راهنمای محلی خوزستان

پلاژ دریاچه زیبای مارون دربهبهان

مارون یا رودخانه مارون، از رودخانه‌های جنوب‌غربی ایران است، که از رشته‌کوه زاگرس در استان کهگیلویه و بویراحمد سرچشمه می‌گیرد و با عبور از بهبهان و آغاجاری در استان خوزستان جریان می‌یابد و به نام رود جراحی، به تالاب شادگان و در فصل‌های پرآب، به خلیج‌فارس می‌ریزد. مجموعه تفریحی پلاژ سد مارون بهبهان نیز با وسعت ۱۳ هکتار در دریاچه این سد ساخته شده و با امکانات تفریحی ورزشی مختلف مکان مناسبی را برای مهمانان فراهم کرده است. پوشش گیاهی فراگیر پلاژ سد مارون بهبهان از چمن و گونه‌های مختلف گیاهی بومی تشکیل شده و امکانات تفریحی مختلفی در فضای آن فراهم شده است. پلاژ سد مارون در استان خوزستان و ۵ کیلومتر بعد از سد مخزنی مارون اطراف شهرستان بهبهان واقع شده است

مجموعه مذکور تجهیزاتی کامل از قبیل سرویس خواب، مبلمان، میز ناهار خوری، سیستم خنک کننده و تهویه هوا، شبکه های استانی، آشپزخانه و امکان استفاده از پیست دوچرخه سواری و قایق سواری و اتوبوس دریایی و سایر ورزشهای آبی را دارد.

خورموسی، سرزمین پرندگان مهاجر

در ماهشهر به لحاظ داشتن طبیعتی منحصر به فرد، قابلیت جذب گردشگر بسیار زیادی را دارد. بندر ماهشهر همچون شادگان از معدود شهرهای ایران است که دارای خور می‌ باشد و مهمترین آ‌نها خور موسی نام دارد که از نظر استراتژیک و اقتصادی بسیار حائز اهمیت است. خور در فارسی به شاخه‌ ای از دریا گفته می ‌شود که به خشکی داخل شده باشد و موسی ناخدای معروفی بوده که این خور به نام او نامگذاری شده است.

خورموسی که متصل به آبهای خلیج فارس است، حیات وحش دریایی بسیار زیبایی دارد. این خور زیستگاه دلفین های گوژپشت محسوب می شود. تماشای گروه دلفین های گوژپشت در خورموسی برای گردشگران بسیار جذاب است. همچنین خورموسی، محل زندگی بسیاری از پرندگان بومی و مهاجر محسوب می شود. هر سال از اسفند تا خرداد ماه حضور حجم انبوه پرندگان مهاجر و بومی در خورموسی قابل توجه است که مناظر بسیار بدیعی را به وجود می آوردند. جزایر بسیار بکر و زیبای خورموسی تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارند. در این میان جزایر قمر، قبر ناخداد و حیات وحش منحصر به فرد این منطقه از مواردی هستند که سفر به آنها می تواند برای گردشگران از جذابیت فوق العاده ای برخوردار باشد

جزایر خورموسی از جمله مناطقی است که هرسال پذیرای پرندگان مهاجر آبزی و کنار آبزی از نقاط مختلف است که این پرندگان تا اوایل فصل پائیز را در این جزایر سپری می‌کنند. تاکنون ۲۰گونه پرنده از جمله گونه‌های سلیم خرچنگ‌خوار و نیز پرستوی دریایی و کاکلی در خورموسی شناسایی شده‌اند. خورها محل زیست بسیاری از گونه‌های پرندگان مهاجر است که جزایر خورموسی را برای جوجه‌آوری انتخاب می‌کنند. خور موسی در منتهی‌الیه خلیج‌فارس واقع شده است و از شمال تا بندرماهشهر و از غرب تا رود بهمنشیر امتداد دارد . ژرفای خورموسی ۲۰ تا ۵۰ متر و‌ گاه به مرز ۷۰ متر هم می‌رسد و به واسطه همین عمق مناسب است که قابل کشتی‌رانی است.

ور موسی با داشتن گونه‌های جانوری متفاوت از جمله دلفین‌های گوژپشت و پرندگان دریایی مانند فلامینگو‌ها، کفچه نوک‌ها، اگرت‌های ساحلی، سلیم‌های خرچنگ خوار، پرستوهای کاکلی، پرستوهای دریایی، پرستوهای پشت دودی، خرچنگ‌های کوچک، گلخورک‌ها و انواع ماهی‌ها جاذبه گردشگری خوبی برای دوستداران طبیعت می‌باشد

در خور موسی جزایر بکر تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست و مناظر ساحلی زیبایی وجود دارند. ههر ساله در ایام نوروز نیز کشتی تفریحی خور پیما در خور موسی قرار دارد که می‌تواند جاذبه گردشگری خوبی برای مسافران نوروزی باشد

طییعت روستای " تَرَشُّک

" تَرَشُّک" روستایی از توابع دهستان سوسن غربی در شهرستان ایذه و مرکز بخش سوسن است؛ دشت سوسن و روستای تَرَشُّک از مناظر و چشم اندازهای زیبایی برخوردار است.

موزه و محوطه باستانی هفت‌تپه

موزه هفت‌تپه با پیشروی کاوش‌های این محوطه باستانی در دهه چهل خورشیدی و لزوم فضایی برای نمایش آثار مکشوف، احداث شد

این موزه با جدیت و تلاش شادروان دکتر عزت‌الله نگهبان در سال ۱۳۵۲ هجری خورشیدی گشایش یافت.

در ساخت موزه هفت‌تپه، صنایع داخلی و سازمان‌های دولتی همکاری گسترده‌ای را با دانشگاه تهران و اداره‌کل باستان‌شناسی کشور داشتند. در معماری موزه، استفاده از مصالح بومی، طاق‌های تداعی‌کننده آرامگاه هفت‌تپه و نمونه‌ای از باغ‌های ایرانی جلوه‌گری می‌کند.

پس از حدود نیم قرن تغییرات، موزه هفت‌تپه امروز به نمایش زندگی و آثار دوره ایلام تخصیص یافته است. موزه هفت‌تپه درحال حاضر سه سالن دارد که با جزئیات، اشیای دو محوطه چغازنبیل و هفت‌تپه را نمایش می‌دهند.

انواع ظروف، تدفین‌ها، گل‌میخ‌های سفالی، گل‌نوشته‌ها، آجرنوشته‌ها و مجسمه شیردال در این موزه قابل مشاهده هستند.

کینو بام خوزستان

کوه کِی‌نو با ارتفاع ۳٬۷۱۰ متر از سطح دریا از ارتفاعات زاگرس و در میانه‌ی خوزستان و چهارمحال و بختیاری قرار دارد.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز خوزستان ، کوه کینو محل ییلاق همه عشایر دامدار استان‌های همجوار خود است و در بیشتر اوقات سال، پوشیده از برف است.دریاچه‌ی تمی نیز که از آب برف پر می‌شود در پای همین کوه قرار دارد.

بخش چلو در میان کوه‌های سربه فلک کشیده کینو قرار گرفته و برخی از ارتفاعات این بخش هر ساله در نیمه دوم آبان ماه با برف پاییزی سفید پوش می‌شود دیگر ارتفاعات بخش چلو از جمله کوه جاوی، منار، لیله، کوه سفید، تاراز و دلا نیز از اواخر فصل پاییز تا اوایل فصل بهار سفید پوش هستند.

اندیکا با سه بخش مرکزی، چلو و آبژدان درشمال شرق خوزستان قرار دارد .

زَراس ، یاقوتی سبز بر کرانه دریاچه کارون ۳

زراس ، دهکده ای است در میان کوه‌های زاگرس و دریاچه کارون ۳ که چشم اندازی خیره کننده را به نمایش گذاشته است.

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما مرکز خوزستان ؛ اگر برای لحظه‌ای بخواهیم خوزستان را تصور کنیم ، نخلستان ها ، گرمای شدیدش و دکل های نفتی در ذهن‌مان نقش می‌بندد.

اما طبیعت فوق العاده جذاب و دیدنی دهکده زراس خوزستان با تصور ذهنی اغلب ما از این استان فاصله زیادی دارد ، چیزی که شاید در تصور کسی نگنجد روستایی در دل خوزستان است با حال و هوای بهار.

دریاچه سد کارون ۳ ، در کنار روستا محلی خوش آب و هوا را شکل داده و کوه‌های سربه فلک کشیده ، زراس دهکده‌ای است در خوزستان که رویا را تعبیر کرده.

این دهکده تفریحی توریستی به مساحت ۲۰۶ هکتار، ۲۵۰ کیلومتری شمال شرقی شهرستان اهواز در ۶۹ کیلومتری جنوب شرقی شهرستان ایذه قرار دارد.

اما آبشار شیوند ایذه روبروی دهکده زراس خوزستان قرار دارد و البته روستای شیوند نیز در نزدیکی است و یکی از دیدنی‌های اصلی منطقه به حساب می‌آید.

هم جواری روستای شیوند با دریاچه پشت سد، رودخانه کارون، رشته کوه‌های زاگرس، جنگل‌های بلوط، رودخانه ها، آبراه ها، آبشارها، صخره‌ها و طبیعت بکر، این منطقه را به جایی فوق العاده زیبا تبدیل کرده می‌تواند تبدیل به قطب گردشگری منطقه شود.

کوه‌های مرتفع منگشت دارای قله‌هایی پربرف هستند و بر روی دامنه آن‌ها جنگل‌هایی بکر روییده است.

باغ‌های میوه نیز در همین حوالی جا خوش کرده اند. مناطق پوشیده از درختان بلوط، منطقه تاراز، گلزار، دشت سوسن، تورک، کله، دوتو، دشت بزرگ و کوچک از دیگر دیدنی‌های طبیعی هستند

سوسن، تورک، کله ، دوتو ، دشت بزرگ و کوچک از دیگر دیدنی‌های طبیعی این منطقه هستند .

پامنار ، روستایی بِکر و خیال انگیز

روستای پامنار بواسطه چشم ‌اندازهای بسیار متنوع طبیعی و فرهنگی ، چشم هر بیننده ای را به خود جلب می‌ کند.

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما مرکز خوزستان ؛ روستای پامنار یکی از روستا‌های باصفای دزفول در استان خوزستان است که میان دو سد کرخه و دز قرار گرفته است و از شهر دزفول به‌سمت جاده‌ی شَهیون کمتر از یک ساعت با ماشین فاصله دارد.

پامنار با مناظر دیدنی و سکوت و طبیعت دلپذیرش، چشم هر بیننده ای را به خود جذب می‌کند.

جذابیت این منطقه ، در طبیعت دلچسب آن است. جایی که سکوت و طبیعت در کنار هم تجربه‌ی شگفتی می‌آفریند. جزیره ای کوچک که لختی آرامش در آن، خستگی ماه‌ها کار را از تن شما بیرون خواهد کرد.

در اطراف سد یا جزیره‌ها می شود ساعت ها درنگ کرد و از ساحل و تماشای موج‌های ریز دریاچه لذت برد.

زنان زحمت کش پامنار در هنر کپوبافی بسیار ماهر هستند و از جمله صنایع دستی معروف این منطقه است.

کپوبافی از بافته‌های حصیری است و مواد اولیه آن کرتک و برگ نخل‌های خرما است که از سالیان متمادی رواج داشته است.

کرتک نوعی گیاه خودرو است که در حاشیه نهرها، رودخانه‌ها و دشت‌های منطقه شهیون به وفور یافت می‌شود.

قلعه شاداب
کافی‌ست از پامنار به جاده‌ی دریاچه برگردیدتا به قلعه شاداب برسید ، این قلعه از دوره ساسانی به‌جا مانده و نزدیک به دوازده هزار متر مربع وسعت دارد. در طول تاریخ از این قلعه تاریخی در روستای پامنار دزفول استفاده‌های مختلفی شده است.

نام قلعه از کدخدای طایفه به نام شاداب عبدل گرفته شده است.

قبل از آن متعلق به زمین دار بزرگی بود که به نام او قلعه شاه حسین خوانده می‌شد.

در زمان ساسانیان نیز دژ انوشبرد یا دژ فراموشی نام داشت. هنگامی قلعه را می‌بینید ممکن است تصور کنید تنها کوهی استوار در برابر شما است، اما در حقیقت در حال تماشای یکی از طولانی‌ترین قلعه‌های طبیعی ایران هستید.

گورستان
از دیگر دیدنی‌های روستای پامنار دزفول قبرستانی قدیمی است که فاصله کمی با قلعه دارد. گور‌های باستانی این محل دارای سنگ‌هایی عمودی هستند که بر روی آن‌ها نقوش متفاوتی ترسیم شده است.

هر یک از نقش‌ها نشان دهنده مشخصات صاحب گور هستند. برخی از نشانه‌های روی قبر‌ها افراد سوار بر اسب را نشان می‌دهند که نماد جنگاوری آن‌ها بوده اند.

بر روی قبر‌های مربوط به خانم‌ها نیز نشانه‌هایی از جنگاوری و رقص دیده می‌شود. به نظر می‌رسد این قبرستان اطلاعات بسیاری در مورد تاریخ اجتماعی منطقه به دست می‌دهد.

کُنارستان
کمی پایین‌تر از قلعه در روستای پامنار دزفول منطقه کنارستان قرار دارد.

از درختان کنار یا همان سدر استفاده‌های متعددی می‌شود از میوه این درخت برای خوردن مصرف می‌شود، عسل منطقه معروف است و از برگ‌های درخت سدر می‌گیرند.

از درختان بادام هم مصرف مستقیم خوراکی و هم برای تهیه روغن بادام استفاده می‌شود. درختان بادام در پایین این کنارستان در کنار غار زرده یا شکفت قرار دارند. .

مناظر دیدنی این روستا محل خوبی برای علاقه‌مندان به رشته عکاسی و ثبت تصاویری خیال انگیز است ، از گیاهان و پوشش‌های منطقه می‌توان به رملیک، کنار، بنه، بادام، جاز، انجیر، بلوط و نخل اشاره کرد.

غروب پامنار

جایی که خورشید پشت تپه‌ها ی روستای پامنار شروع به پایین رفتن می‌کند و نور نارنجی‌اش را روی دریاچه می‌پاشد بهترین زمان برای عکاسی در این منطقه است. شب که از راه می‌رسد و آسمان ناگهان پر از ستاره می‌شود، وقت آن است که چندتایی ستاره بچینید و همراه خیال شوید.

مضیف نشانه ای از فرهنگ غنی و بومی مردم عرب خوزستان

مضیف سازه ای بسیار زیبا است که ازنی وحصیر ساخته شده و قدمت آن به هزاره چهارم قبل از میلاد همزمان با دوره سومری ها بر می گردد.

بر اساس یافته های باستان شناسی بین النهرین قدمت سازه هایی مانند مضیف به دوره سومری‌ها و هزاره چهارم قبل از میلاد برمی‌گردد.
اتاق پذیرایی در خانه های شیوخ و بزرگان عرب مضیف یا محل ضیافت نامیده می شود.

در مضیف مراسم ویژه ای شامل: قهوه خوری، شب نشینی، مشورت و راهنمایی در خصوص ازدواج و جلوگیری از اختلافات خانوادگی و طایفه ای انجام می شود.

مضیف سازه ای است که در ساخت آن از مصالحی همچون نی، خشت و گل استفاده می شود.

بر اساس نقش مهرها و نقوش ظروف باستانی بدست آمده در کاوشهای باستانشناسی از بین النهرین و تمدن سومر در جنوب عراق، این سازه در مناطق جنوبی با نی و حصیر و با مصالح کاملا گیاهی ساخته شده است که به آن بیت القصب میگفتند که به نظر می رسد همین مضیف امروزی باشد هر چند مطمینا در طول زمان کارکرد و مفهوم آن تغییراتی داشته است اما دور از ذهن نیست که این سازه مربوط به مناطق تالابی می باشد.
این سبک خانه سازی قدمتی ۵۵۰۰ ساله در حورالعظیم هویزه و جنوب عراق و شادگان دارد.

بر روی نقش برجسته های و الواح بدست آمده در کاوشهای باستان شناسی می توان سازه ی مذکور را مشاهده نمود. یکی از این نقش برجسته ها در موزه لوور فرانسه قرار دارد، که بخشی از یک ظرف آیینی شامل نقش یک بیت القصب(مضیف امروزی) با دو گاومیش در اطراف آن است که مربوط به ۳۵۰۰ ـ ۳۴۰۰ ق.م. می باشد.

آسمانه ی مضیف منحنی شکل و تعداد ستونهای آن فرد می باشند، این مساله به دو دلیل میتواند باشد اول نقش سازه ای و نیارشی آن و دوم ریشه در آیین ها و اعتقادات اعراب دارد.

استراکچر مضیفی که با نی ساخته می شود، محکم و با تاب آوری زیاد بوده و در مقابل زلزله و نیروهای برشی و کشش بدلیل مفصلی بودن اتصالات در آن، نسبت به نمونه ی ساخته شده با خشت و گل، مقاومتر است.
درب ورودی مضیف رو به قبله ساخته میشود تا مهمان بر این اساس جهت قبله را بتواند تشخیص دهد و همچنین دارای ارتفاع کمی بوده تا وقتی اشخاص به آن وارد شوند به نشانه ی احترام و ادب در برابر بزرگان قدری خم شده و درواقع نوعی احترام گذاشتن به افراد حاضر می باشد.
در وسط فضای مضیف یک اجاق با نام «موگد» برای مراسم قهوه‌خوری قرار میدهند که این مراسم با آداب ویژه ای اجرا می شود.

تحقیق از: نجلا درخشانی _ کارشناس ارشد مرمت و احیا بناها و بافت های تاریخی

عکاس: سیدموسی موسوی

آیین غسل تعمید کودکان مندایی در کنار رودخانه کارون

مراسم غسل تعمید برای هفت نوزاد مندایی (با عنوان فرشتگان کوچک) در رودخانه کارون اهواز انجام شد. در آیین مندایی وقتی نوزاد به دنیا می‌آید باید غسل تعمید داده شود.

۲۶ تیر روز عید بزرگ مندایی‌ها به عنوان روز (دهوا ربا) یا عید خلقت حضرت آدم است و امروز به عنوان روز تعمید نوزادان با عنوان (فرشتگان کوچک) نامگذاری شده است.

بنا به فتوای رهبری مبنی بر اهل کتاب بودن دین صابئین و حقانیت این دین کهن و یکتاپرست، آنها برای برگزاری آئین خود آزادند. واژه صابئین به عنوان یک دین، سه بار در قرآن (سوره بقره آیه‌ی ۶۲، سوره انعام آیه ۶۹ و سوره حج آیه ۱۷) آمده است.

این اقلیت کمتر شناخته شده در جنوب غربی ایران زندگی می‌کنند و صابئین در دفاع مقدس و در راه دفاع از وطن، پنج شهید و چندین آزاده و جانباز تقدیم کردند.

مروری بر پوشش مردم عرب خوزستان

مسؤول انجمن دوستداران ميراث فرهنگی آبادان گفت: هر ملت یا قومی مطابق با ارزش‌ها و قواعد فرهنگی خود از جامه‌های ویژه‌ای استفاده می‌كنند. البته وضعیت اقلیمی و موقعیت طبقاتی افراد عواملی هستند که بر نوع پوشش آنان تأثیر می‌گذارند به هر حال آن چه بر تن مردم هر دیار دیده می‌شود صرفاً بیانگر پوشش آنان نیست بلکه تاریخ و فرهنگ آن قوم یا ملت را نیز بیان می‌کند.

اميد نوري در معرفی نوع لباس و پوشش عرب‌های خوزستان به خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در خوزستان اين چنين توضيح داد:

الف: پوشش مردان

دشداشه: دارای دوخت مخصوصی است و به صورت لباس بلند و راحت که یکسره و تا مچ پا است و معمولاً به رنگ سفید می‌باشد و مردان عرب آن را می‌پوشند. در دو نوع عراقی (یقه‌دار) و خلیجی یا اماراتی (بدون یقه) وجود دارد.

بشت یا خاچیه : از دیگر لباس‌های مردم عرب‌ خوزستان است که روی دشداشه پوشیده می‌شود و جنس آن از نخ پشمی نازک است. برخی برای زیبایی سرشانه‌ها و آستین‌ها را با ابریشم زیبا که به رنگ بشت باشد گلدوزی می‌کنند. نوع دیگر بشت به نام "مزویه" معروف است و جنس آن از پشم ضخیم است و مخصوص زمستان می‌باشد و معمولاً به رنگ قهوه‌ای، سیاه و یا سورمه‌ای است و روی آستین و دور آن با استفاده از تورهای طلایی رنگ حاشیه‌دوزی می‌شود. امروزه از مزویه بیشتر پیرمردها استفاده می‌کنند.

چفیه یا کوفیه: نوعی سربند و نام پارچه‌ای است که روی سر گذاشته می‌شود تا از سر، چشم و دهان افراد در برابر آفتاب و شن محافظت کند. سادات از رنگ‌های سیاه یا سبز و دیگر افراد (عوام) از رنگ‌های سفید خالی یا سفید و سیاه استفاده می‌کنند. همچنین ممکن است چفیه یا کوفیه را روی سر نبندند و دور گردن بسته شود یا روی شانه قرار گیرد. منشاء اصطلاح کوفیه را شهر کوفه در عراق می‌دانند.

عقال: حلقه‌ای است سیاه رنگ از نخ‌های بافته شده به هم که روی سر گذاشته می‌شود و چفیه را نگه می‌دارد .

ب: پوشش زنان

عبایه یا عبا (چادر عربی): پوششی است که زنان عرب می‌پوشند و بر خلاف چادرهای رایج در ایران در طرفین شانه‌های عبا بریدگی‌هایی وجود دارد که دست به راحتی از آن بیرون می‌آید تا در صورت وزش باد عبا به آسانی از تن پوشنده آن جدا نشود.

شیلّه: نوعی روسری است که زنان عرب از آن برای پوشش موهای خود استفاده می‌کنند و جنس آن از ابریشم یا نخ خالص است و در دو نوع تابستانی که پارچه آن نازک است و زمستانی که به صورت ضخیم بافته شده وجود دارند.

چِلّاب : وسیله‌ای گیره مانند از جنس طلا یا نقره است که به وسیله آن شیله روی سر محکم بسته می‌شود و برای زیبايی بیش‌تر در آن نگینی معمولاً فیروزه‌ای به کار می‌برند.

عُصّابه: پارچه سیاه رنگی است از جنس ابریشم یا کتان که زنان میانسال و پیرزنان عرب دور سر خود می‌پیچند. در این حالت شیله در بالای سر و زیر عصابه قرار می‌گیرد. در مراسم عزاداری نیز اغلب زنان از آن استفاده می‌کنند و برای نشان دادن تألم روحی خود روی عصابه مقداری گِل می‌مالند. بزرگی یا کوچکی عصابه به چند عامل بستگی دارد. این عوامل عبارتند از : سن ، قشر اجتماعی و علویه (سیده) بودن زن. بدین معنا که هر چه سن زن بیش‌تر باشد یا متعلق به طبقه اجتماعی بالاتری (شیوخ یا سادات) باشد به دورهای عصابه افزوده می‌شود و در حقیقت بزرگی عصابه نماینگر منزلت اجتماعی صاحب ان است.

نِفنوف: لباس بلندی است که زنان عرب می‌پوشند. معمولاً زنان جوان بیش‌تر از رنگ‌های تند مانند قرمز، زرد و نارنجی استفاده می‌کنند و زنان میانسال و پیر از رنگ‌های قهوه‌ای، سورمه‌ای و سیاه آن.

اِلباس: شلوار زنان عرب "الباس" نام دارد که فرقی با شلوارهای معمولی دیگر اقوام ایرانی ندارد جز این که در برخی مناطق پاچه شلوار تنگ و در بعضی مناطق گشاد دوخته می‌شود.

ثوب: لباس توری شکل و بلند و پهنی است که اغلب به رنگ سیاه و روی نفنوف پوشیده می‌شود که تا نیمه ساق پا و تا مچ دست را می‌پوشاند و از پشت گردن گره می‌خورد.

بوشیه: نام روگیر زنان عرب در گذشته بوده است که اکنون به ندرت به کار می‌رود. جنس آن از حریر و به صورت توری بافته می‌شود. زنانی که از باورهای مذهبی محکم‌تری برخوردارند بوشیه به صورت می‌زنند تا چهره از نامحرم برگیرند.

بندر بحرکان هندیجان

بندر بحرکان هندیجان یکی از بنادر مهم خوزستان در صیادی است و صید میگوی صورتی و دیگر میگوهای مرغوب منطقه خلیج فارس در این بندر انجام می شود.، بحرکان به عنوان بزرگترین اسکله صیادی ایران علاوه بر صیدگاه میگو و ماهی که بسیار در آن معروف است یکی از جاذبه های توریستی و گردشگردی شهرستان هندیجان به شمار می رود و در حال حاضر بیش از ۱۶۰ لنج صیادی در این بندر در حال فعالیت است. هندیجان در جنوب شرقی خوزستان و در شمال خلیج فارس قرار دارد.

محمد آهنگر

باغ لک لک‌های دزفول

باغ لک لک‌ها یکی از نقاط حائز اهمیت شهرستان دزفول است که از سال‌ها پیش تاکنون به عنوان یکی از زیستگاه‌ها و محل‌های لانه‌گذاری و جوجه‌آوری گونه ارزشمند لک‌لک به شمار می‌آید و هرساله تعدادی از درختان بلند و خشکیده آکالیپتوس این باغ برای لانه‌گذاری و جوجه‌آوری مورد استفاده لک‌لک‌ها قرار می‌گیرند. این باغ قدیمی در روستای بن جعفر قرار دارد و از حدود نیم قرن پیش زیستگاه لک لک ها است. این باغ با مساحت پنج هکتاریکی از جاذبه‌های گردشگری مشهور شهرستان دزفول و استان خوزستان و محل زیست لک لک های سفید موسوم به حاجی لک لک هاست. لک لک جزء پرندگان کوچنده و مهاجر محسوب می شود و هر سال در آستانه فصل بهار و شکوفایی طبیعت به سوی استان خوزستان و مناطق گرمسیری باز می گردند و تا پاییز می مانند.

امین نظری

گردشگری گاومیش به قلم مجتبی گهستونی

يكي از جاذبه هايي كه هر گردشگري وقتي به خوزستان سفر مي كند و دلش مي خواهد مشاهده كند، «لب كارون» و «شب هاي لب شط» است. در كنار همين لب كارون هم جاذبه هاي ديگري وجود دارد كه به جذابيت سفر اضافه مي كند. البته كه جنوبي ها به رودخانه، «شط» مي گويند. گردشگري كه عينك ريبون زده كنار «پل سفيد» عكسي به يادگار مي گيرد، گروهي هم در بلم هاي درون شط عكس دسته جمعي خود را به يادگار مي گيرند تا در آلبوم خوش بنشيند. البته گروهي از گله داران هم وقتي كه گرم شان مي شود و مي خواهند تني به آب بزنند در كنار گله «گاوميش» خود آب تني مي كنند.گردشگران هم كه سوار بلم مي شوند، اگر شيب رودخانه را به سمت جنوب پايين بروند در رودخانه كارون بين دو محله «گلستان» و «آخرآسفالت» حيواناتي شبيه «بوفالو» مي بينند كه اسم آنها گاوميش است. حيواناتي كه متعلق ‬به ‬دسته ‬پستانداران، ‬زير ‬دسته ‬سم داران، ‬راسته ‬سم شكافتگان، ‬زير ‬راسته ‬نشخواركنندگان هستند و از پنج هزار سال پيش اهلي شده اند. شواهد ‬و ‬مداركي ‬وجود ‬دارد ‬كه ‬اين ‬نژاد ‬در ‬استان ‬لرستان ‬ايران ‬درقرن ‬نهم ‬قبل ‬از ‬ميلاد ‬پرورش ‬مي ‬يافت، ‬به ‬طوري ‬كه ‬نقش ‬۶ ‬سر ‬گاوميش ‬بر ‬روي ‬عصاي ‬برنزي ‬متعلق ‬به ‬اين ‬دوران ‬كنده ‬كاري ‬شده ‬است. ‬

خوزستان خاستگاه حيوانات و جانوران مهمي همچون شير ايراني (منقرض شده)، اسب اصيل عرب ايراني، گوزن زرد، سمندر امپراتور، گاوميش و... است. مشاهده اين حيوانات و جانوران نوعي گردشگري حيات وحش است. گردشگراني كه صرفا براي بررسي گونه هاي جانوري و شناخت بيشتر اقليم آن منطقه سفر مي كنند. وجه صحيح گردشگري حيات وحش، مشاهده حيوانات و عكسبرداري از آنها در حالت طبيعي خودشان است.

اما با توجه به جامعه آماري گاوميش ها و تراكم جمعيت آنان در خوزستان، فرصت مناسبي براي گردشگران هستند: فرصتي كه به آن توجه نشده و هيچ برنامه ريزي اصولي براي آن صورت نگرفته است. مثلا بخش عمده اي از گردشگراني كه به شهرستان «ورزنه» سفر مي كنند حتما به ديدن «گاوچاه» مي روند. گاوي كه با خواندن آواز دشتي صاحبش حركت مي كند و از چاه آب مي آورد.

يا گردشگران به ديدن «كبوترخانه» ها مي روند تا نحوه زندگي بسيار رمزآلود كبوترها را در كبوترخانه رصد كنند.
اما با توجه به اينكه گاوميش ها دو زيست هستند و در خشكي و آب زندگي مي كنند و از سويي در برخي استان هاي كشور پراكندگي دارند حيوان ناشناخته اي است. به همين دليل مشاهده آن توسط گردشگران ايراني و خارجي كه با گاوميش غريبه هستند جذابيت دارد. گردشگراني كه به تالاب بين المللي «شادگان» در خوزستان سفر مي كنند عمدتا شاهد زيست اين گاوميش ها در سطح تالاب ها هستند. در اهواز محله اي به گاوميش آباد در حاشيه شط كارون وجود دارد كه جمعيت قابل توجهي از گاوميش هاي اهواز در آنجا ساكن هستند. در ابتداي شهر ثبت جهاني سازه هاي آبي تاريخي شوشتر محله اي به نام گاوميش آباد وجود دارد كه ساكنان آن عمدتا گاوميش دار بودند.

جالب است بدانيد كه گاوميش ‬مانند ‬گاو ‬چهار ‬معده اي ‬و ‬نشخواركننده است. وزن ‬گاوميش ‬بالغ ‬ بر ‬۴۵۰ ‬تا يك هزار ‬كيلوگرم ‬متغير ‬است. البته گاوميش ‬مقدار ‬قابل ‬توجهي ‬شير ‬نيز ‬توليد ‬مي كند. مثلا در سال ١٣٩٦ افزون بر ۳۲۶ هزار تن شير در استان خوزستان توليد شد. در اين ميان گاوهاي دورگ با ۴۰ درصد توليد شير استان، بيشترين سهم توليد را بر عهده داشته اند و بعد از آن گاوميش با ۱۸ درصد در رتبه بعدي قرار دارد.
آنچه براي بسياري از گردشگران مشاهده ويژگي هاي ‬رفتاري ‬و ‬جايگاه ‬پرورش ‬گاوميش است كه سفر را جذاب تر مي كند. گاوميش ‬علاقه ‬زيادي ‬به ‬آب تني دارد ‬و ‬معمولا ‬پس ‬از ‬مدتي ‬چرا كردن ‬خود ‬را ‬به ‬آب ‬مي رساند ‬و ‬در ‬آن ‬غوطه ‬ور ‬مي شود. اين صحنه را مي توانيد به كرات در ساحل شرقي رودخانه كارون، آن هم در محله آخر آسفالت و كوي مشعلي ببينيد.

در ‬مناطق ‬جنوب ‬غربي ‬ايران، ‬گاوميش ها ‬در ‬سراسر ‬سال ‬به ‬طور ‬آزاد ‬در ‬مراتع ‬و ‬نيزارها ‬مشغول ‬چرا ‬هستند ‬در ‬حالي ‬كه ‬در ‬مناطق ‬شمالي ‬ايران ‬در ‬كرانه ‬درياي ‬خزر، ‬دام ها ‬فقط ‬در ‬ايام ‬زمستان ‬در ‬جايگاه ‬بسته ‬نگهداري ‬مي ‬شوند. ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
طبق ‬آمار ‬سال ‬۱۳۸۸، ‬جمعيت ‬گاوميش ‬در ‬ايران ‬حدود ‬۴۵۹ ‬هزار ‬راس ‬برآورد ‬شده ‬كه ‬اكثريت ‬اين ‬جمعيت در استان خوزستان پراكنده است.
گردشگراني كه تمايل به خوردن شير دارند بهتر است بدانند كه ‬قيمت ‬شير ‬گاوميش ‬دو ‬برابر ‬شير ‬گاو ‬است. همچنين ‬از ‬پوست ‬گاوميش ‬در ‬صنعت ‬چرم سازي ‬استفاده ‬مي شود. ‬از ‬پهن يا كود ‬گاوميش ‬به ‬عنوان ‬سوخت ‬در ‬مناطق ‬روستايي ‬استفاده ‬مي شود.
اگر خواستيد سوار گاوميش شويد يا به آن نزديك بشويد حتما احتياط كنيد وگرنه مثل نويسنده اين نوشتار توسط گاوميش آسيب مي بينيد و راهي بيمارستان خواهيد شد.

نگارش مجتبی گهستونی

عکس: مرتضی جابریان

لیوس؛ روستای سنگی دزفول

گردشگری روستایی، نوعی از گردشگری است که علاقه مندان آن با سفری کوتاه به روستا، علاوه بر تجربه ای متفاوت، با سبک زندگی در روستا و فرهنگ و آداب و رسوم آنجا آشنا می شوند. ایران روستاهای گردشگری بینظیری دارد که هر کدام ویژگی هایی خاص برای انتخاب آنها به عنوان مقصد سفر دارند. روستای لیوس، یک روستای سنگی در شهر دزفول است که جاذبه های طبیعی و تاریخی دیدنی متعددی دارد.

روستای لیوس در 73 كیلومتری شمال دزفول در دامنه كوه لنگر همچنان بافت قدیمی و سنتی خود را حفظ كرده و نحوه معیشت، فرهنگ و سنن، گویش ، آداب و رسوم و برپایی آیین های مذهبی نیز به شكل سنتی در این روستا برگزار می شود.

این روستا از شمال غربی به كوه لنگر و از غرب به دره كول محدود می شود و دارای آب و هوای معتدل كوهستانی است.

قدمت تاریخی، بافت سنگی و معماری خانه ها، نزدیكی به روستاهای گردشگری سزار و گوشه ، طبیعت بكر، باغ های انار و نخلستانهای زیبا، دامنه زیبای لنگركوه ، قدمگاه مشهور به امام رضا(ع) و نیز جاده ماشین رو آسفالته از جمله ظرفیت های ویژه گردشگری روستای لیوس می باشد كه قابلیت معرفی در حد روستاهایی نظیر ماسوله و ابیانه به عنوان یك روستای سنگی و ارزشمند تاریخی را دارد.

روستای لیوس علاوه بر بافت زیبای تاریخی خانه ها ، دارای جاذبه های گردشگری طبیعی و بكر از جمله مناطق كوهستانی، مراتع زیبا ، باغ میوه ، رودخانه و آبشار است كه در فصول بهار ، پاییز و زمستان با آب و هوای مناسب می تواند پذیرای گردشگران از سراسر كشور باشد.

روستای لیوس علاوه بر بافت زیبای تاریخی خانه ها ، دارای جاذبه های گردشگری طبیعی و بكر از جمله مناطق كوهستانی، مراتع زیبا ، باغ میوه ، رودخانه و آبشار است كه در فصول بهار ، پاییز و زمستان با آب و هوای مناسب می تواند پذیرای گردشگران از سراسر كشور باشد.

بافت كنونی روستای لیوس سابقه ای بیش از 700 سال دارد و وجود آسیاب هایی با قدمت دوره ساسانی پیشینه این منطقه به دوره جنگ ایران و روم باز می گردد.

به استناد تحقیقات گروه محقق ایتالیایی ، ˈ لیوس ˈ قسمتی از نام یك سردار رومی است كه نامگذاری روستای همجوار آن به اسم سزار نیز با این موضوع همخوانی دارد.

این فعال میراث فرهنگی با اشاره به سبك معماری این روستا افزود:این روستا دارای یك سبك خاص معماری است كه از تمام بخش های موجود در یك ساختمان استفاده بهینه شده است.

آذركیش چنار و چشمه جاری را از دیگر چشم اندازهای زیبای روستای لیوس عنوان كرد و گفت:مقبره سیدولی الدین گوشه نیز از جمله ابنیه های تاریخی ومذهبی این روستا به شمار می آید.

وی بقایای آسیاب های آبی را از دیگر بناهای تاریخی روستای لیوس متعلق به دوره ساسانیان معرفی كرد و افزود:گیاهان گل گاو زبان، بابونه،باغ های انار ،بادام كوهی، انجیر ، درختان كنار،كوه لنگر ،جنگل های بلوط و كلخنگ در اطراف این روستا موجب زیبایی فراوان و لطافت هوای منطقه شده است.

وی اظهار داشت:حیات وحش منطقه نیز با برخورداری از گونه های نادر جانوری مانند شغال، گرگ، روباه، خرگوش، آهو، قوچ، میش، بزكوهی، گراز، خرس، پلنگ، كفتار، كبك و قرقاول نظر گردشگران را جلب می كند.

کپو، قالی، سیاه چادر و حصیر را از مهم ترین صنایع دستی مردم این روستا عنوان كرد و گفت:ترشی انار و صنایع دستی از جمله سوغاتی های این منطقه اند

روستای لیوس در سال 1387 به عنوان یكی از روستاهای گردشگری استان خوزستان دارای شناسنامه شده است.

برداشت گل در روستای شبیشه شهرستان حمیدیه

همه ساله با فرارسیدن فصل بهار برداشت گل شب‌بو و همیشه‌بها ر در روستای شبیشه شهرستان حمیدیه آغاز می شود. گلزار حمیدیه تنها گلزار در غرب خوزستان است که انواع گل‎های شب‎بو، زنبق، همیشه بهار و آفتاب‎گردان را تولید و روانه بازار مصرف داخل و خارج استان می‎کند.

مهدی پدرام خو

خانه قلقچی دزفول

خانه تاریخی قلقچی دزفول یکی از بناهای ارزشمند گردشگری استان خوزستان است که قدمت بنای فعلی آن به دوره قاجاریه می رسد. خانه قلقچی دزفول از چند جهت دارای اهمیت است، اولین علت آن موقعیت ویژه این بنا در جاده ساحلی ، رود دز و آسیاب های تاریخی دزفول قرار دارد. دومین علتی که خانه قلقچی را برجسته می نماید کارکرد اقتصادی و ویژه آن در گذشته بوده، به دلیل نزدیکی به مجموعه آسیاب های دزفول که تا دهه ۱۳۴۰ فعال بوده اند، این بنا مرکز تبادل اقتصادی و نگهداری آرد و گندم های این مجموعه بوده و از این روی به خانه قلقچی ( در گویش دزفولی قلق به محل نگهداری پول گفته می شود) معروف بوده است. سومین دلیل اهمیت آن بخش دست کند آن است که در انتهای خانه قرار دارد. معمولاً خانه های تاریخی دزفول، برای هماهنگی با اقلیم گرم منطقه فضاهای دست کندی به نام شوادون داشته اند که در عمق ۵ تا ۱۲ متری زیر زمین حفر می شده، اما خانه قلقچی تنها بنایی است که فضای دست کند ( شوادون آن) در همکف بنا حفر شده و از این جهت شگفت انگیزترین خانه تاریخی دست کند دزفول است.
خانه قلقچی دزفول یکی از دیدنی هایی است که برای گردشگرانی که به خوزستان سفر می کنند، می تواند بسیار جذاب باشد. به دلیل اهمیت جایگاه خاص این بنا، مرمت آن توسط سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول صورت گرفته و آماده بازدید گردشگران در همه ایام سال می باشد.

خانه تاریخی قلقچی در محله لوریان یکی از ۲۸ محله بافت تاریخی دزفول قرار دارد.بافت تاریخی دزفول یکی با قرن ها هویت تاریخی و معماری یکی از با ارزش ترین بافت های تاریخی شهری ایران است که بیش از ۱۴۰ اثر از آن در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

عکس: حجت کاید خورده - ایسنا خوزستان/متن :محمد آذرکیش

سازه های آبی شوشتر

سیستم آبی تاریخی شوشتر که به نام "سازه‌های آبی تاریخی شوشتر" نیز نامیده می‌شود، مجموعه‌ای به هم پیوسته از ۱۳ اثر تاریخی شامل پلها، بندها، آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌های دست کند و تونل‌های عظیم هدایت آب هستند که در ارتباط با یکدیگر کار می‌کنندبه گزارش گروه عکس خبرگزاری صداوسیما : در دوران هخامنشیان تا ساسانیان جهت بهره‌گیری بیشتر از آب ساخته شده‌اند. در سفرنامه مادام ژان دیولافوآ، باستان‌شناس نامدار فرانسوی از این محوطه به عنوان بزرگ‌ترین مجموعهصنعتی پیش از انقلاب صنعتی یاد شده‌است. این ۱۳ اثر تاریخی به فاصله کمی از یکدیگر درمحدوده شهر شوشتر واقع شده‌اند با احراز معیار‌های ۱، ۲ و ۵ با عنوان سیستم آبی تاریخی شوشتر به صورت یکجا به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسیده‌اند

خانه تاریخی ماپار ـ اهواز

خانه تاریخی ماپار مربوط به دوره پهلوی اول است و در اهواز، خیابان نادری، کوچه خوانساری، پلاک ۵۵۱ واقع شده است.

این اثر در تاریخ پنجم آذرماه ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۴۲۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. این خانه تاریخی در دو طبقه و شامل زیرزمین و یک طبقه هم‌کف و اتاقی در بالا است. این مجموعه تاریخی، فرهنگی و گردشگری پس از واگذاری به بخش خصوصی در بهمن‌ماه ۱۳۹۵، توسط صندوق احیاء تبدیل به محلی برای برگزاری برنامه‌های فرهنگی ازجمله، رویدادهای گردشگری، کارگاه‌های علمی، رونمایی کتاب و … بوده‌است.

مجموعه گردشگری تاریخی ماپار دارای نگارخانه برای نمایش و فروش آثار هنری است؛ همچنین یک عکاسخانه در این مجموعه وجود دارد تا بازدیدکنندگان با لباس‌های محلی خوزستان و سایر اقوام ایرانی عکس گرفته و به یادگار داشته باشند. شربت‌خانه ماپار نیز با هدف پذیرایی از مهمانان و عرضهٔ نوشیدنی‌های محلی ازجمله «مای‌لقاح» (نوعی از عرقیجات به عمل آمده از لقاحِ درخت نخل) و از نوشیدنی‌های بومی و محلی خوزستان راه‌اندازی شده‌است. کارگاه صنایع دستی و مرکز راهنمایان گردشگری نیز از دیگر واحدهای فعال در این مجموعه تاریخی گردشگری هستند.

اجرای موسیقی سنتی در ساعاتی از روز نیز یکی دیگر از برنامه‌های مجموعه خانه تاریخی ماپار اهواز است. یکی از ویژگی‌های این مجموعه فرهنگی، نخل خمیدهٔ این خانه است که تبدیل به جاذبه‌ای برای گردشگران شده‌است.

این نخل، سوژهٔ یک فیلم مستند کوتاه با موضوع محیط زیست به نام «قهر نخل» نیز شد. /

روستای صراخیه خوزستان، ونیز ایران

روستای صراخیه یکی از مراکز گردشگری برای علاقمندان به تالاب گردی است.

هور یا تالاب شادگان یکی از جاذبه‌های طبیعی استان خوزستان به حساب می‌آید. اوجِ حضورِ گردشگران بیشتر در فصل زمستان تا تعطیلات پایان سال و ایام عید است. با این حال هنوز از کمترین امکانات ازجمله داشتنِ سرویس بهداشتی مناسب محروم است و کمبود چنین امکاناتی باعثِ رنجش و سردرگمیِ گردشگران شده است.

قاسم منصور آل کثیر

گلافی حرفه لنج سازی - آبادان

در ایران لنج‌ها در کرانه‌های خلیج فارس بسیار یافت می‌شوند و لنج‌سازی یکی از صنایع بومی مردمان خلیج فارس است.مردم جنوب از جمله آبادان نیز از این قاعده خارج نیستند. اینجا در آبادان جمع زیادی از سالهای کهن به حرفه لنج‌سازى و قایق‌سازى به عنوان یکی از قدیمى‌ترین و مهم‌ترین صنایع دستى جنوب ایران مشغول بوده اند.هنرمندان این عرصه به گلافان شهره اند، همانهایی که با چوب‌های مقاوم در مقابل رطوبت و تخته‌های مرغوب هندی لنج و قایقهای چوبی می سازند.

حسین عبدالله اصل