راهنمای محلی خوزستان

سوسن سرخاب اندیکا؛ قطعه‌ای از بهشت پنهان خوزستان

منطقه گردشگری سوسن سرخاب یکی از زیباترین و بکرترین مناطق بخش چلو شهرستان اندیکا در خوزستان است که در فاصله ۷۰ کیلومتری از شهر قلعه خواجه و ۱۵ کیلومتری تاراز قرار دارد. این منطقه کوهستانی با طبیعت بی‌نظیر خود به‌عنوان یکی از مقصدهای مهم گردشگری استان شناخته می‌شود.

به گزارش خبرگزاری فارس از اهواز، از جمله جاذبه‌های اصلی سوسن سرخاب می‌توان به چشمه‌ها و آبشارهای خروشان با آبی سرد و زلال اشاره کرد که در میان طبیعت سرسبز منطقه جریان دارند و فضایی آرامش‌بخش را برای بازدیدکنندگان فراهم می‌کنند.

این منطقه همچنین دارای باغ‌های متنوع شامل انار، انگور، انجیر و گردو است که مناظر زیبایی از باغات روستایی و کشاورزی را به نمایش می‌گذارد.علاوه بر این، سایه‌سار درختان کهنسال در کنار مناظر چشم‌نواز طبیعی، فرصت‌های فراوانی برای تفریح و گردش فراهم کرده است. طبیعت بکر و مناظر ییلاقی این منطقه، به‌ویژه در فصول گرم سال، محلی ایده‌آل برای علاقه‌مندان به طبیعت و کوهنوردی است.منطقه سوسن سرخاب به‌عنوان یک مقصد گردشگری مهم، ظرفیت بالایی برای توسعه گردشگری طبیعی و اکوتوریسم دارد.

این منطقه به‌دلیل آب‌وهوای مطبوع و مناظر طبیعی منحصر به فرد، می‌تواند محلی برای جذب گردشگران داخلی و حتی خارجی باشد. فراهم‌سازی زیرساخت‌های مناسب گردشگری مانند اقامتگاه‌ها، مسیرهای کوهنوردی و امکانات رفاهی می‌تواند به رونق بیشتر این منطقه کمک کند.

اینجا خوزستان به فصل خرما پزان

ضرب‌المثلی قدیمی است که می‌گوید: «دست ما کوتاه و خرما بر نخیل»، اما اینجا دست‌ها برای چیدن خرما کوتاه نیست و کشاورزان با یک طناب، ارتفاع ۱۰ تا ۲۰ متری نخل را بالا می‌روند تا به خرما برسند.
فصل خرما چینی است و گرما به اوج خود رسیده؛ فصلی که به نام "خرماپزان" یا در اصطلاح و به زبان نخلداران و مردم جنوب به خرماپزون معروف است.

چرخ طبیعت در خوزستان می‌چرخد و میوه نخل می‌پزد و اهالی جنوب را دعوت به آیین خرماچینی میکند

گرمای خورشید امیدوارانه به جان این میوه‌های نخل، ذره‌ذره رخنه کرده و طعم‌شان را از گس تا شیرین، به بلوغ رسانده ‌است.

در طول مسیر، هر طعمش با یک رنگ و ظاهر خاص خود را نشان می‌دهد که ذایقه‌های متنوعی را برای امتحان کردن و چشیدن به خود می‌کشاند.

این روزها این روزها دمای هوا در جنوب ایران و استان خوزستان به آستانه ۵۰ درجه نیز می‌رسد امّا فعالیت و تلاش در نخلستان های سراسر این دیار متوقف نشده و جنوبی‌ها با عشق و همّت فوق العاده به برداشت محصول از باغات می پردازند.

این «گرمای خرماپزان» جنوب و بوشهر است که موجب به بار نشستن نخل‌ها و برداشت محصول باغات خرما شده و کام دنیا را شیرین می کند

برداشت خرما یک رسم جذاب و دیدنی است که تماشای آن را در سفر به جنوب در فصل خرما پزون نباید از دست داد..

نخلستان‌های جنوب یکی از مناظر طبیعی کمیابی است که با خوشه‌های پربار و طلایی انواع حکایت شیرینی از منطقه زرخیز خوزستان روایت می‌کنند.

اهالی خوزستان همیشه با خاطرات و حس و حال دوران کودکی و نوجوانی در نخلستان زندگی کرده و این دغدغه را داشتند که ضمن حفظ محیط زیست گیاهی و جانوری نخلستان، فرهنگ و رسم و رسوم نخلستان را هم به همه بشناساند.

خرماچینی، آیین چند هزارساله ما و یکی از قدیمی‌ترین آیین‌های کشت‌گری باقیمانده از ایران باستان است،میراث ارزشمندی که با سنت و تاریخ اهالی منطقه جنوب پیوند خورده‌ و بخش مهمی از فرهنگ غنی آنها شده‌ است
میان جریان زندگی، ساکنان جنوب، نخل را از ميراث‌ ارزشمند بعد از خود و شجره وفادارشان در نظر می‌گیرند. اهميت این درخت بااصل و نسب از گذشته‌های دور آن‌قدر در فرهنگ غنی و ادبيات شفاهی مردم این منطقه تنیده شده که اغراق نيست اگر به نخل، نفر می‌گویند و ارزشش را با انسان برابر می‌دانند..

جالب است بدانید رطب چینی استان بوشهر چند سالی است که به ثبت ملی رسیده است همچنین شورای عالی انقلاب فرهنگی روز ۲۵ شهریور را به عنوان روز خرما نامگذاری و به تقویم رسمی کشور اضافه کرد.

پ.ن:درخت نخل علاوه بر میوه‌ی متنوع و خوش طعمش کاربردهای فراوانی در زندگی روزمره‌ی انسان‌ها، اعم از: استفاده در تولید داروهای گیاهی، ساخت وسایل کاربردی و اشیاء تزیینی دارد. همچنین نخل و فراورده‌های آن در وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی منطقه موثر بوده و بخش اعظمی از آداب، رسوم و آئین‌های محلی و بومی منطقه را به خود اختصاص می‌دهد. امرار و معاش اکثر ساکنان روستاهای جنوب کشور از طریق تولیدات درخت نخل می‌باشد.

تصاویر برداشت رُطب در فصل خرما پزان خرمشهر را نشان میدهد

عکس:فرید محمودی/ فارس

قبرستان ارامنه در آبادان

از زمان پیدایش آبادان قومیت‌ها و ادیان زیادی در آن ساکن شدند که یکی از این ادیان ارامنه بودند و قبرستانی را در این شهر به خود اختصاص دادند.

اولین دسته مهاجرین ارامنه برای کار در پالایشگاه ابادان در ۱۹۱۲ به شهر وارد شدند و در زمانه جنگ جهانی اول جمعیت آنان فزونی گرفت. یکی از مشکلات مدیران پالایشگاه در بکارگیری کارگران ارمنی و ترک اختلاف فیمابین آنان بود که تا پایان سال ۱۹۲۱ ادامه داشت. پس از آن موانع استخدامی‌برطرف شد و دسته‌‌‌های جدید ارامنه به ابادان وارد شدند.

ارامنه از شهرهای مختلف ایران و ارمنستان وارد ابادان شدند. جمعیت آنان در سال ۱۹۳۲ میلادی در پالایشگاه بیش از دویست نفر بود. همزمان شماری دیگر از آنان در سطح شهر به کارهای مکانیکی و فروشندگی و تعمیرات خودرو اشتغال داشتند.

قبرستان حدود هزار و پانصد مترمربع مساحت دارد. در محدوده این قبرستان حدود سیصد و بیست مقبره وجود دارد. مشخصات روی قالب‌های سیمانی و عموماً به خط و زبان ارمنی نوشته‌‌ شده است.

شماره‌هایی که با رنگ روی یکایک مقابر زده شده است حاکی از این است که ظاهراً، یکبار توسط شورای خلیفه‌گری ارامنه از آنها گزارش و آماربرداری شده است.

**قبرستان ارامنه مربوط به دوره پهلوی اول در شهرستان آبادان واقع شده که در تاریخ ۱۰ دی سال ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۰۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید و نیاز جدی به توجه جهت حفظ و نگه داری توسط مسولین امر را دارد**

آدرس :در جنوب شرقی آبادان، جنب تانک فارم چسبیده به بلوار شهید علی عیسی‌زاده قرار دارد.

.عکاس:فریدحمودی/فارس

به‌همّت فرهنگستان زبان و ادب فارسی:

گنجینۀ گویش‌های ایرانی استان خوزستان شهرستان بهبهان وشوشتر چاپ شد

کتاب گویش شوشتری، تألیف احمد بهنامی، عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد. این کتاب دومین کتاب از گویش‌های استان خوزستان است که در مجموعۀ گنجینۀ گویش‌های ایرانی به همت گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی فرهنگستان در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.

کتاب حاضر، دربردارندۀ داده‌های گردآوری‌شدۀ گویش شوشتری است که از جمله گویش‌های فارسیِ رایج در خوزستان است و امروزه در شهر شوشتر و برخی از روستاهای اطرافِ این شهر و همچنین در بین گروه‌های بزرگ مهاجر شوشتری در اهواز، خرمشهر، مسجدسلیمان و سایر شهرهای خوزستان متداول است. احمد بهنامی، مؤلّفِ این اثر، داده‌های این کتاب را به صورت میدانی و با انجام گفت‌وگو با گویشوران شوشتری تهیه کرده است. در مقدّمۀ این کتاب، وضعیت کنونی شوشتر توصیف شده است که شهری است با فاصلۀ ۷۸۰ کیلومتر از تهران و ۹۲ کیلومتر از اهواز. جمعیتِ شهرستان شوشتر برابر آخرین سرشماری، ۱۹۲ هزار نفر است. در مقدّمه همچنین تاریخ شوشتر به‌صورت مختصر و با استفاده از منابع کهن بیان شده است و محصولات و هنرهای این شهر و نیز فهرستی از برخی از مشاهیرِ آن آمده است.

بخش بعدی مقدّمه، دربارۀ گویش شوشتری و پیشینه و تاریخچۀ آن و مختصری از پژوهش‌های پیشین دربارۀ گویش شوشتری است. سپس به دستور این گویش پرداخته شده است و مباحثی نظیرِ واج‌شناسی (همخوان‌ها و واکه‌ها)، تغییرات واجی نسبت به فارسی معیار، صرف در گویش شوشتری شامل مبحث‌های اسم (شمار، معرفه و نکره، حاصل‌مصدر، اسامی خاص)، صفت، ضمیر، قید، حرف اضافه، حرف ربط، نقش‌نمای مفعول مستقیم، نقش‌نمای اضافه، فعل (تکواژ نمود استمراری، وند مجهول‌ساز، وند مصدری، ماضی ساده، ماضی نقلی، ماضی استمراری، ماضی بعید، مضارع اخباری، مضارع التزامی، شناسه‌ها در مضارع، فعل امر و فعل نهی، فعل دعایی، فعل باشیدن)، نحو (مفعول مستقیم و غیرمستقیم، ندا)، در آن طرح شده است.

بخش بعدی کتاب واژه‌نامۀ گویش شوشتری است که در آن ۱۸۵۰ واژۀ این گویش درج شده است. در این واژه‌نامه مؤلف به آوردن مترادف فارسی برای واژه‌های شوشتری دست زده است و در مواردی که واژه‌ای شوشتری، معادلی در فارسی نداشته، به تعریفِ واژه پرداخته است.

در بخش بعدی کتاب، پیکره‌ای از این گویش در ۱۷۰ صفحه درج شده است که شاملِ ۱۸ حکایت و خاطره، دو گفت‎‌وگو، ۶۷ ضرب‌المثل، ۴ قطعه شعر از دورۀ قاجار و صد جملۀ پایه، براساس «راهنمای گردآوری گویش‌های ایرانی» مصوّبِ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. در پایان، نمایۀ فارسی واژه‌نامه درج شده است.

کتاب گویش شوشتری، تألیف احمد بهنامی، در ۲۸۶ صفحه و قیمت ۲۰۰هزار تومان در سال ۱۴۰۳ در نشر آثار فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شده است.

همچنین کتاب گنجینۀ گویش‌های ایرانی استان خوزستان (۱) (شهرستان بهبهان)، تألیف گویش‌پژوه و نویسنده، سعادت فرهیخته در انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد. در این کتاب گویش‌های بهبهانی، بُوُلی‌ها، زیدونی، طیّبی‌ها، بهمئیها، زنگوایی‌ها ـ اُولامیرزالی‌ها گردآوری شده ‌است.

به گزارش روابط‌عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ در ادامۀ فعالیت‌های علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی به‌منظور شناسایی و ثبت اطّلاعات مربوط به زبان‌ها و گویش‌های ایران و با هدف تهیۀ فرهنگ‌های تخصّصی در زمینۀ زبان‌ها و گویش‌های ایران؛ دستیابی به شناختی بهتر از تحّولات تاریخی و جغرافیایی زبان فارسی و دیگر زبان‌ها و گویش‌های در معرض نابودی؛ تهیۀ فرهنگ‌های تخصّصی در زمینۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی از دهۀ هفتاد در دستور کار گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی قرار گرفته است.

فرهنگ گویش استان خوزستان (شهرستان بهبهان) جدیدترین کتاب این مجموعه است که به‌همّت «سعادت فرهیخته» تدوین شده است که خود یکی از گویشوران شهرستان بهبهان است و با هدف تلاش علمی برای حفظ گویش زبان قومی خود، سال‌ها به گردآوری و تدوین واژه‌های و اصلاحات این گویش پرداخته است.

مؤلف افزون‌بر گویش بهبهان گویش‌های بولی، زیدونی، طیّبی، بهمئی، زنگوایی ـ اولامیرزالی نیز در این گنجینه گردآوری کرده است. این کتاب در فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شده است.

بهبهان یکی از شهرستان‌های استان خوزستان است که مرکز آن، شهر بهبهان است. بهبهان به گواه تاریخ از پیشینه ۱۰هزار ساله برخوردار است. طوایف بهبهانی، قنواتی و بولی‌ها از مردم قدیمی و بومی بهبهان هستند.

مؤلف این کتاب از همکاری،۴۲ نفر از گویشوران بهبهانی، ۳۸ نفر از گویشوران بولی، ۳۳ نفر گویشور زیدونی، ۵۰ نفر گویشور طیّبی، ۳۳ نفر گویشور بهمئی،۳۳ نفر گویشور زنگوایی ـ اولامیرزالی نیز برای به‌سرانجام‌رساندن بهره‌ برده است و برای استفادۀ بیشتر علاقه‌مندان، علاوه‌بر تلفّظ واژه‌ها، معنای هر واژه در زبان فارسی نیز درج شده است.

مقدمه، واژه‌نامه (پیکرۀ اصلی متن)، مقالۀ مفصّلی دربارۀ شناساندن سرزمین پژوهیده، پیشینه‌شناسی، جغرافیای شهرستان بهبهان، گویش‌شناسی، ویژگی زبانی (واج‌شناسی و دستور گویش‌ها) واژه‌نامه، جمله‌ها، متل‌ها و منابع از بخش‌های مختلف این کتاب هستند. این گویش‌ها، واژه‌ها واصطلاحات بسیار دارند.

گنجینۀ گویش شهرستان بهبهان نخستین کوشش برای شناسایی گویشهای استان خوزستان است.

گنجینۀ گویش‌های ایرانی عنوان عمومی مجموعۀ فرهنگ‌هایی است که نخستین دفتر آن در سال ۱۳۸۴ با عنوان گنجینۀ گویش‌شناسی فارس، به‌همّت عبدالنبی سلامی، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد.

گفتنی است؛ هدف از انتشار «گنجینۀ گویش‌های ایرانی» صرفاً ارائۀ مواد خام از گویش‌های اصیل ایرانی است که پژوهشگران عرصه‌های گوناگون می‌توانند از جنبه‌های مختلف آوایی، صرفی، نحوی، واژگانی و معنایی آن‌ها را بررسی کنند و به‌خصوص زبان‌شناسان و مردم‌شناسان از آن بهره بگیرند.

مجموعه‌کتاب‌های گنجینۀ گویش‌های ایرانی یکی از منابع مهم برای پژوهشگران، نویسندگان، فیلم‌نامه‌نویسان و بازیگران به‌شمار می‌رود که می‌تواند با بهره‌برداری از امکانات این مجموعه؛ نه‌تنها با گوشه‌های پنهان از فرهنگ و تمدن و زیست اجتماعی اقوام مختلف ایرانی آشنا شوند، بلکه می‌توانند از این منبع برای خلق آثار جدید در عرصه‌های مختلف بهره مند شوند.

کتاب «گنجینه گویش‌های ایرانی ـ گویش استان خوزستان (شهرستان بهبهان)»، ۵۶۷ صفحه و به بهای ۲۱۰هزار تومان در انتشارات فرهنگستان زبان وادب فارسی منتشر شد.

شوشتر شهری غرق تمدن و تاریخ

اینجا تاریخ، تمدن و زندگی به سادگی هر چه تمام‌تر با بی‌توجهی کم‌نظیر و کم خبری ‌فراوان در حال غرق شدن است. در جایی که قدمت همراهی آب و حیات از قرن‌ها قبل سابقه دارد. «سازه‌های آبی شوشتر» باقی مانده از زمان ساسانی فقط یکی از نمونه‌های معروف است که هر چند اکنون بیشتر جلوه گردشگری دارد اما به گفته اهالی در زمان پهلوی برق منطقه هم از آن تولید می‌شده!

شوشتر. شهری که جای جایش از دوره ساسانی نشان دارد؛ شهری که آب کارون در آن جاری است و البته اکنون آبی شورتر دارد به لطف آن شاهکار سد گتوند که به دیواره‌های نمکی رسید و حالا آثارش در کشاورزی‌اش هم نمایان است. شهری که تور اروپا دارد بدون پاسپورت و ویزا! از پارک کلاه فرنگی قایق‌های گردشگران را می‌برند برای دیدن جایی که خودشان آن را اروپا می‌نامند از فرط تنوع و زیبایی که دارد.

شهری که زمانی در دوره قاجار شاه‌راه تجاری بوده و حالا هم آن کاروانسرای قدیمی و محل تجارت به گفته برخی اهالی با فروش برخی از اقلام همان جا نونوار شده و استفاده تجاری و توریسی می‌شود. کافه و حیاطی دلنشین،‌ مغازه‌هایی در اطراف و کارگاه‌هایی در طبقه پایین.

شهری که در فرهنگ و موسیقی هم قدمتش دیرپاس. مایه و گوشه شوشتری که در آواز دستگاهی هم خودش را حفظ کرده و پیش آمده.

شهری که گرم است و زنده. آنچنان که در خیابان‌هایش جوانی ویولون به دست بلاچاو می‌خواند و در کاروانسرایش هم خواننده فولکلور شهر آواز شوشتری سر می‌دهد و دیگری هم تار را زیر صدایش روانه می‌کنه.

شوشتر، به قول اهالی دبل‌سیتی! حکایتش هم این است که هر چه روی زمین ساخته شده همان تعداد طبقه هم زیر زمین ساخته شده است. یعنی خانه‌ای که ۳ طبقه‌اش روی زمین است ۳ طبقه هم زیر زمین دارد. حکایت آن بحران بی‌ سر و صدا هم دقیقا همین جا در حال روی دادن است.

نام این بخش‌های زیر زمین شوادان است. شبیه شهری زیرزمینی که برای مقابله با دشمن و از آن قبل‌تر،‌رفت و آمد و اسکان در ماه‌های گرم سال مورد استفاده قرار می‌گرفت.

حالا اینها زیر آبند. آن هم نه ورودی طبیعی که حاصل تغییرات اقلیمی و اینها باشد، خیر. بسیاری از خانه‌های با قدمت بافت سنتی شهر شوشتر را آبی گرفته که به گفته اهالی مربوط به ترکیدن شاه لوله است. هر از گاهی هم یکی از همین خانه‌های قدیمی آب گرفته نشست می‌کند و بی آنکه آبی از آب تکان بخورد!

سال‌هاست که آبی در شهر روان است و زیر این خانه‌ها که ساکن هم دارند روانه می‌شود. به ادعای برخی ساکنان این خانه‌ها ۱۲ سال.

این میان برخی خود دست به کار شدند و مقابله می‌کنند. یکی از ساکنان در منزل خود پمپ کار گذاشته و از همان طبقه زیرین روزانه آب را بالا می‌کشد و خالی می‌کند که پی ساختمان ریزش نکند. ۱۲ سال، روزی یک ساعت! می‌گوید از منشا دقیق آب سرنخی نیست اما آنقدری گوارا و تمیز هست که حتما فاضلاب شهری نیست و به احتمال بسیار زیاد آب شهری و تصفیه شده باشد.

با این تلاش مسکن‌واری که صاحب خانه دارد سکونتگاهش فعلا پابرجاست و قابل استفاده اما همه جا این نیست. در کوچه‌های بافت سنتی خانه‌هایی مشابه هستند که نشست کردند و داربست کنارشان خورده. عجیب هم نیست که از زبان این ساکنان چنین ادعایی شنیده شود که مسئولان شهری و میراث فرهنگی تلاش معناداری برای یافتن مساله و حل آن نمی‌کنند.

نکته عجیب آنجاست که قدمت اصل بسیاری از این سازه‌ها که هنوز هم ساکن دارند نیز به همان دوران ساسانی می‌رسد. شهری ساخته آن دوران و بازسازی شده در زمان قاجار و هنوز قابل سکونت. نه شهری و بناهایی ساخته امروز و دیروز.

تصور کنید؛ در گوشه‌ای از این کشور، شهری به درازای تاریخ کشور در حالی که مردمی از همین کشور همچنان در آن ساکن هستند سال‌هاست که ذره ذره فرو می‌رود! به همین سادگی.

برای دیدن گزارش تصویری روی تصویر زیر کلیک کنید

منبع:هم میهن

فیلم: محمد قاسمی

تدوین: محسن کسایی

برگزاری بزرگترین تعزیه میدانی کشور در شوش

به‌گزارش روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، علی بویری ‌۲۷ تیرماه ۱۴۰۳ با بیان این‌که در مناطق متعدد شهرستان شوش از دیرباز آیین مذهبی، هنری تعزیه در ابعاد مختلف در ایام سوگواری محرم برگزار می‌شود افزود: از قدیمی‌ترین تعزیه‌های میدانی این شهرستان، باید به تعزیه میدانی یا آن چه مردم آن را «شبیه» خطاب می‌کنند در روستای بیت چریم که شهرحر امروزی است اشاره کرد که حدود دو قرن پیشینه دارد و با مناسک خاصی اجرا می‌شود.

سرپرست پایگاه میراث‌جهانی شوش ادامه داد: در شهر کنونی شوش و باتوجه به شکل‌گیری شوش جدید در قرون معاصر، آیین‌های سوگواری متأثر از فرهنگ و باورهای مذهبی نیز شکل گرفت که از جمله مهمترین و باارزش‌ترین آیین‌های سنتی، تعزیه میدانی شوش است که بیش از یک قرن است به صورت خودجوش و با محوریت حسینیه اعظم شهرستان برگزار می‌شود.

او تصریح کرد: این آیین مذهبی که تلفیقی از حماسه و هنری برگرفته از فرهنگ ناب سوگواری شیعی و ایرانی که ریشه در باورها و اصالتی به دیرینگی فرهنگ این سرزمین دارد است، هر سال در بخشی از محوطه تاریخی این شهر برگزار می‌شود.

بویری‌ با اشاره به این‌که محدوده یادشده در بیش از یک قرن گذشته تاکنون افزون بر اجرای تعزیه، مکانی برای گردهمایی و همایش‌های مذهبی، ورزشی و اجرای رویدادهای فرهنگی و اجتماعی شهر جدید شوش بوده است افزود: این بخش از محدوده میراث‌جهانی با رعایت ضوابط به عنوان یک مکان‌رویداد این قابلیت را دارد تا کانونی برای ارتباط و حضور اقشار مختلف جامعه و شهروندان برای پیوند میراث‌جهانی و مردم حول محور یک میراث ناملموس تعریف شود.

او عنوان کرد: میدان تعزیه شوش به‌دلیل قدمت و تداوم این سنت در محدوده تاریخی، امروزه بخشی از هویت تاریخی معاصر شهر شوش است؛ هویتی که نشانگر هم‌گرایی مردم شهر برای برگزاری یک آیین مشترک است، آیینی که ریشه در سنت و هویت ملی و اسلامی آن‌ها داشته و دارد.

رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شوش با بیان این‌که تداوم چنین رویدادها و میراث معنوی نقش مؤثری در تحکیم و وفاق اجتماعی خواهند داشت گفت: برگزاری این مراسم، هر سال و بویژه در چند دهه اخیر، با نظارت کارشناسان ذی‌صلاح میراث‌فرهنگی و از دهه نود با حضور و نظارت کارشناسان پایگاه میراث‌جهانی شوش و حضور مستمر یگان حفاظت میراث‌فرهنگی استان و نیروی انتظامی در همه مراحل از مقدمات برپایی تا اتمام مراسم تعزیه انجام می‌شود.

او خاطر نشان کرد: این آیین مذهبی ارزشمند، سال ۱۳۸۷ در فهرست میراث معنوی کشور توسط سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری وقت، به ثبت ملی رسیده است و با توجه به اهمیت میراث معنوی، پاسداشت و اعتلای آن همراه با حفاظت از محوطه میراث فرهنگی براساس ضوابط و قوانین برعهده مجموعه میراث‌فرهنگی و دیگر نهادهای ذیصلاح در سطح شهرستان است.

سرپرست پایگاه میراث‌جهانی شوش با بیان این‌که هر سال به منظور هماهنگی، جلسات مدیریت شهری و هیئت حسینیه اعظم شوش به عنوان متولی برگزاری تشکیل می‌شون. افزود: در سال‌های اخیر تلاش شده است با توجه به ضوابط و شرایط ویژه میراث‌جهانی، اداره میراث‌فرهنگی و پایگاه میراث‌جهانی ضمن نظارت در اجرای مراسم، تمهیدات لازم را در راستای برپایی هرچه بهتر این آیین و میراث ناملموس ملی انجام دهند.

تعزیه، یکی از مراسم‌های سنتی در شهرستان شوش استان خوزستان بشمار می‌آید که هر سال در روزهای تاسوعا و عاشورا به زبانهای عربی و فارسی برگزار می‌شود. تعزیه شوش در سال ۱۳۸۷ به عنوان میراث معنوی کشور به ثبت ملﯽ رسید.

گفته می شود تعزیه‌خوانی شوش از سال ۱۲۸۵ آغاز شد و هر سال جمعیت زیادی از شهرهای مختلف برای دیدن آن به این شهرستان روانه می شوند تا این شبیه خوانی را از نزدیک ببینند.

پ.ن:

همچنین از قدیمی‌ترین تعزیه‌های میدانی این شهرستان، باید به تعزیه میدانی یا آن چه مردم آن را «شبیه» خطاب می‌کنند در روستای بیت چریم که شهرحر امروزی است اشاره کرد که حدود دو قرن پیشینه دارد و با مناسک خاصی اجرا می‌شود.

شیخ غافل» از برجسته‌ترین شخصیت‌هایی بود که اقدام به معرفی و راه اندازی آن کرد. او در سفری به همراه یکی از روحانیون منطقه بیت چریم به عراق داشت (در ۱۲۲۴ هجری قمری مصادف با ۱۱۸۱ هجری خورشیدی) به این علت که زمان سفر شیخ غافل مصادف با ماه محرم الحرام بود، مراسم عزاداری شبیه یا تعزیه گردانی را در آن شهر دید و شیخ غافل تمایل خود را به برپایی این نوع تعزیه در منطقه به شیخ حسین ابراز کرد و از وی خواست نسبت به یادگیری و یادداشت شعرهای آن اقدام کند. گفته می‌شود شیخ حسین نیز تمامی دیالوگ‌ها را مکتوب و تصاویر و نحوه برگزاری شبیه خوانی را به خاطر سپرد. سال بعد شیخ غافل به همراهی شیخ حسین اقدام به برگزاری این مراسم در منطقه خود کردند. آوازه این عزاداری به سرعت منتشر شد و سال به سال برشهرت آن نیز افزوده می‌شد

عکس: حامد موسوی و جمعی از عکاسان

آیین چوب زنی محرمی دزفول با قدمتی ۵۰۰ ساله

آیین سنتی چوب‌بازی از آیین‌هایی است که از ۵۰۰ سال پیش قدمت دارد و از ۱۴۰ سال پیش در ایام عزاداری ماه محرم در برخی از محله‌های شهر دزفول در استان خوزستان در دهه نخست ماه محرم اجرا می‌شود.

مراسم سنتی چوب بازی نمادی از صحنه جنگ است که به‌صورت نمایشی همراه با طبل، دهل، صدای شیپور و سرنا در جلو تکایا و در محله‌های عزاداری انجام می‌شود. در این مراسم عده‌ای از مردان به دو گروه تقسیم می‌شوند و با چوب، سپر و شمشیر و زره با یکدیگر به مبارزه نمایشی می‌پردازند. آیین سنتی چوب بازی از آیین‌هایی است که از ۵۰۰ سال پیش قدمت دارد و از ۱۴۰ سال پیش در ایام عزاداری ماه محرم در محله کلانتریان و میاندره و برخی محله‌های قدیمی شهرستان دزفول در دهه نخست ماه محرم اجرا می‌شود.

این آیین سنتی در دهه نخست ماه محرم در برخی مناطق شهر دزفول برگزار می‌شود و تعدادی از عزاداران در حالی که دو تکه چوب در دست دارند با گوش دادن به اشعاری حماسی که روایتگر واقعه کربلا است، چوب‌زنی می‌کنند. در این آئین عزاداری لحظه به میدان آمدن حضرت علی اکبر(ع) در کربلا با خواندن اشعاری حماسی به نمایش گذاشته می شود. صدای به هم زدن تکه‌های چوب در این آئین نیز تداعی کننده صدای شمشیر و نیزه‌ها در جنگ حضرت علی‌اکبر(ع) با دشمن است.

آیین چوب زنی محرم دزفول نیز در فهرست آثار ملی قرار گرفته است.

محمدعلی محمودی نسب ۶۵ ساله و از بزرگان برگزارکننده این آیین در دزفول در گفت و گو با ایسنا، اظهارکرد: چوب زنی از زمان پدر پدر بزرگم (سه نسل پیش) بدون سپر و با پوست حیوانات انجام می‌شد اما بعد از آن تاکنون نیز با چوب، شمشیر و سپر رایج شده است. خود من هم از ۱۴ سالگی چوب بازی را در این آیین شروع کردم.

او ادامه داد: در این آیین از ساعت ۱۹ شب شروع به نواختن دهل و سرنا زدن و نیز علم رقصانی می‌کنند و بعد نیز در دست‌های چهار نفری با چوب و سپر شروع به چوب بازی می‌کنند.

پیشکسوت آیین چوب زنی دزفول با بیان این که این مراسم مورد احترام اقشار مختلف جامعه اعم از کودک و پیر و جوان است، عنوان کرد: این آیین از اولین روز محرم شروع و تا شب عاشورا ادامه داد و خوشبختانه استقبال جوانان نیز از این آیین بی نظیر است. البته در مجموع مردم و جوانان برای برگزاری این آیین خیلی اشتیاق دارند و نذر و نذورات زیادی هم انجام می‌دهند و حاجت هم می گیرند.

او بیان کرد: یکی از همین جوانان که برای مراسم چوب بازی سرنا می‌زند، به مدت پانزده سال انواع هزینه‌ها را برای درمان فرزندآوری انجام می‌داد ولی بی نتیجه بود اما همین جوان در زمان برگزاری این آیین نذر کرد که اگر خدا به او فرزندی عطا کند، در تمام محرم خود را وقف امام حسین می‌کند و او حالا سال هاست که برای این مراسم سُرنا می‌زند و پسرش نیز بزرگ شده است.

آنچه کاملا مشخص و مشهود است، عشق و ارادت مردم دزفول همانند مردم جای جای ایران به امام حسین (ع) است؛ اراداتی بسیار ارزشمند و توام با معرفت که منجر به این شده که آیین چوب زنی دزفول با قدمتی ۵۰۰ ساله همچنان در شهرهای مختلف دزفول هر ساله در دهه اول ماه محرم با همان شور و اشتیاق سابق برگزار شود و جایگاه خاصی در میان مردم این شهر داشته باشد.

منبع :ایسنا

یوم العباس میراث ماندگار مردم عرب خوزستان

یوم العباس ماندگار عاشورایی مردم خوزستان به خصوص مردم عرب خوزستان به شما می رود

مراسم «یوم العباس» هر ساله طبق سنت دیرینه مردم خوزستان همزمان با روز هفتم ماه محرم و با مشارکت گسترده عزاداران سید و سالارشهیدان حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و به یاد حماسه‌آفرینی علمدار کربلا، قمر بنی‌هاشم حضرت ابوالفضل العباس (ع) در خوزستان برگزار می‌شود.

تصاویر از مراسم یوم العباس در اهواز

علی معرف/ایرنا

نصب بیرق شب اول محرم و سال‌روز ثبت میراث‌جهانی شوشتر گواهینامه ثبت رویداد گرفتند

سرپرست اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شوشتر از ثبت دو رویداد این شهرستان در تقویم رویداد‌های گردشگری کشور خبر داد.

به‌گزارش روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان، داود نجارآسیابانی گفت: اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شوشتر از تابستان گذشته نسبت به ثبت هفت رویداد اقدام کرده است که در حال حاضر تعداد دو پرونده از آن‌ها توانست سیر کامل اداری را طی و در تقویم رویدادهای گردشگری کشور جمهوری اسلامی ایران در سطح «استانی» به ثبت برسند.

سرپرست اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شوشتر عنوان کرد: قطعاً خواست خداوند متعال است که از میان همه پرونده‌های تهیه‌شده، درست در ایام برگزاری جشن سالروز ثبت میراث‌جهانی سازه‌های آبی و پیرو آن نصب بیرق شب اول محرم، این رخدادها در تقویم رویدادهای گردشگری کشور ثبت و گواهینامه ثبت رویداد دریافت کنند.

او تصریح کرد: ثبت رویداد به اقدامات گردشگری‌ای تعلق می‌گیرد که در سال‌های متوالی و باحضور مردم و گردشگران آن حوزه انجام گرفته است.

نجار افزود: این دو رویداد را می‌توان در حوزه‌های گردشگری فرهنگی و گردشگری مذهبی طبقه‌بندی و از یکدیگر تفکیک کرد که البته حضور خودجوش جامعه مردمی و نقش‌آفرینی آنان به‌عنوان ذینعان اصلی، خود یکی از اصلی‌ترین نقاط مشترک رویدادها می‌تواند باشد.

او اظهار کرد: همه اتفاقاتی که در سالیان متوالی و باحضور گسترده مردم انجام می‌گرفته، به‌عنوان یک رویکرد گردشگرپذیر، قابلیت ثبت در تقویم رویدادهای گردشگری را دارند و همه افراد جامعه نیز می‌توانند از راه درگاه الکترونیک https://events.mcth.ir رخداد‌های واجد ارزش شهر خود را وارد کنند که البته فرآیندهای وارده باید از توسط ادارات میراث‌فرهنگی بررسی و تایید نهایی شوند.

سرپرست اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شوشتر افزود: قطعاً با تکرار و‌ حفظ متوالی بودن رویدادهای ثبت‌شده، می‌توان گام بعدی چنین ثبت‌هایی را در سطح کشوری نیز برداشت.

او در پایان گواهینامه‌های دریافت‌شده را سند زرین فعالیت‌های فرهنگی، تاریخی و‌ مذهبی شهروندان دیار تاریخی شوشتر دانست و گفت: این‌گونه گواهی‌ها نشان از فرهنگ غنی و همبستگی اقشار مختلف این شهرستان فارغ از هرگونه قومیت و زبان دارد که توانسته در طول سالیان متمادی یک اقدام را به‌گونه‌ای به صورت سنتی برای خود حفظ کنند که امروزه موضوعی برای جذب گردشگر باشد.

منطقه گاومیش آباد در اهواز

مجتبی گهستونی:

يكي از جاذبه هايي كه هر گردشگري وقتي به خوزستان سفر مي كند و دلش مي خواهد مشاهده كند، «لب كارون» و «شب هاي لب شط» است. در كنار همين لب كارون هم جاذبه هاي ديگري وجود دارد كه به جذابيت سفر اضافه مي كند. البته كه جنوبي ها به رودخانه، «شط» مي گويند. گردشگري كه عينك ريبون زده كنار «پل سفيد» عكسي به يادگار مي گيرد، گروهي هم در بلم هاي درون شط عكس دسته جمعي خود را به يادگار مي گيرند تا در آلبوم خوش بنشيند. البته گروهي از گله داران هم وقتي كه گرم شان مي شود و مي خواهند تني به آب بزنند در كنار گله «گاوميش» خود آب تني مي كنند.گردشگران هم كه سوار بلم مي شوند، اگر شيب رودخانه را به سمت جنوب پايين بروند در رودخانه كارون بين دو محله «گلستان» و «آخرآسفالت» حيواناتي شبيه «بوفالو» مي بينند كه اسم آنها گاوميش است. حيواناتي كه متعلق ‬به ‬دسته ‬پستانداران، ‬زير ‬دسته ‬سم داران، ‬راسته ‬سم شكافتگان، ‬زير ‬راسته ‬نشخواركنندگان هستند و از پنج هزار سال پيش اهلي شده اند. شواهد ‬و ‬مداركي ‬وجود ‬دارد ‬كه ‬اين ‬نژاد ‬در ‬استان ‬لرستان ‬ايران ‬درقرن ‬نهم ‬قبل ‬از ‬ميلاد ‬پرورش ‬مي ‬يافت، ‬به ‬طوري ‬كه ‬نقش ‬۶ ‬سر ‬گاوميش ‬بر ‬روي ‬عصاي ‬برنزي ‬متعلق ‬به ‬اين ‬دوران ‬كنده ‬كاري ‬شده ‬است. ‬

گاومیش‌آباد نامش را از کسب و کار قدیمی مردم این محله دارد، پرورش گاومیش و گاومیش‌داری . بیشتر مردم این محله بزرگ، در خانه‌های خود آغل‌هایی دارند و به کار دامداری مشغول هستند. گاومیش‌آباد در حاشیه ساحل شرقی رودخانه کارون در جنوب اهواز بین پل پنجم و پل ششم و روبه‌ روی منطقه گلستان اهواز واقع است. مجاورت با آب لازمه گاومیش‌داری است و اهالی هر روز گاومیش‌هایشان را برای آب‌تنی به رودخانه کارون می‌برند. گاومیش‌آباد محله‌ای حاشیه‌ای در دل شهر اهواز است. این محله تا چند سال پیش بخشی از منطقه ۸ شهرداری اهواز بود اما با جدا شدن منطقه کوت عبدالله از اهواز و ایجاد شهرستان کارون، اکنون در این شهرستان جدید واقع است

عکس: امین نظری/ایسنا

حیات وحش منطقه «چمیم»

«چمیم» یکی از روستاهای حمیدیه استان خوزستان است که در آن جا می توان شن های کویر، آب های رودخانه و درختان جنگل را در کنار هم مشاهده کرد.حیات وحش متفاوت این منطقه بسیار دیدنی و خاص و یکی از زیستگاه های گونه ارزشمند افعی شاخدار است. این جانور باشکوه که در معرض انقراض قرار گرفته بیشتر در شنزارهای خوزستان دیده می‌شود.

منطقه تفریحی و گردشگری علی کله دزفول

علی کله، یک منطقه تفریحی و گردشگری در امتداد رودخانه دز در دزفول است و سد تنظیمی دزفول هم در این منطقه روی رودخانه ساخته شده است. این منطقه در همه سال پذیرای گردشگران از همه جای خوزستان است اما در فصل گرم، بیشتر محلی برای تفریح و شنای جوانان و خانواده‌ها است تا از گرمای هوا تنی به آب خنک دز بزنند.

بسیاری از کودکان دزفول هم شنا را در حاشیه همین منطقه یاد می‌گیرند هر چند مسئولان امدادی همواره نسبت به خطر غرق‌شدگی با توجه به سرعت زیاد آب و عمق رودخانه هشدار می‌دهند.

عکس :امین نظری /ایسنا

دشت سوسن

دشت سوسن یکی از جاذبه‌های طبیعی استان خوزستان است که در ۳۵ کیلومتری شمال غربی شهرستان ایذه قرار دارد.

این دشت یکی از گذرگاه‌های رودخانه خروشان کارون است و توسط این رود به دو بخش شرقی و غربی تقسیم می‌شود. در واقع عبور رود کارون از میان دشت سوسن، موجب پیدایش اراضی حاصلخیز در این ناحیه شده است.

جریان رودخانه کارون ، ارتفاعات سرسبز و جاذبه‌های تاریخی ، دشت سوسن را به نگین انگشتری خوزستان تبدیل کرده است.

دشت تماشایی و سحرانگیز سوسن ، در فاصله ۳۷ کیلومتری شهر ایذه از زیباترین مناطق طبیعی استان خوزستان است

جریان رود کارون ، وجود چشمه‌های آب، تپه‌ها و ارتفاعات سرسبز، گونه‌های مختلف گیاهی از جمله درختان انار، بلوط، انجیر، بابونه، گل‌های نرگس و شقایق ، جاذبه‌های تاریخی و روستا‌های تماشایی دشت ، سوسن را به نگین انگشتری خوزستان تبدیل کرده است.

در سوسن، رود خروشان کارون با عبور خود سرسبزی ، پرآبی و حاصلخیزی را به این دشت هدیه بخشیده و آن را به دو بخش سوسن غربی و سوسن شرقی تقسیم کرده است که هر یک از آن‌ها زیبایی و طبیعت بکر خود را دارد.

در این دشت روستا‌های پلکانی و با معماری سنتی وجود دارد که برای رسیدن به آن‌ها باید از رود با قایق عبور کنید .

مردمان روستا‌های دشت سوسن بختیاری‌های مهربان و خون‌گرمی هستند که به دام‌پروری و کشاورزی مشغول هستند و محصولاتی، چون برنج کشت می‌کنند.

موزه جنگ خرمشهر

مرکز فرهنگی دفاع‌ مقدس (موزه جنگ) خرمشهر، ساختمان سابق شرکت نفت خرمشهر می‌باشد که در خیابان امام‌خمینی (ره) (لب‌شط سابق) و در کنار پل شهید جهان‌آرا (پل فلزی) قرار دارد.

این ساختمان در اواخر مهر ۱۳۵۹ به اشغال دشمن درآمد که پس از آزادسازی خرمشهر به محلی برای برپایی موزه جنگ تبدیل شد.

ساختمان این موزه در سال ۱۳۰۹ ساخته شد و تا پایان جنگ به عنوان بخش اداری شرکت نفت به کار می‌رفته است.

در دوران هشت سال جنگ تحمیلی این ساختمان به عنوان محل دیدبانی نیروهای عراقی مورد استفاده قرار گرفت. با بازسازی گوشه‌ای از ساختمان اداری شرکت نفت، در سال ۷۵ این مکان به عنوان مرکز فرهنگی دفاع مقدس افتتاح شد.

این موزه دارای چهار سالن مقاومت، اشغال، آزادسازی و بازسازی خرمشهر و همچنین آثار به جامانده از سرداران شهید حماسه مقاومت خرمشهر و نیز ادوات نظامی آن دوران است.

عکس :امین نظری/ایسنا

m.i.s از کجا آمد؟

يادداشتي در مورد نامگذاري مسجد سليمان

علامت اختصاري MIS نشانه مشهوري است كه براي ناميدن شهر مسجد سليمان ـ قديمي‎ترين اقليم نفتي ايران- مورد استفاده قرار مي گرفته و تا به امروز هم كما بيش استفاده مي شود.

در نخستين سال هاي كشف نفت، نام مسجدسليمان، در مكاتبات و نامه ‎نگاري‎ هاي اداري، به صورت مخفف و به اين شكل استفاده مي‎شد. كما اينكه در مكاتبات شركت نفت، حتي واژ‎گاني كوتاه‎تر از اين هم معمولاً مخفف‎سازي مي‎شد كه از جمله آنها مي‎توان به عبارت استفاده از حروف اختصاري AZ براي ناميدن شهر اهواز اشاره كرد.
اما عبارت Masjed Suliman چگونه بهMIS تبديل شده و حرف I در بين دو حرف M (حرف اول مسجد) و S (حرف اول سليمان) به چه منظور به كار رفته است؟
واقعيت اين است كه حرف I در اينجا نقش آوانگاري و حرف وصل كننده را دارد. به عبارتي متصل كننده دو بخش اسم مسجدسليمان است و نه چيز ديگر.

اگر چه شباهت اين عبارت با حروف اختصاري عبارت ديگري به نام "سيستم اطلاعات مديريت"(Management Information System) اين شبهه را به وجود آورده بود كه منظور از عبارت اختصاري MIS، اشاره به اين اصطلاح مديريتي بوده است. در واقع از آنجا كه فعاليت هاي صنعت نفت در آن سال ها در مسجد سليمان متمركز بود، براي ناميدن آن از اين عبارت تخصصي و كاربردي در علم مديريت استفاده شد. حال آن كه چنين تصوري صحيح نيست.

اين تصور تا بدانجا پيش رفت كه در برخي كتاب هاي منتشر شده در مورد نفت و مسجدسليمان نيز بازتاب يافت و پر واضح است كه اين اشتباه، صرفا از تشابه اين دو ناشي شده و در صورت تحقيق بيشتر، قابل پيشگيري بود !
جهت مستند بودن و ارائه مدرك براي عدم هم معنا بودن دو واژه MIS به معناي سيستم اطلاعات مديريت و ديگري مخفف نام مسجدسليمان، به سه سند معتبر و دقيق زير اشاره مي شود :
سند اول: پلاك نصب شده بر شير دهانه چاه F7 كه مدت ها در محل ورودي ساختمان مركزي شركت نفت انگليس (بريتانيك‎ هاوس) در لندن به نمايش عموم گذاشته شده و تصوير آن در صفحه 93 كتاب "رئيس نفت" تأليف علي يعقوبي‎نژاد به چاپ رسيده است. با دقت در اين پلاك در سطح اول آن مشاهده مي‎كنيم كه نام Masjad – I – Sulaiman حك شده است.
به عبارتي اين سند تاييد مي كند كه حرف I حرف اتصال بين دو واژه «مسجد» و «سليمان» است و مخفف‎سازيMIS نيز از اين عبارت گرفته شده است.
سند دوم: نقشه مربوط به خاورميانه در سال 1901 ميلادي است كه در كتاب تاريخ جهاني نفت (جلد اول) نوشته دانيل يرگين ترجمه غلامحسين صالح‎يار (صفحه 267) چاپ گرديده است. در اين نقشه كه به زبان انگليسي نشانه‎گذاري شده است نيز مشاهده مي‎كنيم كه مسجدسليمان با عنوان Masjad – I – Sulaiman قيد گرديده و در اين سند از واژه سيستم اطلاعات مديريت و مشابه آن خبري نيست.
سند سوم: سند سوم قابل ارائه، برگه ‎هاي حقوقي مربوط به ژوئن 1950 ميلادي است كه شركت نفت ايران و انگليس براي كاركنان صادر مي‎نموده و نمونه مذكور را در كتاب "مسجدسليمان نيم قرن چپاول" (صفحه 214) مي‎توانيم ببينيم. در بالاي اين برگ حقوقي نيز عنوان Masjad – I – Sulaiman ذكر گرديده و مشخص مي‎نمايد كه كاربرد حرف I چه بوده است.
البته ذكر اين نكته بي مناسبت نيست كه استعمال حرف I در بين اسامي دو بخشي مختص نام مسجدسليمان نبوده و حتي در جاهاي ديگر نيز به كار رفته است. كما اينكه در همان نقشه پيش گفته از كتاب تاريخ جهاني نفت نيز مي‎بينيم كه واژه «ميدان نفتون» به شكل Maidan – I – Nafton آمده است.
با استناد به اين اسناد و مدارك مطمئناً جاي شك و شبهه‎ اي در خصوص معناي واژه‎ مورد بحث باقي نمي‎ماند كه MIS مخفف نام مسجدسليمان است و هر كاربرد ديگري براي آن در خصوص مسجدسليمان نمي‎تواند صحيح باشد.

منابع

علي يعقوبي نژاد، رئيس نفت/ انتشارات يادواره كتاب/ صفحه ۹۳
دانيل يرگين: تاريخ جهاني نفت/جلد يك /ترجمه غلامحسين صالحيار/ انتشارات اطلاعات/ صفحه ۲۶۷
فرشيد خداداديان/ مسجد سليمان، نيم قرن چپاول/ انتشارات آرويج/ ص ۲۱۴

یادگاری‌های جنگ بر تن خرمشهر

چهل و دو سال از آزادسازی خرمشهر در عملیات بزرگ بیت‌المقدس می‌گذرد. یادگاری‌های جنگ بر در و دیوارهای شهر شاهدی زنده از رشادت ها و مقاومت مردم ایران است.

عکاس:فرید حمودی/فارس

باغ موزه دفاع مقدس دزفول

به گواه آمار، دزفول تنها شهر اشغال نشده‌ای است که مورد شدیدترین حملات موشکی و بمباران هوایی و زمینی قرار گرفت اما هرگز تسلیم نشد؛ رژیم بعث عراق در مدت هشت سال جنگ، ۱۷۶ موشک غول پیکر «فراگ هفت و اسکاد» به شهر دزفول شلیک کرد.

به پاس این پایداری در هفتمین سال جنگ تحمیلی به پیشنهاد دولت وقت، دزفول به عنوان شهر نمونه مقاومت کشور معرفی و در چهارم خرداد ۱۳۶۶ لوح زرینی به مردم دزفول اعطا شد؛ همچنین چهارم خرداد به نام روز مقاومت و پایداری مردم دزفول در تقویم جمهوری اسلامی نامگذاری شد.

باغ موزه دفاع مقدس دزفول در مساحت ۱۶ هزار و ۴۲۰ متر ساخته شده و دارای موزه مسقف است که ۱۵۰ هزار سند مکتوب، ۲۳۰ هزار قطعه عکس، ۵۰ هزار دقیقه صوت و ۱۹ هزار حلقه فیلم از دوران دفاع مقدس در آن نگهداری می‌شود.

این باغ موزه همچنین دارای بخش‌هایی همچون کتابخانه تخصصی جنگ، واحد اسناد، گروه روایتگری دزفول و یادمان هشت شهید گمنام و برخی تجهیزات نظامیِ به غنیمت گرفته شده از دشمن بعثی از جمله انواع تانک، نفربر، توپ و ضدهوایی در این باغ موزه نگهداری می‌شود.

چهارم خرداد در تقویم کشورمان به نام روز دزفول و روز مقاومت و پایداری نامیده شده است

عکس:امین نظری/ایسنا است

چرا شوشتر شهر ‌سازه‌های‌ آبی‌ ـ تاریخی جهان، گردشگری آبی ندارد؟

این سوال وجود دارد که چرا شوشتر با برخورداری از سازه‌های آبی ثبت جهانی در یونسکو گردشگری آبی ندارد؟

سازه‌های آبی ـ تاریخی شوشتر مجموعه‌ای به هم پیوسته از ۱۳ اثر تاریخی شامل پل‌ها، بندها، آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌های دست‌کند و تونل‌های عظیم هدایت آب است. این ۱۳ اثر به‌صورت سیستم واحد هیدرولیکی و در ارتباط با یکدیگر کار می‌کنند و در دوران هخامنشیان تا ساسانیان برای بهره‌گیری بیشتر از آب ساخته شده‌اند.

به گزارش ایسنا، در سفرنامه مادام ژان دیولافوآ، باستان‌شناس فرانسوی، از این محوطه به‌عنوان بزرگ‌ترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی یاد شده ‌است. این ۱۳ اثر تاریخی به فاصله کمی از یکدیگر در محدوده شهر شوشتر واقع شده‌اند که با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵، با عنوان سیستم آبی ـ تاریخی شوشتر به صورت یک جا به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسیده‌اند. در برخی وبسایت‌های غیرایرانی از تصویر سازهای آبی شوشتر برای معرفی ایران استفاده شده‌ است.

با این همه، به گفته یک دوستدار میراث‌ فرهنگی، با وجود ۲ رودخانه گَرگَر و شُطِیط که شاخه اصلی رودخانه کارون در شوشتر هستند این شهرستان فاقد گردشگری آبی است و از این ظرفیت برای توسعه گردشگری استفاده نمی‌شود.

ابوالفضل مهدی‌پور در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان این‌که گردشگری آبی یکی از ظرفیت‌های بسیار مهم شوشتر است تاکید کرد: توسعه این نوع گردشگری باید جزو اولویت‌های اداره میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی این شهرستان قرار بگیرد.

او با اشاره به این‌که رودخانه کارون از این شهرستان می‌گذرد و در برخی مناطق دو شاخه می‌شود گفت: شهرستان شوشتر ظرفیت کسب جایگاه ویژه‌ای را در زمینه گردشگری آبی دارد.

مهدی‌پور عنوان کرد: انتظار می‌رود مسئولان ذی‌ربط همکاری لازم را در این خصوص داشته باشند تا بتوان صنعت گردشگری آبی را هر چه زودتر در این شهرستان رونق داد.

بازار قدیمی دزفول

بازار «کهنه» دزفول یا بازار «قدیم» در مرکز این شهر و در کنار محله قلعه قرار دارد. در این بازار چهار راسته موازی که هر یک از آنها شامل یک صنف خاصی است در حال فعالیت هستند. این صنوف شامل: بزازان، آهنگران، خرده فروشان و بازار خراطان است. این بازار که از دیدنی‌ترین بازارهای خوزستان است، به شکل میدانی بزرگ در مرکز شهر و در مجاورت محله قلعه قرار دارد و از راسته‌ها و دالان‌های متعددی تشکیل شده است که هر کدام به بخشی از مناطق اطراف راه می‌یابند. نقشه این مرکز تجاری باستانی به گونه‌ای طراحی شده ‌است که اهالی مناطق اطراف می‌توانند با پای پیاده از کوچه‌های مجاور وارد آن شوند

بازار در مرتفع‌ترین شیب شهر بنا شده‌است و امتداد گذرهای محلات به بازار ختم می‌شود. مراکز محلات و گذرهای اصلی بازار شهر بر اساس توپوگرافی زمین شکل گرفته‌اند و حرکت پیاده از طریق گذرها همگی به بازار ختم می‌شود.

نکته جالب توجه بازار کهنه دزفول، زنده نگه داشتن صنایع دستی و قدیمی است و با قدم زدن در راهروهای پیچ در پیچ آن می‌توانید بازار آهنگران، بزازان، خرده فروشان و خراطان را تماشا کنید.

بازار کهنه از جاذبه‌های دزفول، در گذشته مهم‌ترین مرکز خدماتی دزفول بوده است و همه معاملات در آن انجام می‌گرفته‌ است.

این بازار که از دیدنی‌ترین بازارهای خوزستان است، به شکل میدانی بزرگ در مرکز شهر و در مجاورت محله قلعه قرار دارد و از راسته‌ها و دالان‌های متعددی تشکیل شده است که هر کدام به بخشی از مناطق اطراف راه می‌یابند.

. انواع صنایع دستی از قبیل خراطی (شامل ساخت شمعدانی و قلیان و…) کپو و کرتله بافی، گلیم بافی، سجاده بافی، ورشو سازی، طلاسازی و نمدمالی در بازار قدیم دزفول دیده می‌شود.

در کارگاه‌های ورشوسازی بازار کهنه دزفول ابزار چای‌خوری و سینی و آتشدان ساخته می‌شود. نمدمالی، خراطی، کپوبافی و گیوه‌دوزی نیز از دیگر سازه‌های این شهر به شمار می‌آیند.

یکی دیگر از سازه‌های دستی این شهر کارهای دستی بر روی فلزها می‌باشد که از آن میان می‌توان ورشوسازی، قلم‌زنی روی زر و سیم و زرگری را نام برد.

بازار قدیم در مرکز شهر دزفول قرار دارد و در حال حاضر نیز به عنوان یکی از مراکز اصلی تجارت شهر فعال است. وجود شغل‌ها و راسته‌های قدیمی با شکل خاص معماری مغازه‌ها و فروش برخی صنایع دستی معروف دزفول در این بازار موجب استقبال ویژه گردشگران شده است

.

میراث علمی و مذهبی خاندان شرف‌الدین شوشتر در یک نگاه

به گزارش ایکنا از خوزستان، مسجد و کتابخانه شرف‌الدین شوشتر، یکی از میراث‌های تاریخی ارزشمند این شهر است که پیشینه آن به بیش از ۴۰۰ سال می‌رسد. این مسجد و کتابخانه متعلق به خاندان شرف‌الدین است و امروزه زیرنظر محمدعلی شرف‌الدین، معلم و پژوهشگر تاریخ به مردم خدمات دینی و علمی ارائه می‌دهد.

عزیز شرف‌الدین، یکی از افراد این خاندان در گفت‌وگو با ایکنا از خوزستان گفت: محمدعلی شرف‌الدین، فرزند آیت‌الله شیخ محمدمهدی شرف‌الدین، یکی از علما و روحانیون برجسته و بنام شوشتر است. تمامی اجداد ایشان از علمای فاضل و دانشمند شوشتر هستند. جد اعلی خاندان شرف‌الدین، سهل بن عبدالله شوشتری است. ایشان در کنار پدرشان، آیت‌الله شرف‌الدین که صاحب چندین کتاب بوده، پرورش یافته و در زمینه تاریخ شوشتر، علما و دانشمندان شوشتر و تاریخ برخی شهرهای استان ـ که در کتابی به نام «تذکره شوشتر» توسط پدرشان مکتوب شده ـ اطلاعات جامعی کسب کرده و بعد از دریافت دیپلم، در رشته زبان و ادبیات فارسی تحصیلات خود را ادامه داد و به استخدام آموزش و پرورش شوشتر درآمد و در دبیرستان‌های فردوسی، کاوه و شهید رجایی به تدریس مشغول شد.

ایشان همانند پدرش شوق و علاقه زیادی به اماکن تاریخی، باستانی پیدا کرد، به‌طوری که اغلب اوقات فراغت، در جهت تحقیق و مطالعه و کاوش در مناطق باستانی شوشتر می‌گذراند. همین امر سبب شد به مدت محدود(یک سال) مسئولیت میراث فرهنگی شوشتر به ایشان واگذار شود. با توجه به اینکه هیچ‌گونه وسیله نقلیه‌ای از طرف اداره در اختیار ایشان قرار نگرفته بود، نامبرده با هزینه شخصی به مناطق دورافتاده و اماکن تاریخی و باستانی می‎‌رفت و ضمن سرکشی، تحقیقاتی در این زمینه انجام می‌دادند. شایان ذکر است که در مدت مسئولیت ایشان، حتی یک ریال تحت عنوان حقوق دریافت نکردند. بعد از فوت پدر بزرگوارشان، امامت مسجد شرف‌الدین را به عهده گرفت و سه وقت صبح و ظهر و عصر و مغرب و عشا اقامه نماز می‌کرد. البته در تمام دو ماه محرم و صفر و همچنین ماه مبارک رمضان، مردم از منبرهای ایشان استفاده می‌کنند که هنوز هم ادامه دارد. ایشان به‌دلیل اعتبار بالایی که نزد مردم شوشتر دارند، بیشتر اوقات به حل و فصل مشکلات مردم می‌پردازند. در حال حاضر ایشان بیشتر اوقات خود را در مسجد و کتابخانه خاندان شرف‌الدین سپری می‌کنند.

خدمات این خاندان به مردم از زمان ابن بطوطه، جهان‌گرد مراکشی که از حدود ۸۰۰ سال پیش میهمان امام شرف‌الدین، یکی از اجداد این خاندان بود، تاکنون ادامه دارد. وسعت این خدمات نه تنها به شوشتر، بلکه به استان و خارج استان نیز گسترش پیدا کرده بود. همسر ایشان(فرزند شیخ محسن شرف‌الدین) نیز در این مسجد و منزل پذیرای عده زیادی از بانوان محله، همسایه و مناطق مختلف شوشتر در زمینه آموزش قرآن و ادعیه است.

کتابخانه شرف‌الدین

کتابخانه شرف‌الدین، در یکی از بخش‌های منزل شخصی آقای شرف‌الدین قرار دارد. یک اتاق سالن مانند با قفسه‌های آهنی که بیش از ۱۰ هزار جلد کتاب را در خود جای داده است. این کتابخانه در سال‌های قبل محل تحقیق و مطالعه بسیاری از علما، دانشمندان و مردم شوشتر بود ولی اکنون به‌دلیل سرقت برخی کتب نفیس این کتابخانه، تنها افراد خاص و مطمئن اجازه استفاده از کتابخانه را دارند. تقریبا ۹۰ درصد کتاب‌ها توسط افراد این خاندان تهیه شده و معدودی توسط اداره ارشاد اسلامی و افراد دیگر به کتابخانه اهدا شده است.

بسیاری از کتب این کتابخانه خطی و همانندی در جای دیگر ندارند. دانشگاه شوشتر و بسیاری از دانشگاه‌های استان و حتی دانشگاه‌های خارج از استان با فرستادن دانشجویان و هیئت‌های علمی و استادان دانشگاه جهت تحقیق و مطالعه خود و تکمیل پروژه‌های علمی از این کتابخانه بهره‌مند می‌شوند. قدیمی‌ترین اسناد و کتب خطی این کتابخانه مربوط به دوران قبل از صفویه است.

مسجد شرف الدین

تاریخ بنای مسجد شرف‌الدین شوشتر سال ۱۰۰۰ هجری قمری و به سبک قدیمی رومی ساخته شده است. این مسجد دارای سه محراب برای فصول مختلف سال تابستان، پاییز و زمستان است. مقبره خاندان شرف‌الدین یکی از جایگاه‌های این مسجد است. چاه عمیق دریایی دارد که الان پر از آب است. شوادون تاریخی دارد که دارای کوره‌هایی است که مربوط به زمان ساسانیان است. این کوره‌‍‌ها سراسر نقاط شوشتر را به همدیگر وصل می‌کرد.

این بنا در سال ۱۳۹۸ از سوی میراث فرهنگی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است و نماز جماعت در سه وقت در این مسجد برقرار است و تمام مراسم شهادت‌ها، ولادت‌ها و اعیاد در این مسجد برگزار می‌شود.

خاندان شرف‌الدین ریشه عمیقی در تاریخ شوشتر دارند؛ ابن بطوطه در قرن هشتم در سفرنامه خود اشاره می‌کند که میهمان مدرسه امام موسی شرف‌الدین می‌شود و تمجید فراوانی از مکارم اخلاق و فضایل نیای یکی از اجداد ما به نام ملا آخوند جعفر شرف‌الدین می‌کند. وقتی ابن بطوطه مجلس وعظ امام موسی شرف‌الدین را می‌بیند می‌گوید: «مجلس وعظ او را دیدم. مجلس دیگر وعاظ در شام و حجاز در نظرم ناچیز آمد.» ریشه خاندان شرف‌الدین به سهل بن عبدالله شوشتری مذکور در «تذکره الاولیا» شیخ عطار نیشابوری ذکر شده است. شغل اصلی این خاندان، از ابتدا تاکنون آموزش دین، قرآن، نماز و دینداری است که تاکنون در این خانواده همچنان ادامه دارد.