راهنمای محلی خوزستان

پس از یک سال وقفه بازدید میدانی برای شروع مجدد پروژه مسیر گردشگری دسترس پذیر شوشتر، آغاز شد.

به گزارش رسانه تخصصی گردشگری وفرهنگی خوزستان روز یکشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۴ با حضور علی خرازی راهنمای بین المللی گردشگری و عضو شبکه گردشگری دسترس پذیر اروپا ENAT و با همراهی ابوالفضل مهدی پور راهنمای گردشگری شهر شوشتر، بازدید میدانی از جاذبه های گردشگری شهر شهر شوشتر و همچنین شرایط خیابان ها و کوچه های این شهر برای برنامه مسیر گردشگری دسترس پذیر شوشتر انجام شد.

در این بازدید که با برگزاری جلسه همفکری با حضور کارشناسان پایگاه سازه های آبی شوشتر آغاز شد، شرایط سازه های آبی و نقاط مثبت و منفی آن برای ایجاد زیرساخت مناسب دسترس پذیر، مورد بررسی قرار گرفت.

همچنین از شرایط مسیر های پیاده رو در خیابان های شوشتر، خانه مرعشی، خانه مقدم، اقامتگاه سنتی طبیب و خانه تاریخی مستوفیو سایر بخش ها نیز بازدید شد.
علی خرازی درباره این برنامه عنوان کرد: پس از پیشنهاد مدیرکل محترم گردشگری داخلی کشور مبنی بر ایجاد مسیر گردشگری دسترس پذیر به اینجانب در نمایشگاه بین المللی گردشگری کشور در سال ۱۴۰۲، سال گذشته بازدید های میدانی در شوشتر انجام شد که به واسطه های پاره ای از مشکلات اداری اجرای این پروژه با وقفه روبرو شد.
وی افزود: با حضور خانم قریب به عنوان معاون گردشگری استان و برگزاری جلسه با ایشان و نیز با مشورت با جناب دکتر حسین زاده مدیر محترم پایگاه جهانی سازه های آبی تاریخی شوشتر بازدید از مسیر. دوباره آغاز شده و سعی بر این است که به سرعت پیش رویم تا وقفه ایجاد شده جبران شود.
علی خرازی که دبیر انجمن صنفی راهنمایان گردشگری استان خوزستان نیز می باشد در مورد شرایط موجود در شهر شوشتر برای برنامه های دسترس پذیر عنوان کرد: وضعیت پیاده رو ها در خیابان های اصلی در شرایط به نسبت خوبی قرار دارد. البته در مسیر پیاده رو خطاهایی وجود دارد که به راحتی قابل رفع می باشند.
در زمان اجرای پاراتور نابینایان در شهر شوشتر یک سری امکانات و زیرساخت ها مانند ایجاد رمپ در اقامتگاه طبیب، نصب تابلوهای بریل، بروشورهای بریل و ... ایجاد شد که تا حدود زیادی کار را پیش برده است که نیاز به روزرسانی دارند ولی اکنون لازم است زیرساخت‌ها برای تمامی زیرمجموعه های دسترس پذیر (ناشنوایان, معلولین خرکتی، افراد سالمند و ...) تعریف شوند که نقاط مثبت و منفی در محوطه های مورد نظر و در مسیر میان آنها در بازدید امروز شناسایی شد.
علی خرازی با قدردانی از همکاران در شهر شوشتر برای همراهی در این بازدید گفت: به لطف خدا با حضور دوستان خوب ما در شهر شوشتر، می توانیم این پروژه را به خوبی اجرایی کنیم و بر مشکلات غلبه کنیم. لازم است که با ایجاد زیرساخت‌های دسترس پذیر به سمت گردشگری فراگیر پیش رویم تا همه افراد فارغ از هر نوع محدودیت در کنار هم سفر کنند تا بتوانیم به اهداف تحویل پایدار دست یابیم
علی خرازی آموزش را مهمترین موضوع در این فرایند عنوان کرد و افزود: همانند برنامه های پیشین آموزش بخش های خدمات گردشگری و آشناسازی مردم جامعه با موضوع گردشگری دسترس پذیر جزو اصلی ترین اهداف می باشند.
علی خرازی درباره مسیر گردشگری دسترس پذیر در سایر شهرهای استان گفت: برنامه‌هایی در حال پیگیری است که می توان به پروژه موزه باستان شناسی ایذه اشاره کنیم. بازدید های میدانی این موزه انجام شده و مدیریت محترم موزه پیگیر مسایل آن است تا پروژه را آغاز کنیم. همچنین موزه هفت تپه و پایگاه جهانی چغازنبیل که تجربه پارتورهای نابینایان توسط تیم راهنمایان انجمن صنفی راهنمایان گردشگری استان خوزستان را درسال های گذشته داشته که برای این برنامه ها امکاناتی نظیر بروشور اطلاعات چغازنبیل، ماکت آثار موزه و ... مهیا شده بود، پتانسیل بالایی در این زمینه دارد و جلساتی با مدیر محترم پایگاه چغازنبیل نیز برگزار شده است
همچنین برنامه هایی برای موزه شوش، منطقه اروند و یادمان شلمچه آماده شده و صحبت های اولیه نیز انجام شده و بزودی بازدید میدانی آنها نیز صورت می گیرد.
عضو شبکه گردشگری دسترس پذیر اروپا بر رعایت اصول استاندارد تاکید کرد و گفت: علیرغم تدوین شیوه نامه استاندارد سازی گردشگری دسترس پذیر، این شیوه نامه در بسیاری موارد به درستی رعایت نمی شود و خیلی از بخش ها به یک بروشور بریل یا یک رمپ بسنده می کنند که یک ضعف بسیار بزرگ است.

«کول‌فرح»؛ فریاد خاموش تاریخ از دل ایذه

تنگه‌ای تاریخی «کول‌فرح» در ۷ کیلومتری شهر ایذه در روستایی به همین نام قرار دارد. واژه‌ی «کول» به معنای دره و «فرح» به معنای شادی است.

سنگ‌نگاره‌های «کول‌فرح» نقش‌برجسته‌هایی باستانی هستند که بر روی آن‌ها نوشته‌هایی به زبان عیلامی حک شده است.

این مجموعه شامل شش بخش اصلی است که هرکدام به موضوعی خاص می‌پردازد.

با وجود گذر هزاران سال، این آثار ارزشمند هنوز نقش و هویت خود را حفظ کرده‌اند.

در گذشته، مردمانی که تصمیم‌های مهم در پیش داشتند، به این دره می‌آمدند؛ زیرا باور داشتند کول‌فرح برایشان شادی و خوش‌اقبالی به همراه می‌آورد.

به همین دلیل، بسیاری از سنگ‌نگاره‌های مذهبی آن دوران در همین تنگه ایجاد شده‌اند.بر روی این سنگ‌ها، نوشته‌ها و نقوش گوناگونی دیده می‌شود؛ برخی از آن‌ها پیکره‌های انسانی و برخی دیگر نمادهای آیینی هستند.

دلیل اینکه کول‌فرح را پرستشگاه می‌دانند این است که یکی از خدایان عیلامی به نام نارسینا در این محل پرستش می‌شده و در نظر مردم جایگاهی مقدس داشته است.تمامی نقش‌برجسته‌های این منطقه به دوران عیلامیان و ساسانیان بازمی‌گردد و از مهم‌ترین آثار تاریخی استان خوزستان به شمار می‌رود. این مجموعه در ۱۵ دی‌ماه سال ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.با این حال، کول‌فرح امروزه با خطر نابودی روبه‌رو است.

نگهداری‌های غیراصولی در گذشته، رسیدگی دیرهنگام نهادهای میراث فرهنگی، فرسایش طبیعی ناشی از بارندگی‌های فصلی، یادگاری‌نویسی و آسیب‌ رسانی برخی بازدیدکنندگان، و همچنین وجود زمین‌های شخصی در اطراف و داخل محوطه، همگی از عواملی هستند که موجب شده‌اند این پرستشگاه تاریخی با سرعت بیشتری نسبت به گذشته در معرض تخریب و زوال قرار گیرد.

عکس:علی معرف/ایرنا

نشست تخصصی گردشگری حیات‌وحش با محوریت پرنده‌نگری خوزستان

همزمان با هفته گردشگری، نمایشگاه عکس و نشست تخصصی گردشگری حیات‌وحش با محوریت پرنده‌نگری برای راهنمایان و فعالان طبیعت‌گردی در اهواز برگزار شد.

عکس _ ابراهیم جرفی

نخستین جشنواره قهوه در اهواز

نخستین جشنواره قهوه به‌مناسبت نکوداشت هفته گردشگری با همکاری و پشتیبانی مجتمع گردشگری ریتاج در شب ولادت امام حسن عسکری علیه‌السلام در اهواز گشایش یافت.

اجرای تور تخصصی بافت‌گردی در شوشتر

به مناسبت هفته گردشگری تور تخصصی بافت‌گردی شوشتر با هدف معرفی بافت تاریخی، خانه‌های تاریخی، آداب و رسوم، حرفه و مشاغل قدیمی شوشتر با حضور سیاوش خانی و ابوالفضل مهدی پور راهنمایان تور انجمن صنفی راهنمایان تور استان خوزستان و جمعی از علاقه‌مندان از سراسر استان خوزستان اجرا شد.

به گزارش میراث آریا، در این تور علاقه‌مندان علاوه بر بازدید از سرای جهانی افضل، کافه موزه تارمه، کارگاه بافندگی استاد پنبه‌دانه، بخشی از بافت و بازار تاریخی شوشتر، خانه‌های تاریخی طبیب، افضل، سرابی، جامعی، مقدم و مرعشی با برخی از عناصر تشکیل‌دهنده بافت تاریخی و خانه‌های تاریخی، آداب و رسوم، حرفه و مشاغل قدیمی شوشتر و موسیقی شوشتری آشنا شدند.

همچنین با حضور امیر فرهادپور، رییس اداره میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی شوشتر، و مهندس چهارمحالی، پژوهشگر و مرمتگر آثار تاریخی، درباب اهمیت بافت تاریخی شوشتر و دعوت از سرمایه‌گذاران برای سرمایه‌گذاری در بافت قدیمی و حفظ و نگهداری بناهای تاریخی از طریق بخش خصوصی و نیز معرفی بخشی از بافت قدیمی شوشتر توضیحاتی ارایه شد.

در پایان نیز میثم حسین‌زاده، مدیر پایگاه جهانی سازه های آبی ـ تاریخی شوشتر بر نقش پراهمیت فعالان در توسعه گردشگری پایدار و نیز حمایت از فعالان گردشگری تاکید کرد.

این تور با حمایت و پشتیبانی مجموعه پردیس سلمان و خانه تاریخی مقدم و با همکاری آژانس توحید پرواز پاسارگارد و مجموعه‌های تاریخی سرای افضل، کافه موزه تارمه، کارگاه بافندگی استاد پنبه‌دانه و هتل‌های طبیب، افضل، جامعی، سرابی، کافه‌گالری مقدم، خانه تاریخی مرعشی (پایگاه جهانی سازه‌های آبی ـ تاریخی شوشتر) و اداره میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی شوشتر برگزار شد.

عکس:زیحانه سید عطار

ایده‌ای برای بهبود گردشگری و رونق اقتصادی شوشتر

برگزاری جشنواره‌ها به‌ عنوان یکی از راهکارهای اساسی برای معرفی هر منطقه به حساب می‌آید و دائمی کردن این نمایشگاه‌ها و جشنواره‌ها نقش مهمی در توسعه گردشگری و رونق اقتصادی در هر منطقه دارد.

ابوالفضل مهدی‌پور، فعال میراث‌ فرهنگی و راهنمای گردشگری، در یادداشتی نوشت: کهن‌شهر باستانی شوشتر با داشتن قدمت تاریخی فراوان تنوع فرهنگی، آداب ‌و رسوم، موسیقی، غذاهای سنتی شیوه زندگی، آثار باستانی مختلف و ده‌ها ظرفیت دیگر به‌عنوان یکی ظرفیت‌های ویژه استان خوزستان در حوزه گردشگری و فرهنگی به شمار می‌رود که هر کدام می‌تواند زمینه‌ساز جذب گردشگران مختلفی در تمام فصول سال به استان خوزستان و شوشتر باشد و باید این ظرفیت‌ها را به مردم کشورمان یا سایر کشورها معرفی کنیم.

جدا از وجود آثار تاریخی فرهنگی و طبیعی می‌توان با برگزاری جشنواره مختلف در طول سال به نوعی باعث رشد گردشگری و رونق اقتصادی شد.

هر چند در سال‌های اخیر با ورود بخش خصوصی جشنوارهای در زمینه فرهنگی و تاریخی مانند جشنواره پلو پزون، غم‌به‌در، دو عیدون، بادباک و بادگیرهای سنتی، جشنواره نقالی، جشنواره زیبایی اسب اصیل عرب و جشنواره غذاهای محلی برگزار شد ولی اگر به‌ صورت دایمی و مداوم برگزار شوند پس از چند سال این ‌گونه جشنواره‌ها و نمایشگاه‌ها به برندی برای استان و شوشتر تبدیل خواهند شد و خود عامل جذب توریسم به استان و شوشتر می‌شوند.

در شوشتر با توجه با تنوع فرهنگی و هنری و گردشگری می‌توان انواع جشنواره‌های گردشگری و فرهنگی را برگزار کرد که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱.جشنواره برداشت کشاورزی و روستاگردی

شوشتر روستاهای بسیاری در حوزه گردشگری دارد که می‌توان به عنوان نمونه به روستای تک تکاب، کوه زر و گراب اشاره کرد رقص محلی، موسیقی محلی، بازی‌های بومی و محلی، معرفی صنایع دستی، غذاهای محلی، قصه‌های کهن از ظرفیت‌های بالقوه‌ای در حوزه گردشگری روستایی است که می‌توان برای گردشگران و علاقه‌مندان جذاب باشد.

کُنار و باقله (باقلا) از محصولات کشاورزی شوشتر هستند که می‌توان به عنوان گردشگری کشاورزی در اوایل فصل بهار که همزمان با تعطیلات عید نوروز و ورود گردشگران و مسافران نوروزی برای معرفی بهتر این محصولات بومی این جشنواره را برگزار کرد. هدف از برگزاری چنین جشنواره‌هایی را معرفی روستا و محصولات روستایی عنوان کرد. برگزاری این جشنواره باعث می‌شود محصولات و سوغات این روستا نیز معرفی شوند رونق گردشگری کشاورزی باعث می‌شود هم مردم روستا از لحاظ اقتصادی توانمند شوند و هم جاذبه‌های گردشگری روستا شناخته شوند.

۲.جشنواره شیرینی‌جات سنتی و غذاهای سنتی

شوشتر یکی از شهرهای دارای شناسنامه در زمینه غذاهای سنتی و محلی است و تاکنون سبک‌های مختلفی را در زمینه این نوع غذاها ارایه کرده و چندین غذا در فهرست میراث نامملوس کشور به ثبت رسیده است. جشنواره شیرینی‌جات سنتی و غذاهای سنتی موجب احیای فرهنگ طبخ غذاهای بومی و اصیل در بین مردم و خانواده‌ها، ترویج سفره‌های ایرانی سنتی و غذاهای بومی محلی، افزایش آگاهی مردم در زمینه پخت غذاهای سالم و ایجاد رقابت بین خانواده‌ها و تشویق به نشاط می‌شود.

۳.جشنواره آیین‌ها سنت‌ها و بازی‌های سنتی

بازی‌ها و ورزش‌های سنتی و محلی بخشی از میراث فرهنگی غیر مادی بشریت هستند و شوشتر به عنوان یکی از شهرهایی که دارای آیین‌های و بازی‌های سنتی استو بنابراین شایسته است که به عنوان فرهنگ مردم حفظ و احیا شوند. آیین‌های سنتی میراث نسل‌های گذشته است که باعث معرفی فرهنگ بومی و محلی هر منطقه و ایجاد شور و نشاط در مردم می‌شود و می‌تواند به بقای این خرده‌فرهنگ‌ها کمک کند.

۴.جشنواره گردشگری آبی

وجود رودخانه کارون و شاخه‌های جدا شده از آن ـ شطیط و گرگر ـ ظرفیتی خدادای است که می‌توان در فصول گرم که استان خوزستان گردشگرپذیر نیست با توسعه زیرساخت سواحل و آموزش‌های تفریحات آبی آنها استفاده و به عنوان یک برند در ظرفیت گردشگری آبی کشور به آن اشاره کرد به طوری که در تمام فصول سال از آن بهره گرفت.

۵. جشنواره موسیقی

موسیقی شوشتری یکی از موسیقی‌های نواحی ایران است که خاستگاه آن شهر شوشتر است. موسیقی شوشتری شامل موسیقی مقامی (مقامات آوازی و رنگ‌ها و ترانه‌ها)، موسیقی شادی (آیین‌های عروسی و مولودی خوانی و...)، موسیقی اندوه (تعزیه، سوگ، مویه‌گری)، موسیقی مذهبی (نوحه‌ها و مراثی و...)، موسیقی کار و موسیقی درمانی است. نغمه‌ها (گوشه‌ها یا مقوم‌ها) در موسیقی شوشتری با نام ۲۴ مقوم شوشتری به همین نام در فهرست میراث معنوی سازمان میراث فرهنگی ثبت شده‌ است و می‌توان در فصول مختلف سال و مناسبت‌های مختلف و دعوت از پیشکسوتان و بزرگان موسیقی کشور این موسیقی را بیشتر معرفی کرد.

۶. جشنواره بازدید از بافت سنتی و بازار

بافت سنتی شوشتر از بی‌نظیرترین بافت‌های تاریخی کشور است که اصالت خود را حفظ کرده و از نظر بافت تاریخی و معماری خانه‌های شهرت خاصی در ایران دارد و دارای آثار و یک محدوده توریستی به حساب می‌آید که صرفا یک منطقه توریستی نیست و زندگی مسکونی در این محدوده در جریان است و بیانگر معماری و فرهنگ و هنر گذشتگان است که خود جاذبه توریستی برای علاقه مندان به‌شمار می‌آید.

۷. گردشگری مذهبی

شهر شوشتر از دیرباز به عنوان شهر دارالمومنین معرفی شده است وجود بقاع متبرکه و اماکن مذهبی و نیز در روزهای مختلف ماه‌های محرم و صفر آداب و رسوم ویژه‌ای برای عزاداری سید و سالار شهیدان دارد که می‌توان به عنوان یک ظرفیت در حوزه گردشگری مذهبی به شمار آورد. برپایی عزاداری امام حسین(ع) و یاران با وفای آن حضرت همه ساله در شوشتر همراه با آیین‌های سنتی عزاداری به سبک سنتی می‌تواند به ظرفیتی در حوزه گردشگری مذهبی در کشور مبدل شده و موجب حضور گردشگران و علاقه‌مندان به گردشگری مذهبی شود.

۸.جشنواره صنایع دستی و احیای کهن‌پیشه‌ها

یکی از جاذبه‌ها مهم و مؤثر در جلب توریست در هر منطقه صنایع دستی موجود در آن منطقه است. تولید صنایع دستی در شهرستان شوشتر قبل از اسلام رواج داشته و این شهرستان از دیرباز به عنوان یکی از قطب‌های تولید صنایع دستی در منطقه و کشور معرفی شده است. جشنواره صنایع دستی و احیای کهن‌پیشه‌ها موجب آشنایی و جذب جوانان و علاقمندان به رشته‌های مختلف صنایع دستی و حفظ و احیای کهن پیشه‌ها می‌شود.

۹.گردشگری ادبی و فرهنگی

گردشگری ادبی یکی از شاخه‌های خاص و جذاب گردشگری است که به علاقه‌مندان امکان می‌دهد تا با مکان‌هایی آشنا شوند که الهام‌بخش نویسندگان و شاعران بزرگ بوده‌اند. شوشتر با تاریخ و فرهنگ غنی‌اش از دیرباز زادگاه شاعران و بزرگان ادب بوده است. همچنین نام شوشتر در بسیاری از اشعار بزرگان شعر و ادب فارسی ذکر شده است. مانند شوشتر و پل‌بند جهانی شادروان شوشتر که در شاهنامه فردوسی بزرگ ذکر شده است و مکانی مطلوب برای این نوع گردشگری و جشنواره‌های ادبی و هنری به شمار می‌آید.

۱۰.گردشگری ورزشی

گردشگری ورزشی می‌تواند ابزاری مؤثر برای توسعه پایدار در منطقه باشد. مناطق کوهستانی یا روستایی که کمتر در معرض گردشگری کلاسیک قرار دارند، با برگزاری رویدادهای ورزشی یا توسعه مسیرهای کوه‌پیمایی و دوچرخه‌سواری، اسب سواری می‌توانند گردشگران ورزشی جذب کرده و به اشتغال، حفظ جمعیت بومی و محافظت از طبیعت کمک کند.

کهن‌شهر شوشتر از دیرباز از مراکز اصلی پرورش اسب اصیل عرب ایرانی بوده است و همه ساله میزبان جشنواره زیبایی اسب اصیل عرب ایرانی است. همچنین وجود طبیعت بکر و کوهستانی شوشتر زمینه را برای برگزاری انواع جشنواره‌های طبیعت و رویدادهای گردشگری مهیا کرده است .

در پایان ذکر این نکته لازم است که در شوشتر با داشتن انواع ظرفیت‌های گردشگری فرهنگی و هنری که به عنوان نمونه چند مورد اشاره شد می‌توان انواع جشنواره را با توجه به فصول مناسبت برگزار کرد و این نیازمند همکاری تمامی مسئولان چه درحوزه شهرستان چه استان و چه در سطح کشور همراه با یک طرح جامع و توسعه زیرساخت‌ها در این زمینه است و گامی در راستای جلب توریست و گردشگر داخلی و خارجی برداشته شود و با حضور آن‌ها به رونق اقتصاد و اشتغال شوشتر کمک کرد.

احیای آیین کهن جشن دیسون هلون(جشن آغاز مدارس)در گذشته شوشتر

کهن شهر شوشتر یکی از شهرهای تاریخی ایران است که قدمت و اهمیت آن در میان شهرهای باستانی کشور از گذشته های دور زبانزد بوده است.

ش

شوشتر از گذشته های دور مهد ادبا و بزرگان بوده است که از دل همین دیسون (مکتب خانه)به درجات عالی رسیدند و شوشتر در گذشته دیسون های بسیاری زیادی وجود داشته است که میتوان از معروف ترین دیسون به دیسون حقانی اشاره کرد.
" طبق توضیحات مهندس چهارمحالی، پژوهشگر تاریخ این کهن دیار و دلسوز میراث گذشتگان، در گذشته‌های دور در شوشتر وقتی می‌خواستند برای اولین بار کودکی را به مکتب یا دیسون ببرند، آیین‌هایی ویژه و شعرهایی سنتی خوانده می‌شد از جمله این آیین ها حمام بردن ..کوتاه کردن مو ..خرید گیوه نو ..و همچنین خنچه همراه با رحل و قرآن و قلم نی و دوات بوده است .و همراه با خواندن این شعر کودک را همراهی میکردند

دیسون هلونی داریم

مکتب رونی داریم

اول روز مکتب

جشن و سروری داریم

این آیین‌ها نه تنها نمادی از احترام به علم و دانش بودند، بلکه در دل خود دعای خیر و آرزوی موفقیت برای کودک به همراه داشتند
مناسبت گرامی‌داشت این رسوم کهن، جشن بزرگ مردمی دیسون هلون در شوشتر در تاریخ ۲۹ شهریور ۱۴۰۴ در سرای جهانی افضل شوشتر برگزار و علاقه مندان از سراسر استان خوزستان با آیین‌ها، شعرها و آداب قدیمی این دیار آشنا و در کنار مردم شوشتر لحظات به‌یادماندنی به یادگار گذاشته شد.
قابل ذکر است در این جشن فراخوانی به مناسبت ماه مهر جهت اهدا لوازم تحریر برای دانش آموزان بی بضاعت برگزار و علاقه مندان با اهدای پکیج به استقبال ماه مهر رفتند.

از آیتم های این جشن
دف نوازی و اجرای موسیقی محلی
نمایش گروه هنری ترنج
نمایش طنز استاد زراعتکار
(بردن دانش اموز به ارایشگاه)
اجرای اهنگ مربوط به دیسون هلون
بردن پک های لوازم تحریر به کارونسرای افضل با همراهی مردم
اجرای موسیقی های شوشتری توسط اساتید موسیقی
صبحت های عوامل راجع به تاریخچه این آیین میتوان اشاره کرد

اجرای نمایش مربوط به دیسون ها در زمان قدیم
اهدای تندیس اوسونا به عوامل
و اجرای سرود ای ایران توسط مردم و تقدیر و تشکر از عوامل نیرو انتظامی
نوشتن نام بهترین معلم بر روی تابلو
و در اخر تشکر ویژه از مردم عزیز که در این برنامه شرکت اشاره کرد

گزارش: ابوالفضل مهدی پور

عکس:هستی فتوتی..سجاد موسی زاده.رضا حاجی زاده

*سایه‌ی غروب در قلب آبادان؛ روایت تصویری از زندگی، نگاه و نفس‌های آخر روز*

در واپسین ساعات روز، آبادان زیرسایه‌ی غروب،چهره‌ای تازه به خود می‌گیرد؛ نخل‌هایی که درنورکمرنگ خورشید ایستاده‌اند، مرغابی‌هایی که بر سطح آرام رودخانه شناورند، ماهیگیرانی که تورشان را در آب رها می‌کنند، لنج‌هایی که به اسکله نزدیک می‌شوند، و دوچرخه‌سواری که در حاشیه‌ی نور رکاب می‌زند. در میانه‌ی این همه حرکت و مکث، عکاسی ایستاده تا لحظه‌ها را ثبت کند. این گزارش تصویری، تماشای زندگی‌ست در سایه‌ی نور و غروب؛ در قلب آرام ولی تپنده‌ی آبادان. تماشای سکوتی دل‌چسب و پرمعنا از شهری که هنوز هم نفس می‌کشد، می‌جوشد و با غروبش، قصه‌ای تازه روایت می‌کند

عکاس: مرضیه بهبهانی

ظرفیت بی‌نظیر خانه‌های تاریخی شوشتر برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی

خانه‌های تاریخی شوشتر ظرفیت بی‌نظیری برای سرمایه‌گذاری در حوزه بومگردی و گردشگری و همچنین ایجاد اشتغال دارند و می‌توان با همکاری بخش خصوصی و همیاری دیگر دستگاه‌ها و ارگان‌های مربوطه به اقامتگاه‌های سنتی، رستوران و بازارچه‌های صنایع‌دستی تبدیل شوند.

ابواالفضل مهدی‌پور، فعال میراث‌فرهنگی و راهنمای گردشگری، در یادداشتی نوشت: معماری خانه‌های سنتی ایران از دیرباز زبان‌زد خاص و عام بوده زیرا با طراحی منحصربفرد خود علاوه بر ایجاد زیبایی و تنوع در عرصه معماری توانسته است زیبایی غیرقابل‌وصفی را نیز در تمامی نقاط این کشور به‌وجود آورد.

خانه محل آرامش و آسایش اهالی ساکن در آن است و وجود بستری برای ایجاد آرامش از ویژگی‌های معماری خانه‌های ایرانی است و وجود قسمت‌های مختلف خانه‌های قدیمی برای ایجاد محلی امن و آرام علت دیگری بر وجود ذوق و قریحه و تبحر معماران ایرانی در طراحی و ساخت این ابنیه‌هاست.

یکی از مهمترین ویژگی‌های بافت تاریخی شهر شوشتر که این دیار باستانی را به سرزمینی گردشگرپذیر و محبوب تبدیل کرده خانه‌هایی است که در دل کوچه‌پس‌کوچه‌های این شهر جای گرفته و هر خشت آن را هنرمندانی با دقتی خاص چیده‌اند که بندبند آن تداعی‌گر فرهنگ و هنر این سرزمین است.

دکتر غلامحسین معماریان، استاد تمام و عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران، در مورد وضعیت بافت تاریخی شوشتر به این نکته اشاره کرده است که: شوشتر شهری پرآب است و ۲ رودخانه از کنار بافت تاریخی آن عبور می‌کند. رودخانه کارون تبدیل به ۲ شعبه اصلی شده که یکی از آنها شطیط و دیگری گرگر نام دارد. همچنین نهر داریون از بخشی از شهر شوشتر می‌گذرد. همان‌گونه که می‌دانید بخشی از رودخانه گرگر وارد مجموعه آسیاب‌های شوشتر می‌شود که به ثبت جهانی رسیده است.

او ادامه می‌دهد: بافت تاریخی شوشتر در حدود چهار دهه اخیر در معرض نابودی کامل قرار گرفته است. به گونه‌ای که هنگامی که در بافت تاریخی این شهر قدم می‌زنید دیگر به ندرت خانه‌های قدیمی را می‌بینید.

شرایط به گونه‌ای است که در بافت تاریخی که وسعت آن حدود ۲۴۰ هکتار برآورد شده است الان به سختی می‌توان ۲۰۰ خانه تاریخی را دید. این در حالی است که شاید در گذشته بیش از ۲ هزار خانه تاریخی در این بافت وجود داشته است. بنابراین بسیاری از خانه‌های تاریخی در بافت شوشتر تخریب شدند و آنچه از بافت باقی مانده کوچه‌هاست و خانه‌هایی قدیمی که همچنان پابرجاست.

با وجود همه تغییرات در بافت شهری هنوز هم می‌توان با گشت‌وگذار در کوچه‌پس‌کوچه‌های شوشتر و دیدار از خانه‌های قدیمی تصویری از شهر شوشتر در گذشته در ذهن ثبت کرد.

حس‌وحال قدم زدن در این خانه‌ها آنقدر زیبا و چشم‌نواز است که نه‌تنها مردمان ایران بلکه از سراسر جهان با این کوچه‌ها و پس‌کوچه‌ها و این خانه‌ها حال خوشی پیدا می‌کنند.

ساختمان‌های قدیمی شوشتر هنوز هم در گوشه و کنارش نفس می‌کشند و دلخوشی کوچکی هستند برای کسانی که معتقدند روزی شکوه معماری قدیمی و سنتی ایرانی بالاخره با مدرنیته زمان حال گره خواهد خورد و حاصل این پیوند شوشتری زیبا و دیدنی می‌شود.

خانه‌های قدیمی و معماری بومی و اصیل شوشتر بخشی از حافظه تاریخی آن هستند. آن‌وقت‌ها که هنوز مردشهر در آهن و فولاد و بتن محصور نشده بودند با خاک و سنگ، آب و آفتاب در بستر آگاهی و تجربه‌های دیرین فضاهایی را سامان دادند که امروزه یادگارهای آن جزو میراث فرهنگی ما و آیندگان سرزمین هست؛ خانه‌هایی که براساس الگوی معماری ایرانی و اقلیم منطقه شوشتر ساخته شده و المان‌های معماری منطقه به وفور در این خانه‌ها می‌توان دید.

المان‌های مانند ستون‌های گرگری با نقش بیَک، ایوان‌های شدادی، شبستان، شوادون، هشتی، سی‌سرا، کوره و... .

خانه‌هایی که در گذشته مأمن مردان و زنان قدیمی و سنتی بودند و امروزه با توجه با مدرنیته شدن هنوز دلسوزانی هستند که در کنار هم با تلاش و سخت‌کوشی پا جای پای گذشتگان می‌گذارند و به احیای این خانه‌ها می‌پردازند.

خوشبختانه با یاری بخش خصوصی چند سالی است شاهد رونق بازسازی و کاربری دادن به خانه‌های تاریخی شوشتر که در حال فراموشی بودند هستیم؛ خانه‌هایی مانند خانه سرابی، خانه مستوفی، خانه شیخ سوینی، خانه طبیب و افضل، خانه مقدم، خانه جامعی، خانه انگورزاده، خانه نقلی اوسونا، خانه جزایری، خانه بابو، خانه حاجی، خانه رحیمی‌زاده، خانه زایر و خانه‌های دیگر که یا در حال مرمت و یا تعیین کاربری و یادآور شکوه فرهنگ و معماری کهن دیار شوشتر هستند.

فستیوال بزرگ آبی تابستانی شوشتر برگزار شد

فیستیوال بزرگ آبی تابستانی شوشتر با هدف القای فرهنگ و آداب و رسوم سنتی کهن شهر شوشتر در کنار اثر باستانی بند میزان شوشتر برگزارشد

نشاط اجتماعی یکی از مهمترین اولویت‌های زندگی است، نشاط اجتماعی امید به زندگی را افزایش می‌دهد و یکی از مولفه‌های اصلی رفاه و جزو مهمترین شاخصه‌های توسعه به شمار می‌رود و همچنین نقش بسیار مهمی در سلامت و پویایی اجتماعی و ایجاد آرامش به وجود خواهد آورد.

بر همین اساس فستیوال بزرگ آب تابستانی شوشتر با هدف نشاط اجتماعی با استقبال بی‌نظیر و پرشور شهروندان شوشتر و گردشگرانی از سراسر استان خوزستان مواجه و لحظات شاد و خاطر انگیزی را برای مردم ثبت و ضبط کرد.

در این فستیوال بزرگ برنامه‌های متنوع نظیر مسابقه شیرجه ...سرو غذاها و نوشیدنی های محلی ..موسیقی محلی ...ورزش های آبی ...آیین سنتی ختمی زنون (ختمی: برگ درخت سدر که در گذشته به عنوان مواد شوینده کاربرد داشته است) برگزار شد.

با برگزاری این نمونه فستیوال ها، میتوان فرهنگ و سنت‌های بومی را زنده نگه داشت و آن‌ها را به‌عنوان بخشی از میراث ارزشمند ایرانی به آیندگان منتقل کرد و به رونق اقتصاد محلی، ایجاد فرصت‌های شغلی و جذب گردشگران بیشتر منجر شود.

این فستیوال با حمایت مالی بخش خصوصی و جمعی از دوستداران میراث فرهنگی و با مشارکت هنرمندان و فعالان فرهنگی اجرا شد.

قابل ذکر است تا کنون سه فستیوال بزرگ آبی تابستانی در شوشتر برگزار شده است .

پ.ن: وجود رودخانه کارون و شاخه های جدا شده ازآن شطیط و گرگر در شوشتر ظرفیتی خدادای است که میتوان در فصول گرم که استان خوزستان گردشگر پذیر نیست با توسعه زیر ساخت سواحل و آموزش های تفریحات آبی آنها استفاده کرد و به عنوان یک برند در ظرفیت گردشگری آبی کشور به آن اشاره کرد . به طوری که در تمام فصول سال از آن استفاده کرد.

گزارش ابوالفضل مهدی پور

با سپاس فراوان از حسین زرگران
عکس: سجاد موسی زاده..رضا حاجی زاده

هنر چوقابافی

چوقا یا چوخا، بالاپوش مردان و عشایر لر بختیاری در جنوب غرب ایران است که همواره بدون آستین است و به‌دست زنان بختیاری و از پشم گوسفند بافته می‌شود

. این پوشش فقط مخصوص مردان است و در بین مردم شهرنشین این قوم نیز در مراسم گوناگون استفاده می‌شود.

مردان در تابستان در زیر چوقا، پیراهن و در زمستان لباس گرم می‌پوشند.

چوقا در لر‌های ساکن استان لرستان کمتر به کار گرفته می‌شود و بیشتر در میان لر‌های بختیاری مورد استفاده قرار می‌گیرد. نه پوششی سفید است و نه سیاه؛ بلکه پوششی است با دو رنگ سیاه و سفید.

معمولاً بلندی چوقا باید به حدی باشد که تا زیر زانو برسد. در نقش آن خطوط سیاه به صورت عمودی وارد خطوط سفید می‌شوند.

آستین کوتاه چوقا بیشتر حالت نمایشی دارد و به عنوان جیب نیز می‌توان از آن استفاده کرد. برای بافت این پوشش مردانه از دار خوابیده استفاده می‌کنند و تکنیک بافت آن نیز مانند تکنیک گلیم بافی است با این تفاوت که خیلی ریز بافت‌تر است و تار و پود نازک دارد.

طول پارچه مخصوص چوقا ۲٫۵ الی ۳٫۵ متر و عرض آن ۵۰ الی ۷۰ سانتیمتر است و با تاری از جنس پنبه (گاه پشم) و پود پشمی بافته می‌شود.

ظاهر ساده و زیبای چوقا بافی بختیاری با دیگر لباس های محلی مانند پوشاک رنگارنگ زنان لر ایرانی ، هماهنگ بوده و زیبایی ویژه ایی به پوشش این مردمان عزیز کشورمان می دهد.

اموزش چوقا بافی در ایران معمولا محلی و سینه به سینه انجام می گردد.

برای بافت چوقا لوازم و وسایلی استفاده می‌شود که بسیار به وسایل گلیم‌ بافی شباهت دارد. برای این صنایع دستی باید یک دارِ چوقا بافی آماده گردد و در ادامه، الیاف از میان تار و پودهای آن عبور داده می شود.

از الیاف پنبه و پشم طبیعی برای این صنعت و هنر محلی استفاده می شود.نمی ‌توان گفت که در بافت چوقا، طرح و نقش ‌های متنوعی وجود دارد، چرا که این بالاپوش ها مخصوص قبایل و اقوام بختیاری هستند و به یک سبک و روش تهیه می‌شوند.

مردان عشایر بختیاری در منطقه خوزستان این بالاپوش ها را می پوشند و همراه با کلاه نمدی سیاه رنگ، مشغول به کار و فعالیت می شوند. برای مراسم جشن یا مراسم محلی، لباس های چوقا بافی در ایران جزو لباس رسمی و هماهنگ مردان بختیاری محسوب می شود

باغ موزه خانگی - آبادان

باغ موزه خانگی آبادان در مقام كامل‌ترین موزه معماری و شهرسازی ایران، علاوه بر ۵۹۷ نمونه آجر جمع‌آوری شده؛ آثار ارزشمند اولین‌های شهرهای مسجد سلیمان و آبادان در خود جای داده است.آبادان از شهرهای كهن، با اهمیت و راهبردی ایران در جنوب غربی كشور و در استان خوزستان است.ایمان اسپرغم هنرمندی از دیار آبادان كسی كه تلاش كرده، نشانه‌های گذشته آبادان را گرد‌هم‌آورد و در قالب نمایشگاهی كوچك به مخاطبان پیشكش كند.

عکاس : مرضیه بهبهانی

موکب‌هایی ساده از دل مردم

مردم میهمان نواز خوزستان با امکانات محدود اما قلبی بزرگ در مسیر پیاده‌روی زائران حسینی موکب‌هایی برپا کرده‌اند. این موکب‌ها نه با زرق‌وبرق شهری بلکه با ساده‌ترین امکانات مانند نان محلی، چای ذغالی،آبی خنک و خرمای نخلستان‌های خودشان، جلوه‌ای از میزبانی خالصانه و بی ریا را به نمایش گذاشته‌اند. آنها با نیتی پاک و بدون هیچ چشم‌داشتی با تمام وجود از زائران امام حسین (ع) پذیرایی می‌کنند.

عکس:ایرنا/علی معرف

آیین و سنن کهن محرم شوشتر در مسجد شیخ‌جعفر شوشتری (ره) شهرستان شوشتر برگزار شد

همزمان ماه محرم و ایام سوگواری سرور و سالار شهیدان امام حسین (ع) در راستای احیا و حفظ آیین و سنن کهن محرم، مداحی و نواهای محرمی کهن دیار شوشتر برنامه ای به همت اداره میراث فرهنگی گددشگری و صنایع دستی شوشتر و هیأت های مذهبی و عزاداران حسینی ، صبح روز جمعه ( وم امرداد۱۴۰۴ ) ، در مسجد شیخ جعفرشوشتری (ره) برگزار گردید.

از جمله برنامه های اجرا شده می توان به آیین کهن سبیل خوانی (سبیل عطشان) و نواختن دُهُل و سُرنا وآین ای واویلا که از سنت های قدیمی شوشتر می باشند اشاره نمود.

در ادامه این رویداد فرهنگی مذهبی نواها و مداحی های سنتی کهن شهر شوشتر توسط پیرغلامان و سینه سوختگان اهل بیت عصمت و طهارت به اجرا در آمد.
هدف از اجرای این برنامه حفظ آیین‌ و سنن محرمی و جلوگیری از فراموشی این سنت‌های بومی در قالب ترویج میراث معنوی حاکم بر این کهن شهر بوده و از دلایل انتخاب محل انجام این مراسم برای چنین موضوعی می‌توان به شخصیت برجسته علمی و دینی مالک این بنا در جهان اسلام و همینطور به تاریخی بودن این مسجد بعنوان بخشی از مجموعه حاج شیخ جعفر شوشتری اشاره نمود که البته از گذشته تاکنون یکی از محل های اصلی برای ترویج فرهنگ شیعیان در این شهر بشمار می رفته است.

در پایان این رویداد که با استقبال کم نظیر مردمی همراه بود، به پاس سال ها خدمتگزاری صادقانه و خالصانه پیرغلامان امام حسین(ع) مراتب تقدیر از ایشان با لوح تقدیر و تندیس نماد نخل مقام حسین شوشتراز طرف گروه طلا سازی محمود و اداره میراث میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی شوشتر به عمل آمد .

شایان ذکر است، این برنامه با حضور چشم گیر اقشار مردم و محبان اهل بیت (ع) و همراهی جمعی از مسئولین محلی و استانی انجام گردید.

بخش دوم عکسها در ادامه نوشته

گزارش تصویری کامل در ادامه نوشته

دِهوا ربّا” عید بزرگ صابئین مندائی

عید دهوا ربّا عید سال نو پیروان آیین مندایی است که پیروان حضرت یحیی (ع) به شمار می آیند .
این عید در ماه 'دولا' که مصادف با اواخر تیر است آغاز می شود و بر اساس اعتقاد پیروان آیین مندایی سال نو همزمان با خلقت حضرت آدم (س) است. پیروان آیین مندائی ۲ روز آغازین سال نو خود را «دهوا ربّا» به معنی عید بزرگ می‌نامند.

صابئین قبل از عید بزرگ به نظافت خانه های خود می پردازند و برخی از آن ها دو روز قبل از عید مراسم غسل تعمید را در ساحل شرقی کارون انجام می دهند و بعد از آن اعتکاف ۳۶ ساعته خود را آغاز می کنند.
صابئین مندایی پیروان حضرت یحیی (ع) از پیامبران بزرگ الهی هستند و عقیده دینی آنها برگرفته از عقیده حضرت آدم (ع) است که تا آخرین پیامبر آنها حضرت یحیی(ع) ادامه یافته است.
دین صابئین مندایی از قدیمی ترین آیین های الهی است و اصلی ترین رکن دینی آنها غسل تعمید است. اهواز، سوسنگرد، شوشتر و ماهشهر بیشترین محل سکونت آنها در خوزستان است..

پیروان آیینِ توحیدی منداییت به پنج پیغمبر که عبارتند از آدم (ع)، شیتل (فرزند آدم)، نوح (ع)، سام (پسر نوح) و یحیی (ع) اعتقاد دارند و همچون سایر ادیان الهی به روز رستاخیز و منجی موعود معتقدند.

آب و غسل تعمید مهمترین رکن اصلی این دین محسوب شده و به همین دلیل پیروان این مذهب بیشتر در جاهایی زندگی می‌کنند که به آب جاری دسترسی دارند.

این دین به صورت میراث خونی از پدر و مادر مندایی به فرزند می‌رسد و افراد سایر ادیان نمی‌توانند وارد این دین شوند.

در قرآن کریم و در آیات ۶۲ سوره بقره، ۶۹ سوره مائده و ۱۷ سوره حج خداوند از آنها به عنوان یکتاپرست و موحد به نیکی یاد کرده است.

در پیشینه تاریخی منداییان یا صابئین حرفه زرگری، تراشکاری و کشتی‌سازی ـ از قایق گرفته تا بلم ـ قدمتی ۲ هزار ساله دارد و مینای صبی درخشان آنها که روی طلا و نقره کار می‌شود بسیار مشهور و معروف است.

نقش‌هایی که میناکاران مندایی روی طلا و نقره حک می‌کنند همگی حکایت از تاریخ، تمدن و فرهنگ غنی خوزستان و بین‌النهرین دارد و به همین دلیل است که از سوی اداره کل میراث فرهنگی کشور کلانشهر اهواز به شهر ملی مینای صبی به ثبت رسیده است.

عکس: خوزنیوز - سیما(خدیجه) آل بوسویلم

آیین مشعل گردانی محرم در بهبهان

از جمله رسوم قدیمی كه در روزهای دهه ی اول محرم برگزار می شود، رسم مشعل گردانی بهبهانی ها است. در گذشته مشعل هایی با پنج شعله در هر محله بین عزاداران گردانده می شد. مردم مشعل را در جلوی هر محله روشن كرده تا نور و روشنایی محفل گردد، سپس در بین عزاداران و سینه زنان گردانده می شد.

آتش و روشنایی از عهد باستان تاكنون در فرهنگ ایران زمین وجود داشته و مورد احترام بوده چرا كه آن را نماد نور، روشنی، حرارت و پاكی می دانستند.

محله ی پَر یكی از محله های قدیمی شهر بهبهان است كه مشعل گردانی را حفظ كرده و این آیین در شب عاشورا در آن اجرا می شود.

مشعل ها از جنس آهن هستند و دارای سه شاخه(همانند مشعل محله بدیعا)، چهار یا پنج شاخه(مانند مشعل محله پَر) به شكل استوانه ای كه با فاصله به یكدیگر مرتبط و همه به پایه ی بلند اصلی كه بلندترین شعله است متصل شده اند. برای شعله ور كردن آتش مشعل از چند روز پیش از فرا رسیدن محرم و اجرای آیین، پارچه های كهنه به وسیله ی مردم محل جمع آوری می شود.

پارچه ها را به شكل لوله شده آماده كرده و درون ظرفی پر از نفت می خیسانند تا دیرتر بسوزند. بعدها بعضی از محله ها از فانوس به جای مشعل استفاده كردند كه راحت تر بود. این مشعل یك نفر چرخاننده و دو نفر همراه كمكی دارد. رسم بر این است كه ابتدا در شب عاشورا میان سینه زنان آن را یك بار می چرخانند و سپس در خانه هایی كه در محدوده ی محله، نذوراتی دارند، چرخانده می شود.
به تدریج مشعل های قدیمی كنار گذاشته شد و كم كم به دست فراموشی سپرده شدند.
تا سال 1350 مشعل گردانی در بهبهان رواج داشته و از آن پس رفته رفته اجرای آن كمتر شده و هم اكنون برگزاری این آیین تنها محدود به یك نقطه و محله از این شهر شده است.

عکاس: میلاد خراسانی

"کتاب دایر المعارف محرم شوشتر رونمایی شد

"کتاب دایر المعارف محرم شوشتر" به نگارشِ شاعر، نویسنده و عاشورا پژوه شوشتر، محمّدعلی صالحه(مهدی‌آبادی)؛ کتابی با موضوع و به عنوان شناسنامه‌ی مستند عزاداری در شوشتر شامل سنت‌ها، آیین‌ها و تمام مراسم اجرایی در ماه محرم و صفر می‌باشد که در طی مدت یک دهه توسط ایشان تهیه گردیده است.

استاد صالحه در مورد چاپ کتاب، چنین توضیح دادند:

این کتاب با نام "دایره‌المعارف محرم در شوشتر"، حاصل یک دهه تلاش و پیگیری‌های جدّی، تحقیق، پژوهش، مصاحبه های فراوان میدانی بصورت شبانه‌روزی می‌باشد که با توجه به فوتِ بسیاری از پیشکسوتان و بزرگانِ تعزیه‌خوان، روضه‌خوان، وعاظ هیئتی‌ها و افراد مطلعِ قدیمی، به سختی توانسته شد اطلاعاتی در خصوص سنت‌ها و آیین‌های عزاداری در محرم و صفرِ شوشتر، از دیگر معمّرین و مطّلعین بدست آورده وثبت شود.

تا حد امکان سعی گردید تا زندگینامه‌های قابل توجهی از علمای واعظ، منبری‌ها، روضه‌خوانان، نوحه‌سرایان، نوحه‌خوانان، روضه‌خوانانِ نوحه‌سرا، نوحه‌خوانانِ نوحه‌سرا، عرفا و دانشمندانِ نوحه‌سرا، چهره‌ها و بانیان سرشناسِ شبیه خوانی‌ها، سبیل‌خوانان، واویلاخوانان، سرنانوازان، نخل‌کشان، شیدونه‌برداران، حجله‌برداران، دُهُل‌سُرنانوازی، علم‌گردانی، روضه‌هایی که بر روی سکوها، بقاع، مساجد و روضه‌های خانگی برگزار می‌گردید، معرفی هیئت‌های سینه‌زنی، زنجیرزنی، دهل‌نقاره و آنچه که به نام سنت عزاداری در شوشتر بوده است که بالغ بر نود(۹۰) بخش جداگانه می‌باشد، را بدست آورم و برای آنکه دانش پژوهان در هر رتبه، مقام و مقطع سنی و تحصیلی به راحتی بتوانند کتاب را مطالعه نمایند در نظر گرفتم که کتاب را بصورت نثر بسیار روان با اشاراتی گوناگون به تاریخ و جغرافیای شهر تدوین کنم و آنچه که در شهر شوشتر به لحاظ عزاداری مرسوم بوده است را تهیه و در اختیار خوانندگان عزیز قرار دهم.

کتاب دایره‌المعارف محرم در شوشتر، مجموعه‌ای از مستندات تاریخی، هنری، فرهنگی، تعزیه، شبیه‌خوانی و عزاداری است که علاوه بر نگاشتن تاریخ عزاداری و بیان سنت‌ها و آیین‌ها در ماه محرم و صفر، به موضوعات پیرامونی بحث و نگاشتنِ دانستنی‌ها و فرازهایی از تاریخ شوشتر که شاید مرتبط با محرم نباشد ولی در جهت تنویرِ ذهن و روشن نمودن موضوع بسیار مفید بوده است اشارات قابل توجه و جالبی شده که بر جذابیت مطالعه‌ی کتاب افزوده است و این اشارات در ادامه ی موضوع و یا در پاورقی‌های کتاب آورده شده.

در هر بخش از کتاب حکایاتی خواندنی و شنیدنی بصورت مستند آورده شده است که مطالعه‌ی آن‌ها شیرین و بیانگر تاریخ عزاداری در شوشتر می باشد.

این کتاب نفیس را که در حدود ۱۶۰۰ صفحه و در قطع رَحلی به چاپ می‌رسد و دارای حدود۶۰۰ تصویر عاشورایی از قدیم و معاصر، انتخاب شده از حدود ۱۳۰۰۰ عکسِ تحویل گرفته شده می‌باشد.

این کتاب با حضور جمعی از مسولین شهری و استانی و علاقه مندان به فرهنگ و هنر و دسته جات عزاداری در مسجد آیت‌الله آل‌طیّب شوشتر پایتخت مقتل خوانی ایران ، دوشنبه‌ شب، مورخ: ۱۶ تیرماه ۱۴۰۴ رونمایی شد.

علاقه‌مندان می‌ توانند *کتاب نفیس دایره‌المعارف محرم در شوشتر* را که در حدود ۱۶۰۰ صفحه و در دو جلد قطع رَحلی به چاپ می‌رسد و دارای حدود۶۰۰ تصویر عاشورایی از قدیم و معاصر، انتخاب شده از حدود ۱۳۰۰۰ (سیزده هزار) عکسِ تحویل گرفته شده می‌باشد، به مبلغ ۵/۰۰۰/۰۰۰ تومان (پنج میلیون تومان) تهیه و مبلغ را به شماره کارت آقای ایرج متقی‌زاده (انتشارات میراث ماندگار در شهرستان قم) واریز و تصویرِ تاییدیه واریزی را از طریق واتس‌آپ به شماره 09163226128 (آقای سعید مخیری) مسئول کتابخانه علامه شیخ شوشتری، ارسال نمایند.

شماره کارت به نام ایرج متقی‌زاده (انتشارات میراث ماندگار) تقدیم می‌گردد:
َشماره کارت بانک تجارت
5859831117644129

عکس:-حسین زرگران فرمانداری شوشتر..ابوالفضل مهدی پور ...فرمانداری شوشتر

تعزیه شوش؛ میراثی معنوی با بیش از یک قرن قدمت

شهر شوش به عنوان کانون عزاداران و عاشقان اباعبدالله الحسین(ع) در ایام تاسوعا و عاشورای حسینی، محل برگزاری بزرگترین تعزیه و شبیه خوانی کشور است.

در این آیین واقعه کربلا به صورت تعزیه و شبیه خوانی با حضور هزاران نفر از عزاداران و سوگواران حسینی از نقاط مختلف استان خوزستان و دیگر استان‌های کشور به تصویر کشیده شد

این آیین که از سابقه صد ساله برخوردار است و در میراث ملی کشور نیز ثبت شده در روز عاشورا اجرا می‌شود.

. در این تعزیه، حماسه کربلا و رویارویی امام حسین (ع) و یاران با وفایش با لشکر یزیدیان به صورت میدانی به تصویر کشیده شد و مردم و گردشگران عزادار از سراسر کشور با مشاهده این تعزیه اشک ماتم ریخته و بر سر و سینه خود زدند.

بیان اشعار مختلف در وصف امام حسین (ع) و دلاوری یارانش از جمله ویژگی‌های این تعزیه است.

تعزیه شهرستان شوش دانیال در استان خوزستان یکی از بزرگ‌ترین تعزیه‌های میدانی کشور است که در سال ۱۳۸۷ در صدمین سال برگزاری به عنوان میراث‌فرهنگی معنوی به ثبت‌ ﻣﻠﯽ رسید.

تعزیه‌خوانی در این شهر از سال ۱۲۸۵ آغاز شده است و بیش از ۱۰۰ سال قدمت دارد. هرسال جمعیت زیادی از شهرهای مختلف استان و کشور، در روز عاشورا برای دیدن این تعزیه به شوش می‌آیند تا این شبیه‌خوانی را از نزدیک ببینند.

هرسال با شروع محرم در شهرستان شوش، شور حسینی برپا است و این شهرستان به‌صورت کانونی ثابت برای عزاداران تبدیل می‌شود

عکس:سید حامد موسوی/ایسنا

آیین زفاف القاسم(ع) و سینی گردانی در خرمشهر

در آیینی باشکوه و معنوی، مراسم زفاف حضرت القاسم(ع) در شب هشتم محرم در شهر مقاوم خرمشهر برگزار شد.

این مراسم پرشور، با حضور عزاداران حسینی و با روایتی تأثیرگذار از ایثار و عشق به امامت همراه بود مردم غیور خرمشهر، با اجرای نمایشی نمادین از عروسی القاسم بن الحسن(ع) یاد و نام این شهید جوان کربلا را زنده نگه داشتند و بار دیگر وفاداری خود را به آرمان‌های امام حسین(ع) نشان دادند.

یکی از جلوه‌های عشق و ارادت مردم خوزستان به صاحب این روزها، حضرت اباعبدالله‌الحسین(ع)، آیینی است که به سینی‌گردانی حضرت قاسم(ع) شهرت دارد. این آیین در نقاط بسیاری از استان خوزستان برگزار می‌شود و به سبب قدمتی که میان مردم بندر ماهشهر دارد، به نام مردم این شهر به ثبت ملی رسیده است. این آیین به شماره ۱۴۴۵ در تاریخ ۱ مهر ۱۳۹۶ در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس ثبت شد.

مراسم عروسی قاسم در اکثر شهرهای خوزستان در روز هشتم ماه محرم برگزار می‌شود

. به این مراسم در زبان محلی «عرس القاسم» می‌گویند.

مراسم عروسی حضرت قاسم مردانه و زنانه برگزار می‌شود. مجلس زنانه معمولاً در یکی از خانه‌های محل یا حسینیه اجرا می‌شود؛ به این صورت که یک حجله نصب می‌شود و هنگام اجرای مراسم، بانوان سینی‌های خود را در تاریکی که فقط شمع‌های سینی روشن هستند به دور حجله می‌چرخانند و سایر بانوان با سینه‌زنی آن‌ها را همراهی می‌کنند.

محتویات این سینی‌ها عبارت بود از پارچه سبز که نماد پاکی و قداست است و همچنین لباس رزم اهل بیت(ع) در روز عاشورا که به رشادت یاران امام حسین(ع) اشاره دارد. حنا، نماد زینت و آراستگی برای عروس در زمان قدیم و اشاره به دامادی حضرت قاسم در واقعه عاشورا دارد.

شمع نمادی از روشنایی و پاکی و جاودانگی است و به مظلومیت یاران امام اشاره دارد.

گلاب نیز نماد تازگی و طراوت و نماد باروری و تداوم زندگی است و به ازدواج حضرت قاسم(ع) در واقعه عاشورا اشاره دارد.

برگ‌های گل یاس یا به نام محلی «موم»، نماد راستی، صداقت، عشق، دوستی و معصومیت است که به عشق پاک و معصومیت حضرت قاسم(ع) اشاره دارد.

اسپند(اسفند) نیز برای جلوگیری از چشم زخم در این سینی‌ها گذاشته می‌شود. محتویات دیگر سینی‌ها شامل تنقلاتی همچون کیک و کلوچه، بیسکوییت، شیرینی، میوه و... است که بین کودکان تقسیم می‌کنند.

بعد از تزیئن سینی‎ها، آن‌ها را به ردیف قرار داده و با پارچه سبز روی سینی‌ها را می‌پوشانند.

به رسم دیرینه و هرساله به یاد این جوان شهید دشت کربلا به صورت نمادین مراسم «سینی حضرت قاسم» در شامگاه هشت محرم برگزار می‌شود.

عکس:فرید محمودی/فارس

یوم العباس، میراث عاشورایی مردم خوزستان

یوم العباس"، از قدیمی ترین آیین های بزرگ مردمی عرب خوزستان است.

آیین عزاداری " یوم العباس" همزمان با روز هفتم ماه محرم و طبق سنت دیرینه مردم عرب خوزستان، با مشارکت گسترده عزاداران سید و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام و بیاد حماسه آفرینی علمدار کربلا، قمر بنی هاشم حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام در استان برگزار شد.

مردم شهرها و محله‌های مختلف خوزستان از جمله خرمشهر، آبادان، دشت آزادگان، حمیدیه، ملاثانی، شعیبیه، عرب حسن، شوش، کرخه، ماهشهر و محله‌های عین ۲، ملاشیه، آسیه‌آباد، حصیراباد، کوی علوی، لشکرآباد، زرگان و زوریه اهواز هر ساله در سنتی دیرینه در روز هفتم ماه محرم در دسته‌های عزاداری شرکت کرده و به عزاداری می‌پردازند.

همچنین مردم ولایتمدار و محبان اهل بیت (ع) نیز در این روز غذاهای نذری را طبخ و میان فقرا، مستمندان و عزاداران حسینی توزیع می‌کنند.

حضور چشمگیر جوانان و نوجوانان در آیین سوگواری یوم العباس جلوه‌هایی خاص از ابراز ارادت دهه هشتادی‌ها و دهه نودی‌ های این منطقه است.

شدت گرمای ۵۰ درجه اهواز نه تنها مانع از حضور مردم در مراسم بزرگداشت سقای دشت کربلا حضرت ابوالفضل العباس(ع) نمی‌شود بلکه این مراسم باشکوه یک روز به یادماندنی را برای مردم این دیار رقم می‌زند.

این آیین با قدمت یکی از میراث فرهنگی و آیینی مردم خوزستان است که مردم و مسؤولان باید در حفظ و انتقال آن به نسل های بعد اهتمام بورزند.

عکس:علی معرف /ایرنا