راهنمای محلی خوزستان

از مقدم تهران تا مقدم شوشتر

از زمان بهره برداری خانه تاریخی مقدم شوشترچندین سال میگذرد و در این مدت از سراسرکشور پیامهایی دریافت کردیم که این خانه با خانه تاریخی مقدم تهران ارتباطی دارد یا نه!!
با توجه به علاقه مندی دوستان تاریخچه این دو اثر تاریخی را به صورت خلاصه در اختیار دوستان قرار گرفته است.این مقاله براساس توضیحات و گفتگوهای مستقیم با خاندان مقدم در سرار کشور تنظیم شده است.

معرفی خاندان مقدم:
خاندان مقدم یکی از خاندان‌های معروف ایرانی در دوره صفوی، افشار، زندیه و قاجار بود که از نسل روسای ایل مقدم بودند. شاخه‌های این خانواده درمراغه، هشترود، تهران و منطقه چرگر در نزدیکی زنجان زندگی می‌کردندو عنوان ایل مقدم به این خاطر بوده که در لشکرکشی ها، مقدم و جلودار سپاه بودند

نمایی از خانه و موزه مقدم تهران

موزه مقدم دانشگاه تهران

موزه مقدم دانشگاه تهران یا به عبارتی خانه مقدم از جمله خانه‌های مجلل دوران قاجار، متعلق به یکی از درباریان آن دوران به نام محمد تقی خان احتساب الملک، است. احتساب الملک دارای دو پسر به نام‌های حسن و محسن بود که برای ادامه تحصیل به اروپا رفتند.

برادر کوچکتر، محسن، پس از اتمام تحصیلات خود در رشته‌های نقاشی، تاریخ هنر و باستان‌شناسی در سال ۱۳۱۵ ه.ش به ایران بازگشت و به همراه همسرفرانسوی خود «سُلما» در خانه پدری ـ محل کنونی موزه مقدم ـ ساکن شدند و در کنار فعالیت‌های علمی به گردآوری آثار و اشیاء تاریخی و فرهنگی پرداختند.

تصویر استاد محسن مقدم در کنار استادان دانشگاه تهران

نماهایی از خانه و موزه مقدم تهران
این خانه لقب زیباترین و باارزش‌ترین خانه جهان را از دید بسیاری از نویسندگان و بازدیدکنندگان گرفته است. در طراحی و ساخت این خانه به اصول معماری ایرانی مانند حوض ایرانی‌، شیشه رنگی ایرانی و اصول فضاسازی باغ ایرانی توجه شده است.

خانه مقدم شوشتر
با توجه به اینکه خاندان مقدم در زمینه تجارت و بازرگانی فعالیت داشتند برای تجارت و بازرگانی به استانها و شهرهای که در روزگار خود مشهور بودند مهاجرت کردند که یکی از این شهرها شهرشوشتر مرکز استان خوزستان تا حدود صد سال پیش بود.که در شهر شوشتر مجموعه ای به نام مجموعه مقدم ساخته که این مجموعه شامل خانه...مسجد...حمام...ساباط و سرا می باشد

خاندان مقدم در شوشتر بیشتر به کار بازرگانی و تجارت مشغول بودند و طبق گفته های بازماندگانی بیشتر تجارت خاندان مقدم با کشور هندوستان و شهربئمبی بوده است.
از مجموعه شهری مقدم هنوز آثاری به یادگار باقی مانده است

که از نمونه های بارز آن میتوان به خانه تاریخی مقدم نام برد.

نمایی از خانه تاریخی مقدم شوشتر

خانه تاریخی مقدم بخشی از مجموعه تاریخی مقدم شوشتر و يكي از خانه های ارزشمند دوره ي قاجاریه و متعلق به خاندان مقدم از خاندان معروف دوره قاجاریه می باشد که در زمان قاجاریه برای داد و ستد و تجارت به استان خوزستان و شهرستان شوشتر مهاجرت کردند و درسال ۹۵ توسط سرمایه گذاری دو برادر دکتر کاظم مدرسیان و صادق خلیفه خریداری و با هزینه شخصی و توسط شرکت ساختمانی روشن راه جنوب مرمت شده است.
.

این خانه از لحاظ معماری تمامی عناصر و ویژگی های یک خانه شوشتری را دارا می باشد و معمار بنا با استفاده از دانش وهنر خود خانه ای زیبا با رعایت اصول خانه های سنتی ایران بنا نهاده است.استفاده از ستونهای سنگی که به نام گرگری معروف است و همچنین ستونهای آجری که در خانه های سنتی شوشتر مرسوم است استفاده از خوون چینی (تزیینات آجری)،پنجره های ارسی رنگی از ویژگی های معماری این خانه تاریخی می باشد.

.
.افتتاحیه خانه تاریخی مقدم شوشتر

خانه تاریخی مقدم از لحاظ زیر بنایی در سه طبقه شامل شوادون(زیر زمین)،طبقه هم کف وطبقه اول بنا شده است. شوادون این خانه که در گذشته با کاربری فضایی برای استراحت اهالی خانه در فصل گرما با عمق حدود ۱۰ در زیر زمین بنا شده و دارای سی سرا (نور سرا و تهویه هوا ) و کوره راه (راه های ارتباط زیرزمینی با خانه های اطراف) می باشد

همچنین در کنار این خانه ساباط مقدم یکی از ساباط های تاریخی شوشتر نیز واقع شده است.

ساباط تاریخی مقدم شوشتر

این خانه با توجه به اینکه در بافت تاریخی و ارزشمند شوشتر قرار گرفته است با کاربری شامل شوادون (زیر زمین) به عنوان نگارخانه دائمی ، طبقه هم کف و طبقه اول به عنوان سفره خانه سنتی و کافی شاپ مشغول به فعالیت می باشد.

نگارخانه شوادون واقع در زیر زمین خانه تاریخی مقدم شوشتر

در طول تحقیق با برخی از بازماندگان خاندان مقدم نیز درباره خاندان مقدم مصاحبه ای انجام شد که با توجه به گستردگی خاندن مقدم در ایران و کشورهای مختلف بر ارتباط خانه مقدم تهران با خانه مقدم شوشتر تاکید داشتند که براساس اسنادی که در اختیار خاندان مقدم می باشد گواه بر این ارتباط می باشد.

عکس یادگاری با بازماندگان خاندان مقدم

تحقیق و نگارش :ابوالفضل مهدی پور

دهکده توریستی تفریحی زراس

دهکده توریستی تفریحی زراس دهکده ای کوهپایه ای با مساحت دویست و شش هکتار یا دو میلیون و شصت هزار متر مربع در شمال شرق خوزستان و دوازده کیلومتری شهرستان دهدز در دل کوههای منگشت زاگرس واقع شده است.

این دهکده که به نگین زاگرس معروف است دارای چشم اندازی بسیار زیبا از دریاچه سد کارون سه، جنگل های بی نظیر بلوط و قله قارون با ارتفاع 3600 متری میباشد که تقریبا بیش از نیمی از سال پوشیده از برف است، از همین رو چشم انداز دهکده زراس را به یک پوستر بسیار خاص از طبیعت یا یک اثر نقاشی بسیار زیبا تبدیل کرده است و دهکده توریستی تفریحی زراس با هدف نشان دادن این زیبایی بی نظیر و ایجاد فضایی امن ، آرام و دلنشین و فراهم نمودن امکانات، تفریحی، خدماتی، اقامتی و ورزشی برای هم میهنان عزیزمان تاسیس شده است.

این دهکده در حال حاضر دارای تقریبا سی دستگاه ویلا ساخته شده و چندین دستگاه ویلا در حال ساخت شخصی و حدود بیست سوئیت اقامتی برای گردشگران عزیز می‌باشد اما اگر بخواهیم از امکانات در حال ساخت زراس نام ببریم اول از همه باید به هتل پنج ستاره در حال احداث بلوط زراس اشاره کنیم که با توجه به طراحی های انجام شده قطعا یکی از بهترین و مجهزترین هتلهای کشور خواهد بود و دارای امکانات تفریحی رفاهی و ورزشی فراوانی میباشد که در قسمت هتل بلوط سایت ذکر شده اند.

دهکده تفریحی زراس با توجه به طبیعت خدادادی و زیرساخت‌ها و امکانات فراهم شده و در حال ساخت مکان بسیار امنی برای سرمایه گذاری هموطنان عزیزمان بوده تا با خرید زمین یا خرید ویلا در یکی از خاص ترین لوکیشن های کشور دارای ملک باشند، از دیگر محاسن خرید ملک در زراس این است که با توجه به مجوزهای هیات دولت و کارگروه زیربنایی استان خوزستان و جهاد کشاورزی کشور مبنی بر تغییر کاربری نود و سه هکتاری و دارا بودن مجوز برداشت آب هشتاد و هشت لیتر در ثانیه دهکده و سند قطعی غیر منقول و پروانه ساخت برای زمینها سرمایه گذاران دیگر نگرانی بابت ساختن غیر قانونی ویلا یا هدر رفت سرمایه ندارند و قطعا فعالیت‌های عمرانی زیرساخت‌ها و امکانات دهکده باعث رشد روزافزون ارزش سرمایه گذاری هم میهنان عزیزمان در دهکده توریستی تفریحی زراس نیز خواهد بود.

با توجه به واقع شدن دهکده توریستی تفریحی زراس در دل کوههای منگشت زاگرس این منطقه مملو از مناطق دیدنی چهار فصل میباشد از باغات میوه و جنگلهای بلوط گرفته تا کوههای سربه فلک کشیده، آبشارها، رودخانه ها و دریاچه زیبای سد کارون سه که از مهمترین و محبوب ترین مکانهای بسیار نزدیک به زراس میتوان به روستای شیوند که دارای باغات میوه، رودخانه و آبشار با ارتفاع پنجاه متری میباشد نام برد، شیوند در فاصله ده دقیقه ای با قایق از اسکله زراس و نیم ساعته با خودرو از دهکده زراس میباشد. از دیگر مکانهای دیدنی اطراف زراس که محبوبیت زیادی بین طبیعت دوستان کشور عزیزمان حتی توریستهای خارجی پیدا کرده میتوان به تنگ قاسمی اشاره کرد، تنگ قاسمی شکافی چند صد متری بین کوههای سر به فلک کشیده زاگرس میباشد که از یک طرف شکاف به آبشار و از طرف دیگر به دریاچه سد کارون سه منتهی میشود، فاصله تنگ قاسمی تا اسکله تفریحی زراس بیست دقیقه با قایق میباشد. اطراف زراس مناطق دیدنی و تفریحی فراوان دیگری نیز وجود دارد که از بین این همه میتوان به روستای سادات، دره خرسان، منطقه بلوط بلند، روستای حاجی کمال، روستا و آبشار فالح و دشت بلوط های راست قامت چال یدالله اشاره کرد.

با توجه به واقع شدن دهکده توریستی تفریحی زراس در دل کوههای منگشت زاگرس این منطقه مملو از مناطق دیدنی چهار فصل میباشد از باغات میوه و جنگلهای بلوط گرفته تا کوههای سربه فلک کشیده، آبشارها، رودخانه ها و دریاچه زیبای سد کارون سه که از مهمترین و محبوب ترین مکانهای بسیار نزدیک به زراس میتوان به روستای شیوند که دارای باغات میوه، رودخانه و آبشار با ارتفاع پنجاه متری میباشد نام برد، شیوند در فاصله ده دقیقه ای با قایق از اسکله زراس و نیم ساعته با خودرو از دهکده زراس میباشد. از دیگر مکانهای دیدنی اطراف زراس که محبوبیت زیادی بین طبیعت دوستان کشور عزیزمان حتی توریستهای خارجی پیدا کرده میتوان به تنگ قاسمی اشاره کرد، تنگ قاسمی شکافی چند صد متری بین کوههای سر به فلک کشیده زاگرس میباشد که از یک طرف شکاف به آبشار و از طرف دیگر به دریاچه سد کارون سه منتهی میشود، فاصله تنگ قاسمی تا اسکله تفریحی زراس بیست دقیقه با قایق میباشد. اطراف زراس مناطق دیدنی و تفریحی فراوان دیگری نیز وجود دارد که از بین این همه میتوان به روستای سادات، دره خرسان، منطقه بلوط بلند، روستای حاجی کمال، روستا و آبشار فالح و دشت بلوط های راست قامت چال یدالله اشاره کرد.

عکس:احمد ریاحی دهکردی/ایرنا

آتش از دل خاک؛ تَشکوه رامهرمز

تَشکوه رامهرمز، واقع در استان خوزستان با آتش خاموشی‌ناپذیر خود، قرن‌ها است که می‌سوزد.

تَشکوه رامهرمز که در منطقه زاگرس خوزستان قرار دارد، شب‌های زمستان گرمابخش محیط اطراف خود است.

هنگام غروب و در دل سیاهی شب، شعله‌های رقصان تَشکوه نگاه گردشگران را مجذوب خود می‌کنند.

این پدیده اسرارآمیز در سال ۱۳۹۰، در فهرست آثار طبیعی ملی به ثبت رسید. اسم‌گذاری‌ تَشکوه رامهرمز نیز ریشه در گویش منطقه دارد.

بومی‌های رامهرمز در گویش محلی به آتش، «تَش» می‌گویند.

به همین خاطر این اسم را روی این کوه گذاشتند.

به گفته کارشناسان زمین شناسی دلیل شعله ور شدن آتش کوه گوگرد موجود در زمین و متصاعد شدن گاز طبیعی از عمق زمین به سطح است

گازهای هیدرکربوری از لایه‌های مختلف زمین عبور میکنند و از هر درز و شکافی در سطح زمین به بیرون شعله ور میشوند به طوری که در شب نور سوختن این گاز بیشتر دیده میشود. روشنی آتش این کوه در تاریکی شب جلوه زیبایی به منطقه می‌دهد به گونه ای که تا به حال توانسته گردشگران زیادی را در ساعات شب به سوی خود بکشاند.

نسیم منصوری

آیین سنتی «گرگیعان» در اهواز و کارون

هر سال همزمان با میلاد امام حسن مجتبی (ع) مراسم قدیمی و کهن «گرگیعان» برگزار می‌شود. «گرگیعان» یا «قرقیعان» نام یک آئین سنتی رایج بین مردم عرب استان خوزستان، در نیمه ماه رمضان توسط کودکان اجرا می‌شود. کودکان با پوشیدن لباس‌های نو و محلی یعنی دشداشه برای پسران و عبا برای دختران، به خانه‌های مختلف می‌روند و عیدی و شیرینی می‌گیرند.

«گرگیعان» جشنی کودکانه است که هر ساله در بین عرب‌های خوزستان در شب ۱۵ ماه رمضان و به یاد امام حسن (ع) اولین نوه پیامبر اسلام با شکوهی خاص برگزار می‌شود.

به گزارش خبرنگار مهر، «من در میان شما دو امانت نفیس و گرانبها می‌گذارم یکی کتاب خدا قرآن و دیگری عترت و اهل بیت خودم». این سخن پیامبر اسلام است. این حدیث شریف هر ساله در نیمه ماه رمضان با حضور پرشور مردم به خصوص کودکان در شب ۱۵ ماه رمضان در جشنی خیابانی و کودکانه که گرگیعان نام گرفته است، مصداق پیدا می‌کند.

آئین گرگیعان همه ساله به مناسبت میلاد امام حسن مجتبی (ع) در بسیاری از نقاط خوزستان به صورت مردمی برگزار می‌شود که در سال‌های اخیر در شهرهای مختلف خوزستان در مکانی خاص به صورت نمادین نیز برگزار می‌شود و مورد حمایت بسیاری از دوستاران اهل بیت قرار می‌گیرد.

«گرگیعان» نام جشنی کودکانه است که همزمان با شب میلاد امام حسن (ع) در اهواز و بسیاری از شهرهای خوزستان برپا می‌شود. در روز گرگیعان رسم است کودکان و نوجوانان بعد از اذان مغرب به کوچه‌ها بروند و هر کدام دو سنگ در دست گرفته و بر هم می‌کوبند و شعرهای مربوط به این آئین را تکرار می‌کنند.

همزمان با شعر گفتن، درِ خانه‌ها را می‌زنند و اهالی خانه شیرینی و شکلات‌های محلی در کیسه‌های کودکان می‌گذارند. اجرای مراسم گرگیعان همچون نام آن با سرودخوانی‌های مختلفی در بین مردم همراه‌است؛ برای نمونه کودکان با شعار «قرقیعان و قرقیعان بین اقصیر و رمضان» «قرقیعان و قرقیعان بین شعبان و رمضان» و همچنین شعارهای «انطونه حق‌الله یرضی علیکم‌الله» «حق خداوند را بدهید خداوند از شما راضی باشد» و «عطونا الله یعدیکم بیت مکه یودیکم» «به ما عیدی بدهید که خدا عیدی سفر مکه به شما بدهد» به کوچه‌ها روانه می‌شوند.

همچنین شعرهای «ماجینه یا ما جینه حل الکیس و انطینا» یعنی «آمدیم و آمدیم – در کیسه را باز کن و به ما عیدی و شیرینی بده» سروده می‌شود. اگر اهالی خانه در پشت بام باشند کودکان خطاب به آنها می‌گویند: «یا اهل سطوح تنطونه لو نروح» یعنی «ای افرادی که بالای پشت بام ایستاده‌اید، به ما عیدی میی دهید یا برویم؟

کودکان در این روز با کیسه‌هایی که به گردن آویزان می‌کنند به در خانه‌ها می‌روند و با سنگ‌هایی که در دست دارند و ضرب‌آهنگ سنگ‌ها نیز شعرخوانی می‌کنند. همسایه‌ها با شنیدنِ شعر و سنگ‌زدن‌های کودکان به در خانه‌ها می‌روند و با شیرینی، بادام و دیگر تنقلات از کودکان پذیرایی می‌کنند.

اما مشهور ترین شعر «گرگیعان و گرگیعان، الله یعطیکم رضعان» به معنای گرگیعان و گرگیعان خداوند به شما بچه عطا کند، است.

درباره وجه تسمیه این آئین گفته شده است که کلمهه «قرقیعان» از «قرع الباب» به معنای در زدن گرفته شده‌است. به این دلیل که کودکان در خانه‌ها را برای گرفتن شیرینی و عیدی می‌کوبند. نظر دیگری که درباره معنی «گرگیعان» آمده‌است این است که می‌گویند قرقیعان از کلمه «قرّه العین» گرفته شده است.

مراسم گرگیعان مصادف است با تولد امام حسن (ع) و خوشحالی حضرت محمد (ص) برای تولد اولین نوه اش، گفته شده که مردم برای عرض تبریک به امام علی (ع) و همسرش حضرت فاطمه زهرا «قره عین! قره عین!» گویان به در منزلشان می‌رفتند و کم‌کم به صورت آئینی هرساله در میان مسلمانان رواج پیدا کرد.

این آئین در کشورمان در خوزستان، بوشهر و حتی در کیش برگزار می‌شود. همچنین کشورهای همسایه شیعه نشین نیز این آئین را هرساله به صورت با شکوهی برگزار می‌کنند.

آئین گرگیعان سال ۱۳۹۵ در فهرست آثار ملی به عنوان میراث معنوی مردم عرب ایران به ثبت رسید؛ این آئین در بوشهر و هرمزگان با عنوان گرنگشو یا گره‌گشو، گرنگشو، قرقاعو و… شناخته می‌شود.

این جشنِ کودکانه را می‌توان بزرگ‌ترین جشن کودکانه کشور دانست و امیدوار است در آینده به یکی از ظرفیت‌های جذاب گردشگری کشور به ویژه برای علاقمندان به مردم شناسی تبدیل شود

عکس :سید خلیل موسوی/مهر

محمد آهنگر/فارس

دژ محمدعلی خان - دزفول

دزفول از جمله شهرهای قدیمی و چند هزار ساله ایران است که بسیاری از جاذبه‌های گردشگری را در دل خود جای داده است. یکی از این جاذبه‌های گردشگری دژ محمدعلی خان است. دژی طبیعی و معروف که در قدیم با نام دژ علی مردان خان نیز شناخته می‌شد و دارای جویبارها و آبشارهای وصف نشدنی است. در کتب تاریخی نیز با نام‌های دز استوار، دز، مندزون یا دژ محمدعلی خان از این قلعه مستحکم یاد کرده‌اند. یکی از زیباترین جاهای گردشگری خوزستان که طرفداران زیادی هم دارد دژ مستحکم محمد علی خان است که در فاصله ۲۵ کیلومتری سردشت و ۶۵ کیلومتری شمال شهر دزفول قرار دارد. قله آن ارتفاعی در حدود ۱۵۵۰ متر دارد. دژ محمدعلی خان یا دژ سردشت در سال ۱۲۳۲ هجری شمسی، مقر مربوط به مبارزات محمدعلی خان (اول) محمودصالح چهارلنگ بختیاری (پدربزرگ شیر علیمردان خان بختیاری و محمدعلی خان دوم) علیه ظلم‌های خانلرمیرزا احتشام الدوله حاکم لرستان و خوزستان و پسرش ابراهیم‌میرزا در حکومت قاجار بود.

محمدمهدی عاملی/ایسنا

دشت عقیلی

گتوند شهرستانی با دشت‌های زیبا و فرهنگی غنی، در شمال استان خوزستان واقع شده است. این شهر با توجه به آب و هوای دلپذیر، جاذبه‌های طبیعی، فرهنگی، زیارتی و گردشگری، قابلیت زیادی در تبدیل شدن به یکی از قطب‌های گردشگری استان را دارا است. یکی از جاذبه‌های گردشگری این شهرستان، منطقه عقیلی است با۲۴ روستا و ۲ شهر و یک بیشه (جنگل) وسیع، در غرب شهرستان گتوند واقع است. مردم بومی این منطقه، ایل بختیاری هستند؛ ایلی اصیل با فرهنگی غنی که آداب و رسومی زیبا، لباس‌های رنگارنگ و مراسمات جذاب دارند. هرساله، ساکنان روستای کاظم جمال، با همت فاطمه فلامرزی، دهیار این روستا، با برپایی چادر‌های اقامتی، پذیرای گردشگران نوروزی هستند. آنان با برپایی چادر سیاه و فروش محصولات محلی، پوشیدن لباس‌های محلی، برگزاری مراسمات محلی همچون رقص محلی، دستمال بازی و رقص چوب، پخت نان‌های محلی همچون نان تیری و ... علاوه بر معرفی فرهنگ غنی خود، این بیشه سرسبز را نیز پذیرای مهمانان نوروزی می‌کنند. آنان همچنین، اسب اصیل عرب ایرانی، که مهد آن همین منطقه است را نیز به گردشگران معرفی می‌کنند. قبرستان‌های ایل بختیاری در گتوند، بسیار خاص هستند. مردم این ایل، عزیزان خود را در دشت‌های زیبای گل به خاک میسپارند؛ قبر‌ها سنگی بوده و با دست روی آن‌ها کنده کاری‌های زیبایی شده است. گتوند همچنین یک شهر زیارتی بوده و آرامگاه امام زاده محمد بین زید در این شهر، زائران زیادی را به خود جذب میکند.

عکاس : فاطمه رحیماویان

رودخانه دز دزفول

با آغاز تعطیلات نوروزی ۱۴۰۲، مسافران و گردشگران زیادی در اولین روزهای فروردین از رودخانه دز در شهرستان دزفول بازدید کردند. تفریحگاه ساحلی دز که "علی کله" نیز نامیده می‌شود، یکی از پارک‌های ساحلی پرطرفدار استان خوزستان است که هر ساله و به خصوص در فصل‌های بهار و تابستان جمعیت زیادی را از شهرهای مجاور به سوی خود جذب می‌کند. این تفریحگاه در پایین دست سد تنظیمی دز و شمال شهر دزفول واقع شده و یکی از پرطرفدارترین مراکز تفریحی شمال خوزستان به شمار می‌رود.

محمدمهدی عاملی/ایسنا

سازه‌های آبی شوشتر

سیستم آبی تاریخی شوشتر که به نام سازه‌های آبی تاریخی شوشتر نیز نامیده می‌شود، مجموعه‌ای به هم پیوسته از ۱۳ اثر تاریخی شامل پل‌ها، بندها، آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌های دست‌کند و تونل‌های عظیم هدایت آب است.

این ۱۳ اثر به‌صورت یک سیستم واحد هیدرولیکی و در ارتباط با یکدیگر کار می‌کنند و در دوران هخامنشیان تا ساسانیان، جهت بهره‌گیری بیشتر از آب ساخته شده‌اند. در سفرنامه مادام ژان دیولافوآ باستان‌شناس نامدار فرانسوی از این محوطه به عنوان بزرگ‌ترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی یاد شده‌است.

این ۱۳ اثر تاریخی به فاصله کمی از یکدیگر در محدوده شهر شوشتر واقع شده‌اند که با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵، با عنوان سیستم آبی تاریخی شوشتر به صورت یکجا به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسیده‌اند.

سید خلیل موسوی/مهر

بقعه «شیخ اسماعیل قصری» در دزفول

یکی از قدیمی‌ترین بناهایی که در شهر دزفول بعد از مسجد جامع این شهر ساخته شد بقعه «شیخ اسماعیل قصری» است که در قرن ششم هجری احداث شد. شیخ اسماعیل قصری از عرفای بزرگ قرن ششم و از اصحاب و شاگردان نمونه شیخ ابونجیب سهروردی بوده است که پس از خاتمه دوران تعلم از اصفهان برای تبلیغ مذهب تشییع به دزفول عزیمت می‌کند. شیخ اسماعیل قصری که مظهر رموز شریعت و طریقت و از علمای علم حدیث بود پس از سال‌ها تلاش و کوشش در ریاضت در سال ۵۸۹ هجری قمری فوت می‌شود و او را در مدرسه و خانگاهش به خاک می‌سپارند که بعدها به بقعه متبرکه تبدیل می‌شود که البته در گذر زمان بر اثر سه زلزله در شهر دزفول از زمان فوت وی تا ۲۰۰ سال پیش مزار شیخ اسماعیل زیر آوار پنهان می‌شود و سال‌های بسیار برای همگان ناشناخته می‌ماند تا این‌ که محمدحسین حکمت‌فر، از پژوهشگران دزفولی، در سال ۱۳۵۵ در یکی از پژوهش‌های خود در حین خواندن کتاب نفحات‌الأنس از عبدالرحمان جامی متوجه می‌شود که شیخ اسماعیل قصری در مکانی در بازار قدیم دزفول دفن شده است.این پژوهشگر دزفولی به همراه سایر خدمتگزاران در همان سال با گرفتن مجوز از میراث فرهنگی اقدام به تعمیر و مرمت بقعه شیخ اسماعیل قصری و یافتن مزار از زیر خروارها خاک می‌کند اما به دلیل گذشت زمان و آسیب فراوان به ساختمان بقعه و به وبژه گنبد آن، با نظر و مجوز کارشناسان میراث فرهنگی، اوقاف و معماران سنتی بعد از هشت سال جنگ تحمیلی، ساختمان بقعه تخریب و اقدام به بازسازی کامل می‌شود.

مهناز دژبان

سرای افضل شوشتر

سرای افضل یا کاروان‌سرای افضل یکی از نقاط دیدنی شهرستان شوشتر است که قدمت آن به دوره قاجار می‌رسد.

این بنا در چهار طبقه ساخته شده‌است که شامل طبقات هم کف، اول، شبستان (زیرزمین) و شوادان است.

در حال حاضر این کاروانسرا محل دائمی نمایشگاه صنایع دستی است و در غرفه‌های مختلف آن کارگاه‌های صنایع دستی برپا می‌شود.ایکنا

+ نوشته شده در جمعه ۱۱ فروردین

باغ پیچک مقصدی رویایی برای گردشگران در خوزستان

باغ پیچک عقیلی در شهر سماله یکی از اماکن دیدنی سرسبز در استان خوزستان است که گردشگران می توانند از این منطقه بازدید کنند .

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز خوزستان ،باغ پیچک در گوشه‌ای دنج از شهر سماله شهرستان گتوند در زمینی که قبلا یک باغ بزرگ قدیمی بوده است بنا شده است، مکانی دنج، آرام، سرسبز، زیبا و رویایی است که میتوان در سایه سار خنک بلندای درختان اوکالیپتوس نشست و دل به آواز کبوترانی که بر روی درختان باغ لانه دارند سپرد.

درکنار زیبایی خیره کننده باغ، عطر بهار نارنج همراه عطر گل زرد کویره شامی، در هم آمیخته میشود و در فضای باغ پخش میشود.

صدای آرامش بخش آب و جیر وجیر چرخش یک آسیاب آبی، آدمی را به رویا‌های روز‌های دور گذشته میبرد، تزئینات زیبا، ساده و دست ساز باغ، یک جایگاه سنتی زیبا، کلبه درختی، چاه خاطره ها، ایوان زیبا، مجسمه‌ها، فانوس‌ها و انواع واقسام درختان و گل‌ها درکنار یک گندمزار سبز و وسیع همگی برای گذران یک روز شاد برای گردشگران آماده شده است.

باغ پیچک این امکان را برای گردشگران فراهم کرده که در ساعاتی که در باغ هستند کتاب امانت بگیرند و مطالعه نمایند، کتاب‌هایی که در خود باغ به رشته تحریر در آمده است.

مجموعه جهانی چغازنبیل

ال اونتاش (Al Untash به ایلامی / دوراونتاش DurUntsh به اکدی) نام باستانی شهری است که امروزه به عنوان چغازنبیل میشناسیم.

این شهر به دستور اونتاش ناپیریشا، پادشاه قدرتمند ایلامی در چهارده قرن پیش از میلاد ساخته شده، به همین دلیل نام آن را الاونتاش یعنی شهر اونتاش نامیده اند. شهر از سه حصار (حصار بیرونی، حصار میانی وحصار درونی) تشکیل و در مرکز درونی ترین حصار، زیگورات شهر بنا شده است.

علاوه بر زیگورات، در جای جای مختلف شهر، معابد و ساختمانهای آئینی، مسکونی، مهندسی و آرامگاهی نیز ساخته شده است.

کاوش در چغازنبیل از سال ۱۹۳۵ میلادی توسط هیئت فرانسوی مستقر در شوش آغاز شد و عمده کاوش ها به سرپرستی رومن گیرشمن از سال ۱۹۵۱ تا ۱۹۶۲میلادی انجام گرفت.

در مرکز شهر، بزرگترین معبد که همان زیگورات است، قرار دارد. زیگورات چغازنبیل در دو مرحله ساخته شده است. در مرحله اول فقط یک حیاط مربع با اتاق‌هایی در اطراف حیاط بوده است. ورودی این اتاق‌ها به حیاط مرکزی باز می‌شدند.

در مرحله دوم، ورودیهای اتاق‌ها را مسدود کردند و طبقات دوم، سوم و چهارم را به صورت حجمهای تو پر خشتی از کف حیاط مرکزی ساختند. پی هر سه این طبقات بر حیاط مرکزی قرار دارند.

راه دسترسی به اتاق‌هایی که قبلا ورودی آن از حیاط مرکزی بود، نیز از سقف طبقه اول و با کمک پلکان بوده است. بر روی طبقه چهارم نیز، معبد اعلی را ساختند. احتمالا زیگورات در زمان رونق شهر، حدود ۵۲ متر ارتفاع داشته که امروزه فقط دو طبقه و نیم از آن به ارتفاع ۲۵ متر از سطح زمین باقی مانده است.

سیدحامد موسوی

پل سفید اهواز

پل سفید یکی از نمادهای شهر اهواز است که همه ساله با شروع تعطیلات نوروز میزبان بازدید کنندگان زیادی از سراسر کشور می باشد. پل سفید اهواز یا پل معلق نماد شهر اهواز یکی از قدیمی‌ترین پل‌های مدرن ایران محسوب می‌شود که بر روی رود کارون ساخته شد تا عبور و مرور بین دو بخش شهر را آسان کند. این پل در سال ۱۳۱۵ ساخته شد و در تاریخ ۱۳۷۸/۰۸/۲۶ با شمارهٔ ثبت ۲۴۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌ است.

نسیم منصوری/ایسنا

حمام کرناسیون - دزفول

حمام کرناسیون از جاذبه‌های دیدنی و تاریخی شهر دزفول است که همواره مورد توجه گردشگران بوده و جزو آثار ملی و تاریخی ایران به ثبت رسیده است. این حمام از بناهای اواخر دوره زندیه و اوایل دوره قاجار است. حمام کرناسیون دزفول در سال ۸۵ بازسازی شد و پس از بازسازی توسط سازمان نوسازی و میراث فرهنگی به موزه مردم شناسی تغییر کاربری داد و با بازدید از آن می‌توان با انواع مشاغل قدیم دزفول آشنا شد.

امین نظری/ایسنا

بازدید میهمانان نوروزی از مسجد رنگونی‌های آبادان

سال ۱۲۹۱شمسی پالایشگاه آبادان به عنوان اولین واحد تصفیه نفت ایران و مرکز عمده صدور فراورده‌های نفتی در نیمکره شرقی آغاز بکار کرد. با مطرح شدن آبادان به عنوان یکی از شهرهای صنعتی، هزاران تبعه انگلیسی، هندی و پاکستانی به این شهر مهاجرت کردند. از نخستین گروه‌هایی که به آبادان آمدند کارکنان پالایشگاه رنگون پایتخت کشور برمه و عمدتاً رنگونی الاصل و مسلمان بودند. به همین لحاظ درصدد تأسیس عبادتگاه در زمین‌های شرکت نفت بآمدند و بالاخره با موافقت این شرکت، ساخت مسجد بدست کارگران پاکستانی پالایشگاه آبادان آغاز و در سال ۱۲۹۹ خورشیدی بنای آن نهاده شد این بنای تاریخی در تاریخ ۹ فروردین ماه ۱۳۷۸ به شماره ۲۲۸۹ به عنوان یکی از آثار ملی در فهرست آثار تاریخی کشور به ثبت رسید.

فرید حمودی

بازارماهی فروشان آبادان در ایام نوروز

بازدید از آبادان، بدون خوردن غذای دریایی تکمیل نمی‌شود با ورود میهمانان نوروزی به آبادان بازار ماهی فروشان حال هوای خاصی دارد این مجموعه یکی از مراکز مهم عرضه ماهی و میگو در جنوب کشور محسوب می‌شود.

فرید حمودی/فارس

۱

آرامگاه یعقوب لیث صفاری

آرامگاه یعقوب لیث صفاری که از مکان‌های دیدنی دزفول به شمار می‌رود، با گنبد مخروطی شکل دندانه‌دار در قسمت شمال‌شرقی روستای شاه‌آباد، در ۱۰ کیلومتری جاده دزفول به شوشتر در استان خوزستان، در میان یکی از مهم‌ترین محوطه‌های تاریخی ایران یعنی خرابه‌های شهر جندی شاپور قرار دارد، وجود گورستانی با سنگ قبرهای باستانی در اطراف مقبره گواهی بر قدمت این اثر دارد. گنبد مخروطی شکل آرامگاه از بهترین نوع گنبدهای مخروطی واقع در خوزستان است. جلال و زیبایی نمای گنبد از دور کاملا جلوه‌گر این است که روزی این بقعه برای شخصی بزرگ بنا شده است. بنای آرامگاه از یک ورودی برخوردار است و سطح داخلی آرامگاه را از سطح بیرونی آن جدا می‌کند. سازه اصلی بنا خشت خام است و نقوش برجسته و ملات گچ و خاک دارد. آرامگاه یعقوب لیث صفاری چندین بار بازسازی شده و بنای آن متعلق به دوران سلجوقیان تا قاجاریان است. یعقوب لیث در سال ۲۴۷ هجری قمری اولین شهریار ایرانی بعد از اسلام شد و سلسله صفاریان را بنیان گذاشت.

محمدمهدی عاملی/ایسنا

خانه تاریخی طبیب در شوشتر

خانه طبیب، خانه‌ای سنتی در بافت تاریخی شهر شوشتر استان خوزستان است. این خانه با قدمت بیش از ۲۰۰ سال متعلق به دوران قاجار، کاربری تجارت‌خانه داشت و تزیینات به کار رفته در این خانه شامل؛ گچ‌بری‌ها، آجرکاری‌ها، در و پنجره‌های چوبی و طاق‌های زیبا آن را به یکی از زیبا‌ترین عمارت‌های شوشتر تبدیل کرده است.از ویژگی های خاص هتل سنتی طبیب شوشتر انواع مختلف و متعدد تزئینات ان از جمله حجاری، گچبری و آجرکاری است علاوه بر خوون چینی های زیبای آجری که در بخش های مختلف آن به چشم می خورد،می توان به دیوارها و پنجره های ومشبک آجری اشاره نمود که در اصطلاح به آن فخر و مدین می گویند.

عروسی سنتی ایل بختیاری

کشور ایران از دیرباز بستر همزیستی اقوام متنوعی بوده است. همزیستی که لازمه‌ی تداوم آن، آشنایی بیش از پیش فرهنگ‌ها با یکدیگر است. جامعه‌ی کوچک خانواده، نماد مهر و محبت جوامع بشری بشمار می‌رود. ازدواج در نظر ایرانیان امری مذهبی و عقد قراردادی، میان زن و شوهر است تا بدینوسیله زندگانی مشترک و بقای نسل آدمی تداوم یابد. در جریان این پیوند، آداب و رسوم خاصی شکل می‌گیرد که چگونگی آن با باورهای اهالی منطقه و رسوم رایج در فرهنگ‌های مختلف، ارتباطی تنگاتنگ دارد.

مراسم ازدواج یا در زبان عامیانه «عروسی»، مراسمی سنتی یا آیینی است که طی آن آغاز زندگی مشترک یک زوج، جشن گرفته می‌شود. این رسم در کشورها، فرهنگ‌ها، ادیان و مذاهب، گروه‌های قومی و حتی طبقات اجتماعی گوناگون به اشکال مختلفی برگزار می‌شود. مراسم عروسی در ایل بختیاری، نمونه‌ای زیبا و بی‌آلایش از یگانگی جان‌ها و اشتراک روح زندگی است. حتی مراسم عروسی در ایل بختیاری، در قلب طبیعت انجام می‌پذیرد تا تعهد آیین با تقدس طبیعت در هم بیامیزد.

ازدواج در بين عشاير بختياری بر پايه‌ی سنت‌های کهن، تحکيم روابط خويشاوندی، ايجاد همبستگی و گسترش تيره و طايفه است.

در آداب و رسوم ايل بختياری، موسيقی از جايگاه خاصی نزد افراد ايل برخوردار است و از موسيقی در تمام آيين‌های عروسی استفاده می‌شود.

امروزه لباس تور و سفيد رنگ براي عروس‌ها در بسياری از کشور‌ها و اقوام از جمله کشور ايران مرسوم است. با وجود فراگير شدن رنگ سفيد برای لباس عروسی، عروس‌های بختياری به لباس‌های ملی و سنتی خود وفادار مانده و همچنان از لباس‌های محلی و رنگ‌های شاد و زنده، برای لباس عروس استفاده می‌کنند.

مراسم ازدواج و عروسی بختیاری ها از آن دسته مراسم هایی است که توجه زیادی به آن می شود و بصورت مفصل و بسیار زیبا برگزار می‌شود.

در بين عشاير بختياری، مانند ديگر عشاير، نظر پدر، مادر و بزرگان (پيرزنان و پيرمردان و ريش‌سفيدان و...)، بعنوان ميراث‌داران فرهنگ بختياری محترم شمرده می‌شود. احترام به اين اشخاص و ضرورت حضورشان در مراسم مرتبط با ازدواج، سبب تسهيل در انجام امور شده و کار‌ها بشکل معقولانه‌تری انجام می‌گيرد. آن‌ها در تعيين ميزان مهريه و مبلغ شيربها، همچنين تهيه‌ي سياهه جهيزيه و تعيين زمان عقد و عروسی نقش مهمی ايفا می‌کنند.

یکی از رقص‌های معروف بختیاری‌ها دستمال بازی است که در روز عروسی انجام می شود. در این مراسم زنان، دختران و مردان در یک دایره قرار می گیرند و دو دستمال شروع می کنند به اجرای حرکت های گروهی، آن ها با لباس های رنگی حرکات یکسانی را اجرا می کنند و این حرکات یکی از به یادماندنی ترین بخش هایی است که در عروسی ها اجرا می شود.

برای چوب‌بازی دو چوب مختلف، نازک و ضخیم استفاده می‌شود. ترکه ، چوب نازکی از جنس درخت انار، بید و توت که آن را از شب قبل از شاخه جدا کرده و در آب می‌خیسانند تا دیرتر بشکند. درک چوب بلند و محکمی از چوب بلوط است که برای دفاع و دفع یورش حمله‌کننده از آن استفاده می‌شود.

برخی طوایف بختیاری بستن پول به شال عروس را نشان رزق و روزی می‌دانند.

یکی دیگر از مراسم در فرهنگ بختیاری، عمل کمربستن عروس است. زمانی که عروس میخواهد به خانه بخــت برود دستمال سفید یا رنگی (به جز مشکی) محتوی نان، سبزی، قند یا نبات و ... دور کمر او میبندند که این کار توسط برادر عروس و در صورت نبودن، دایی یا عمو و یا مردی که وابسته نزدیک عروس باشد انجام میگیرد. علت بستن کمربند توسـط پسر یا مرد به خاطـر این است که اولین بچه عروس پسـر به دنیا بیاید.

اوزی (هدیه) با یاری طایفه به‌ منظور کمک به زندگی عروس و داماد در صبح روز عروسی جمع شده و به داماد داده می‌شود.

در جشنها و شادیها مانند عروسی علاوه بر تزیین اسب با وسایل رایج در بین بختیاریها که اطراف سر و زین و دم اسب نصب میشوند غالبا عروس را سوار بر یک مادیان تزیین شده مینمایند و داماد افسار آن را میکشد و اگر مسیر طولانی باشد داماد نیز سوار بر یک اسب مرغوب شده و به منزل میروند.

امین نظری

قایق سواری گردشگران نوروزی در خرمشهر

پس از گذشت ۲ سال وقفه در گردشگری دریایی در بنادر کشور به دلیل شیوع کرونا، نوروز ۱۴۰۲ استقبال گسترده‌ای از گردشگری آبی در رودخانه‌های کارون و اروندرود در مقطع خرمشهر صورت گرفت.

سید خلیل موسوی