخی خانه‌ها را به‌عنوان عوارض ناشی از آبگرفتگی شوادان‌ها می‌داند.

اواخر دی‌ماه بود که محسن سیدموسوی، فرماندار شوشتر در جلسه ستاد بازآفرینی شهری گفت: «بافت کهن شهر شوشتر دارای هویت ارزشمندی به لحاظ معماری است و اگر به کوچه‌ها و معابر آن رجوع کنید، خاصیت دفاعی و پدافندی آن را به‌وضوح می‌توانید ببینید. این بافت با شکل و شمایل خاص خود نیاز به مراقبت و حفاظت دارد و علاوه بر آن باید نسبت به تقویت خدمات شهری منطبق با بافت تاریخی به آن توجه کرد.»

بااین‌همه، اما به‌نظر می‌رسد که این توجه مورد اشاره فرماندار، شامل تعمیر لوله‌های شهری و جلوگیری از نشتی آب در بافت تاریخی نمی‌شود. از خانه‌های تاریخی شوشتر تنها ۵ درصد باقی مانده و حالا به لطف لوله‌کشی شکسته و پوسیدگی ۲۰ ساله این لوله‌ها، همین میزان کم هم در حال نابودی است. تلاش‌های خبرنگار «هم‌میهن» برای مصاحبه با مسئولان اداره میراث فرهنگی شوشتر، بی‌نتیجه بود.

۲۰ سال از فرسودگی لوله‌های شهرتاریخی شوشتر می‌گذرد، اما هیچ نهادی برای تعمیر و تعویض آن‌ها اقدام نکرده است. حالا این پرسش مطرح می‌شود که شرکت آبفا، وزارت نیرو و شهرداری شوشتر، چه وظایفی دارند؟ مگر رسیدگی به شکستگی لوله‌ها در فهرست وظایف‌شان نیست؟

گزاش کامل در ادامه نوشته

خانه تاریخی «مرعشی» شوشتر نیاز مبرم به مرمت دارد

یک دوستدار میراث فرهنگی شوشتر می‌گوید: خانه تاریخی مرعشی نیاز مبرم به مرمت و بازسازی دارد و عدم همکاری مالک شخصی مرمت، نگهداری و حفاظت این اثر را با مشکل روبه‌رو ساخته است.

ابوالفضل مهدی‌پور در گفت‌وگو با ایسنا، تصریح کرد: مرمت خانه تاریخی مرعشی بدون تایید و همکاری مالک خصوصی امکان‌پذیر نیست.

او با اشاره به این‌که این اثر مربوط به دوره قاجار است و در جوار ساباط معین‌التجار شوشتر قرار دارد تاکید کرد: با توجه به این‌که سال‌های سال این خانه خالی بوده و درهایش قفل است هم‌اکنون نیاز مبرم به مرمت و بازسازی دارد.

مهدی‌پور با تاکید بر جلب مشارکت بخش خصوصی در مرمت و بهره‌برداری از اماکن و بناهای تاریخی خاطرنشان کرد: نباید فراموش کرد هنگامی که یک اثر تاریخی دارای مالک خصوصی است این امکان برای میراث فرهنگی وجود ندارد که به صورت اختصاصی مرمت و بازسازی را انجام دهد.

دیوارهای بیرونی این بنای تاریخی سیصد و اندی ساله چند سال پیش از اعتبار بازآفرینی شهری و با نظارت اداره میراث فرهنگی مرمت شد.

همچنین در سال ۱۳۹۹ رییس وقت اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شوشتر از به آتش کشیده شدن در و بخش‌های ورودی خانه مرعشی شوشتر به دست افراد ناشناس خبر داده بود.

رفتار دست به عصای میراث شوشتر در قبال بافت تاریخیآب‌گرفتگی، خانه‌های قدیمی شوشتر

رفتار دست به عصای میراث شوشتر در قبال بافت تاریخیآب‌گرفتگی، خانه‌های قدیمی شوشتر را تهدید می‌کندعضو شورای فنی میراث فرهنگی خوزستان: میراث فرهنگی ۲۰ سال است در همین زمینه با نهادها و اداره‌های مختلف مکاتبه کرده و نسبت به وضعیت شوادان‌های شوشتر هشدار داده است

میراث فرهنگی از نظر قوانین و ضوابط، قدرت برخورد با هر عامل تخریب‌کننده و متعرض به بافت تاریخی را دارد. نمونه‌ آن را می‌توان در تجربهٔ شوش دید که مجوز ساخت زیرگذر ورودی شوش یا پل مقابل بیمارستان شوش از سوی میراث فرهنگی صادر نمی‌شود. اما این نهاد، با وجود وضعیت بحرانی «شوادان»‌ها (زیرزمین‌های عمیق) و شبستان‌های شوشتر که سازه‌هایی در نوع خود کم‌نظیر هستند، کاری انجام نمی‌دهد. گرچه ستاد بحران دو بار برای این موضوع جلسه‌ای بدون خروجی تشکیل داده است، رفتاری جدی هم از سوی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی هم در شهری که اثری فاخر در لیست آثار ثبت جهانی دارد (سازه آبی) دیده نمی‌شود. کوچه‌ها و خیابان‌ها در بافت تاریخی شوشتر عرضی کم و دیوارهایی با ارتفاع زیاد دارند و با توجه به سکونت مردم در این بافت، ایمن‌سازی بناها از اهمیت بالایی برخوردار است. فعالان می‌گویند این کوچه‌ها در حوادث، کمک‌رسانی یا استفاده از ماشین‌آلات را با مشکل روبه‌رو خواهند کرد و آب‌گرفتگی «شوادان»‌ها احتمال ریزش برخی خانه‌ها را بالا برده است.

قبل از عصر مدرن و وجود کولرهای گازی، مردم خوزستان در بعضی از شهرها به ویژه در شوشتر و دزفول و حتی اهواز اقدام به ساخت شوادان می‌کردند. شوادان‌ها دقیقا در زیر ساختمان ساخته می‌شدند و نزدیک به هشت متر عمق داشتند. دما در این عمق اغلب ثابت بود و مردم در فصل گرما به شوادان‌های خانه‌هایشان می‌رفتند. در سال‌های اخیر وضعیت اما استحکام شوادان‌ها بحرانی شده است به طوری که کف بعضی‌ از خانه‌ها در شوادان سقوط کرده و به طور کامل تخریب شده است. حتی مالک یکی از شوادان‌ها در شوشتر از روی طعنه و کنایه ۵۰ بچه‌ماهی «کپور» را در شوادان انداخت که مدتی پیش در فضای مجازی مورد توجه قرار گرفت.
وضعیت کنونی شوادان‌ها باعث شده در شرایط بحران آب اما حجم بسیاری از آب هدر رود و بدتر از همه خانه‌های تاریخی شوشتر را تخریب کند. در حال حاضر بحرانی‌ترین نقاط شهر شامل مرکز شهر شوشتر نزدیک به چهارراه امام، اطراف خانه‌ مستوفی، خیابان مسجد جامع، خیابان سادات و نزدیک هتل طبیب است که شوادان‌هایشان در شرایط مناسبی نیستند و لازم است متولیان اقدامی عاجل انجام دهند.

مسئول انجمن دوستداران میراث فرهنگی شوشتر: حجم آب‌گرفتگی در برخی شوادان‌ها به گونه‌ای است که باید آب آن به‌صورت روزانه تخلیه شود. تخلیه نشدن و ماندن آب می‌تواند منجر به خسارت به خانه‌ها شود

بحران آب و شوادان‌ها
در قدیم مردم برای گریز از گزند گرما در شوشتر، دزفول و مسجدسلیمان و حتی در عراق از استادکاران شوشتر دعوت می‌کردند که برایشان شوادان‌ بسازند. دمای درون شوادان‌ بین ۲۵ تا ۳۰ درجه ثابت است. این توضیح را عضو شورای فنی میراث فرهنگی، صنایع‌دستی خوزستان می‌دهد و تأکید می‌کند که تا همین حالا از شوادان‌ها استفاده می‌شود و از قدیم هیچ‌وقت گزارشی از آب‌گرفتگی شوادان‌ها نداشتیم.
«علی محمد چهارمحالی» درباره‌ٔ علت آب‌گرفتگی شوادان‌های شوشتر هم به «پیام ما» می‌گوید که فرسودگی شدید شبکه‌ آب‌وفاضلاب و نشت آب در نقاطی که در عمق زمین است به شوادان‌ها می‌رسد و موجب این اتفاق می‌شود.
به گفتهٔ او، برخی می‌گویند آبی که به شوادان‌ها آمده مربوط به سفره‌های آب زیرزمینی است که این مسئله از سوی کارشناسان مربوطه رد شد و در گذشته اتفاقاً سفره‌های آب زیرزمینی بیشتری بوده اما گزارشی از آب‌گرفتگی نداشتیم.
عضو شورای فنی میراث فرهنگی خوزستان ادامه می‌دهد: «اداره‌ آب‌وفاضلاب می‌داند که مشکل از جانب خودشان است. شوادان‌های خانه جزایری، خانه ابریشم کار، خانه معین‌التجار و خانه رحیمی کاملا تخریب شده است.»
تبعات آب‌گرفتگی در بافت تاریخی
در بافت تاریخی شهر شوشتر بیش از ۹۰ اثر تاریخی ثبت شده در فهرست آثار ملی وجود دارد. مشکل آب‌گرفتگی شوادان خانه‌های تاریخی مربوط به بیش از ۲۰ سال قبل است که به بلای جان بافت تاریخی شوشتر تبدیل شده است.
مسئول انجمن دوستداران میراث فرهنگی شوشتر این موضوع را تأیید می‌کند که شوادان‌های بسیاری از خانه‌های واقع در بافت تاریخی دچار آب‌گرفتگی شده که این آب‌گرفتگی آسیب زیادی را به بافت تاریخی و خانه‌های واقع در بافت وارد کرده است.

عضو شورای فنی میراث فرهنگی خوزستان: میراث فرهنگی ۲۰ سال است در همین زمینه با نهادها و اداره‌های مختلف مکاتبه کرده و نسبت به وضعیت شوادان‌های شوشتر هشدار داده است. تاکنون چند جلسه در ستاد بحران تشکیل شده و حتی مدیر کل حوادث غیرمترقبه هم از شوادان‌ها بازدید کرده است، اما نتیجه‌ای حاصل نشد

«ابوالفضل مهدی‌پور» با بیان اینکه حجم آب‌گرفتگی در برخی شوادان‌ها به گونه‌ای است که باید آب آن به‌صورت روزانه تخلیه شود، توضیح می‌دهد که تخلیه نشدن و ماندن آب می‌تواند منجر به خسارت به خانه‌ها شود.
این فعال میراث فرهنگی ترک‌خوردگی و رانش در برخی خانه‌ها را بخشی از عوارض ناشی از آبگرفتگی شوادان‌ها برشمرد.
چه باید کرد؟
عضو شورای فنی میراث فرهنگی، صنایع‌دستی خوزستان و کارشناس میراث فرهنگی شوشتر می‌گوید که میراث فرهنگی ۲۰ سال است در همین زمینه با نهادها و اداره‌های مختلف مکاتبه کرده و دربارهٔ وضعیت شوادان‌‌های شوشتر هشدار داده است.
چهارمحالی با بیان اینکه تاکنون چند جلسه در ستاد بحران تشکیل شده و حتی مدیرکل حوادث غیرمترقبه هم از شوادان‌ها بازدید کرده است، می‌افزاید: «مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر اداره‌های مرتبط با حوزه‌ فرهنگی نیز از شوادان‌های شوشتر بازدید کردند، اما نتیجه‌ای حاصل نشد.»
سرپرست اداره میراث فرهنگی شوشتر هم که حدوداً یک‌سال است سکان اداره میراث فرهنگی شهرستان را برعهده گرفته اخیراً اعلام کرده است که موضوع آب‌گرفتگی شوادان‌ها یکی از موضوعات اصلی و در اولویت ادارهٔ میراث فرهنگی از یکسال گذشته تاکنون بوده است. با وجود اینکه در سال‌های قبل نیز در این باره مکاتباتی صورت گرفته اما از سال گذشته به صورت جدی این موضوع در دست پیگیری قرار گرفته است.
«داوود نجارآسیابان» رفع این مشکل را منوط به پیدا کردن منشأ آب‌گرفتگی به صورت قطعی از طریق انجام مطالعات و بررسی‌های کارشناسی می‌داند.
او به برگزاری یک جلسه در نهم آذر سال گذشته با حضور فرماندار و دیگر دستگاه‌های مربوطه اشاره می‌کند که در آن نشست مقرر شد مطالعات مربوط به عارضه‌یابی این مشکل از سوی وزارت نیرو انجام شود که در آخرین جلسه مقرر شد ظرف مدت یک ماه نتایج آن را به میراث فرهنگی اعلام کنند.
نجار آسیبان نیز همانند کارشناسان میراث، پوسیدگی‌ لوله‌های آب و نفوذ آب از سفره‌های زیرزمینی را دو عامل احتمالی این مسئله می‌داند با این حال معتقد است که براساس ادله‌ٔ موجود، علت اصلی این مشکل پوسیدگی لوله‌های انتقال آب آشامیدنی است، اما باز هم باید مطالعات برای قطعی شدن دلیل این مشکل صورت گیرد.
**
ظاهراً مکاتبه‌ها، تذکرها و پیگیری‌های میراث فرهنگی نتیجه نداده یا جدی و مصرانه نبوده است. میراث فرهنگی طبق قوانین و ضوابط توانایی واکنش تند و برخورد با عاملان و مسببان این وضعیت را دارد، اما واکنش میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان نسبت به ماجرای شوادان‌ها به‌نظر دست به‌عصاست. گذر زمان حتی با گذشت هر یک روز به ضرر وضعیت بناهای تاریخی شوشتر است و شرایط روزبه‌روز به سمت بحرانی‌تر شدن اوضاع پیش می‌رود.
با وجود این، گفته شده است با توجه به اختلاف نظر میان سازمان آب و برق خوزستان، شرکت آب‌وفاضلاب استان، اداره‌کل زمین‌شناسی و اداره‌کل میراث فرهنگی درباره منشأ نشت آب قرار شده است مطالعه انجام شود و علت‌یابی دقیق صورت گیرد. تا مشخص شدن نتیجهٔ مطالعات نیز قرار است طی یک ماه، بخشی از شبکهٔ آب در دو نقطهٔ مشخص شده واقع در خیابان خانه امام و خیابان عبداله بانو اصلاح شوند که در صورت کاهش آب‌گرفتگی در دیگر نقاط نیز این اقدام عملیاتی می‌شود.

«شوشتر» شهری است که بیش هفت هزار سال قدمت دارد. در محدودهٔ بافت تاریخی شوشتر بیش از ۲۶۰ اثر تاریخی ثبت شده است که خانه‌های تاریخی به عنوان ظرفیت بسیار مهم بخشی از آن محسوب می‌شود. خانه طبیب، خانه رحیمی، خانه معین‌التجار، خانه مستوفی، خانه کجباف، خانه مقدم، خانه مرعشی، خانه امین‌زاده، خانه زایر، خانه طبیب شوشتری، خانه جزایری، خانه شیخ جعفر شوشتری، خانه افضل، خانه چهارمحالی، خانه رضوان، خانه زاهدی و… تنها بخشی از خانه‌های حائز اهمیت تاریخی در این شهرستان است. قدمت این خانه‌ها بیشتر به زمان «صفویه» و «قاجار» بر می‌گردند. گستردگی این عارضه در کل بافت تاریخی پراکنده است و تاکنون حدود ۵۰ پلاک که درگیر با عارضه آب‌گرفتگی است شناسایی شده اما احتمال اینکه خانه‌های دیگری نیز با این مشکل مواجه باشند وجود دارد.

قاسم آل کثیر

روزنامه نگار