شکوفه های بادامِ «رودتلخی»

منطقه رود تلخی در نزدیکی شهرستان بهبهان و دریاچه سدمارون واقع شده و دارای طبیعت زیبا و بی نظیر می باشد که در زمان فرا رسیدن شکوفه های بادام، زیبایی این منطقه را دوچندان می کند، و همه ساله عده زیادی از مردم به این طبیعت زیبا سفر می کنند.

میلاد خراسانی

+ نوشته شده در چهارشنبه ۱۰ اسفند ۱۴۰۱ ساعت | 0 نظر

موزه خانگی در رامهرمزی - خوزستان

موزه‌ها مراکزی هستند که به ما یاد می‌دهند که حافظه جمعی خود را از نسل‌های قبل حفظ کنیم. در این میان موزه‌های خصوصی، گامی برای افزایش مشارکت مردم در نگهداری میراث فرهنگی است.

امین نیکزاد یکی از معلمین شهرستان رامهرمز با گردآوری یک مجموعه نفیس از انواع ابزار کاربردی از جمله ساعت، دوربین، تمبر، چراغهای نفتی و زغالی ، گرامافون، قلک، کبریت، رادیو و... موزه نسبتا کوچکی در خانه خود برپا کرده است.

عکس :مهدی پدارم خو/تسنیم

رویایی بی‌نظیر از قایق‌سواری و صخره‌نوردی در "تنگه قاسمی"

"تنگه قاسمی" واقع در شرق استان خوستان و در میان کوه‌های "منگشت" منظره رویایی و شگفت‌انگیزی را پیش روی گردشگران و علاقه‌مندان به قایق سواری ترسیم می‌کند که به جرأت می‌توان گفت نظیر آن را در جایی از دنیا یافت نخواهید کرد!

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، در حالیکه آخرین روزهای فصل زمستان را سپری می‌‌کنیم و رفته رفته به آغاز سال نو و فصل بهار نزدیک می‌شویم، بسیاری از خانواده‌های ایرانی بنابر رسم معمول هر ساله و عادت ایرانیان به دنبال برنامه‌ریزی برای انجام سفر و بهره‌مندی از مواهب خدایی در این فصل زیبای سال هستند.

با توجه به طبعیت بکر و چهارفصل کشورمان ایران، بهار یکی از بهترین مقاطع زمانی برای انجام سفر و مناطق مشرف به سواحل جنوب شرقی کشورمان نیز یکی از بی‌نظیرترین مکان‌های گردشگری در این ایام از سال است که معمولاً از نظرها مغفول مانده و کمتر کسی با طبیعیت بکر و روح‌نواز آن آشنایی دارد.

لطافت هوا و مناظر بی‌شمار و متعدد طبیعی، مناطق جنوب غربی ایران را در حالی به یکی از پرجاذبه‌ترین مقاصد گردشگری در این برهه از سال بدل کرده است که این نقطه از کشورمان از نظر گردشگری هیچ چیزی کمتر از مناطق و نواحی مشابه خارجی نداشته و بلکه با توجه به هزینه‌های بسیار بالا و سرسام‌آور سفر به کشورهای خارجی، امکان سفری راحت‌تر و به مراتب ارزانتر را نیز برای هموطنان فراهم می‌کند.

وجود جاذبه‌های تاریخی و طبیعی متعددی در استان خوزستان و به خصوص شهرستان ایذه، این خطه از کشور را یک از مناطق منحصربه‌فردی در ایران بدل کرده است که سالیانه میزبان گردشگران زیادی از ایران و سایر اقاصا نقاط جهان است.

در این میان "تنگه قاسمی" واقع در شرق استان خوزستان و در میان کوه‌های "منگشت" منظره رویایی و شگفت‌انگیزی را پیش روی گردشگران و علاقه‌مندان به قایق‌سواری ترسیم می‌کند که به جرأت می‌توان گفت نظیر آن را در جایی از دنیا یافت نخواهید کرد!

استان خوزستان در جنوب غربی ایران، یکی از قدیمی‌ترین مناطق مسکونی فلات ایران محسوب می‌شود. این پیشینه تاریخی و هم‌جواری با خلیج فارس، کارون، کرخه و اروند رود سبب شکل‌گیری جاذبه‌های تاریخی، طبیعی و زمین‌شناسی متعدد در این استان شده است و یکی از مقاصد محبوب گردشگری طبیعی و تاریخی به شمار می‌رود.

تنگه قاسمی، جاذبه‌ای طبیعی در شرق استان خوستان و میان کوه‌های منگشت است. منگشت یکی از کوهستان‌های شهرستان‌های ایذه، باغملک و لردگان محسوب می‌شود که از شمال غرب دریاچه سد کارون سه و شرق "تالاب بندون" آغاز و تا حومه روستای "رودریش" در استان کهگیلویه و بویراحمد کشیده شده است.

تنگه قاسمی که به نام‌های تنگه قاسمی ایذه و تنگه قاسمی شیوند نیز شناخته می‌شود، به‌ جهت ساختار دره‌ای، صخره‌ای و باریک، در دل کوه منگشت و دریاچه سد کارون سه ایجاد شده است. این تنگه با اهواز (مرکز استان خوزستان) حدود 240 کیلومتر و با ایذه حدود 60 کیلومتر فاصله دارد.

با احداث و آب‌گیری سد کارون 3، دریاچه‌ای وسیع پشت سد ایجاد شد. با شکل‌گیری دریاچه، جاده ایذه و قسمتی از محور شهرکرد به ایذه زیر آب رفت. از آن زمان لندیکراف یا بارج‌های در ساعات مشخصی مسافران و وسایل نقلیه را از یک سوی دریاچه به سوی دیگر منتقل می‌کنند؛ همچنین قایق‌های موتوری محلی، برای جابه‌جایی مسافران در زمان‌های دیگر فعال هستند.

برای دسترسی به تنگه قاسمی (حاشیه غربی دریاچه) باید در جاده دهذر به ایذه وارد خروجی "روستای رکعت" شوید و تا اسکله رکعت با خودرو پیش بروید. در این اسکله سوار قایق‌های موتوری تندرو شوید. مقصد نهایی این قایق‌ها در حالت عادی "اسکله بارج شیوند رکعت" در جنوب غربی دریاچه سد کارون 3 است و برای بازدید از تنگه قاسمی باید از قبل با قایق‌ران هماهنگ شود که از اسکله رکعت تا تنگه قاسمی حدود 20 دقیقه قایق‌سواری پیش‌رو است.

"اسکله زراس" در جنوب شرقی دریاچه سد کارون 3، مبدأ دیگری برای اجاره قایق و رفتن به تنگه قاسمی است. علاوه بر آن جاده سادات حسینی در جنوب دهذر و سپس جاده زراس به این اسکله ختم می‌شوند.

تنگه قاسمی عارضه‌ای طبیعی است که در طول سال‌های بسیار و با گذشت دوره‌های زمین‌شناسی مختلف با گذر رودخانه‌ای از ارتفاعات منگشت، به مرور و در اثر فرسایش آبی، شکل گرفته است که دیواره‌های سنگی بلند و عدم تابش نور فضای تنگه قاسمی را کمی وهم‌انگیر و البته جذاب می‌کند.

تنگه قاسمی شیوند با بافت سخت و سنگی، فاقد پوشش گیاهی است. سنگ‌های بزرگ صیقل خورده و آب روان از زیبایی‌های بصری تنگه قاسمی هستند. ابتدای تنگه باریک است و سهم زیادی از دریافت نور خورشید ندارد؛ همین موضوع فضای وهم‌نگیز و جذابی را پدید می‌آورد. با فاصله گرفتن از ورودی به میزان نورگیری تنگه افزوده می‌شود.

همان طور که با قایق از میان تنگه قاسمی عبور می‌کنید و محو تماشای شکوه و عظمت دیواره‌ها هستیدِ، کم‌کم صدای ریزش آب بیشتر می‌شود و آب به‌ صورت برخورد می‌کند. در همین هنگام آبشار زیبا و کوچک تنگه قاسمی پیش چشمان شما رخ نشان می‌دهد و بر زیبایی‌های تنگه می‌افزاید. لحظات ورود به تنگه و خروج از آن بسیار تماشایی و تکرار نشدنی هستند!

بهترین زمان بازدید از تنگه قاسمی

توجه به این نکته ضروری است که فصل بهار بهترین زمان برای بازدید از تنگه قاسمی است؛ چراکه فصل تابستان هوای استان خوزستان گرم و شرجی است و اغلب گردشگران این زمان را برای سفر به جنوب انتخاب نمی‌کنند. بیشتر سال‌ها در فصول پاییز و زمستان سطح آب دریاچه سد کارون 3 پایین می‌آید و زمین تنگه قاسمی خشک می‌شود و بازدید از آن جذابیت فصل بهار را ندارد. افزون بر آن ساعات اولیه روز نسبت به مواقع دیگر در طول روز، بهترین زمان برای حضور در این تنگه است.

بازدید از تنگه قاسمی ایذه با تفریحات مختلفی عجین شده است. رودخانه نوردی و قایق‌سواری بخش جدانشدنی از این بازدید هستند. هیجان عبور از تنگه‌ای باریک با قایق موتوری هرگز از خاطره شما پاک نخواهد شد. صخره‌نوردی تفریح دیگری است که علاقه‌مندان به این رشته ورزشی در تنگه قاسمی تجربه می‌کنند. تنگه قاسمی همچنین از مقاصد پرطرفدار میان غواصان حرفه‌ای است. آب‌بازی و شنا از تفریحاتی است که گردشگران در تنگه قاسمی تجربه می‌کنند.

باریک بودن مسیر عبوری از این تنگه گرچه باعث زیبایی و جذابیت آن شده است اما همین امر این الزام را به وجود می‌آورد که برای عبور از آن حتماً باید با قایق‌ران‌های حرفه‌ای همراه شوید؛ در غیر این صورت، قایق به دیواره‌ها برخورد می‌کند و ممکن است خطرات جبران‌ناپذیری را به‌ دنبال داشته باشد.

منبع :تسنیم

دریاچه شهیون - دزفول

دریاچه شهیون یا دریاچه سد دز، یکی از زیباترین دریاچه های ایران است که پشت دو کوه شاداب و تنگوان در کنار روستای گردشگری پامنار دزفول شکل گرفته و چهره‌ای تماشایی به این منطقه داده است.

دریاچه شهیون یا دریاچه سد دز در شمال شرقی و قسمت هایی از شمال شهرستان دزفول و در استان خوزستان واقع است.

این دریاچه به صورت مصنوعی و با احداث سد دز بر روی رودخانه دز شکل گرفته است و نیز تعدادی جزیره بزرگ و کوچک را در خود جای داده است که زیبایی منحصر به فردی به آن می بخشند.

مساحت دریاچه سد دز در مواقع پرآبی و کم‌آب اندکی متفاوت بوده و در بیشترین حالت تقریبا شش هزار هکتار است. عمق دریاچه نیز تا ۵۰ متر متغیر است.

از تفریحات این دریاچه می توان به شنا (بدون نظارت غریق نجات)، کمپینگ، پیک نیک و ماهیگیری اشاره کرد. همچنین برخی تفریحات آبی مثل اسکی و قایق های موتوری که متولیانشان افراد محلی هستند هم می توانند تجربه ای متفاوت باشند. همچنین در برخی مواقع سال این دریاچه مکان مناسبی برای ماهیگیری است. دریاچه شهیون تعدادی جزیره بزرگ و کوچک را در خود جای داده است که زیبایی منحصر به فردی به آن می بخشند. در این جزایر درختانِ کُنار، کلخنگ، بید و بادام کوهی زیادی به چشم می خورند و جانوران کوچکی همچون روباه و خرگوش، و پرندگان دریایی، تیهو و کبک بر روی این جزیره ها زندگی می‌کنند.

عکس:محمدمهدی عاملی/ایسنا

قمش تاریخی مومنان - دزفول

قُمِش مؤمنان دزفول گنجینه‌ای تاریخی در اعماق زمین و اثری برجای مانده از دوران ساسانیان، یکی از جاذبه های ارزشمند برای بازدید گردشگرانی است که دزفول را مقصد سفر انتخاب کرده اند.

خبرگزاری مهر – گروه استان‌ها، رؤیا رجبی: در کنار مسجد و شیدانه معروف امام رضا (ع) یک در چوبی و سنتی با نمای آجرکاری شده، خودنمایی می‌کند که رنگ و بوی تاریخ را به مشام هر رهگذری می‌رساند. در چوبی را که باز کنی با فضا و پله‌های متعددی مواجه می‌شوی که با پیمودن هر پله که رو به پایین است، گویی بیشتر به اعماق تاریخ نزدیک می‌شوی.

دیوارهای سنگی و آجری و پله‌های محکم ساخته شده از آجر که قدمتشان به دوره ساسانیان باز می‌گردد مصداق جمله «دزفول شهر آجر» هستند و سقفی که اقتدار و شکوه فرهنگ و تمدنی بی نظیر از آن می بارد.

۷۵ پله ورودی قُمِش که به گویش دزفولی به سَربِطاق چوقابَفون (چوقابافان) معروف است را که طی کنی، به قُمِش مؤمنون می‌رسی. نورپردازی‌های بی نظیر قُمِش تو را به پیمودن ادامه مسیر در زیرزمین و جایی که یادآور سبک و نحوه زندگی گذشتگان این دیار است، تشویق می‌کند.

در طول مسیر قُمِش که همانند تونل است، بوی آب و آجر که شناسنامه دزفول است، آغشته می‌شود.

در جای جای قُمِش، کوزه‌های سفالی و زیراندازهای سنتی و چند ماکت مرد که نماد سقا هستند (افرادی که از درون قمش آب حمل می‌کردند) و چند ماکت زن با پوشش سنتی جانمایی شده که فضا را بیش از پیش تاریخی کرده است. راه رفتن در مسیر قمش که همانند تونل است و مشاهده سقف و دیوارهای آجری و سنگی نشان از تلاشی کم نظیر برای احیای آن و همت والای گذشتگان این دیار برای زندگی دارد.

تاریخچه قُمِش و سَربِطاق ها

قُمِش (قنات) به معنی کاریز و مجرای آب زیرزمینی است که قدمتی چند هزار ساله در دزفول داشته و در گذشته برای استفاده از آب رودخانه حفاری شده‌اند.

در گذشته مردمان دزفول با حفر تونل‌هایی به نام «قُمِش» در چند کیلومتر بالاتر از شهر و از کناره رودخانه دز، آب را به اندازه معین به سمت شهر هدایت می‌کردند و پس از مصارف شهری این آب مسیر خود را در خارج از شهر برای سیراب کردن زمین‌های کشاورزی ادامه می‌داد. مردم دزفول این راه دسترسی به کانال حفر شده را «سَربِطاق» می‌گفتند.

این قنات‌ها از منحصر به فردترین شبکه زیر زمینی آب در جهان محسوب شده که بخش عمده‌ای از آب مورد نیاز بخش کشاورزی، آب آشامیدنی و مصرف روزانه مردم دزفول را تأمین کرده و در هشت سال جنگ نیز به عنوان پناهگاه و امدادرسانی به مصدومان مورد استفاده قرار می‌گرفت.

در واقع قُمِش در اصطلاح قدیم به تونل‌های آبرسان زیرزمینی گفته می‌شد که آب رودخانه دز را به تمام نقاط شهر می‌رساند و قدمت آنها به زمان عیلامیان و ساسانیان باستان می‌رسد.

«سَربِطاق» نیز مجرایی به شکل سرداب بود که به صورت مستقیم و با شیب ۴۵ درجه تا محل جریان آب به وسیله پلکانی که گاه دارای ۱۰۰ پله بود پیش می‌رفت. به علت گرمای طاقت‌فرسای تابستان، قمش و سربطاق‌ها نقش بسیار مهمی در ادامه زندگی و حیات شهر دزفول ایفا کرده‌اند.

در گذشته تعداد ۱۳ سَربِطاق در دزفول وجود داشته که به دلیل توسعه شبکه آب‌رسانی شهر از دهه ۴۰ شمسی به بعد، کم‌کم کارکرد خود را از دست داده و متروکه و بعضی حتی تبدیل به مسیر فاضلاب شدند.

آثار آن‌ها در دهه ۵۰ و حتی تا اوایل دهه ۶۰ نیز موجود بود که به دلیل نشست زمین و خطرات احتمالی آن و اغلب با آوارهای ساختمان‌ها که غالباً در اثر موشک باران شهر در زمان جنگ تحمیلی تخریب می‌شدند پر شدند و دهانه آن‌ها بسته شد.

معرفی قُمِش مؤمنون

به گواه مستندات در گذشته شهرستان دزفول دارای ۲۴ رشته قُمِش بوده که هر کدام با سَربِطاق های متعدد در مساحت‌های مختلف احداث شده‌اند و قدمت آنها به دوران ساسانیان و عیلامیان برمی گردد.

قُمِش مؤمنون یکی از این ۲۴ رشته قُمِش موجود در دزفول و در واقع تنها قُمِش احیا شده در این شهرستان است.

این قُمِش در گذشته آب مورد نیاز یک هزار و ۲۰۰ هکتار از زمین‌های کشاورزی این منطقه را تأمین می کرده است. وجه تسمیه این قُمِش به نام متولی وقت مسجد، صادق قلی چوقاباف است.

این مسجد در زمان جنگ تحمیلی در مهرماه سال ۶۲ مورد اصابت موشک قرار می‌گیرد و ۳۸ نفر به شهادت می‌رسند که در عملیات خاکبرداری و خارج کردن شهدا از زیر آوار، خاک‌ها به درون این قمش ریخته می‌شود و بدین ترتیب قمش مؤمنون پس از آن واقعه در سال ۱۳۶۲ زیر خاک مدفون می‌شود.

پس از واقعه مذکور طی چند سال اخیر بخشی از این گنجینه آجری با همت فردی به نام سعید قلیان که متولی مسجد و شیدانه امام رضا (ع) است از زیر آوارها سر برآورد و در سال ۱۳۹۶ رونمایی شد.

ورودی قُمِش مؤمنون یعنی سَربطاق چوقابافان که اکنون به یکی از مکان‌های گردشگری و پربازدید در دزفول تبدیل شده در خیابان طالقانی، پشت بقعه سید محمود و در جنب مسجد و شیدانه امام رضا (ع) دزفول واقع شده؛ بنابراین برای بازدید از قُمِش باید به این آدرس مراجعه کرد.

احیای قُمِش با همت و تلاش شخصی

داستان احیای قُمِش مؤمنون دزفول بدین صورت است که سعید قلیان متولی این قُمِش که از کودکی داستان‌های زیادی درباره قُمِش مؤمنون از پدر و اطرافیان خود شنیده، تصمیم می‌گیرد این مکان را احیا کند به گونه‌ای که در سال ۸۹ از زیرزمین مسجد امام رضا (ع) که در آن زمان مسجد چوقاباف نام داشته، ورود کرده و پس از مقداری خاکبرداری به چند پله اول قمش که تخریب شده بودند، می‌رسد.

وی در همان ابتدا با حجم عظیمی از خاک و نیاز به عملیات‌های بزرگ خاکبرداری مواجه می‌شود اما از سوی ادارات مرتبط اجازه خاکبرداری به وی داده نمی‌شود.

وی در سال ۹۴ از شهرداری می‌خواهد، فاضلاب بندی محله‌ای که قُمِش در آن قرار دارد اجرا شود که در حین اجرای پروژه فاضلاب بندی، وجود قُمِش در همان مکانی که از قبل پیش بینی شده بود به قلیان ثابت می‌شود.

بنابراین وی با همکاری چندتن از دوستان خود به صورت کاملاً شخصی و بدون دخالت و همکاری هیچ ارگانی اقدام به حفاری کرده و پس از مدتی به ورودی قُمِش یعنی سربِطاق چوقابَفون (چوقابافان) می‌رسد و در ادامه به دلیل سخت بودن روند حفاری با هزینه کاملاً شخصی تعدادی کارگر را برای حفاری و پیشروی در قُمِش وارد روند کار می‌کند.

گفتنی است از زمان آغاز حفاری قُمِش یعنی اردیبهشت سال ۹۴ تا ۲۳ شهریور سال ۹۶ که طی مراسمی از قُمِش رونمایی شد ۱۴۰ هزار ساعت کار و تلاش شبانه روزی صورت گرفته است. پس از رونمایی از بخشی از قُمِش، متولی آن بیکار ننشسته و روند پیشروی به دیگر قسمت‌های قمش را همچنان ادامه داده به گونه‌ای که تاکنون ۸ هزار مترمکعب خاکبرداری و ۲۰ ماه کار مفید صورت گرفته است.

خاکبرداری این قُمِش به صورت دستی با وسایلی همچون فرغون، بیل، کلنگ، نوارنقاله، تسمه نقاله و بالابر از عمق ۴۸ متری زمین انجام شده است.

مازاد برداری خاک، مسدود کردن و انحراف فاضلاب‌های متعدد خانگی، تهویه، مرمت و آجرکاری که عمدتاً از آجرهای همین قمش هستند، روشنایی، نورپردازی و زیباسازی فضای درون قمش که شامل نصب ماکت، جای گذاری کوزه و مجسمه و اشیای سنتی است از جمله مراحل انجام شده برای احیای قُمِش مومنون تاکنون بوده است.

قُمِش مؤمنون مطابق با اسناد، سَربِطاق های زیادی دارد که در زمان رونمایی فقط دو سَربِطاق چوقابافان و عاملی احیا شده بودند اما در سال ۹۷ نیز با انجام ۶۰ متر لایروبی و پیشروی در قُمِش، سومین سَربِطاق به نام آقامیر نیز خاکبرداری شده و احیا شده است.

قلیان (متولی قمش) در حال حاضر موقعیت جغرافیایی یکی دیگر از سَربِطاق های قمش مومنون به نام سَربِطاق بوالعلایی را به دست آورده و مقرر شده تا پس از تعطیلات نوروز این سَربِطاق نیز خاکبرداری و احیا شود.

گفتنی است قدمت آجرکاری‌های قمش ۴۰۰ سال تخمین زده شده ولی قدمت اصلی قمش به طور کلی به دوره ساسانیان برمی گردد.

طول قُمِش مؤمنون تا رودخانه دز هشت هزار و یکصد متر است که تاکنون ۴۰۰ متر از این میزان خاکبرداری و رونمایی شده است. متولی قمش تلاش دارد که تا جای ممکن خاکبرداری و لایروبی را ادامه دهد تا به دیگر سَربِطاق ها و در صورت امکان به انتهای قمش که به رودخانه دز ختم می‌شود برسد.

متولی قُمِش که همواره نسبت به عدم حمایت و همکاری مسئولان و دستگاه‌های متولی شهرستان در تمام مراحل احیای قُمِش انتقاد داشته، با وجود این امر اما برنامه‌های زیادی برای توسعه و رونق این قمش در دستور کار دارد.

بر این اساس متولی قُمِش وعده داده که در سال ۹۸ موزه سفال، موزه اجناس و کالاهای قدیمی، نگارخانه و کافه قمش نیز در قُمِش مؤمنون راه اندازی خواهد کرد.

در حال حاضر نیز مراحل نصب و احداث یک آسانسور برای آسان شدن تردد گردشگران به ویژه افراد مسن به قُمِش در حال انجام است که ورودی آسانسور یک در چوبی در کنار درب اصلی و ورودی قمش است.

از زمان رونمایی از قُمِش مؤمنون در شهریورماه ۹۶ تاکنون این گنج آجری در اعماق زمین به یکی از پربازدترین و محبوب ترین مکان‌های تاریخی و گردشگری دزفول تبدیل شده به گونه‌ای که بازدید از آن در برنامه‌های بازدید هر مقام بلندپایه و یا میهمانان ویژه‌ای که وارد دزفول می‌شوند، قرار دارد.

این قُمِش همچنین در تمام ایام سال پذیرای بازدید عموم مردم و گردشگران است و به دلیل قرارگیری قُمِش در کنار شیدانه امام رضا (ع) این مکان در ایام محرم همچون نوروز بسیار پربازدید است.

پیش بینی می‌شود با توجه به معرفی و شناساندن این مکان تاریخی در رسانه‌ها و فضای مجازی و گذشت دو سال از احیای آن، میزان بازدید گردشگران و مسافران نوروزی از این قُمِش در نوروز ۹۸ نسبت به نوروز ۹۷ با افزایش چشمگیری مواجه باشد.

شهرستان دزفول در تمام زمینه‌های گردشگری اعم از جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و مذهبی پتانسیل و ظرفیت‌های بسیار زیادی دارد و همین تنوع و تعدد جاذبه‌های این شهرستان کار را برای گردشگران و مسافران سخت می‌کند که کدام جاذبه‌ها و مکان‌های گردشگری دزفول را در برنامه بازدید خود در هنگام سفر به این شهرستان قرار دهند چراکه هر کدام از آثار، بناها و مکان‌های گردشگری دزفول به تنهایی می‌تواند باعث جذب خیل عظیم گردشگر و ثبت خاطرات به یادماندنی شود.

اما قُمِش مؤمنون به سبب متفاوت و خاص بودن فضایی که دارد و تلفیق آب و آجر در آن، می‌تواند یکی از پیشنهادها و گزینه‌های مناسب برای گردشگران و مسافرانی باشد که دزفول را مقصد و یا یکی از مقصدهای گردش خود در ایام نوروز ۹۸ انتخاب کرده‌اند.

امین نظری/ایس

ا

بوم‌گردی در حمیدیه

شهرستان حمیدیه دارای‌ روستاهای گردشگری مانند طویبه و شعیبیه است، اهالی این روستاها علاوه بر کشت انواع سبزی، در بخشی از کشتزارهای خود، گل‌های نرگس، آفتابگردان، شب بو و همیشه بهار می‌کارند. زاغه‌های ارتش در دوران دفاع مقدس و اولین سد تنظیمی استان که در مسیر روستای خسرج است از مکان‌های دیدنی حمیدیه هستند.قایق سواری در رود کرخه از دیگر تفریحات گردشکران در حمیدیه است.

کارگاه احرامی‌بافی در شوشتر

یکی از میراث‌های تاریخی شوشتر، یک نوع هنر پارچه‌بافی است که به آن «اِحرامی‌بافی» می‌گویند. مردم شوشتر در گذشته این دست‌بافته را بدون نقش به عنوان پوشش اِحرام برای استفاده در مناسک حج می‌بافتند.

شوشتر، یکی از زیباترین شهرهای استان خوزستان در دل خود گنجینه‌های فراوانی از دوران کهن برای مردم امروز به یادگار دارد. یکی از این یادگارهای زیبا، یک نوع هنر پارچه‌بافی است که به آن «اِحرامی‌بافی» می‌گویند. آن گونه که در تاریخِ این هنر پارچه‌بافی ذکر شده است مردم شوشتر در گذشته این دست‌بافته را بدون نقش به عنوان پوشش اِحرام برای استفاده در مناسک حج می‌بافتند. امروز اما این دست بافته در ابعاد مختلف و با طرح و نقش‌های گوناگون بافته می‌شود.

در سال گذشته مدیرکل دفتر آموزش و ترویج صنایع‌دستی کشور از کارگاه‌های احرامی‌بافی برای ثبت ملی شهر شوشتر به عنوان شهر احرامی ایران بازدید کرد و این هنر به نام شوشتر به ثبت ملی رسید.

کارگاه‌های احرامی‌بافی متعددی در شوشتر فعالیت می‌کنند و کارگاه خانم برگریزان در سرای افضل، یکی از این کارگاه‌ها است. دستگاه سنتی احرامی­‌بافی، رنگ‌ها و نقوش متقارن زیبای روی احرامی و صدای آرامش‌بخش دفه (ابزاری که برای کوبیدن پودها از آن استفاده می‌­شود) هر بیننده‌ای را وا می‌دارد که روبه‌روی این اتفاق کهن که توانسته از هزارتوی تاریخ خود را به این عصر برساند، خیره بایستد.

مرضیه برگریزان، هنرمند و صاحب کارگاه احرامی‌بافی درباره این هنر دست‌بافته به خبرنگار ایکنای خوزستان، گفت: احرام‌بافی از رشته‌های بومی استان خوزستان است و قدمت چند هزارساله دارد. در گذشته احرام بدون طرح و ساده بافته می‌شد و برای احرام خانه خدا از آن استفاده می‌شد، اما به تدریج روز به روز پیشرفته‌تر شد و در حال حاضر نقش‌های متنوعی در آن به کار می‌رود.

این هنرمند افزود: با توجه به اندازه‌ و ابعاد احرامی، استفاده‌های مختلفی از آن می‌‌شود. سجاده، روفرشی، رومبلی، تزئینات دیوار ازجمله کاربردهای احرامی است. پود این کار از پشم و تار آن از پنبه است. سعی ما این است که از پشم طبیعی گوسفند در آن استفاده کنیم که رنگ پس ندهد.

برگریزان که خود مدرس احرام‌بافی است و علاقه‌مندان بسیاری را در طول ۳۰ سال فعالیت در عرصه احرامی‌بافی با این هنر پارچه‌بافی آشنا کرده است، گفت: ۲۲ سال در کمیته امداد امام خمینی(ره) مشغول آموزش شدم و در این مدت به ۷۰۰ مددجو آموزش دادم و این کار به منبع درآمد آنها تبدیل شد.

علی محمد چارمحالی، کارشناس میراث فرهنگی شوشتر نیز در معرفی این هنر بومی شوشتر گفت: هنر «احرامی‌ بافی» یا «احرومی‌ بافی» از دست‌بافته‌های شهرستان شوشتر است. «احرومی» یک نوع دست بافته است که در ابعاد متفاوت بافته می‌شود و ابعاد آن گاهی در یک متر و ۲۰ سانتی‌متر در هشتاد و گاه بزرگ‌تر بافته می‌شود.

وی درباره تاریخچه این هنر در بین صنایع‌دستی شوشتر اظهار کرد: در گذشته از این دست‌بافته به عنوان فرش شوشتری یاد شده است و در کتاب‌ها منظور از فرش شوشتری، احرامی است. امروز این دست بافته برای کاربردهایی همچون پادری، سجاده نماز و فرش استفاده می‌‌شود.

این کارشناس میراث فرهنگی گفت: دست بافته‌های شهرستان شوشتر ریشه کهن دارند. ازسال‌های گذشته که پروند شهر ملی بسته شد، شوشتر به عنوان شهر ملی احرامی بافی در ایران معرفی شد و هم اکنون در سطح کشور شوشتر را به عنوان شهر ملی احرامی می‌شناسند.

احرامی ­بافی ، یکی از رشته­ های پارچه ­بافی سنتی ایران و رشته بومی استان خوزستان محسوب می شود این منسوج ، بافت ه­ای از الیاف پشم و پنبه با طرح ­های ساده ی هندسی است ؛ کهن شهر شوشتر یکی از مهمترین مراکز بافت احرامی خوزستان به شمار می آید

پ.ن:احرامی از جمله صنایع دستی ایران بوده که کارگاه‌های تولید آن از سال‌ها پیش در شوشتر فعال بوده‌اند. احرامی پارچه‌ای است با تار پنبه‌ای و پود پشمی به رنگ‌های سرمه‌ای، زرد، سبز، سفید، نارنجی، قرمز و… که در شوشتر بافته می‌شود.

احرامی ­بافی، یکی از رشته­ های پارچه ­بافی سنتی ایران و رشته ی بومی استان خوزستان است. این منسوج، بافت ه­ای از الیاف پشم و پنبه با طرح ­های ساده ی هندسی است که به وسیله ی دستگاه پارچه ­بافی دستی بافته می­شود. در گذشته، نوع بدون نقش این دست­ بافته را به عنوان پوشش احرام در اجرای مناسک حج به ­کار می­ بردند، اما هم ­اکنون احرامی در اندازه­ های گوناگون در قالب سجاده، پادری، روفرشی، روتختی، کیف و محصولات مشابه بافته می­ شود.

پارچه احرامی دورنگ است که عموماً سیاه و سفید بوده ، اما به رنگهای سبز و سفید قرمز و سفید دیده شده است و یک صنعتگر بافنده می تواند روزانه ۴ عدد احرامی به اندازه های ۷۰×100 سانتیمتر را تولید نماید . این فرآورده ها در قدیم بیشتر مورد استفاده حجاج قرار می گرفته و در حال حاضر با تغییر کاربری به عنوان رومیزی ، سجاده ، جانماز و … مورد استفاده است .

طرح ­ها، نقشه ­ها و رنگ­ بندی زاییده ی ذهن خلاق بافنده است و اغلب از یک شکل کلی پیروی می­ کند. به دلیل ماهیت بافت این نوع دست­ بافته، اجرای نقوش گردان و منحنی امکان ­پذیر نیست و نقش ­ها هندسی و متقارن هستند. رایج ­ترین طرح­های احرامی خوزستان عبارتند از: طرح لوزی، طرح کاجی، طرح لوزی در لوزی، طرح راه راه ساده، طرح راه راه تی­خروسی، طرح آجر­کاری، طرح پروانه، طرح خشتی، طرح عروسکی و طرح بوسه ی دو ماهی.

نقوش دست­ بافته­ های احرامی به نوعی بازنمود نقوش سفالینه­ های تمدن شوش با قدمت چند هزار ساله است. رنگ­ های به­ کاررفته در احرامی رنگ­ هایی شاد، درخشان و روشن مانند قرمز، زرد، آبی، سبز و سفید است. در حال حاضر اکثر احرامی ­های خوزستان در ابعاد 110*70 و 100*150 بافته می­ شود. دستگاه سنتی احرامی­بافی از نوع دووردی است. دستگاه احرامی­ بافی به­ صورت ثابت در کارگاه مستقر می ­شود و نخ ­های تار به شکل افقی بر روی آن قرار می ­گیرند. ب

یشتر قطعات این دستگاه مشابه سایر دستگاه­های نساجی سنتی از جنس چوب است. از جمله ابزار مورداستفاده در این بافت سنتی می­توان به این موارد اشاره کرد: 1- دفه، ابزاری است که برای کوبیدن پودها از آن استفاده می ­شود؛ 2- لیت، قطع ه­ای مستطیل ­شکل از جنس نی مرداب که نخ ­های چله از میان این تیغه عبور می­ کنند؛ 3- بلول (ماسوره) لوله باریک و کوتاهی است که نخ پود به دور آن پیچیده می ­شود؛ و 4- چرخ­ ماسوره­ تابی که شامل دو چرخ بزرگ و کوچک است که با چرخاندن چرخ بزرگ، چرخ کوچک دستگاه نیز می­ چرخد و نخ را به دور ماسوره می­ پیچد. از مهمترین مراکز بافت احرامی خوزستان می­ توان به شهرستان­ های شوشتر شاره کرد.

مواد اولیه این رشته پشم و پنبه است که در حال حاضر در ابعاد مختلف و گاهی به طول ۳ متر برای کاربردهای متفاوت تولید می‌شود

شوشتر در حوزه صنایع دستی به عنوان شهر ملی احرام بافی معرفی شده است

عکس:ایکنا

سینما شیرینِ» آبادان

سینما شیرین در سال ۱۳۱۰ (دوره پهلوی اول) توسط یک تاجر هندی ساخته شد و تنها سینمای غیردولتی آن زمان و نخستین سینمای مجهز آبادان به شمار می‌رفت. این سینما که دوطبقه آن سرپوشیده بود، یک سالن نمایش تابستانی نیز داشت و پس از آنکه جنگ جهانی به پایان رسید دو طبقه دیگر نیز به آن اضافه و بر همین اساس به بزرگترین سینمای ایران تبدیل شد. این سینما که اکنون در فهرست آثار ملی ایران نیز به ثبت رسیده است، در تملک سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری است. این سینما مانند بسیاری دیگر از سینماهای آبادان پس از شروع جنگ ایران و عراق به تعطیلی کشیده شد و خسارت‌هایی نیز در اثر جنگ به آن وارد شد.

فرید حمودی/فارس

نیایشگاه زرتشتیان اهواز

دین زرتشت یکی از قدیمی‌ترین ادیان جهان است که اکثر پیروان آن را ایرانیان تشکیل می‌ دادند. زرتشتیان دو کتاب گات‌ها و اوستا را کتب مقدس خود می‌دانند. آن‌ها در دین خود شبانه روز را به پنج مقطع تقسیم می‌کنند که هر کدام نمازی جداگانه دارد. پیروان دین زرتشت در اهواز یک عبادتگاه، آرامگاه و محلی برای تجمعات مذهبی خود دارند. عبادتگاه و آرامستان به همت ارباب اردشیر ساسانی در سال ۱۳۳۳ در اهواز بنا شد. هم اکنون عبادتگاه زرتشتیان اهواز توسط شخصی به نام آقای بختیاری اداره می‌شود. به دلیل مهاجرت زرتشتیان از اهواز هم‌اکنون تنها چهار خانواده زرتشتی در اهواز زندگی می‌کنند

عکس: تسنیم

«قبرستان انگلیسی‌ها» در آبادان

یکی از جاذبه های شهر آبادان، قبرستان انگلیسی ها با ۵۳۶ نفر از کارمندهای پالایشگاه، متخصصین، مهندسین و خانواده های انگلیسی هاست.

آرامگاه ارامنه‌ی آبادان هم در منطقه‌ی «شطیط»، در جنوب شرقی آبادان، بالاتر از اروندکنار، جنب تانک «فارم»، چسبیده به بلوار شهید «علی عیسی‌زاده» قرار دارد. این آرامگاه حدود هزار و پانصد مترمربع مساحت دارد. در محدوده این قبرستان حدود سی صد و بیست مقبره وجود دارد که یادمان رفتگان را به جای سنگ، روی قالب‌های سیمانی و عموماً به خط و زبان ارمنی نوشته‌‌اند. شماره‌هایی که با رنگ روی یکایک مقابر زده شده است حاکی از این است که ظاهراً، یکبار توسط شورای خلیفه‌گری ارامنه از آن‌ها گزارش و آماربرداری شده است. این مکان هم از محل‌هایی است که می‌توانید، در آن از روی سنگ قبرها به گستره‌ی زندگی ارامنه‌ی این شهر پی ببرید.

نزدیک بودن به پالایشگاه آبادان که محل کار انگلیسی ها بود، از ویژگی های این قبرستان است. لازم به ذکر است ۳۰ قبر این قبرستان در دولت محمد خاتمی و با تقاضای کنسولگری هلند در ایران نبش و اجساد تحویل آنها شد.

فرید حمودی/فارس

بازار «کهنه» دزفول

بازار «کهنه» دزفول یا بازار «قدیم» در مرکز این شهر و در کنار محله قلعه قرار دارد. در این بازار چهار راسته موازی که هر یک از آنها شامل یک صنف خاصی است در حال فعالیت هستند. این صنوف شامل: بزازان، آهنگران، خرده فروشان و بازار خراطان است. این بازار که از دیدنی‌ترین بازارهای خوزستان است، به شکل میدانی بزرگ در مرکز شهر و در مجاورت محله قلعه قرار دارد و از راسته‌ها و دالان‌های متعددی تشکیل شده است که هر کدام به بخشی از مناطق اطراف راه می‌یابند. نقشه این مرکز تجاری باستانی به گونه‌ای طراحی شده ‌است که اهالی مناطق اطراف می‌توانند با پای پیاده از کوچه‌های مجاور وارد آن شوند

بازار در مرتفع‌ترین شیب شهر بنا شده‌است و امتداد گذرهای محلات به بازار ختم می‌شود. مراکز محلات و گذرهای اصلی بازار شهر بر اساس توپوگرافی زمین شکل گرفته‌اند و حرکت پیاده از طریق گذرها همگی به بازار ختم می‌شود.

نکته جالب توجه بازار کهنه دزفول، زنده نگه داشتن صنایع دستی و قدیمی است و با قدم زدن در راهروهای پیچ در پیچ آن می‌توانید بازار آهنگران، بزازان، خرده فروشان و خراطان را تماشا کنید.

بازار کهنه از جاذبه‌های دزفول، در گذشته مهم‌ترین مرکز خدماتی دزفول بوده است و همه معاملات در آن انجام می‌گرفته‌ است.

این بازار که از دیدنی‌ترین بازارهای خوزستان است، به شکل میدانی بزرگ در مرکز شهر و در مجاورت محله قلعه قرار دارد و از راسته‌ها و دالان‌های متعددی تشکیل شده است که هر کدام به بخشی از مناطق اطراف راه می‌یابند.

. انواع صنایع دستی از قبیل خراطی (شامل ساخت شمعدانی و قلیان و…) کپو و کرتله بافی، گلیم بافی، سجاده بافی، ورشو سازی، طلاسازی و نمدمالی در بازار قدیم دزفول دیده می‌شود.

در کارگاه‌های ورشوسازی بازار کهنه دزفول ابزار چای‌خوری و سینی و آتشدان ساخته می‌شود. نمدمالی، خراطی، کپوبافی و گیوه‌دوزی نیز از دیگر سازه‌های این شهر به شمار می‌آیند.

یکی دیگر از سازه‌های دستی این شهر کارهای دستی بر روی فلزها می‌باشد که از آن میان می‌توان ورشوسازی، قلم‌زنی روی زر و سیم و زرگری را نام برد.

بازار قدیم در مرکز شهر دزفول قرار دارد و در حال حاضر نیز به عنوان یکی از مراکز اصلی تجارت شهر فعال است. وجود شغل‌ها و راسته‌های قدیمی با شکل خاص معماری مغازه‌ها و فروش برخی صنایع دستی معروف دزفول در این بازار موجب استقبال ویژه گردشگران شده است.

امین نظری/ایسنا

ساکنین تالاب شادگان

۱۳ بهمن ماه به اعتبار تقویم روز تالاب‌هاست.

تالاب شادگان در جنوب شهر شادگان در استان خوزستان قرار دارد این تالاب باارزش یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های حیات وحش ایران است؛ تالاب‌ها مکان‌هایی با مشخصاتی مابین محیط‌های خشک و دارای آب هستند. تالاب شادگان برای ساکنین اطراف خود امکان امرار معاش به وجود آورده، شغل ساکنان بخش‌های مجاور تالاب ماهیگیری، پرورش گاومیش، پرنده‌نگاری، نی‌بری و حصیر بافی است؛ از عجایب این تالاب داشتن همزمان آب شور و شرین است.

تالاب شادگان محل مناسبی برای محققان در زمینه پرنده نگری نیز به حساب می‌آید به طوری که گردشگران و علاقمندان به گونه‌های مختلف پرنده برای انجام تحقیقات و عکاسی از این تالاب بازدید می‌کنند.
ماهیگیری در تالاب شادگان نیز از دیگر جاذبه‌های توریستی تالاب محسوب می‌شود. وجود اسکله تفریحی در روستای صراخیه در حاشیه تالاب شادگان باعث شده زیرساختهای گردشگری در اطراف تالاب شادگان توسعه یابند. گردشگران می‌توانند به جزیره کوچکی که داخل تالاب است بروند و از خوراکی‌های تالاب ازجمله انواع ماهی‌ها استفاده کنند.

تالاب بین‌المللی شادگان با وسعت 450 هزار هکتار و اکوسیستمی گسترده در جنوب شهر شادگان واقع شده است و طبق مصوبه کنوانسیون رامسر جزو 24 تالاب بین‌المللی جهان محسوب می‌شود. مردم روستاهای شادگان معیشت خود را از طریق صیادی و دامداری در کنار این تالاب می‌گذرانند. تالاب شادگان علاوه بر ظرفیت‌های اقتصادی، فرصتی برای گردشگری است.

عکس:فرید حمودی/فارس

قبرستان قدیمی روستای پامنار - دزفول

روستای پامنار در فاصله ۴۰ کیلومتری شهر دزفول قرارگرفته است که یکی از مناطق دیدنی این روستا قبرستانی قدیمی است و فاصله کمی با قلعه پامنار دارد.

روستای پامنار دزفول روستایی آرام و به دور از شلوغی است و زیبایی و سرسبزی آن جذابیت خاصی به روستا بخشیده است. روستای پامنار در محدوده سد دز و کرخه قرار گرفته است و همین موقعیت، سبب شده که روستا با استفاده از آب این دو رود از طبیعتی سرسبز و زبیا برخوردار شود. روستای پامنار یکی از مناطق گردشگری شهر ذفول است. آنچه سبب جذابیت روستا برای گردشگران شده است، امتیازهای طبیعی است که روستا از آن برخوردار است.

روستای پامنار یک بهشت خاص است. در سفر به پامنار دیدن غروب خورشید، زیبایی خاصی به منظره طبیعت می‌دهد و صحنه ای بی نظیر را در یاد و خاطر افراد به جای می‌‌گذارد. ارتفاع روستای پامنار بسیار کم است و دشت بودن آن سبب می‌شود که در هنگام غروب زمین و آسمان آن یکی شوند و صحنه‌ای رویایی را ایجاد کنند. بعد از فرا رسیدن شب نیز، شب‌های پامنار با جاهای دیگر متفاوت است. روستای پامنار دارای هوای بسیار تمیز و پاکی است و این پاکی و ارتفاع کم زمین نسبت به آسمان سبب می‌شود که ستارگان در شب‌های زیبای پامنار درخششی چندین برابر دارند و نزدیکی ستاره‌ها و زیبایی چشم انداز آن قابل وصف نباشد. گور‌های باستانی این محل دارای سنگ‌هایی عمودی هستند که بر روی آن‌ها نقوش متفاوتی ترسیم‌شده است. هر یک از نقش‌ها نشان‌دهنده مشخصات صاحب گور هستند. برخی از نشانه‌های روی قبر‌ها افراد سوار بر اسب را نشان می‌دهند که نماد جنگاوری آن‌ها بوده‌اند.

کهن شهر شوش

دشت خوزستان، بنابر كيفيت خاص جغرافيايي خود از نظر جنس خاك و تعداد رودخانه هاي پرآبي كه از فلات ايران به آن سرازير مي گردد، يكي از حاصل خيزترين دشت هاي جهان است. اين دشت، از دوران هاي قديم محل سكونت گروه هاي بشري بوده و اقوام بسياري در آن مستقر بوده اند كه امروزه بقاياي شهرها و روستاهاي آن ها به شكل تپه هايي ديده مي شود. بزرگ ترين نمونه ي اين تپه ها را مي توان در كنار شهر فعلي شوش مشاهده كرد كه در زير آن ها مجموعه اي از تاريخ و تمدن خوابيده است به دوره اي از تاريخ و تمدن ايران و جهان تعلق دارد. اهميت شهر شوش كه سال ها پايتخت دولت هاي مقتدر ايلام و هخامنشيان بوده و اهميتي كه در جهان امروز دارد ما را بر آن داشت تا نگاهي به گذشته ي اين شهر كهن بيندازيم.

برای دانلود روی تصویر زیر کلیک کنید

مضیف میراث فرهنگی ناملموس خوزستان

مضیف سازه ای بسیار زیبا است که ازنی وحصیر ساخته شده و قدمت آن به هزاره چهارم قبل از میلاد همزمان با دوره سومری ها بر می گردد.

بر اساس یافته های باستان شناسی بین النهرین قدمت سازه هایی مانند مضیف به دوره سومری‌ها و هزاره چهارم قبل از میلاد برمی‌گردد.
اتاق پذیرایی در خانه های شیوخ و بزرگان عرب مضیف یا محل ضیافت نامیده می شود.

در مضیف مراسم ویژه ای شامل: قهوه خوری، شب نشینی، مشورت و راهنمایی در خصوص ازدواج و جلوگیری از اختلافات خانوادگی و طایفه ای انجام می شود.

مضیف سازه ای است که در ساخت آن از مصالحی همچون نی، خشت و گل استفاده می شود.

بر اساس نقش مهرها و نقوش ظروف باستانی بدست آمده در کاوشهای باستانشناسی از بین النهرین و تمدن سومر در جنوب عراق، این سازه در مناطق جنوبی با نی و حصیر و با مصالح کاملا گیاهی ساخته شده است که به آن بیت القصب میگفتند که به نظر می رسد همین مضیف امروزی باشد هر چند مطمینا در طول زمان کارکرد و مفهوم آن تغییراتی داشته است اما دور از ذهن نیست که این سازه مربوط به مناطق تالابی می باشد.
این سبک خانه سازی قدمتی ۵۵۰۰ ساله در حورالعظیم هویزه و جنوب عراق و شادگان دارد.

بر روی نقش برجسته های و الواح بدست آمده در کاوشهای باستان شناسی می توان سازه ی مذکور را مشاهده نمود. یکی از این نقش برجسته ها در موزه لوور فرانسه قرار دارد، که بخشی از یک ظرف آیینی شامل نقش یک بیت القصب(مضیف امروزی) با دو گاومیش در اطراف آن است که مربوط به ۳۵۰۰ ـ ۳۴۰۰ ق.م. می باشد.

آسمانه ی مضیف منحنی شکل و تعداد ستونهای آن فرد می باشند، این مساله به دو دلیل میتواند باشد اول نقش سازه ای و نیارشی آن و دوم ریشه در آیین ها و اعتقادات اعراب دارد.

استراکچر مضیفی که با نی ساخته می شود، محکم و با تاب آوری زیاد بوده و در مقابل زلزله و نیروهای برشی و کشش بدلیل مفصلی بودن اتصالات در آن، نسبت به نمونه ی ساخته شده با خشت و گل، مقاومتر
درب ورودی مضیف رو به قبله ساخته میشود تا مهمان بر این اساس جهت قبله را بتواند تشخیص دهد و همچنین دارای ارتفاع کمی بوده تا وقتی اشخاص به آن وارد شوند به نشانه ی احترام و ادب در برابر بزرگان قدری خم شده و درواقع نوعی احترام گذاشتن به افراد حاضر می باشد.
در وسط فضای مضیف یک اجاق با نام «موگد» برای مراسم قهوه‌خوری قرار میدهند که این مراسم با آداب ویژه ای اجرا می شود.

تحقیق از: نجلا درخشانی _ کارشناس ارشد مرمت و احیا بناها و بافت های تاریخی

آیین خاص قهوه خوری

مراسم قهوه خوری از روزگار دیرین مورد احترام مردم عرب و دارای رسومات خاص خود بوده است که در این میان میهمانان نوروزی که به مضیف های عربی وارد می شوند تا حدودی با آن آشنا می شوند. قهوه اولین نوشیدنی است است که عرب ها پس از سلام و خوش آمدگویی با آن از میهمانان خود پذیرایی می کنند. قهوه به منظور پذیرایی از همه افراد قوم و میهمانان فقیر و غنی استفاده می شود.

وسایل آماده سازی قهوه نیز متعدد هستند که به جمع آنها «المعامیل» می گویند. «محماس» ظرفی استوانه ای شکل که داخل آن دارای گودی است و برای برشته کردن و تغییر شکل دانه های قهوه «بن» از آن استفاده می شود. «هاون» یا اسم دیگر آن «المجر» نوعی آلت استوانه ای شکل که گودی عمیقی دارد و معمولا از نوعی آلیاژ قوی ساخته شده است و دارای دسته ای به نام «قضیب» که برای کوبیدن و آسیاب کردن دانه های برشته شده قهوه از آن استفاده می شود. صداهای صادره از هاون در نزد مردمان عرب منظور خاص خود را می رساند.

همچنین برای آماده سازی قهوه از دو نوع ظرف خاص استفاده می شود. به ظرف بزرگتری که برای آماده سازی اولیه قهوه و جوشاندن آن به حد کافی استفاده می شود «الگمگم» می گویند و اما ظرف کوچکتری که به منظور راکد کردن قهوه به مدت زمان معین و گرم نگه داشتن آن و برای پذیرایی از میهمان استفاده می شود «دله» نام دارد. عرب ها همچنین قهوه خود را با نوعی فنجان مصرف می کنند که در واقع نوعی استکان که فاقد هرگونه دستگیره و دارای شکل هندسی خاص خود است.

ساقی هنگام پذیرایی باید فنجان را با دست راست خود به میهمان تعارف کند و میهمان نیز باید آن را با دست راست بگیرد و بدون اینکه فنجان را بر روی زمین بگذارد قهوه را میل می کند. از دیگر آئین های مراسم قهوه خوری نیز مردم عرب این است که ساقی در برابر میهمان در هنگام تعارف قهوه خود را بـه نشانه احترام به میهمان، خم می کند و اما صدایی که ساقی از برخورد دله با فنجان صادر می کند که میهمان با شنیدن آن صدا، متوجه می شود که قهوه برای آن ریخته شد و ساقی بدون هیچ کلامی قهوه را به او تعارف می کند. چنانچه میهمان بعد از صرف اولین فنجان، دوباره قصد میل قهوه را دارد فنجان را بدون هیچ حرکتی تقدیم به ساقی می کند در غیر اینصورت فنجان خالی را به سمت راست و چپ تکان می دهد و تقدیم ساقی می کند.

نحوه پذیرایی فنجان های قهوه نیز در نزد مردم عرب اسامی خاصی دارد که به ترتیب به آنها «الهیف»، «الضیف»، «الکیف» و «السیف» می گویند. الهیف که توسط ساقی قهوه و در حضور و دید میهمان صرف می شود و آن هم برای مطمئن کردن میهمان از سالم بودن قهوه است. «الضیف» فنجان دوم است که به میهمان تقدیم می شود و میهمان هم موظف به صرف کردن آن است مگر در مواقعی که میهمان از شیخ یا ساقی خواسته ای داشته باشد که در این صورت فنجان را از دست ساقی گرفته و سپس آن را بر روی زمین می گذارد در غیر اینصورت باید صرف شود.

«الکیف» که در صورت تکان ندادن فنجان توسط میهمان و آن هم به خاطر طعم خاص و طریقه آماده سازی قهوه و یا بعد مسافتی که میهمان طی کرده صرف می شود. «السیف» که در صورت تکان ندادن فنجان به میهمان تقدیم می شود و معمولا توسط افراد خاص و تعداد کمی صرف می شود و آن هم به دلیل اینکه میهمان پس از صرف کردن فنجان چهارم به شیخ یا ساقی اعلام می کند که در تمامی شادی ها و غم ها و همچنین در مواقع دفاع جسمی و عرفانی از شیخ و یا ساقی شریک است که پس از صرف کردن آن پیمان برادری بین میهمان و شیخ یا ساقی بسته می شود

فناوری ساخت مضیف و آیین خاص قهوه خوری
در چهارمین همایش سراسری شورای سیاست‌گذاری ثبت آثار ملی سال 90 به ثبت رسیده است

مقاله ای با موضوع اب برهای شهر باستانی شوشتر (سفته)

اقلیم گرم و خشک شوشتر و نیازمبرم اهالی به آب و منابع آبی باعث ایجاد و شکل گیری بناهایی شد
که دسترسی به آب را سهولت می بخشید. پایین بودن سطح رودخانۀ کارون نسبت به شهر شوشتر
ساکنان منطقه را بر آن داشت که برای برطرف کردن مشکلات خویش به ایجاد دستکند در بستر
صخره ای شوشتر بپردازند و از طریق آن آب را تا مسافتی طولانی جابه جا کنند. در شوشتر کاریزهایی
وجود دارد که منبع آب آنها به جای مادرچاه، رودخانه است و به آن سُفته گفته می شود. سفته یا
تونل آب بر از تأسیسات آبی شوشتر است که بقایای آن به وفور دیده می شود و حتی بعضی از آن ها
هم چنان مورد استفاده قرار م یگیرند.

برای مطالعه و دانلود مقاله روی تصویر زیر کلیک کنید

کارون زیبا

خوزستان را نمیتوان بدون رودخانه کارون تصور کرد رودخانه ای که همواره در طول مسیر خود تمدن هایی با تاریخی کهن و شهرهایی با فرهنگ غنی و همچنین آثار باستانی که هر کدام نشان از قدمت و تاریخ سرزمین ایران است به ارمغان آورده است .
رودخانه کارون پس از عبور ازتنگه ها و کوهستان های سر به فلک کشیده زردکوه بختیاری در رشته کوه های زاگرس با ورود به شهر باستانی شوشتردر استان خوزستان به دو رودخانه مجزا به نام گرگر و شطیط(ماه پاریان ) تقسیم میشود و این دو رودخانه شوشتر را مانند جزیره ای در بر میگیرند و در جنوب شوشتر در (بندقیر) همراه با رودخانه دز، کارون را دوباره تشکیل و بعداز شهر هایی همچون اهواز در انتهای مسیر به خلیج همیشه فارس می پیوندد.

همه اهواز را با رود کارونش می شناسند و خوزستان با این رود زنده است؛ رودی که بزرگ ترین و پر آب ترین رودخانه ایران به حساب می آيد و نام آن با تاریخ و تمدن های کهن ایران گره خورده و آوازه آن در فرهنگ منطقه و ترانه های فولکلورش ریشه دوانده است. می توان گفت که وجود رود کارون باعث محبوبیت اهواز در بین گردشگران شده و شب های خاطره انگیز کارون هر کسی را برای سفر به این شهر وسوسه می کند. این رود بزرگ اهواز را به ۲ بخش شرقی و غربی تقسیم کرده و سواحل همین بخش ها به تفرجگاه و پاتوق اهالی شهر تبدیل شده است

رودکارون بزرگ‌ترین و طولانی‌ترین رودخانه ایران است که بخش قابل‌توجهی از آن در استان خوزستان قرار دارد. در طول سالیان دراز، رود کارون نقش بسزایی در گسترش کشاورزی، دامداری و گردشگری در شهرها و مناطق اطراف خود داشته است.این رودخانه یکی از سرمایه‌های طبیعی ارزشمند ایران است که هرگونه آسیب به آن، تأثیری غیرقابل‌جبران بر اکوسیستم محیط اطراف و زندگی مردم خوزستان خواهد گذاشت.بخش‌های مختلف رود کارون و سواحل آن از زیباترین جاذبه‌های گردشگری اهواز به شمار می‌رود.

همانطور که اهواز با کارون زنده است، می توان گفت شب های اهواز هم با کارون بیدار است. توصیف حال و هوای شب گردی و نایت لایف حاشیه رود کارون حق مطلب را ادا نمی کند، باید از نزدیک گوش به آرامش کارون سپرد و چشم به زیبایی های آن دوخت و در نقطه تلاقی خشکی و آب قدم زد. در نهایت باید طعم فلافل های لذیذ، قلیه ماهی و کباب های معروف اهواز را در یکی از رستوران های ساحلی آن چشید.

طبیعت برفی منطقه تاراز

تاراز در اصل نام کوهی است که در شمال شرق مسجد سلیمان واقع شده است. این منطقه گردشگری در ۱۲۰ کیلومتری مسجد سلیمان واقع شده است و برای مردم خوزستان اهمیت ویژه ای را دارد چرا که می توان گفت تقریبا جزو معدود نقاط خوزستان است که برف سنگین زمستانه را تجربه می کند.

از آنجا جا که همگی ما خوزستان را با آب و هوای گرم آن می شناسیم شاید از خواندن عنوان بالا تعجب کرده باشید و باورتان نشود که دارای مناطق برفگیری هم باشد.کوه تاراز در در شهرستان مسجد سلیمان بخش اندیکا دهستان سوسن و در ۶۷ کیلومتری شمال غربی ایذه و ۱۰۰ کیلومتری مسجد سلیمان واقع شده و حدود ۲۷۴۳ متر ارتفاع دارد .کوه نیمه جنگلی تاراز هرساله از آبان سفید پوش می‌شود و تا اواخر فروردین رخت سفید بر تن دارد.ا
این کوه یکی از جلوه‌های طبیعیِ خوزستان است. در فصل بارندگی، آبشاری از این کوه جاری می‌شود. پرسیاوش معروفترین گیاهِ منطقهٔ تاراز است.دمای هوای منطقه تاراز در فصل تابستان نیز حدود ۲۰ درجه خنک تر از مرکز استان است.«تاراز قطب گردشگری زمستانه در خوزستان»
ارتفاع برف دراین منطقه در برخی مواقع به بیش از یک متر می رسد و حدود پنج ماه از سال کوه تاراز سفید پوش است.اواخر هفته تاراز گردشگرانی از جای جای خوزستان برای دیدن جلوه‌های زمستانه اش به خود می بیند.

هم چنین در مسیر سفر به این منطقه گردشگری دیدنی ، گردشگران می توانند از چشم اندازهای طبیعی منطقه گردشگری شیمبار نیز لذت ببرند.به راحتی میتوان گفت در سفر به این منطقه؛ سه فصل پاییز ، بهار و زمستان را از نزدیک می توان لمس کرد چرا که در مسیر مسجدسلیمان طبیعت سرسبز و بهاری، شیمبار جلوه‌های پاییزی و در تاراز چشم اندازهای زمستانه قابل مشاهده است.بنابراین پیشنهاد ما به شما این است که اگر قصد سفر به خوزستان را دارید منطقه جذاب تاراز را از یاد نبرید ، حتما از آن دیدن کنید و لذت ببری

میلاد حمادی

زندگی در دل سنگ

روستای لیوس با خانه‌های سنگی در بخش شهیون دزفول و دامنه کوه لنگر قرار دارد.

جنوب ایران که گشتی بزنید، روستاهای زیادی را می‌بینید که از قدمت بسیاری برخوردارند و با گذشت سالیان دراز همچنان سنت و فرهنگ خود را حفظ کرده‌اند یکی از آن‌ها روستای لیوس می‌باشد که در شهر درفول استان خوزستان قرار گرفته و همچنان بافت سنتی خود را پس از سالیان دراز همچنان حفظ کرده است. روستاى لیوس در ۷۳ کیلومترى شمال شهرستان دزفول در بخش سردشت واقع شده است. على رغم گذشت سالیان زیاد از عمر این روستاى تاریخى، در بافت کهن آن، هنوز نحوه معیشت، فرهنگ و سنن، گویش، آداب و رسوم و برپایى مراسم مختلف به شیوه کاملاً سنتى است. این روستا داراى یک سبک خاص معمارى است به نحوی که از تمام بخش‌هاى موجود در یک ساختمان استفاده بهینه می‌شود.

در شمال غربی این روستا منظره کوه لنگر و از غرب دره کول نمایان است که می توانید روزهای متعدد را به گشت و گذار در این مناطق بپردازید. آب و هوای معتدل کوهستانی روستای لیوس باعث شده تا بیشتر ایام سال غیر از تابستان، آب و هوایی خوش در آن جریان داشته باشد و مکان بسیار خوبی برای تعطیلات زمستانی است. هرچه از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی این روستا بگوییم کم گفته‌ایم. در روستای لیوس بگردید و از دیدن کوهستان‌های زیبا، مراتع سرسبز، باغ‌های میوه و آبشارهای نهایت لذت را ببرید. بهترین فصل برای دیدن و گشت و گذار در این روستا بهار، پاییز و زمستان است. قدم زنان به اطراف روستای لیوس بروید تا شاهد باغات زیبای انار باشید و از بوی پخش شده آن‌ها در هوا لذت ببرید.

غیر از درختان انار میتوانید شاهد درختان کنار، انجیز، بادام کوهی و بابونه نیز باشید که در چشم اندازی بسیار زیبا و مشرف به افق قرار گرفته‌اند که پیشنهاد میدهیم که زیر آن‌ها بنشینید و مشغول کتابخوانی شوید. این منطقه از حیات وحشی متنوعی نیز برخوردار است و در صورتیکه در سفر به روستای لیوس دزفول حیواناتی مانند پلنگ، کفتار، خرس، گراز، قرقاول، بزکوهی، میش، قوچ، روباه، گرگ، شغال، خرگوش، آهو و… دیدید اصلا متعجب نشوید.اما نکته جالب و حیرت انگیز این روستا در طراحی و سبک معماری خانه‌های آن است که سعی شده تا از تمامی بخش‌های مختلف ساختمان به صورت بهینه استفاده شود. به عنوان مثال در گذشته از ستون‌های هر خانه به عنوان انبار گندم استفاده میشد. درب و پنجره خانه‌ها را به صورت چوبی می‌ساختند تا اهالی روستا بتوانند از نور خورشید نهایت استفاده را ببرند.

بافت کنونی روستای لیوس سابقه‌ای بیش از ۷۰۰ سال دارد. این روستا در سال ۸۷ به عنوان یکی از روستاهای گردشگری استان خوزستان دارای شناسنامه شده است.

محمدابراهیم یوسفی

کارگاه خراطی چوب یکی از صنایع دستی دارای مهراصالت جهانی در خوزستان

در خوزستان و شهر دزفول محله ای به نام خراطان که بخشی از یک بازار قدیمی است وجود دارد که نشانه حضور تعداد زيادي خراط و قدمت اين حرفه در اين محله است.

به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان؛ خراطي چوب يكي از صنايع دستي سنتي ايران است كه از قرن ها پیش در ایران رواج داشته و در مناطقی همچون خوزستان، سیستان و بلوچستان، آذربایجان، کردستان، کرمان، گیلان، اصفهان و مازندران رایج است.
بقایای نقش برجسته‌های کاخ داریوش در تخت جمشید نشان می‌دهد که تخت و چهار پایه و عودسوز آن به شیوه خراطی تهیه شده‌است. شاردن جهانگرد فرانسوی نیز تحت تاثیر مهارت خراطان ایران قرار گرفته و سخن گفته‌است. حرفه خراطی از هنرهای مکانیکی است که ایرانیان توانسته‌اند از آن به خوبی بهره برداری کنند.
گفتنی است، ماده اوليه ي خراطی چوب گردو، نارون، توسكا، زبان گنجشك، بيد، چنار، چوب سفيد، كهور گلابي، كيكم است که البته صنعتگران رشته خراطی در دزفول نوعي چوب به نام "جغ" را مورد استفاده قرار مي دهند. از ديگر مواد اوليه ي مصرفي در صنعت خراطي مي توان سريشم، لاك الكل و لاك سلولزي را نام برد.
همچنین، هنر خراطی از تراش و شکل بخشیدن به چوب در اثر حرکت دورانی دستگاه خراطی حاصل می‌شود. سابق بر این دستگاه خراطی مشتمل برچند ابزار دستی بود که از چوب ساخته و پرداخته می‌شد و در حال حاضر در كارگاه ها از دستگاه هاي خراطي برقي نيز استفاده مي شود.
خاطرنشان می کند، انتخاب نوع چوب در ارتباط با كالاي توليدي، برش چوب به وسيله ي اره ي نواري و رنده به اندازه ي مورد نياز، بستن چوب بريده شده به دستگاه خراطي و گرد كردن آن و يا اصطلاحاً به صورت نيمه كاره درآوردن آن، تكميل كار نيمه كاره و پرداخت قسمت خارجي آن توسط سمباده سپس كيلركاري و عرضه به بازار مراحل توليد در كارگاههاي خراطي محسوب می شوند.
گفتنی است، در دزفول خراطی های هنر دست عبدالرحیم فروتن به دلیل مرغوبیت اثر، مهر اصالت یونسکو را دریافت کرده است. مهر اصالت به نماد و نشانی از سوی یونسکو و انجمن توسعه و ترویج صنایع دستی گفته می‌شود که در سال 2000 برای نخستین بار پایه‌گذاری شد.
عبدالرحیم فروتن صنعتگر برجسته رشته خراطی با اشاره به اینکه بیش از ۴۰۰ سال است که خراطی در دزفول یکی از مشاغلی است که نیازمندیهای مردم دزفول و شهرهای استان را تامین می کند گفت: محصولات خراطی که از قدیم و تا به حال جزء تولیدات این شغل است شامل روروک، وردنه، گوشت کوب، چوب لباسی، پایه میز، تیرک (پهن کردن خمیر برای نان تیری)، دسته تیشه، چوگته، دسته چکش و قسمت های دستگاه لنگ بافی و سجاده بافی است.
وی افزود: خراطی با همه چوب ها امکان پذیر است، بدین صورت که هر چوبی نسبت به رنگ و سختی آن برای کارهای متعدد استفاده می شود. اما خراطهای دزفول بیشتر از چوب هایی استفاده می کنند که در منطقه دزفول و حومه پیدا می شود مثل کنار، جغ، نارنج، زرد آلو، آکلیپتوس، چنار، توت، کویره، ابریشم هندی و چوب بید و استفاده می کنند.
عبدالرحیم فروتن اظهار داشت: از سال های گذشته تاکنون توانستم قدم های جدیدی بردارم که علاوه بر کارهای قدیم که کاربردی بوده کارهای هنری با اشکال مختلف و جدید که همگی از فکر و خلاقیت خودم بوده است را انجام داده ام.
گفتنی است، بخشی از کارهای خراطی علاوه بر کاربردی بودن جنبه دکوری دارد مانند انواع کاسه و شکلات خوری، قندان، گلدان بعضی از آنها از قبیل انواع منبرها در مساجد و حسینیه ها، ضریح های چوبی و شیدانه نیز جنبه مذهبی دارند.