راهنمای محلی خوزستان

قُمِش مؤمنان دزفول اثری شگفت انگیز در زیر زمین/تلفیقی از آب و آجر

دزفول - قُمِش مؤمنان دزفول گنجینه‌ای تاریخی در اعماق زمین و اثری برجای مانده از دوران ساسانیان، یکی از جاذبه های ارزشمند برای بازدید گردشگرانی است که دزفول را مقصد سفر انتخاب کرده اند.

خبرگزاری مهر – گروه استان‌ها، رؤیا رجبی: در کنار مسجد و شیدانه معروف امام رضا (ع) یک در چوبی و سنتی با نمای آجرکاری شده، خودنمایی می‌کند که رنگ و بوی تاریخ را به مشام هر رهگذری می‌رساند. در چوبی را که باز کنی با فضا و پله‌های متعددی مواجه می‌شوی که با پیمودن هر پله که رو به پایین است، گویی بیشتر به اعماق تاریخ نزدیک می‌شوی.

دیوارهای سنگی و آجری و پله‌های محکم ساخته شده از آجر که قدمتشان به دوره ساسانیان باز می‌گردد مصداق جمله «دزفول شهر آجر» هستند و سقفی که اقتدار و شکوه فرهنگ و تمدنی بی نظیر از آن می بارد.

۷۵ پله ورودی قُمِش که به گویش دزفولی به سَربِطاق چوقابَفون (چوقابافان) معروف است را که طی کنی، به قُمِش مؤمنون می‌رسی. نورپردازی‌های بی نظیر قُمِش تو را به پیمودن ادامه مسیر در زیرزمین و جایی که یادآور سبک و نحوه زندگی گذشتگان این دیار است، تشویق می‌کند.

در طول مسیر قُمِش که همانند تونل است، بوی آب و آجر که شناسنامه دزفول است، آغشته می‌شود.

در جای جای قُمِش، کوزه‌های سفالی و زیراندازهای سنتی و چند ماکت مرد که نماد سقا هستند (افرادی که از درون قمش آب حمل می‌کردند) و چند ماکت زن با پوشش سنتی جانمایی شده که فضا را بیش از پیش تاریخی کرده است. راه رفتن در مسیر قمش که همانند تونل است و مشاهده سقف و دیوارهای آجری و سنگی نشان از تلاشی کم نظیر برای احیای آن و همت والای گذشتگان این دیار برای زندگی دارد.

گزارش کامل در ادامه مطلب

در زير زمين شهر «دستوا» خوزستان

راز حکومت مرموز «اليمايي‌ها»

اليمايي‌ها ناشناخته‌ترين حاکمان محلي در خوزستان هستند. مرموز و پُر سؤال! «دستوا» شهري ناشناخته‌تر از صاحبانش. نه گردشگری آن را مي‌شناسد و نه پژوهشگري که بخواهد درباره يک جامعه‌اي کنکاش کند که اختلاف طبقاتي در آن بي‌داد مي‌کرد و حتي بعد از مرگ هم گريبان شهروندانش را رها نمي‌کند. شهري به نام «دستوا» در شوشتر. شهر که فقط بيل باستان‌شناسي آن را مي‌شناسد و بيل کشاورزي و پاي کمتر توريستي به سمت آن سُر مي‌خورد. فعالان حوزه ميراث فرهنگي استان خوزستان هشدار مي‌دهند اگر کاوش‌هاي نجات‌بخش آن شروع نشود، زير ساخت وسازهايي که با هدف کشف گنج انجام مي‌گيرد، دفن مي‌شود!

حاکمان محلي خوزستان

اليمايي‌ها، به گفته باستان‌شناسان بنامي چون «مهدي رهبر» حکومت‌هاي بسيار مقتدر محلي در دو هزار سال پيش بودند. جايي که اشکانيان به پايان نرسيده است و سلسله ساسانيان هنوز نيامده‌اند! هرکدام منطقه‌اي مستقل داشته و خود آن را اداره مي‌کردند. اين حکام گاهي با يکديگر متحد مي‌شدند وگاه رودرروي هم صف رزم مي‌آراستند. «مهدي رهبر» تنها باستان‌شناسي است که در دستوا کاوش کرده است. مطالعات او نشان داد که اليمايي‌ها صاحب فرهنگ و تمدنی خاص بودند. آثار باستاني به‌جاي مانده از اين حكومت محلي نشان مي‌دهد كه آنان همزمان با دوره سلوكيان، سيستم شهري بسيار منسجمي داشتند.
دستوا امروز مي‌شود منطقه‌اي در جنوب شهر کنوني شوشتر. آنجا که رودخانه کارون دو شاخه مي‌شود. يکي به نام شطيط(چهاردانگه) و يکي به نام گرگر(دو دانگه). حد فاصل اين دو مي‌شود رود «ميان آب». «ميان آب» يکي از حاصلخيزترين مناطق خوزستان است كه دولت‌هاي بي‌شماري را از دوران هخامنشي تا قاجاريه به سوي خويش کشاند‌ه ‌است.
«نهرداريون» که به همراه ۱۱ سازه آبي شوشتر در فهرست جهاني يونسکو ثبت مي‌شود را هخامنشيان براي انتقال آب رودخانه کارون و آبياري اين دشت ساختند. کانالي که با شکافتن صخره‌ها حفر شد.
داريون در زبان يوناني به مکاني منتسب به داريوش معنا مي‌دهد. بعد از هخامنشيان، اسکندر به ايران لشکر مي‌کشد و در زمان جانشينان او يعني سلوکيان، حکومت‌هاي محلي يا ملوک‌الطوايفي در نقاط مختلف ايران از جمله آذربايجان، بين‌النهرين و فارس جان مي‌گيرند. در خوزستان نيز «اليمايي‌ها» با عنوان «کام ناسکير» روي کار مي‌آيند. داستان دستوا و حاکمانش(اليمايي‌ها) از اينجا آغاز مي‌شود.

اليماييان، خزانه‌داران ايلامي

هم رهبر و هم «جعفر مهرکيان» ديگر باستان‌شناس ايراني که روي «اليمايي‌ها» مطالعه مي‌کند، تمدن اليمايي را اجتماع کوچک شده تمدن عيلام مي‌دانند. به گفته آنها، اليمايي اجداد «بختياري»‌ها بودند. اليمايي‌ها پيش از دستوا در ايذه حکم مي‌راندند؛ در دره‌اي به نام «شمي».
شناخته‌شده‌ترين اثر بازمانده از اجداد بختياري «مرد شمي» است. مجسمه مردي بلندبالا و چهارشانه از جنس برنز (مرد شمي) که کشف آن نتيجه نقشه پهلوي اول براي الزام به يکجانشيني عشاير بختياري بود. در ذهن رضاشاه، بختياري‌ها «بمب متحرک» بودند و تنها راه خنثي کردن آن بمب، يکجانشيني اين قوم بود. بختياري‌ها اما در مقابل تصميم پهلوي سرخم نکردند. آنها وارگه‌نشين بودند. وارگه، محلي موقت براي کوچ‌هاي زمستاني در خوزستان و تابستاني در چهار محال و بختياري بود. ايلياتي‌هاي بختياري، آدم راه و رفتن بودند، نه سکون و يک‌جا ماندن! به گفته «مهرکيان» « زير بار نرفتند، به شاه گفتند ما بلد نيستيم خانه بسازيم.» رضاشاه هم پاي معماران و کارگراني از اصفهان و شوشتر را به چين و شکن‌هاي زاگرس مرکزي در روستاي «کل چندار» ايذه خوزستان باز کرد تا براي بختياري‌ها خانه بسازند، همين‌جا بود که بيل کارگران در پاي کوه «بيل‌وا» به سينه مرد شمي ‌خورد. مرد شمي از ايذه به اهواز آورده شد و امروز يکي از جاذبه‌هاي تاريخي-گردشگري موزه مادر يعني «موزه ملي» است.
اليمايي‌ها حکومت‌هاي کاملا خودمختار بودند. حکومت‌هايي که از دولت‌هاي كوچك تشكيل شده و زير نظر يك حكومت مركزي اداره مي‌شدند. باستان‌شناسان وسعت حکومت اليمايي‌ها را مساوي با عيلامي‌ها مي‌دانند اما اطلاعات آنها درباره اليمايي‌ها به اندازه عيلامي‌ها نيست. پادشاهان اليمايي‌ها را «کام ناسکير» مي‌گويند. اسم از کلمه عيلامي «کاب ناشکير» گرفته شده و معناي«خزانه‌دار» مي‌دهد. آنها خزانه‌دار حکومت مرکزي بودند.

سکه‌هاي اليمايي

اليمايي‌ها خزانه‌دار بودند و حق ضرب سکه داشتند. سکه‌هايي که هر ازگاهي روي خط خبر مي‌آيند. در تازه‌ترين خبر « ايوب سلطاني» مدير پايگاه پژوهشي آياپير از کشف ۱۸۰۰ سکه اليمايي در منطقه «چگارمان انديکا» خبر داده بود. انديکا يکي از مناطق باستاني خوزستان است. خوزستان را «بهشت باستان‌شناسان» مي‌دانند. همين صفت کافي است تا گردشگر متوجه شود با چه غنايي از تاريخ رو‌به‌رو است. البته گستره بهشت باستان‌شناسان ايران تنها به خوزستان محدود نمي‌شود. اين ۱۸۰۰ سکه مثل بسياري از کشف‌ها ماحصل يک فعاليت عمراني بود، گازکشي براي روستاي چگارمان. اين‌بار هم بيل مکانيکي بود که به سازه‌اي باستاني برخورد، نه بيل باستان‌شناسان!
باستان‌شناسي مثل «جعفر مهرکيان» اعتقاد دارد که سکه‌هاي اليمايي از لحاظ ريالي ارزش آنچناني ندارند. چيزي که « ايوب سلطاني» مدير پايگاه پژوهشي «آياپير» هم به آن اعتقاد دارد. بخشي از سکه‌ها پيش از رسيدن نيروي انتظامي توسط مردم به سرقت مي‌رود.
سلطاني هم اين مساله را تائيد مي‌کند: «اين سکه‌ها از جنس مس و سرب هستند و ارزش مادي چنداني ندارند که با شفاف‌سازي اين مساله براي مردم بيشتر مردم اقدام به تحويل سکه‌ها کردند.‌«
هرچند همه سکه‌ها آنطور که «مجتبي گهستوني» سخنگوي انجمن ميراث فرهنگي «آريانا»ي خوزستان مي‌گويد، برنمي‌گردد: «با پاکسازي محل و انجام سرند بخشي از خاک که بايد حفاري را پُر مي‌کرد عمليات شناسايي افرادي که صدها سکه ديگر را ربوده بودند، آغاز شد و در نهايت با کشف تعدادي ديگر سکه، برخي افراد به صورت داوطلبانه اقدام به تحويل سکه‌هاي مورد نظر کردند.»
اليمايي‌ها تا پيش از سکونت در «دستوا» شهر ايذه را به پايتختي خود برمي‌گزينند. از آنها سكه‌هايي از مس به‌جايي مانده كه تصوير پادشاهان روي يك طرف آن نقش شده و روي ديگر آن نقش يك الهه ديده مي‌شود.
به گفته رهبر«معمولا تصوير نيم‌تنه پادشاه به همراه تصوير يك سه‌شاخه و تصوير ماه و ستاره روي سكه نقش مي‌شد.»
برخي اعتقاد دارند تصوير «سه شاخه» روي سكه‌ها، نقش يك لنگر كشتي است اما رهبر اعتقاد دارد كه اين تصوير، همان سه شاخه(پوزيدون) متعلق به خداي درياي‌هاي يونان است. او اعتقاد دارد كه مردم شهر دستوا تحت‌تاثير بسيار زياد هنر يوناني بوده‌اند و آثار خود را به تقليد اين هنر آفريده‌اند. رهبر حتي در نزديك ايوان كرخه در يكي از ‌‌آرامگاه‌ها تعدادي نگين انگشتري پيدا كرده كه خدايان يونان روي آنها نقش شده بود. اليمايي‌ها ابتدا روي سكه را به خط يوناني مي‌نوشتند اما بعدها از خط آرامي براي نگارش استفاده کردند.
خاستگاه اصلي اليماييان کوه‌هاي شمال‌شرقي خوزستان بوده، يعني منطقه بختياري‌نشين استان، ميانه‌هاي سده دوم پيش از ميلاد که به‌عنوان يک قدرت سياسي مطرح مي‌شوند. با افزايش يافتن قدرت قلمرو خود را به سمت دشت خوزستان گسترش مي‌دهند و تا اوايل سده سوم ميلادي به حيات خود ادامه مي‌دهند. وسعت حكومت‌شان از يك‌سو به شمال ايذه دامن مي‌كشد و از سوي ديگر سر بر ساحل خليج فارس مي‌كند. مرز سوم اين حكومت نيز تا نزديكي‌هاي اصفهان گستره مي‌گشاید.

خواب دو هزارساله پادشاهان دستوا آشفته شد

داستان شهر باستاني دستوا از روزي آغاز شد كه تراكتور يكي از كشاورزان در هنگام كشت و زرع در دل زمين فرو ‌رفت و به شهري خفته در دل خاك‌ بر‌خورد. خبر در شهر ‌پيچيد و تيمي از باستان‌شناسان را به سرپرستي مهدي‌رهبر به اين‌سو ‌كشاند. كاوش‌ها آغاز مي‌شود تا پنج آرامگاه زيبا در برابر چشم آنها نمايان شود. آرامگاه‌ها به طرز بسيار زيبايي ساخته شده بودند. زيبايي خيره‌كننده آرامگاه‌ها، تزئينات و اشياي داخل آن باستان‌شناسان را به اين نتيجه رساند كه پنج‌گور متعلق به شاهان و حاكمان اليمايي را يافته‌اند. به اعتقاد پژوهشگران گورستان‌ها و آرامگاه‌ها اطلاعات بسيار دقيقي از زندگي گذشته را در اختيار پژوهشگران قرار مي‌دهد و اين آغاز ماجرا بود. مهم‌ترين يافته‌هاي باستان‌شناسي در آرامگاه‌ها و قبرستان‌ها دفن شده‌اند. آنچه اين روزها هم دره شمي را سر زبان‌ها انداخته، گذشته آن مرد بلندبالاي برنزي و آرامگاه‌هاي باشکوه باقي‌مانده از اين حاکمان مرموز است.
مهدي رهبر اعتقاد دارد که زيبايي آرامگاه‌ها اليمايي‌ها مي‌تواند گردشگران زيادي را به سمت دستوا بکشاند اما «برگه برنده» دست کساني بود که منطقه باستاني را تبديل به حوضچه‌هاي ماهي کردند. پيش‌بيني مهدي رهبر اما در جايي ديگر خود را اثبات کرد. آرامگاه‌هاي دره شمي در ايذه توانست امسال براي نخستين‌بار گردشگران را به کوهستان‌هاي ايذه بکشاند تا بدون هيچ برنامه‌ريزي، گردشگري دراين منطقه جان بگيرد.
خاطرات رهبر درباره گوره‌هاي کشف شده هم خواندني است: «زماني كه پله‌هاي اين گورستان را پشت‌سر گذاشتيم با تابوت‌هاي سفالي بسيار زيبايي روبه‌رو شديم. داخل آرامگاه‌ها مجسمه و زيورآلات بسيار زيادي وجود داشت. در درون يكي از گورها مهره‌اي پيدا شد كه كلمه «ارودك» به زبان يوناني روي آن نوشته شده بود و به احتمال قوي متعلق به يكي از شاهزادگان اليمايي‌ بود.»
تابوت‌هاي مجلل پادشاهان اليمايي با نقش‌هايي چون نخل‌برجسته، آتشدان، حلقه گل و … آراسته با لعاب فيروزه‌اي بسيار درخشان آذين شده بود.
معماري آرامگاه‌ها نيز جالب توجه است. باستان‌شناسان پس از پشت‌سر گذاشتن مسيري پله‌اي، به اتاقك‌هايي مي‌رسند كه دور تا دور آن را سكوهايي با ارتفاع ۹۰ متري مي‌پوشاند. زير سكو‌ها خالي است. روي سكو محل دفن افراد درجه يك سلسه و زير سكو‌ها براي افراد عادي استفاده مي‌شده است. اجساد افراد عادي بدون تابوت و به صورت آزاد دفن مي‌شدند. درون تابوت اشيا جالبي چون كوزه سفالي، سگگ‌كمربند، گردبند و سكه قرار داشت.
او ميان معماري آرامگاه‌هاي اليمايي با معماري آرامگاه‌هاي ايلام ميانه شباهت‌هایی مي‌بيند و مي‌گويد: «نشان مي‌دهد سنت معماري از دوره ايلاميان تا اليمايي يكي بوده‌است.»
به گفته باستان‌شناسان، اليمايي‌ها اعتقاد داشتند كه براي گذر از اين دنيا به دنياي ديگر بايد سوار بر قايقي شد تا با دادن سكه‌اي به قايقران به سلامت از دريايي مشوش و پرتلاطم بگذرند و به سراي باقي بشتابند. بر همين اساس اليمايي‌ها همواره سكه‌اي را در زير سر، زير زبان يا در دست متوفا مي‌نهادند. حتي تابوت را نيز به شكل قايق ساخته‌اند.
باستان‌شناسان متوجه مي‌شوند که مردم «دستوا» در اين زمان كم‌كم به دين زرتشت نزديك مي‌شدند. اين اعتقاد که نبايد با دفن اجساد در دل خاك، زمين را آلوده كرد از همين دوران جان مي‌گيرد. بنابراين تابوت‌هايي مي‌سازند و جسد را در درون آن‌ مي‌نهند. زماني كه گوشت اجساد از بين رفت استخوان‌ها را در گودالي به نام استودان(استخوان‌دان) مي‌ريختند و تابوت براي تدفين‌هاي بعدي آماده می‌شد.

اختلاف طبقاتي؛ مردگان دستوا را هم سوا كرد
نگاهي به گورستان‌هاي شهر واقعيت تلخي را برملا مي‌كند، اختلاف طبقاتي در شهر «دستوا»، حتي پس از مرگ نيز مردم اين منطقه باستاني را از يكديگر جدا مي‌كرده است. اشراف و فقرا در گورستان متفاوت و دور از يکديگر به خاک سپرده مي‌شدند و هر گورستاني ويژگي‌هاي كاملا متفاوتي از ديگري داشت.
فقرا در گورستاني مجزا، بسيار ساده و محقرانه دفن مي‌شدند. همراه آنان هيچ شيء ارزشمندي دفن نمي‌شده و تابوت و كفن صاحبان اين گورها بسيار ساده و محقر بوده‌است. تابوت كه نه، گودالي که در آن جسد به خاک سپرده مي‌شده است. شايد اليمايي‌ها گمان مي‌كردند كه اختلاف طبقاتي پس از مرگ نيز بايد ساکنان اين شهر را از يکديگر جدا کند.
شهر در دوره ساساني نيز به زندگي خود ادامه مي‌دهد تا قرن سوم و چهارم هجري كه سيلي شهر را به ويرانه‌اي تبديل مي‌كند و مردم رو به شوشتر امروزي مي‌آورند و در دل آن ماوا مي‌گيرند.

زير خيش‌هاي کشاورزي

شانس زيادي براي ديدن اين شهر وجود ندارد. خيش‌ها شهر را شخم زده‌اند و حوضچه‌هاي ماهي آن را دفن کرده‌اند. تنها اطلاعات موجود در اين شهر مي‌شود همان کاوش‌هاي مهدي رهبر که به همراه دانشجويانش انجام داده است. کاوش‌هايي که از وجود يک باغ-شهر خبر مي‌دهد و خانه‌هايي که زير سايه‌سار سبز درختان آرميده بودند.
مگر آنکه شانس يار دستوا شود و دوباره بيل باستان‌شناسان به کاوش تاريخ مدفون در دل آن به‌کار شود. آنطور که «مجتبي گهستوني» فعال حوزه ميراث فرهنگي استان مي‌گويد: «شهر در معرض تهديدهاي بيشتري قرار گرفته است. بستر رها شده دستوا همه‌چيز را براي ساخت وسازهاي روستايي به نام گلاک آماده کرده است. حفاري‌هاي غيرمجاز هم قوز بالا قوز است. او تاکيد مي‌کند: «بعد از مهدي رهبر هيچ کاوشي در اين شهر انجام نگرفته و شهر نياز به حفاظت و کاوش تکميلي دارد. شهري که در سال ۱۳۴۷ در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است.» آخرين کاوش‌هاي رهبر هم برمي‌گردد به اوايل دهه ۸۰٫
با اين حال فعالان و کارشناسان ميراث‌فرهنگي معتقدند با توجه به اهميت شهر باستاني دستوا تهيه نقشه باستان‌شناسي، ايجاد پايگاه باستان‎شناسي، تشکيل کارگروه‌هاي مطالعاتي و مستند‌نگاري درخصوص آثار و محوطه‌ها و ايجاد موزه اختصاصي براي اليمايي‌ها کاملا ضروري است. به گفته گهستوني‌: «‌ساخت و سازهاي فعلي روستاي گلالک و حفاري‌هاي غير‌مجازي که به‌منظور يافتن سکه و گنج انجام مي‌گيرد اين محوطه باستاني را دچار آسيب‌هاي جدي کرده است.»
مجتبي گهستوني، با تاکيد بر اينکه جغرافيا، زادبوم، تاريخ، نژاد و زمينه‌هاي مطالعاتي ايليمايي‌ها گسترده است اما هنوز راجع‌به اين موضوعات پژوهشي‌ نشده، مي‌گويد: «اين منطقه باستاني درحالي نيازمند تعيين حريم و کاوش‌هاي تکميلي است که هم‌اکنون حفاري و تخريب‌ها در اين منطقه رشد صعودي پيدا کرده است. چنانچه مي‌توان با ايجاد پايگاه باستان‌شناسي و تشکيل کارگروه‌هاي مطالعاتي و مستندنگاري به بررسي محوطه، نقش‌برجسته، گوردخمه‌ها و خط و زبان و معماري و شهرسازي اين دوره پرداخت.»

آبادان و خرمشهر در یک نگاه

خرمشهر و آبادان، دو شهر مجاور يكديگرند كه در حال حاضر با وجود سازمان منطقه آزاد اروند در بخش گردشگرى به صورت مشــترك اداره مى شــوند. هر سال در ايام نوروز اين دو شهر مقصد مســافران زيادى از تمام كشور هستند و با وجود جاذبه هاى گردشــگرى فراوان بر تعداد كســانى كه آبادان و خرمشــهر را مقصد سفر خود قرار مى دهند، افزوده مى شــود. از جاذبه هاى گردشگرى آبادان مي توان به مسجد تاريخى «رنگونى ها»، «موزه آبادان»، «موزه صنعت نفت» و رودخانه هاى «اروند» و «بهمنشــير» اشــاره كرد. در خرمشهر نيز شاهد حضور گســترده مسافران در ساحل رودخانه كارون براى لنج و قايق سوارى هستيم. همچنين موزه هاى «دفاع مقدس» و «مناطق عملياتى 8 سال دفاع مقدس» ازجمله شلمچه و علقمه، شاهد حضور كاروان هاى راهيان نور و مسافران نوروزى در بازديد از اين مناطق است. پاييز و زمستان بهترين فصل ها براى ســفر به اســتان خوزستان اســت. در اين فصل ها بازارهاى آبادان و خرمشهر با استقبال بسيار خوب مسافران مواجه مي شوند و از رونق اقتصادى قابل قبولى برخوردارند. رستوران هاى محلى (مضيف) در آبادان و خرمشهر با بافت سنتى و قديمى، غذاى محلى و به خصوص ماهى كبابى را به مسافران عرضه مي كنند.

برای دانلود فایل pdf معرفی شهرهای آبادان وخرمشهر (روزنامه توریسم) روی تصویر زیر کیک کنید

مستندی زیبای درخت کنار

درخت کنار که به درخت سدر هم مشهور است با داشتن ریشه های تونمند و شاخه ساران پر برگ مشهور است.

این درخت دارای فواید زیادی از جمله غذایی ، بهداشتی و درمانی است که با قدمتی بیش از سه هزار سال در مناطقی از کشور از جمله شوشتر رشد می یابد.

درخت«کُنار» از جمله درختان بسیار زیبا و مقاوم استان خوزستان است؛ این درخت مهربان با ویژگی های منحصر به فرد در بین ساکنان شوشتر از قداست و احترام خاصی برخوردار است و کمتر کسی را سراغ داریم که عمداً درخت کُناری را قطع نماید و مردم،معمولاٌ دیگران را نیز از آسیب رساندن به این درخت تنومند و خوش قد و قامت منع می کنند.

کُنار تنها درخت منطقه است که در چهار فصل سال سبز است و دوره ی برگ ریزی ندارد و در تمام طول پائیز و زمستان که معمولا اکثر درختان در خواب عمیق زمستانی فرو می روند؛کُنار همچنان بیدار و سرسبز است، تا سایه سار مردمان خسته ای شود که برای استراحت و استفاده از طبیعت و دوری از زندگی شهری و ماشینی به آغوش مهربان کُنارپناه می برند.

از دیر باز تاکنون باغات کُنار شوشتر در استان خوزستان مشهور و معروف بوده است.

مستندی زیبای درخت کنار به کارگردانی رضاسبحانی در سال 1367 تولید و در این مستند به فرهنگ بومی و محلی شوشتر نیز اشاره شده است.

برای دانلود مستند روی تصویر زیر کلیک کنید.

پنج اثر در یک قاب تصویر
.
رودکارون(ثبت میراث طبیعی ایران)
.
رودخانه کارون پس از عبور ازتنگه ها و کوهستان های سر به فلک کشیده زردکوه بختیاری در رشته کوه های زاگرس با ورود به شهر باستانی شوشتردر استان خوزستان به دو رودخانه مجزا به نام گرگر و شطیط(ماه پاریان ) تقسیم میشود و این دو رودخانه شوشتر را مانند جزیره ای در بر میگیرند و در جنوب شوشتر در (بندقیر) همراه با رودخانه دز، کارون را دوباره تشکیل و بعداز شهر هایی همچون اهواز در انتهای مسیر به خلیج همیشه فارس می پیوندد.
.
قلعه سلاسل(ثبت میراث جهانی)

اين قلعه در شمال غربي شهر شوشتر واقع شده و كشيدگي آن از غرب به شرق مي باشد. که شمال و غرب بوسيله رود كارون (شاخه شطيط) و از جنوب و شرق بوسيله خندقي درگذشته احاطه مي شده است.قلعه سلاسل شوشتر دژی است بسیار بزرگ که دارای حیاطهای مفصل و متعدد و سربازخانه‌ها
وطویله‌ها و حمام‌ها و شبستان‌ها و برج‌هاو قورخانه و نقاره خانه و ...بوده است

نهر گرگر(ثبت میراث جهانی)
.
نهر گرگر يكي از بزرگترين نهرهاي دستكند در ايران است كه از محل جدا شدنش از رود كارون در شمال شوشتر تا پايان مسير خود كه باز هم به كارون مي پيوندد، مسيري حدود صد كيلومتر را طي مي كند .دليل حفر نهر گرگر آبرساني از شمال شوشتر و از رود كارون به زمينهاي جنوبي شوشتر است. .
.
.
بند میزان (ثبت میراث جهانی)
.

بند ميزان، آب رودخانهٔ کارون را به دو قسمت شرقى و غربى تقسيم مى‌کند. بند ميزان یادگار دوران ساسانى است که به صورت يک نيم دايره ساخته شده و دو بازوى منحرف کنندهٔ آب دارد. بخشى از آب کارون توسط اين بند در شرق شهر جريان مى‌يابد که به رودخانهٔ گرگر معروف است. انحراف دوم آب در قسمت غرب جارى است که به آن شطيط مى‌گويند

میل کلاه فرنگی (ثبت میراث جهانی)
.
این اثر در ضلع جنوبی بند میزان و در حاشیه رودخانه شطیط ( ماهپاریان ) قرار دارد. با توجه به شکل هشت ضلعی بنا ، این سازه بعنوان میل یادبود ساخته شده است.در گذشته کتیبه هایی به روی این اثر بوده که احتمالا شرح حال و وقایع مربوط به ساخت و یا مرمت بند میزان و این محوطه تاریخی بر روی آنها نوشته شده، که بر اثر فرسایش و یا عوامل محیطی دیگر این کتیبه ها از بین رفته است .

اقیانوس ابر - سردشت دزفول

اقیانوس ابر پدیده‌ای طبیعی است که سطح ابرها پایین‌تر از سطح زمین قرار می‌گیرد و اغلب به‌دلیل شرایط اقلیمی یک منطقه مانند ارتفاع زیاد از سطح دریا، رطوبت زیاد هوا به خاطر بارش فراوان باران و وجود کوه‌ها در اطراف است که از فرار ابرها جلوگیری می‌کند. با سرد شدن هوا ابرها افزایش پیدا کرده و سطح زمین و درختان را می‌پوشانند و فرشی از ابر سطح زمین را فرا می‌گیرد. منطقه زیبای سردشت در ۵۰ کیلومتری منطقه کوهستانی شمال دزفول قرار دارد. وجود کوه‌های سربه فلک کشیده، دره های سرسبز، مزارع، چشمه سارها و جویبارها در ایام زمستان و بهار موقعیتی ممتاز و ویژه فراهم کرده،‌ این بخش در شمال شرق با استان چهارمحال و بختیاری و در شمال با استان لرستان و در شرق با شهرستان‌های اندیکا و لالی، در جنوب شرقی با شهرستان گتوند، و در جنوب غربی با شهرستان اندیمشک هم‌مرز است.

محمدمهدی عاملی/ایسنا

آشنایی با تشکوه

در جاده رامهرمز به سمت رود زرد و در مسیر خیجه و ماماتین بعد از روستای گنبد لران، کوهی آتشین وجود دارد که از گذشته های دور تا کنون شبانه روز می‌سوخته است، مردم محلی به این کوه ‌تشکوه می‌گویند.

به گزارش مهر، تشکوه در شرق شهرستان رامهرمز در فاصله 6 کیلومتری روستای ماماتین در جاده رامهرمز ــ ابوالفارسواقع شده است. به گفته کارشناسان زمین شناسی دلیل شعله ور شدن آتش کوه گوگرد موجود در زمین و متصاعد شدن گاز طبیعی از عمق زمین به سطح است. گازهای هیدرکربوری از لایه های مختلف زمین عبور می کنند و از هر درز و شکافی در سطح زمین به بیرون شعله ور می شوند به طوری که در شب نور سوختن این گاز بیشتر دیده می‌شود. []

روشنی آتش این کوه در تاریکی شب جلوه زیبایی به منطقه می دهد به گونه ای که تا به حال توانسته گردشگران زیادی را در ساعات شب به سوی خود بکشاند. مسئله قابل توجه برای گردشگران این است که در مجاورت این آتش کوه به دلیل وجود گاز متصاعد شده در هوا نمی توان آتش دیگری روشن کرد. جالب این است که گردشگران برای رسیدن به این منطقه از مردم استان کمک می گیرند چون هیچ تابلویی برای نشان دادن این جاذبه گردشگری و نفتی خوزستان وجود ندارد.

غیر از تشکوه در نزدیکی شهر صنعتی امیدیه و منطقه آغاجاری نیز کوهی وجود دارد که مردم محلی آن را کوه سوخته می نامند. از لابه لای خاک و سنگهای کوه سوخته زبانه های آتش بیرون می آید و دود سیاهی را راهی آسمان می کند. این دود باعث می شود تا فضای اطراف چشمه های آتش این کوه نیز سیاه رنگ به نظر برسد.

کوه سوخته کوچکتر از تشکوه است. رنگ سیاه کوه آن را از سلسله جبال اطرافش مجزا کرده است. در قله کوه در اثر زمین لغزش یا رانش زمین شکاف عمیقی وجود دارد که دهانه اصلی خروج گاز بوده و آتش از درون آن شعله ور است.

کوه سوخته امیدیه به دلیل شکل و شمایل ظاهری و آثار و شواهد هیدروکربوری در سطح زمین یک اثر ژئوتوریسمی ارزشمند و گرانبها در حوزه زمین شناسی است که نه تنها برای زمین شناسان بلکه برای همه علاقمندان به طبیعت جذاب و دیدنی به نظر می رسد.

تشکوه و کوه سوخته از نظر مباحث زمین شناسی بسیار با اهمیت و مورد مطالعه کارشناسان این حوزه است و اکنون تشکوه که بیشتر در میان مردم شهرت دارد به یکی از جاذبه های عجیب گردشگری استان خوزستان تبدیل شده است

آشنایی با آتشکده سرمسجد - خوزستان

محمد ملاحسینی: آتشکده یا معبد سرمسجد یکی ازمهمترین مکان‌های تاریخی و باستانی استان خوزستان است که در شمال شرقی شهر مسجدسلیمان قرار دارد

آتشکده جاویدان (صفه سرمسجد) واقع در مسجد سلیمان بنایی متعلق به قرن هفتم قبل از میلاد است که بنا بر نظر برخی کارشناسان، معماران برای ساخت تخت جمشید از آن الهام گرفته‌اند.

نوع معماری این بنا، آتشکده جاویدان اورارتویی است که مهمترین مشخصه آن استفاده نکردن از ملات و گذاشتن سنگ خشک روی سنگ خشک دیگر است.

بنا به نوشته‌های پروفسور گیرشمن، باستان‌شناس فرانسوی در کتاب «ایران از آغاز تا اسلام» تخت جمشید نیز با استفاده از همین الگو ساخته شده است.

این معبد که در گذشته‌های دور همواره در آن آتشی افروخته بوده مشرف به سفه سرمسجد است که به گفته مورخان مقر حکومتی پارس‌ها بوده است.

آتشکده سرمسجد، به دستور یکی از پادشاهان بزرگ هخامنشی ساخته شده و هر کدام از سنگ‌های بزرگ معدنی به کار رفته در آن 4 تا 5 تن وزن دارد.

برای ساخت دیوارهای این معبد هیچ نوع ملاتی به کار نرفته و با توجه به زلزله‌های مکرر در مسجد سلیمان احتمال ریزش این سنگ‌های خشکه‌چین وجود دارد.

محراب آتشکده متعلق به قرن ۷- ۸ قبل از میلاد است که شامل یک سکو به اندازه‌های ۲۰ در ۲۵ پا می‌باشد. در بخش شرقی محراب قسمتی که اکنون آتشکده می‌باشد برای عبادت ایرانیان بنا شده بود.

سمت غرب ایران مقدس ویژه خدایان یونانی بوده و در سمت غربی آتشکده 3 معبد برای 3 تن از خدایان قدیم اختصاص داشت که 2 تن از آنان هراکلیوس و آتنا می‌باشد.

یک پلکان به عرض ۲۵ متر مومنان را به روی صفه نزدیک محل مقدس هدایت می کرد و از آنجا که در پایان مراسم نیایش نبایستی از همان راه که آمده‌اند بازگردند یک پلکان دیگر در گوشه دیگر ضلع شرقی برای پایین رفتن ساخته بودند.

به عقیده پروفسور گیرشمن سابقه استقرار یکی از قبایل پارس در مسجدسلیمان به اواخر قرن هشتم قبل از میلاد می‌رسد.

ظروف سفالی، سکه‌های قدیمی، مجسمه‌های باستانی و آثار کهنی از این بنای تاریخی بدست آمده است که در موزه‌های داخل و خارج نگهداری می‌شوند.

همه ساله از سراسر ایران و حتی خارج از کشور جهانگردانی برای بازدید از این اثر ارزشمند باستانی به استان خوزستان سفر می کنند.

آتشکده سرمسجد در سال 1316 و با شماره 300 به فهرست آثار تاریخی ملی و باستانی کشور به ثبت رسیده.

آشنایی با تنگ کول فرح - خوزستان

تنگ کول فرح در 7 کیلو متری جنوب شرق ایذه در استان خوزستان قرار دارد.

در این منطقه 6 مجموعه نگارکند سنگی و صخره‌ای شناسایی شده است. کتیبه‌ای به خط عیلامی در دیواره شمالی تنگه، پیکره‌ای از فرمانروای کول فرح و تعداد دیگری سنگ نگاره که شامل گسترده‌ترین نگار کند صخره‌ای ایران نیز می‌شود.

در تصویر سنگی این نیایشگاه بیش از ۴۰۰ نفر در حال نیایش دیده می شوند. در این تصاویر نخستین نگاه بشر به مذهب و آئین شکل گرفته است. حمل خدایان، قربانی کردن و اجرای موسیقی از دیگر صحنه‌های بکر این سنگ نگاره‌هاست.

کول به معنی دره و فرح به معنی خوشحال است، با وجود اینکه دره‌های این منطقه عموماً تنگ و خفه هستند، اما این دره روح‌افزا و دلباز است.

کول‌فرح در شمال شرق شهرستان ایذه در انتهای دشت ایذه قرار دارد که در سمت راست مدخل دره، در کنار رشته کوهی، دو قطعه سنگ عظیم و نامنظم دیده می‌شود که بر بدنه آنها، نقوش ظریف و زیبایی از صورت انسان و شمایل جانوران در حالت‌های نیایش و احترام دیده می‌شود.

منطقه باستانی کول فرح یکی از جاذبه‌های تاریخی گردشگری شهرستان ایذه و استان خوزستان و از نظر باستان‌شناسی بسیار حایز اهمیت است.

این اثر باستانی به دلیل واقع ‌شدن در یکی از مناطق بسیار خوش آب و هوای استان خوزستان علاوه بر باستان‌شناسان و محققان تاریخی، سالانه هزاران گردشگر را به سوی خود جذب می‌کند.

محوطه کول فرح در سال 1378 توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 2597 در فهرست اثار ملی ایران به ثبت رسید.

مروری بر نقش‌برجسته 6 گانه تنگ کول فرح:

نقش برجسته شماره ۱: نخستین نقش برجسته مراسم قربانی را نشان می‌دهد و در ارتفاع ۶ متری از دامنه کوه قرار دارد. پهنای صفحه یک متر و هفتاد سانتیمتر دریک متر است.

در آن شاه هانی یکی از حاکمان مستقل آیاپیر که همزمان با شوتروک نهونته دوم پادشاه ایلام در سال ۲۷۰۰ پیش از میلاد بوده در حال قربانی کردن نشان داده شده است.

در این تصاویر شاه کلاه گردی بر سر دارد و دو نفر او را همراهی میکنند که یکی از آنها شوترورو وزیر شاه است. جلوی شاه سه نوازنده با دو ساز چنگ و یک دف در حرکت هستند. در زیر نوازندگان تصویر یک شکارچی و یک بز کوهی وجود دارد. در زیر شکارچی سه کاهن ایستاده اند و دو گاو نر و یک بز کوهی را هدایت می‌کنند.

پیش از این سه قوچ قربانی شده اند که سر آنها از بدن جدا شده است . سنگ نبشته ۲۴ سطری افراد حاضر را با خط ایلامی نام برده است . قسمتی از آن به این شرح است:

من هانی پسر تاهی هی حاکم آیاپیر هستم. من مجسمه ام را در این جا بر پا داشته ام پس از آنکه رب النوع سراپا مسلح تیروتور خدای منطقه سیل هیته حمایتش را بر من ارزانی کرده بود.

نقش‌برجسته شماره 2: بر بدنه سنگی تک‌افتاده در قسمت جنوبی و در کنار مسیل، نقش برجسته‌ای با موضوع قربانی کردن برای خدایان ایلامی حجاری شده است. در میانه صحنه، شاه عیلامی بزرگ‌تر از دیگران حجاری شده و دستان خود را به حالت احترام و نیایش در جلو صورت خود گرفته است.

در جلو او کاهنان در حال قربانی کردن چندین راس گاو کوهاندار هستند و در پشت سر او تعدادی از صاحب‌منصبان ایلامی کوچک‌تر حجاری شده‌اند.

نقش‌برجسته شماره 3 : در نزدیکی نقش‌برجسته شماره 2 و بر بدنه تخته سنگی بیضی‌شکل صحنه قربانی برای خدایان ایلامی حجاری شده است.

در این صحنه شخص بزرگ‌تر (احتمالا شاه ایلامی) دستان خود را به حالت احترام بر بالای شکم قرار داده و در جلو روی او تعدادی از خادمان در حال حمل مجسمه خدای ایلامی هستند که همراه با نواختن چنگ و قربانی کردن گاوهای کوهاندار نشان داده شده‌اند.

در پشت سر شاه ایلامی، تعداد زیادی صاحب‌منصبان ایلامی حجاری شده‌اند که در این مراسم شرکت کرده‌اند.

نقش‌برجسته شماره 4 : با گذر از نقش‌برجسته شماره 3 و در جنوب آن، نقش‌برجسته‌ای پرکار با موضوع اهدای هدایا به شاه یا خدای ایلامی نشسته بر تخت حجاری شده است.

در مرکز توجه این نقش‌برجسته، خدا یا شاه ایلامی بر تخت نشسته است و میز مخصوص هدایا نیز در جلو او قرار دارد. تعداد زیادی شرکت‌کننده که یکی از دستان خود را در جلو دهان قرار داده‌اند، به حضور خدا یا شاه ایلامی رسیده‌اند تا هدایای خود را تقدیم کنند.

نقش‌برجسته شماره 5: در پشت نقش‌برجسته شماره 4، نقش برجسته‌ای همانند نقش برجسته شماره 2 با موضوع قربانی برای خدایان ایلامی حجاری شده است.

شخص مرکز توجه، بزرگ‌تر از حد طبیعی حجاری شده، دستان خود را به حالت احترام و نیایش بالا آورده و روبه‌روی او گاوهای کوهانداری برای خدایان ایلامی قربانی شده‌اند.

نقش‌برجسته شماره 6: نقش برجسته شماره 6 در بیرون از تنگه بر روی تخته سنگی تک‌افتاده حجاری شده است. موضوع آن حمل مجسمه خدای ایلامی است.

تعدادی از خادمان، تخت مجسمه خدای ایلامی ایستاده را بر دوش خود حمل می‌کنند و در پشت سر آن‌ها تعدادی از صاحب‌منصبان ایلامی شرکت‌کننده در مراسم، حجاری شده‌اند.

پل شادروان شوشتر

بند قیصر یا پل شادروان شوشتر با قدمت دوره ساسانی در کنار پل جدید شهرستان شوشتر در استان خوزستان قرار دارد.

در دانشنامه جهان اسلام، درباره بند قیصر آمده است:

پل‌بند والرین یا بند قیصر در شوشتر را سربازان و مهندسان رومی که در ۲۶۰ میلادی همراه امپراتور روم والریانوس به اسارت شاپور اول درآمده بودند، بنا کردند.

همچنین در دایرةالمعارف مصاحب، آمده است:

بند قیصر، بندی که در قرن ۳ میلادی به امر شاپور اوّل ساسانی در شوشتر رود کارون ساخته شده است. گویند رومیانی که در جنگ با ایران اسیر شده بودند در ساختن این بند به کار گرفته شدند و به همین مناسبت بند قیصر خوانده شده است.

در فرهنگ معین نیز آمده است:

... سدی است که در زمان شاپور اول ساسانی و به امر او پس از اسارت قیصر روم توسط برانوش، مهندس رومی در نزدیک شوشتر ساخته شد. این سد ۱۵۰۰ قدم طول داشت و هنوز هم برای برگرداندن آب کارون به مزارع به کار می‌رود. بند قیصر، سدی است که به امر شاپور اول ساسانی به دست رومیان و توسط مهندس رومی به نام برانوش (بزانوش، اورانوش) در شوشتر (کنار پل شوشتر) ساخته شد. ترتیب ساختن این سد چنین بود که همۀ آب رودخانه را به شعبه‌ای که از آن خارج کرده بودند برگردانیده‌اند و معروف به آب گرگر است که هنوز موجود می‌باشد. کف رودخانه را با سنگ‌های بسیار محکم فرش کرده‌اند. خود سد از سنگ‌های بزرگ سماقی که همۀ آنها را به‌هم پیوند داده‌اند ترکیب یافته است که با چشمه‌ها و دریچه‌های مربوط برای اجرای آبیاری اراضی مجاور بسیار مناسب است. پل شوشتر روی این سد قرار دارد.

برخی بر این باورند که پل شادروان شوشتر قدیمی‌ترین پل جهان می‌باشد که دارای 44 دهنه بوده است و برخی نیز گفته‌اند 48 دهنه داشته است.

پل شادروان زمانی یکی از بناهای مشهور ایران بود ولی امروزه خرابه ای از آن باقی مانده است. روایات مربوط به این پل معمولا تکراری و نقل از منبع پیشین است. آنها ساخت پل را به زمان شاپور اول ساسانی می‌دانند که والریان رومی را پس از اسارت وادار به ساخت این پل و سد شادروان نمود ولی استناد همه آنها به روایات محلی می‌باشد.

کلمان هوار در کتاب ایران و تمدن ایرانی آورده است: پل شوشتر از روی شادروانی می‌گذشت و بنا به روایات مهندسان رومی آن را ساخته بودند.

فردوسی نیز در ضمن سرودن شعری مربوط به این پل نام سازنده آن را برانوش آورده و پس از ساختن آن به روم برگشته است.

البته در قرن هشتم که ابن بطوطه به شوشتر رفته این پل قابل استفاده نبوده، چرا که وی می‌گوید : عمق رودخانه زیاد است و محاذی دروازه دسبول، مانند بغداد و حله جسری از کشتی‌های کوچک درست کرده‌اند.

مولف تذکره شوشتر تجدید بنای آن را به وسیله فتحعلی‌خان از حاکمان اواخر صفویه می‌داند.

این پل بارها مرمت شده است تا اینکه در سال 1303 قمری سیلاب برای چندمین بار آن را شکست و دیگر تعمیری در آن انجام نشد و دائما در حال ویرانی بیشتر شد.

پل معروف به بند قیصر در سال 1310 با شماره 78 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

آشنایی با مسجد جامع خرمشهر - خوزستان

همشهری آنلاین: مسجد جامع خرمشهر از قدیم یکی از مراکز اصلی شهر خرمشهر بوده، به طوری که هنوز نیز این مرکزیت را پس از پایان جنگ تحمیلی و تخریب کامل شهر خرمشهر و بازسازی دوباره آن حفظ نموده‌است.

در مقابل این مسجد بازارچه بزرگی وجود دارد که اصناف گوناگون در آن به کسب و کار مشغول هستند.

پس از آغاز جنگ تحمیلی شهر خرمشهر به دلیل نزدیک بودن به مرز شلمچه، یکی از اولین نقاطی بود که مورد حمله ارتش بعثی عراق قرار گرفت.

مدافعان این شهر که اغلب از مردم بومی و تعدادی دانشجو بودند، توانستند با حداقل امکانات نظامی به فرماندهی محمد جهان آرا که در آن زمان فرماندهی سپاه پاسداران خرمشهر را بر عهده داشت با سلاح‌های سبک خود و با استفاده از موقعیت آشنایی با منطقه، مدت ۳۵ روز در مقابل ارتش عراق مقاومت کنند و سرانجام در تاریخ ۴ آبان ۱۳۵۹ آخرین مدافعان شهر نیز به خاطر فشار زیاد ارتش بعثی عراق و کمبود سلاح و تجهیزات مجبور به عقب نشینی از شهر گردیدند.

خرمشهر پس از ۵۷۸ روز (۱۹ ماه) اشغال توسط ارتش بعثی عراق، در تاریخ۳ خرداد ۱۳۶۱ با حمله نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارتش جمهوری اسلامی ایران و نیروی مقاومت بسیج، طی چهار مرحله عملیات نظامی با عنوان عملیات بیت المقدس پس از محاصره خرمشهر، بازپس‌گیری شد.

مسجد جامع خرمشهر یکی از تنها ساختمانهایی بود که در این شهر، پس از بازپس‌گیری به صورت نیمه سالم باقی مانده بود و همچنین چون این مسجد در زمان مقاومت [قبل از اشغال] مرکز فرماندهی و تدارکات و گردهمایی مدافعان شهر بود، لقب نماد مقاومت را به خود گرفت که در حال حاضر نیز بین بازماندگان جنگ و علاقمندان به تاریخ جنگ ایران و عراق به همین عنوان شناخته می‌شود.

مسجدجامع خرمشهر سی‌هزارمین اثر تاریخی ایران است که در سال 1390، در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

دو گلدسته و دو گنبد کوچک و بزرگ با 120 سال قدمت را در دل خود جای داده است، شاید 770 مترمربع کاشی‌کاری معرق نیز شاخصه‌ی خاصی برای هر بنای تاریخی باشد، اما وقتی قرار باشد، یک اثر بخشی از هویت، تاریخ،‌ تمدن و مقاومت یک کشور محسوب شود، هر بنایی نمی‌تواند جای «مسجدجامع خرمشهر» را بگیرد.

این مسجد قدیمی که با نمای آجری‌اش که حالا جزیی از تاریخ این شهر است، از قدیم یکی از مراکز اصلی شهر خرمشهر بود، در آن زمان، در ورودی بازار بزرگ اصناف قرار داشت و محل تردد مردم از صحن مسجد بود. به همین دلیل، بعدها تغییری در ساخت‌وساز آن رخ داد و در سال 1348، قطعه زمینی از ضلع غربی به مسجد اضافه و به‌صورت کنونی تجدید بنا شد.

مسجدجامع خرمشهر یکی از تنها ساختمان‌هایی بود که پس از بازپس‌گیری شهر از عراقی‌ها به‌صورت نیمه‌سالم باقی مانده بود. این بنای تاریخی چون در زمان مقاومت و قبل از اشغال شهر، جایی برای فرمان‌دهی،‌ تدارکات و گردهمایی مدافعان شهر بود، لقب نماد مقاومت را به خود گرفت، حتی حالا نیز بین بازماندگان جنگ به همین نام شناخته می‌شود.

این مسجد که حالا سمبل مقاومت در «خرمشهر» است، در مدت 35 روز مقاومت مردم، ستاد مردمی، مرکز تبادل اخبار، اورژانس مجروحان و محل نگهداری موقت شهدا بوده است. این بنای تاریخی یادآور شهدایی مانند «محمد جهان‌آرا»، «بهروز مرادی»، «بهنام محمدی» و «محمد دشتی» است.

بنایی مشابه این مسجد تاریخی، در باغ - موزه دفاع مقدس در تهران، اتوبان حقانی، جنب پارک طالقانی ساخته شده است.

تصاویر | خوزستان؛ بهشت پرندگان ایران

خوزستان شاهراه پرندگان مهاجر و پرتنوع‌ترین استان از لحاظ گونه‌های پرنده است و از ۵۳۰ گونه شناسایی‌شده در ایران ۲۸۵ گونه در خوزستان زندگی می‌کنند.

به گزارش همشهری آنلاین، از مهم‌ترین گونه‌ها در این استان می‌توان به اردک مرمری، تنجه، غاز و فلامینگو اشاره کرد که برخی از این پرندگان در تالاب‌های شادگان، هورالعظیم و خوریات اقدام به تولید مثل و لانه‌سازی می‌کنند.

عکس: مهدی پورعابدی - خبرگزاری صدا و سیما

تصاویری از به‌ یاد ماندنی‌ترین تفریح؛ قایق‌سواری در رودخانه کارون

یکی از تفریحاتی که می‌توان در خوزستان انجام داد قایق‌سواری در رود کارون است. هر سال گردشگرانی که در تعطیلات نوروز به استان خوزستان سفر می‌کنند قایق‌سواری بر روی کارون را از تفریحات به یاد ماندنی می‌دانند. قایق‌سواری در کنار پل سفید نماد شهر اهواز شور و شوق دیگری دارد.

خراطی هنر-صنعتی ۴۰۰ ساله خوزستان

هنر-صنعت خراطی در شهرستان دزفول همچنان زنده است.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما استان خوزستان، خراطی یکی از هنر‌ها و صنایع فعال در شهرستان دزفول است و استاد توکل با هنر دستان پرتوانش نقش و نگار‌هایی بر چوب حک می‌کند.

وی این شغل و هنر را از پیشینیان به ارث برده است و برای زنده نگهداشتن آن و جلوگیری از فراموش شدن هنر خراطی که در استان خوزستان قدمتی ۴۰۰ سال دارد، تلاش می‌کند.

به گفته این استاد خراطی و هنرمند دزفولی، برای تولید گلدان، شمعدان، قندان، کاسه، حصار‌های چوبی، وردنه و... از چوب درختان بومی استفاده می‌شود.

استاد توکل می‌گوید: بازار فروش محصولات چوبی خوب است

خانه تاريخي مقدم در شوشتر...

شوشتر شهري تاريخي با سازه هاي آبي بسيار است که قدمتي ديرينه در تاريخ ايران‌جان عزيزمان دارد. اگر مي‌خواهيد به اين شهر زيبا و سرسبز سفر کنيد، پيشنهاد مي‌‌شود سري به يکي از خانه‌هاي تاريخي همچون خانه تاريخي مقدم شوشتر بزنيد تا با تاريخ و هنر مردمان اين مرز و بوم بيشتر آشنا شويد.

اين بناي زيبا و ارزشمند که قدمت آن به دوره قاجاريه مي‌رسد، متعلق به خاندان مقدم شناخته مي‌شود و اکنون پس ازگذشت سال‌ها به همت دو برادر به نام‌هاي صادق خليفه و دکتر مدرسيان مرمت شده و درب‌هاي آن به روي عموم گشوده شده است و ميزبان ماجراجويان زيادي از سراسر دنياست.

شايد برايتان جالب باشد که بدانيد در روزگار قاجاريه اين خاندان، براي داد و ستد و تجارت به استان خوزستان و شهرستان شوشتر مهاجرت کردند و در آنجا ماندگار شدند. اگر به هنر معماري سرزمين شوشتر علاقه داريد، بازديد از خانه تاريخي مقدم شوشتر را فراموش نکنيد، چرا که اين ساختمان قديمي از لحاظ معماري تمامي عناصر و ويژگي‌هاي يک خانه شوشتري را دارد و معمار بنا با دانش و هنر خود خانه‌اي زيبا را ساخته است.

از ديگر ويژگي‌هاي مجموعه تاريخي خانه مقدم شوشتر، مي‌توان به ستون‌هاي سنگي يا گرگري و ستون‌هاي آجري اشاره کرد که در بيشتر خانه‌هاي اين شهر زيبا ديده مي‌شود. همچنين مي‌توانيد به نظاره پنجره‌هاي ارسي رنگي بنشينيد که بر جذابيت اين خانه قديمي مي‌افزايد و شما را شگفت‌زده مي‌کنند. در ادامه گشتي که در خانه تاريخي مقدم شوشتر زديد، مي‌توانيد از شوادون (زيرزمين) که در طبقه‌ي هم‌کف و طبقه اول بنا قرار گرفته است و به نگارخانه تبديل شده است، ديدن کنيد. در زمان‌هاي بسيار دور از اين زيرزمين که ده متر عمق دارد، به عنوان محلي براي استراحت اهالي خانه در فصل گرما استفاده مي‌کردند و امروزه قابل مشاهده است.

در حال حاضر خانه تاريخي مقدم در شوشتر در مرکز محله عبدالله بانو و در نزديکي بقعه عبدالله بانو واقع شده و بسيار خوش مسير است. در ادامه گشت و گذار خود مي‌توانيد سري به بازار سنتي شوشتر بزنيد و در آنجا به خريد سوغات اين ديار مانند حلواي زردک، ترشي لگجي، ترشي فلفل و انواع کلوچه محلي بپردازيد.

برای تماشای ویدیو روی تصویر زیر کلیک کنید.

محله «حرم» شوش

شهرستان شوش یکی از مهمترین تمدن‌های تاریخ باستان و پیش از تاریخ، در ایران و جهان است

شوش از نظر جغرافیایی و کشاورزی در وضعیت بسیار مطلوب و رابط میان تمدن بین النهرین و ایران بوده است. با وجود قدمت و اهمیت تاریخی و جغرافیایی شهرستان شوش برای قرن‌ها خالی از سکنه و متروکه بوده است.

بررسی سفرنامه‌های چندین مستشرق و باستان شناس نشان دهنده آن است که شهر شوش کاملا متروکه و خالی از سکنه بوده و فقط تپه‌های باستانی و آرامگاه دانیال نبی (ع) در آن زمان وجود داشته است.

در این زمینه «مارسل دیولافوا» هنگامی که در سال ۱۸۸۴ میلادی به شوش سفر کرد در کتاب خود نوشت به جز چند خانه کپری در اطراف بقعه دانیال نبی (ع) که ظاهراً به منظور اسکان زائران ساخته شده بود مکانی برای زیست وجود نداشت.

با ورود و استقرار باستان شناسان و آغاز کاوش‌های دامنه دار "ژاک دمورگان" و "رولان دومکنم" و استخدام بیش از هزار کارگر از روستاها و شهرهای اطراف، اولین گروه از مردم در اطراف حرم ساکن شدند.

با گذشت زمان تجار با حضور از شهرهای دیگر در شوش به فعالیت اقتصادی و ساخت کاروان سراها در اطراف حرم دانیال نبی (ع)، به تأمین مایحتاج کارگران و باستان شناسان پرداختند.

سکونت کارگران و کسبه‌های اطراف حرم و ساخت کاروان‌سراها، آغاز شهرنشینی جدید در شهرستان شوش است که با احداث موزه در سال ۱۳۴۵ و اهمیت کاوش‌های باستانی و توسعه کشاورزی این محله به سرعت توسعه یافت. محله‌ی حرم در نزدیکی رودخانه شاوور قرار دارد و دارای سه خیابان اصلی با نام‌های امام خمینی (ره)، طالقانی و ساحلی است.

این محله در مرکز شهرستان و در کنار موزه و محوطه تاریخی شوش واقع شده است.

عکس: سید حامد موسوی/ایسنا

نفت سفید پاریس ایران ، شهر نیمه مرده

پاریس ایران؛ جایی در دل کوه که شعله‌های رقصانش، چهره‌های درهم شکسته مردان و زنانی را نوازش می‌دهد که گذر عمری سخت را بر دستان و صورت خود به تصویر کشیده‌اند.تصویری بر بلندای شعله‌های روشن گاز در روستایی زیبا، روستایی زیبا که در اطراف خود، در دل کوه و دشت، چشمه‌های جوشان نفتی غیرقابل باوری را پرورانده که نفس را در سینه‌ات حبس می‌کند.....

سفر به روستایی که پیدایش چاه نفت، آن را به عرش رساند و با بسته شدن چاه و رفتن نفت، به فرش رسید! سفر به خوزستان معمولاً خاطراتی را در تو زنده می‌کند که جنگ و ایستادگی و شجاعت مردم نجیب و غیور آن، از بارزترین این خاطرات است.

زادگاه حماسه؛ جایی که در عین روسپیدی در جنگی نابرابر که سال‌ها مقاومت را در مردمانش پرورش داد، در جای‌جای خود، چشمه‌های جوشان سیاهی را همچون بغضی فروخورده بیرون می‌دهد که می‌تواند در عین حال، زیباترین قسمت سفر و شاید غمگین‌ترین بخش آن باشد، سفری از نفت سیاه به نفت سفید!

روایتی تلخ از یک شهر نیمه مرده که بیشتر خانواده‌ها آن را ترک کرده‌اند و تنها معدودی به ناچار، ساکن آن هستند. "نفت سفید" نشانگر صعود و نزول تاریخی یک زندگی عشایری است که با ظهور نفت و کشف مخازن نفتی به ناگهان دگرگون و از یک زندگی روستایی خودکفا به شهری صنعتی با شیوه زندگی مدرن تبدیل و با خشک شدن چاه نفت، تبدیل به روستایی کاملاً ابتدایی شد.

عکاس :

مهدی پدرام خو :تسنیم/احمد بلباسیخبرگزاری صدا و سیما

گزارش کامل در لینک زیر:

گزارش هفته نامه "دانش نفت" از روستای نفت سفید

دره توبیرون یکی از دیدنی های طبیعی بکر و شگفت انگیز خوزستان

دره توبیرون دراستان خوزستان واقع می باشد. یکی از دیدنی های طبیعی بکر و شگفت انگیز شهرستان دزفول در فصول گرم سال دره توبیرون است. “تو” در لهجه دزفولی به معنی تب (گرما) و توبیرون بمعنای مکانی که گرما را از تن میزداید وگفته می شود که در قدیم برای کاهش آلام درد بیماری ها از این محل استفاده می شده است.
دره‌ توبیرون نتیجه‌ی هزاران سال فرسایش آبی بوده و از سرازیر شدن آبِ حاصل از بارش‌های فصلی در بخش‌های بالاتر و جاری شدن آن به صورت تنداب‌ها در کوه‌ها و تپه‌ها به وجود آمده است. سنگ‌های موجود در دره، از نوع ماسه سنگ و کنگلومرا (نوعی سنگ رسوبی از شن، ماسه و سنگ‌ریزه‎‌های گرد که معمولا با کلسیت، سیلیکا یا اکسید آهن به هم چسبیده‌اند) بوده که حاصل این فرسایش‌های طولانی مدت هستند.

به دلیل عمیق بودنِ دره توبیرون ، در فصل‌های خشک و کم آب، دره مانند یک زهکش عمل نموده و آبِ سفره‌های زیرزمینی در کف آن جمع می‌شود که این ویژگی سبب به وجود آمدن دو آبشار کوچک و زیبا در مسیر دره شده است. در بخش‌هایی از دره توبیرون، آب شفاف و زلالی از کف و دیواره‌های صخره‌ای آن به بیرون تراوش می‌کند. از طرفی نزدیک بودن دیواره‌هایِ صخره‌ایِ دو سوی دره به یکدیگر و نیز بلندیِ آن‌ها، باعث ایجاد سایه در اکثر قسمت‌ها می‌شود. این ویژگی‌ها از دلایل خنک بودن فضای داخل دره بوده و حتی در فصول گرم سال و هوای ۴۰ درجه‌ی شهر، دمای آن به حدود ۲۰ تا ۲۵ درجه‌ی سانتی‌گراد می‌رسد. درون دره، باد خنک، روح‌نواز و دل‌انگیزی می‌وزد که تمام خستگیِ راه را از تن شما بیرون خواهد کرد.

درختان زیبای انگور و انجیر نیز باعث سرسبزی و طراوت این منطقه شده و در کنار ویژگی‌های منحصر به فردِ دره، توجه بازدیدکنندگان را به خود جلب می‌کند.
دره “توبیرون” در فاصله حدود ۲۰ کیومتری از شهر در مسیری چند کیلومتری در بخش سردشت قبل از رسیدن به منطقه تنگه سرا در شمال دزفول واقع است. دیواره‌های رفیع آن با ارتفاع بلند که گاه تا بیش از یکصد متر می رسد و انبوه درختان انگور، انجیر وحشی، برگ ‌‌های شاووشان، آبشارها و آب ‌ چکان ها جلوه بسیار زیبایی به این دره‌ ها داده است که چشم هر بیننده ‌ ای را محو تماشای خود می ‌ سازد.
گرچه قدم گذاشتن به چنین فضای خنکی در گرمای سوزان جنوب و دمی آسودن در هوای مطبوع آن، خود به تنهایی می‌تواند یک تفریح باشد؛ اما پیاده روی در آبِ جاری در مسیر دره و تماشای شگفتی‌ها و زیبایی‌های آن، از لذت‌بخش‌ترین کارهایی است که می‌توانید در این دره تجربه کنید. آب بازی و تماشای ماهی‌های بزرگ و کوچکی که درون آبِ کف دره به این سو و آن سو می‌روند نیز خالی از لطف نخواهد بود.هنگامی که در حال حرکت در امتداد دره هستید گاهی قطره‌های آب زلال از دیواره‌های آن بر روی سر و صورتتان خواهد چکید و باعث می‌شود که حسِ خوشایندِ بودن در طبیعتِ بکر را با تمام وجود درک کنید.همچنین زیبایی‌ها و شگفتی‌های تمام نشدنی این دره، آن را به مکانی فوق‌العاده برای عکاسی تبدیل کرده است. اگر علاقه‌مند به عکاسی حرفه‌ای از طبیعت هستید؛ دره توبیرون چشم‌اندازهای کم‌نظیر و شگفت‌انگیزی برای این کار در اختیارتان خواهد گذاشت

نکاتی که لازم است در بازدید از دره توبیرون به آن‌ها توجه کنید

• با توجه به اینکه دره‌ توبیرون در منطقه‌ای بکر قرار دارد، بهتر است برای رفتن به آن با گروه‌های کوهنوردی محلی همراه شوید و یا از تورهای گردشگری استفاده کنید.
• به دلیل شباهت بخش‌های مختلف دره به یکدیگر، ممکن است مسیر را گم کنید؛ بنابراین توصیه می‌شود که برای بازدید از دره‌ از یک فرد راه بلد و یا یک راهنمای محلی کمک بگیرید.
• برای پیاده روی در دره، حتماً از کفش مناسب استفاده کنید؛ زیرا کفِ دره مملو از سنگریزه‌هاییست که ممکن است پاهایتان را اذیت کند.
• دره‌ توبیرون طبیعتی دست نخورده و تمیز است که این امر نشان از بازدید تعداد کمی از گردشگران از این مکان زیبا دارد. بیایید در زمان بازدید از این جاذبه‌ی طبیعی شگفت‌انگیز، زباله‌های خود را در محیط رها نکنیم و حتی در صورت مشاهده‌ی زباله‌ها در مسیر دره، اقدام به جمع‌آوری آن‌ها نماییم تا با انجامِ وظیفه‌ی خود در مقابلِ طبیعتِ سخاوتمند، به زیبا و بکر ماندن این دره‌ی اعجاب انگیز کمک کنیم.

عکسها:

سایت کارناوال

خبرگزاری ایسنا

ر

اولین هواپیمای خریداری شده ایران

عکس نایاب از یک فروند هواپیمای "یونکرس-ای ۱۳"، نخستین هواپیمایی که ایران خریداری کرد در مکانی نامعلوم را مشاهده مي کنيد.

این هواپیما در سال ۱۳۰۱ شمسی از نمایندگی شرکت یونکرس آلمان در تهران برای ارتش خریداری شد تا از آن به عنوان هواپیمای ارتباطی و ترابری نظامی بهره برداری شود. گفتنی است شرکت یونکرس ۴ سال بعد اولین و نخستین شرکت هواپیمایی در ایران را دایر کرد و با ۶ هواپیمای یک موتوره و یک هواپیمای سه موتوره پرواز‌هایی بین شهر‌های مختلف ایران برقرار کرد. پرواز‌های این شرکت در مسیر قصرشیرین به بغداد، زاهدان به دهلی، مشهد به کابل، بندر انزلی به باکو، بندر بوشهر به کراچی و بمبی، خرمشهربه بصره و تبریز به تفلیس بر قرار بود. این شرکت تا سال ۱۳۱۲ در ایران فعالیت می‌کرد.

«باغ شیخ» اهواز

محله «باغ شیخ» در محدوده جنوب شرقی شهر اهواز و در هسته مرکزی آن واقع شده و یکی از محلات سنتی و قدیمی اهواز است که همچنان بافت سنتی و مذهبی خود را حفظ کرده است.

محلات قدیمی در هر شهری نماد هویت فرهنگی و تاریخی مردم آن شهر محسوب می‌شوند، که باید آنها را از تخریب حفظ کرد و سعی در احیا و بازسازی آنها داشت.

متاسفانه محله باغ شیخ یکی از مناطق آسیب‌پذیر است که به دلیل نبود شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی و همچنین فرسودگی سیستم فاضلاب هرساله با شروع فصل بارندگی، کوچه و خیابان‌های آن دچار آب‌گرفتگی می‌شوند و گاهی حتی آب تا روزها در خانه‌ها باقی می‌ماند و ساکنین این منطقه را دچار مشکلات زیادی می‌کنند.

به دلیل موقعیت جغرافیایی این محله در مرکز شهر و مجاورت با خیابان‌های نادری و امام خمینی بخشی از بازار مرکزی اهواز در محله باغ شیخ (خیابان ادهم امروزی) واقع شده است. همچنین برخی از بازارهای روز واقع در مرکز شهر مانند بازار صدف، بازار «سی‌متری» و بازار «رازی» نیز در این محله واقع شده اند. این محله بافتی متراکم با خیابان‌ها و کوچه‌های باریک دارد و هنوز هم زندگی با سبک و سیاق گذشته در برخی مناطق آن جریان دارد. طی سال‌های اخیر بسیاری از خانه‌ها و بناهای قدیمی این محله تخریب و آپارتمان‌ها جایگزین آنها شده‌اند و اندک خانه‌های قدیمی باقی مانده نیز خالی از سکنه و تبدیل به انباری مغازه‌ها شده‌اند. این مجموعه در فاصله زمانی چند ماهه تهیه شده است.

عکس : ایسنا