راهنمای محلی خوزستان

پنجم سپتامبر ،روز جهانی سمبوسه

تاریخ پنجم سپتامبر به عنوان روز جهانی سمبوسه نام گذاری شده است.

در واقع بر خلاف تصور اغلب افراد سمبوسه اصلیت خود را در هند نگرفته ولی در اواخر هزاره دهم در خاورمیانه به وجود آمده است. این غذا تا قرن ۱۳ و ۱۴ توسط تجار به هند منتقل شد. امروزه، سمبوسه به قدری در هند محبوب است که می‌توان آن‌ را در هر جایی از خانه‌ها تا رستوران‌های شیک و دست‌فروش‌های جاده‌ای پیدا کرد.

در باور کلی این است که این غذا قبل از قرن دهم میلادی در خاورمیانه به وجود آمده است. ابوالفضل بیهقی در تاریخ خود نام این غذا را ذکر کرده است. تجار آسیای مرکزی این غذا را در قرن سیزدهم و چهاردهم به شبه قاره هند وارد کردند. امیر خسرو دهلوی شاعر دربار سلطنت دهلی که شاعر معروف هندی است و به زبان فارسی شعر می‌سروده، نوشته است که نجبا و درباریان غذای سمبو را با گوشت و روغن حیوانی و پیاز و سایر مخلفات طبخ می‌کرده و می‌خورده‌اند.

ابن بطوطه که در قرن چهاردهم میلادی به سفر در نقاط مختلف پرداخته و سفرنامه‌‌ مشهوری هم دارد، نوشته است که در دربار محمد ابن تفلق یک غذای گوشتی به نام سموشک یا سمبوسک تهیه می‌شده است. او ذکر کرده که این غذا عبارت بوده از یک کوفته‌ که لای آن با گوشت، پسته، پیاز، گردو، بادام و ادویه آکنده شده و قبل از وعده غذایی سوم یعنی پلو سرو می‌شده است.

در کتاب عین الاکبری که یک سند تاریخی مغولی مربوط به قرن شانزدهم میلادی است، دستور تهیه‌ قطاب نوشته شده و ذکر شده که مردم هندوستان به آن سمبوسه می‌گویند.

همچنین پیدایش این خوراکی محبوب به پیش از قرن دهم در خاورمیانه بازمی‌گردد و در بسیاری از متون پارسی قرون وسطی از «سانبوساگ» به‌عنوان یکی از بستگان اولیه سمبوسه امروزی و خوراکی‌ای شبیه به شیرینی هرمی‌شکل ایرانی، «سامسا» یاد شده است. پس از آن در قرن سیزدهم یا چهاردهم توسط بازرگانان به هند رفت و سریع به یک میان‌وعده مناسب برای پادشاهان و یک غذای فوق‌العاده محبوب در میان مردم آن تبدیل شد. در خاطرات ضیافت‌های درباری پادشاهان هندی نیز از پذیرایی میهمانان با ظرف‌هایی از نوعی خوراکی مثلثی‌شکل یاد شده است که پر از گوشت چرخ‌کرده، نخود، پسته و بادام بوده است.

پس از آن در کتب غذاشناسی از مثلث‌هایی با مغز گوشت چرخ‌کرده نام برده شد که توسط بازرگانان سیار در اطراف آتش خورده یا در کیسه‌های زینتی به‌عنوان خوراکی برای طول سفر بسته‌بندی می‌شوند. بر اساس این اشارات، بازرگانان دوره‌گرد سمبوسه را از آسیای میانه به شمال آفریقا، شرق آسیا و جنوب آسیا بردند.

در سالیان دور سمبوسه یک غذای خیابانی محبوب در هند، پاکستان، بنگلادش و سریلانکا بود، کم‌کم به سراسر جهان گسترش یافت و امروزه به‌طور فزاینده‌ای در ایالات‌متحده محبوب شده است. با این حال بزرگترین سمبوسه جهان که موفق شد در سال ۲۰۱۷ رکورد جهانی گینس را به نام خود ثبت کند، با وزن ۱۵۳ کیلوگرم در لندن پخته شد. در این سال ۱۲ نفر از داوطلبان یک مؤسسه خیریه اسلامی به‌عنوان راهی برای معرفی مؤسسه خود یک سمبوسه غول پیکر درست و آن را در یک خمره سفارشی در مسجدی واقع در شرق لندن سرخ کردند.

امروزه محبوبیت این خوراکی لذیذ به حدی در سطح جهان فراگیر شده است که روز پنجم سپتامبر هر سال با عنوان روز جهانی سمبوسه گرامی داشته می‌

هر ساله 5 سپتامبر روز جهانی سمبوسه است. در این روز تلاش می‌شود تا مردمی که تا به حال این غذا را نخورده‌اند، یک بار امتحانش کنند تا مشتری پر و پا قرص این اسنک لذیذ شوند.

از خوراکی های معروف ایرانی و بیشتر در جنوب و شرق ایران نظیر هرمزگان و خراسان وبلوچستان و بیشتر در خوزستان پخت‌شده و از آنجا به سایر مناطق برده شده‌است. در طبخ سمبوسه از نان لواش، گوشت قرمز، سبزیجات معطر، سیب زمینی، فلفل سیاه قرمز، ادویه و برخی مواد دیگر که مرتبط با نوع سمبوسه است استفاده می‌شود.

سمبوسه امروزه تقریبا یک غذای جهانی است و در همه کشورها کم و بیش وجود دارد و در رستوران‌های ایرانی و لبنانی یا افغانی در کشورهای خارجی معمولاً وجود دارد.

سمبوسه ابتدا در قدیم یک غذای اصلی در خراسان بوده‌است اما در خراسان سمبوسه را پس از آماده کردن و گذاشتن مواد (کوبیده نخود-پیاز- سبزیجات و گوشت خورد شده) و با تا کردن لایه‌های خمیر روی همدیگر و فشردن، آن را در آب جوش می‌انداختند و آشی درست می‌شد که به آن آش جوش پره یا آش لشخک می‌گفتند اما امروزه به‌جای پختن سمبوسه (جوش پره) در آب، آن را در روغن سرخ می‌کنند و این شیوه امروزه در بیشتر نقاط جهان رایج شده‌است.

اما در جنوب خراسان هنوز هم سمبوسه آب‌پز به عنوان یک آش خوشمزه در روستاها رایج آست. همان‌طور که در تاریخ بیهقی آمده این غذا از دوران بسیار قدیم در خراسان رایج بوده‌است.

سنبوسه واژه‌ای از ریشه فارسی است که شکل تغییریافته واژه پارسی «سنبوسگ» می‌باشد. به دلیل روش تلفظ سنبوسه به صورت (سمبوسه) بعضی از افراد در مورد نام آن اشتباه میکنند.

این واژه با اشکالی مشابه به زبان‌های دیگری چون عربی، هندی، پنجابی، قرقیزی، قزاقی، ازبکی، سومالیایی، بلوچی، انگلیسی، فرانسوی و دیگر زبان‌های جهان راه یافته‌ است

اگر سفر به جنوب داشتید پیشنهاد ما این است که حتما سمبوسه خوزستان را تجربه کنید

خیابان لشکرآباد اهواز مرکز فلافل و سمبوسه ایران است که انواع سمبوسه و فلافل در آن ارائه می شود.

چرا «معین‌التجار» شوشتر بسته است؟

یک دوستدار میراث‌ فرهنگی می‌گوید: برخی از قسمت‌های بنای تاریخی «معین التجار» در شوشتر در حال مرمت است اما این‌که چرا این خانه‌ تاریخی با وجود ثبت ملی‌ بودن مدت‌هاست که در تعطیلی به سر می‌برد را کسی نمی‌داند.

ابوالفضل مهدی‌پور در گفت‌وگو با ایسنا، درباره وضعیت خانه تاریخی «معین‌التجار» شوشتر گفت: بنای «معین‌التجار» در شهرستان شوشتر یک بنای تاریخی و ثبت ملی‌شده‌ است و مدت‌هاست به روی بازدیدکننده‌ها و گردشگران بسته‌ است.

او با اشاره به این‌که بنای تاریخی «معین‌التجار» مالک خصوصی دارد خاطرنشان کرد: اداره میراث فرهنگی در مورد بناهایی مانند خانه «معین‌التجار» فقط می‌تواند به صورت مشارکتی برای تغییر کاربری اقدام کند. بنابراین خانه تاریخی «معین‌التجار» فقط در صورت مشارکت مالک تغییر کاربری می‌یابد.

این دوستدار میراث فرهنگی با بیان‌ این‌که در صورت رضایت مالک اداره میراث فرهنگی برای تغییر کاربری این خانه‌ تاریخی تصمیماتی گرفته می‌شود متذکر شد: افزون بر مرمت، تغییر کاربری و بهره‌برداری این بنا نیز نیازمند توجه و همکاری بیش‌تر مالک است. متاسفانه مالک این خانه تاریخی با اداره میراث فرهنگی همکاری محدودی دارد.

مهدی‌پور با اعتقاد به این‌که خانه تاریخی «معین‌التجار» می‌تواند به عنوان نماد خانه‌های تاریخی شوشتر معرفی شود اضافه کرد: اگر بخواهیم این بنای تاریخی به عنوان یکی از خانه‌های شاخص و قدیمی شوشتر به گردشگران بیش‌تر معرفی شود، با رضایت و همکاری مالک می‌توان آن را به یک سفره‌خانه سنتی یا چیزی مشابه آن تغییر کاربری داد.

خانه «معین‌التجار» مربوط به دوره قاجار و در شوشتر، انتهای خیابان امام شرقی، محله درب عباس، جنب مقام عباس واقع شده است. این اثر در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۱ با شماره ثبت ۷۲۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. «معین‌التجار» از بازرگانان مشهور شوشتر بود که به دلیل اصالت بوشهری به معین‌التجار بوشهری نیز معروف بود. وی شرکتی به نام شرکت ناصری برای کشتی‌رانی در کارون تاسیس کرده و مجموعه‌ای از بناها در بندر ناصری (اهواز امروزی) بنا کرد.

خانه «معین‌التجار» در شوشتر به صورت تک‌ایوانی و دوره‌ساز در ۲ طبقه ساخته شده، در و پنجره‌های چوبی و چند مورد ارسی داشته که اکنون بخشی از آنها سالم است. این بنا در سال‌های گذشته تفکیک و تبدیل به سه قسمت مجزا شد؛ بخش اصلی آن هم‌اکنون اختصاص به مدرسه غیرانتفاعی دارد و روبه‌روی این بنا طویل‌ترین ساباط شوشتر واقع است.

+ نوشته شده در یکشنبه ۵ شهریور ۱۴۰۲ ساعت | 0 نظر

یک دوستدار میراث فرهنگی:

کمترین بهره گردشگری را از آثار ثبت جهانی خوزستان می‌بریم

یک دوستدار میراث فرهنگی شوشتر با اشاره به آثار ثبت جهانی شده در استان خوزستان گفت: ما از ظرفیت‌ این آثار به دلیل معرفی نشدن آنها به گردشگران کمترین استفاده را می‌بریم.

ابوالفضل مهدی‌پور در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان این‌که گردشگری آبی نعمتی خدادادی است ولی ما کمترین بهره را از آن می‌بریم گفت: ما سدهای بی‌شماری در استان خوزستان داریم که باید با استفاده از آنها در فصل تابستان از سراسر کشور و نقاط جهان گردشگر جذب کنیم.

دوستدار میراث فرهنگی شوشتر ادامه داد: بیشترین تلاش ما روی تبلیغات اماکن شوشتر است. در حالی که فرصت‌های بی‌شماری در استان خورستان همچون گردشگری آبی در فصل گرما وجود دارد.

او معتقد است: ما می‌توانیم با استفاده از تبلیغات برای جاذبه‌های گردشگری مانند رودخانه‌ها و سدها گردشگر جذب کنیم.

مهدی‌پور با بیان این‌که در شوشتر و دزفول جذب گردشگری شروع شده اما باز هم کم است پیشنهاد کرد: می‌توان با استفاده از نیروهای تخصصی، سرمایه‌گذاری، اعطای تسهیلات به بخش خصوصی در حوزه گردشگری آبی و همچنین آموزش افراد در این حوزه در کنار گردشگری آبی گردشگری تفریحی، مذهبی، غذا، بافت تاریخی و... را توسعه دهیم.

وی اضافه کرد: می‌توانیم با برگزاری جشنواره در کنار رودخانه کارون که کمترین بهره از آن برده می‌شود، با آموزش قایق‌رانی و ورزش‌های آبی علاقه‌مندان را از سراسر کشور جذب کنیم.

این دوستدار میراث فرهنگی معتقد است: کمترین تبلیغات گردشگری در حوزه‌های گردشگری آبی، تاریخی و مذهبی است. بنابراین لازم است ظرفیت‌های گردشگری آنها به بازدیدکنندگان و گردشگران داخلی و خارجی معرفی شود.

مسجد جامع شوشتر

مسجد جامع شوشتر از قدیمی ترین مساجد کشور که بنای اولیه آن، از آثار قرون اولیه اسلامی است که بر طبق نوشته کتب تاریخی، در سال ۲۵۴ هـ . ق توسط المعتزبالله - خلیفه عباسی - بنیان نهاده شد و سال ها بعد توسط المسترشد بالله - خلیفه دیگر عباسی ( متوفی ۵۲۹ هـ. ق) به اتمام رسید .

بنای این مسجد در قرون بعدی، خاصه در دوره صفوی، تغییر اساسی یافته است . براساس شواهد موجود و منابع مکتوب، بنای اولیه مسجد به سبک منسوب به عربی مشتمل بر شبستانی در جانب قبله و شاید رواقی در اضلاع دیگر صحن بوده است .

با توجه به نوشته تذکره شوشتری، شبستان مسجد تیرپوش بوده تا اینکه در دوره صفوی - سال ۱۰۸۸ هـ. ق - به جهت فساد تیرهای چوبی، شبستان با طاق های آجری بر روی پایه های متشکل از قطعات سنگی پوشش یافته است

بنابراین، بنای کنونی مسجد، بیشتر از آثار دوره صفوی و بعد از آن است و از بنای اولیه آن ، غیر از نقشه ساختمانی، بقایای کتیبه بخشی از دیوار جانب قبله و دیوار شرقی بین گلدسته و منار و خود منار که در قرن هشتم هجری به بنای اولیه افزوده شده، چیز دیگری مشهود نیست.

بنای کنونی مسجد مشتمل بر شبستان بزرگ جانب جنوبی، صحن وسیع ، منار و گلدسته جانب شرقی است.

بخش اصلی مسجد یا شبستان ستوندار جنوبی به ابعاد ۴۰/۲۶×۳۹ متر دارای پوشش طاق و گنبد است که بر روی ۵۴ پایه و جرز استوار گردیده است . پایه ها، از بلوکه های سنگی کوچک با ابعاد استاندارد ساخته شده که دارای پایه و سرستون چهار ضلعی و ساقه ۸ ضلعی هستند .

زوایای سرستون ها به صورت مقرنس های ساده ای در آمده است . طاق های بالای ستون ها، مرتفع و دارای قوس شکسته هستند . بر روی طاق های مذکور، پوشش های گنبدی قرار گرفته است . در میانه ضلع جنوبی شبستان، محرابی با گچبری های به شیوه صفوی و در اضلاع دیگر شبستان، سنگ نوشته ها و کتیبه های گچبری و فرامینی نصب کرده اند که عمدتا مربوط به دوره صفویه هستند . ظاهرا قدیمی ترین این کتیبه ها، بخشی از کتیبه گچبری قرآنی است که در آن به خط کوفی تزیینی، بخشی از سوره یاسین را نگاشته اند .

در این بنا حدود ۱۹ کتیبه نصب کرده اند که عموما به بنای مسجد ارتباطی نداشته و بعضا از جای دیگری به این مکان منتقل شده اند. بر سردر خارجی شبستان که مزین به مقرنس و آجر کاری است، دو قطعه سنگ نوشته نصب شده که بر آنها آیا تی به تاریخ ۱۱۷۵ هـ. ق کتیبه شده است .

در ضلع شرقی صحن مسجد، در غرفه اختصاصی کوچکی، قبر مؤلف تذکره شوشتر : سیدعبدالله جزایری و پدرش سیدنورالدین - به ترتیب، متوفی ۱۱۷۳ و ۱۱۵۸ هـ. ق - قرار دارد . چسبیده به ضلع شرقی مسجد، بقایای مناره زیبایی از قرن هشتم هـ. ق دیده می شود که بخش زیادی از آن ویران شده است . این مناره دارای ساقه ای استوانه ای و مزین به آجر کاری است که در میان آجر کاری ها، کتیبه های زیبایی به خط بنایی از کاشی فیروزه ای رنگ با عبارات "لله "، "محمد" و"علی " نشانده اند .

تا اواسط قرن دوازدهم هجری، ۲۶ متر از ارتفاع مناره برجای بوده (امروزه تنها ۱۶ متر آن باقی است) و کتیبه تاریخی آن بر لوحی سنگی بر قسمت بالای مناره نصب بوده است.

براساس کتیبه مزبور، بانی مناره، سلطان اویس بن حسن ایلکانی است . مؤلف تذکره شوشتر، تاریخ کتیبه را ۸۲۲ هـ.ق خوانده ؛ اما از آنجا که سلطان اویس در سال ۷۷۶ هـ. ق درگذشته، یا در نوشتن و خواندن کتیبه قصوری رفته، یا کتیبه و تزیینات مناره از بازماندگان سلطان اویس بوده که کار وی را به اتمام رسانیده اند.

در میانه ساقه منار، میله ای آجری است که پله های درونی منار به دور آن قرار می گرفته اند . در نزدیکی این منار و بر بالای ضلع شرقی، گلدسته مانندی با پوشش کاشیکاری برجای مانده است .

این بنا در دوره های مختلف تعمیر و بازسازی و به شماره ۲۸۶به ثبت تاریخی رسیده است.

عکس:ایکنا/مونا صیافی زاده

رخواست مرمت «قلعه سلاسل» شوشتر براساس عکس‌های قدیمی

یک دوستدار میراث‌ فرهنگی با اشاره به اینکه تصاویر قدیمی از قلعه سلاسل شوشتر وجود دارد گفت: هدف ما این است که این قلعه را براساس همان عکس‌های قدیمی مرمت و بازسازی کنیم.

ابوالفضل‌ مهدی‌پور در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره پیگیری‌های مستمر دوستداران میراث‌ فرهنگی برای مرمت و بازسازی بخش‌هایی از این قلعه گفت: اقدامات لازم برای بازسازی، بهسازی و ترمیم بخش‌هایی از این قلعه مستلزم تخصیص اعتبار و مشارکت تمام مسؤولان ذی‌ربط در استان و کشور است.

او با اشاره به اهمیت قلعه تاریخی سلاسل و نیاز توجه به این کهن اثر تاریخی گفت: اگر از سوی مقامات بالاتر به دوستداران میراث ‌فرهنگی برای بازسازی قلعه دستورکاری اعلام شود با هماهنگی می‌توانیم کارهایی را برای قلعه انجام دهیم.

قلعه سلاسل شوشتر دژی است بسیار بزرگ که دارای حیاط‌های مفصل و متعدد و سربازخانه‌ها و طویله‌ها و حمام‌ها و شبستان‌ها و برج‌ها و باغچه‌ها و قورخانه و نقاره‌خانه و حرم‌خانه و آشپزخانه و قاپی‌های متعدد و حوض‌های بزرگ و حصار و خندق بوده ‌است. این قلعه به همراه ۱۵ اثر تاریخی دیگر شوشتر در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (پنجم تیر ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی‌تاریخی شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسید.

مهدی‌پور با اشاره به این‌که این قلعه تاریخی همچون گذشته پابرجاست گفت: برای حفظ، حراست و مرمت آثار تاریخی حساسیت‌هایی وجود دارد.که مستلزم تایید کارشناسان داخلی و نیز کارشناسان یونسکو می باشد هر چند که در این چند سال به صورت دوره ای (مانند مرمت بخش هایی از ساختمان های داخلی قلعه سلاسل) این کار صورت گرفته است

این دوستدار میراث فرهنگی خاطرنشان کرد: با گذشت زمان همه‌ بناهای تاریخی فرسوده می‌شوند. بنابراین به صورت مستمر باید مرمت شوند.

منبع:ایسنای خوزستان

دبیر :شیما عباس زاده

دبیر: جلیل جعفری

خبرنگار: فاطمه فریح‌زاده

قُمِش آقامیر دزفول؛ اثری شگفت انگیز در زیر زمین

قمش (قنات) به معنی کاریز و مجرای آب زیرزمینی است که قدمتی چندهزار ساله در دزفول داشته و در گذشته برای استفاده از آب رودخانه حفاری شده اند. در خوزستان به ویژه در شهر دزفول به دلیل وجود آب‌های سطحی و جاری بودن رودخانه‌ دز، این فناوری بومی‌سازی و آب رودخانه جایگزین آب‌های زیرزمینی شد.

در دزفول مردمانش با حفر تونل‌هایی به نام «قمش» در چند کیلومتر بالاتر از شهر و از کناره رود دز آب را به‌ اندازه معین به سمت شهر هدایت می‌کردند و پس از مصارف شهری این آب مسیر خود را در خارج از شهر برای سیراب کردن زمین‌های کشاورزی ادامه می‌داد. مردم دزفول این راه دسترسی به کانال حفر شده را «سَربِطاق» می‌گفتند.

این قنات ها از منحصر به فردترین شبکه زیر زمینی آب در جهان محسوب شده که بخش عمده ای از آب مورد نیاز بخش کشاورزی، آب آشامیدنی و مصرف روزانه مردم دزفول را تامین کرده و در هشت سال جنگ نیز به عنوان پناهگاه و امدادرسانی به مصدومان مورد استفاده قرار می گرفت.

در واقع قمش در اصطلاح قدیم به تونل های آبرسان زیرزمینی گفته می شد که آب رودخانه دز را به تمام نقاط شهر می رساند و قدمت آنها به زمان عیلامیان باستان می رسد.

«سربطاق» نیز مجرایی به شکل سرداب بود که به‌ صورت مستقیم و با شیب ۴۵ درجه تا محل جریان آب به‌ وسیله پلکانی که گاه دارای ۱۰۰ پله بود پیش می‌رفت. به علت گرمای طاقت‌فرسای تابستان، قمش و سربطاق‌ها نقش بسیار مهمی در ادامه زندگی و حیات شهر دزفول ایفا کرده‌اند.

در گذشته تعداد ۱۴ سَربِطاق‌ در دزفول وجود داشته که به دلیل توسعه شبکه آب‌رسانی شهر از دهه ۴۰ شمسی به بعد کم‌کم کارکرد خود را از دست‌ داده و متروکه و بعضی حتی تبدیل به مسیر فاضلاب شدند.

در خوزستان به ویژه در شهر دزفول به دلیل وجود آب‌های سطحی و جاری بودن رودخانه‌ دز، این فناوری بومی‌سازی و آب رودخانه جایگزین آب‌های زیرزمینی شد. در دزفول مردمانش با حفر تونل‌هایی به نام «قمش» در چند کیلومتر بالاتر از شهر و از کناره رود دز آب را به‌ اندازه معین به سمت شهر هدایت می‌کردند و پس از مصارف شهری این آب مسیر خود را در خارج از شهر برای سیراب کردن زمین‌های کشاورزی ادامه می‌داد.

مردم دزفول این راه دسترسی به کانال حفر شده را «سَربِطاق» می‌گفتند.

این قنات‌ها از منحصر به فردترین شبکه زیر زمینی آب در جهان محسوب شده که بخش عمده‌ای از آب مورد نیاز بخش کشاورزی، آب آشامیدنی و مصرف روزانه مردم دزفول را تامین کرده و در هشت سال جنگ نیز به عنوان پناهگاه و امدادرسانی به مصدومان مورد استفاده قرار می‌گرفت. «سربطاق» نیز مجرایی به شکل سرداب بود که به‌ صورت مستقیم و با شیب ۴۵ درجه تا محل جریان آب به‌ وسیله پلکانی که گاه دارای ۱۰۰ پله بود پیش می‌رفت

به علت گرمای طاقت‌فرسای تابستان، قمش و سربطاق‌ها نقش بسیار مهمی در ادامه زندگی و حیات شهر دزفول ایفا کرده‌اند.

عکس:امین نظری/ایسنا

آیین مقتل خوانی دهه اول محرم در شوشتر

مقتل خوانی از دیرباز از مهم ترین جلوه های بیان مصائب جانسوز واقعه کربلا بوده است. روایت واقعه کربلا با هدف زنده نگاه داشتن اهداف متعالی قیام امام حسین(ع) علیه جور و ستم سالیان متمادی، توسط شیعیان در مناطق گوناگون ایران انجام می شده است.
برای نمونه در مسجد آل طیب شهر شوشتر مقتل خوانی از دیرباز تا کنون پابرجا است. سبک مقتل خوانی خاص شوشتر، احتمالاً اولین بار توسط آیت الله آقا سید محمد مهدی آل طیب رواج یافته و هرساله در دوازده شب اول ماه محرم برگزار می شود. این سبک به مسجد آل طیب اعتبار ویژه ای بخشیده و آن را به گفته اهل فن «پایتخت مقتل خوانی خوزستان و کشور » قرار داده است.

این مراسم از سوی اهالی شوشتر و شهرهای اطراف چندان مورد استقبال قرار می گیرد که مساجد، حسینیه ها، منازل، کوچه ها و خیابان های اطراف مسجد سرشار از جمعیت می شود.

در مراسم مقتل خوانی مسجد آل طیب سنت های خاص عزاداری مردم شوشتر مربوط به چند صد سال پیش نیز اجرا می شود که در هیچ جای دیگری جز این مسجد برگزار نمی شود. از اواخر دوره قاجار تا کنون، تنها در چهار سال، به دلیل ممنوعیت برگزاری مراسمات مذهبی در دوره پهلوی اول این مراسم ممنوع شد.

مقتل [م ت] (ع آ) جای کشتن و زمینی که در آنجا کسی کشته شده باشد (لغت نامه دهخدا، ذیل واژه). اما در اصطلاح مقتل در مورد کتاب هایی به کار می رود که یک حادثه خونین را شرح دهند و منجر به قتل شخصیتی بزرگ شده باشد، کاری که قبلاً به جای مداحی انجام می شد.

پس از واقعه جانگداز عاشورا در سال ۶۱ هجری، اولین گزارش ها را شاهدان عینی واقعه یعنی خانواده امام حسین(ع) به ویژه زینب کبری(ع) و امام سجاد(ع) به تاریخ ارائه کردند. بعدها این گزارش ها مقتل خوانده شد.

ارزش و اعتبار گریه بر امام حسین(ع) از جمله فضیلت های برجسته ای است که ائمه(ع) و عالمان شیعی بر آن تأکید کرده اند، به گونه ای که امام صادق(ع) در این ارتباط می فرماید: «به راستی کسی را که برای حسین(ع) گریه می کند، او می بیند و از روی رحمت و دلسوزی برایش طلب آمرزش می کند
مقاتل بسیاری وجود دارد اما مقتل خوانی مسجد آل طیب شوشتر در هیچ جای ایران با این سبک و سیاق انجام نمی گیرد.

از مراسمات مذهبی شیعیان، ذکر مصائب اهل بیت(ع) خصوصاً واقعه دشت کربلا است که در اصطلاح به آن مقتل خوانی می گویند.

آغاز سال جدید صابئین مندایی - اهواز

پیروان آیین مندایی که پیروان حضرت یحیی(ع) به شمار می‌آیند، امروز یکشنبه ۲۵ تیرماه آغاز سال مندایی را جشن گرفتند؛ این عید در ماه «دولا» که مصادف با اواخر تیر است آغاز می‌شود، بر اساس اعتقاد پیروان آیین مندایی سال نو همزمان با خلقت حضرت آدم(س) است. پیروان آیین مندائی ۲ روز آغازین سال نو خود را «دهوا ربّا» به معنی عید بزرگ می‌نامند. صابئین قبل از عید بزرگ به نظافت خانه‌های خود می‌پردازند و برخی از آن‌ها دو روز قبل از عید مراسم غسل تعمید را در ساحل شرقی کارون انجام می‌دهند و بعد از آن اعتکاف ۳۶ ساعته خود را آغاز می‌کنند.

در كنار رود كارون در استان خوزستان، قومي صنعتگر و هنرمند با نام صابئین مندایی زندگي مي‌كنند كه دين و آيين ، زبان و خط خاصي دارند و همواره توجه دين شناسان ، و زبان شناسان را به خود جلب كرده‌اند .

قرآن شريف ، منداييان را با نام "صابئين"، اهل كتاب دانسته و در آيه‌هاي

۶۲ سوره بقره

۱۷ سوره حج

۶۹ سوره مائده

از ايشان سخن گفته است .

صابئین مندایی قومی یکتاپرست و اهل کتاب هستند که به صورت گمنام در خوزستان زندگی میکنند و غالب مراسم این قوم همراه با تعمید در آب جاری می باشد در گذشته این قوم توسط یهودیان پس از جنگ و خونریزی زیادی از سمت نواحی اردن رانده شده و در دوره اشکانی به علت آزادی دینی وارد ایران شدند.از آنجا که اغلب مراسم این قوم همراه با تعمید در آب جاری بوده مناطقی را برای سکونت انتخاب میکردند که دارای رودخانه باشد.خوزستان به دلیل داشتن رودخانه های کارون ،کرخه و دز محل اصلی سکونت این قوم در ایران است.

در واژه محلی به این قوم صبی میگویند.

از نامهای دیگر این قوم صابئه البطایح،مغتسله ، ماندایی و پیروان یوحنایی و یحیوی اشاره کرد.

از آنجا که آداب و رسوم دینی مندایی‌ها با غسل در آب روان پیوند دارد در خوزستان این افراد در نزدیکی رودخانه‌های پرآبی که بیشتر در اهواز، خرمشهر، آبادان، دزفول و شوشتر جاری هست زندگی می‌کردند و هم اکنون نیز در شهر اهواز به فعالیت دینی خود و بیشتر به شغل طلاسازی مشغول هستند.

.صابئين مندايي پيروان حضرت يحيي (ع) از پيامبران بزرگ الهي هستند و عقيده ديني آنها برگرفته از عقيده حضرت آدم (ع) است كه تا آخرين پيامبر آنها حضرت يحيي(ع) ادامه يافته است.

دين صابئين مندايي از قديمي ترين آيين هاي الهي است و اصلي ترين ركن ديني آنها غسل تعميد است. اهواز، سوسنگرد، شوشتر و ماهشهر بيشترين محل سكونت آنها در خوزستان بوده است .

بندر ماهشهر، شهر اسکله ها

بندرماهشَهر شهری است در استان خوزستان کشور ایران در طول جغرافیای ۴۹ درجه و ۱۳ دقیقه و عرض جغرافیای ۳۰ درجه و ۳۳ دقیقه. ارتفاع این شهر از سطح دریا ۳ متر و از دو بخش ماهشهر قدیم و ناحیهٔ صنعتی تشکیل شده است.
بندر ماهشهر از شمال به اهواز، از غرب به آبادان و خرمشهر، از شرق به هندیجان و بهبهان و از جنوب به خلیج فارس ختم می‌شود.
ین شهر در ۱۸ کیلومتری بندر امام خمینی، ۹۵ کیلومتری آبادان و ۱۱۰ کیلومتری اهواز قرار دارد.
نام کهنی که در متون قدیمی برای این شهر دیده می‌شود ماچول است. این نام بعدها به صورت ماشول و معشور درآمده و سپس با تصویب فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سال ۱۳۴۴ این نام به ماهشهر تغییر پیدا کرد. مردم بومی به آن مه‌شور(یا معشور) می‌گویند.
معشور واژه ی عربی است که از دو بخش “مع” و “شور” تشکیل شده است. معشور اسم مفعول بوده و چون این بندر در گذشته داری تجارت، صادرات و واردات بوده و مالیات گمرکی را همانند بصره ده به یک می پرداخته ، نامش بدین صورت نهاده شده است.
شهرستان بندر ماهشهر یکی از بنادر قدیم کرانه خلیج فارس می باشد. این شهرستان در زمان ساسانیان و در سال ۲۳۱میلادی در زمان اردشیر اول با نام ریواردشیر که بعدها ریشهر نامیده شد بنا گردید.
در سفرنامه‌ها و تواریخ متعددی از ماهشهر با نام‌هایی همچون مه رویان، ماچول و معشور سخن به میان آمده است.
در سفرنامه ناصر خسرو قبادیانی(۳۹۴–۴۸۱قمری) اینگونه گفته شده، ” از آنجا (عبادیان یا آبادان) پس از طی ده فرسنگ به شهر مه رویان( ماهشهر ) رسیدیم. شهری بزرگ است بر لب دریا نهاده بر جانب شرقی و بازاری بزرگ دارد و جامعی نیکو اما آب ایشان از آب باران، چاه و کاریز نبود که آب شیرین دهد. ایشان را حوض‌ها آبگیرها باشد که هرگز تنگی اب نبود و درآنجا سه کاروانسری بزرگ ساخته‌اند هر یک از ان چون حصاری است محکم و عالی، در مسجد ادینه آنجا بر منبر نام یعقوب لیث دیدم نوشته. پرسیدم از یکی که حال چگونه بوده‌ است گفت که یعقوب لیث تا این شهر گرفته بود و لیکن دیگر هیچ امیر خراسان را قوت نبوده‌است. در این تاریخ که من آنجا رسیدم این شهر به دست پسران اباکالنجار بود که ملک پاریس بود. و خواربار یعنی ماکول این شهر از شهرها و ولایت‌ها بردند که آن جا جز ماهی چیزی نباشد و این شهر باجگاهی است و کشتی بندان، چون از آنجا به جانب جنوب بر کنار دریا بروند ناحیت توه و کازرون باشد و من در این شهر مه رویان بماندم به سبب آنکه بگفتند راه‌ها نا ایمن است از آن که پسران اباکالنجار را با هم جنگ و خصومت بود و هر یک سری می‌کشتند و ملک مشوش گشته بود. ”
همانطوری که در متن بالا ذکر شده فاصله عبادیان یا آبادان تا مه رویان ۱۰ فرسنگ بوده، که حدود ۷۰ کیلومتر راه می شود و چون از راه آبی توسط کشتی طی شده، جایی حوالی ماهشهر کنونی می باشد.
تاریخ‌نویسانی همچون حمزه اصفهانی نام پیشین این شهر ریواردشیر (ریشهر) نوشته‌اند. همچنین نوشته‌اند که گروهی از دبیران ساسانی پس از فتح تیسفون به‌دست عرب‌ها، به ریشهر (ماهشهر) پناه بردند.

ماچول منطقه‌ی سرسبز بوده چنانکه ابن بطوطه جهانگرد اندلسی در سفرنامه خود نوشته‌است: « از بندر ماچول تا هندوان در زیر سایه درختان راه می‌رفتیم و در روز روشن از انبوهی درختان کم‌تر نور آفتاب را می‌دیدیم. » هندوان در اینجا نام دیگر هندیجان است.
ابن بطوطه، این بندر را «ماچول» نامیده که به نظر سلطانی بهبهانی، همان معشور است که از عشر (گمرک) گرفته شده‌است. به نوشته ابن بطوطه، ماچول شهر کوچکی بوده با زمینهای شوره زار و بدون درخت و سبزه، و داری یکی از بزرگترین بازارها بوده و از رامز (رامهرمز) به آنجا حبوبات می‌برده‌اند، و از ماچول تا رامز از طریق بیابان سه روز راه بوده‌است.
بندر معشور ( ماهشهر ) در دوره صفویه و بعداز آن اهمیت چندانی نداشته و اسمی از آن در کتب تاریخی و جغرافییی نیامده‌است. کُرزُن که در اواخر دوره قاجاریه به جنوب ایران سفر کرده بود، بندر معشور را بندری حقیر دانسته که نام و نشان سابق خود را از دست داده معرفی می کند.
در اویل قرن چهاردهم شمسی، اواخر قرن نوزدهم میلادی، ماهشهر بندر کوچکی بود که از آنجا کشتیهای محلی کالاهای وارداتی و صادراتی را برای قبایل عرب همسایه حمل می‌کردند. کازرونی فاصله آن را تا دریا یک فرسنگ و نیم می داند.

بندرماهشهر تنها شهرستان ایران است که پنج بندر در خود جای داده است. بندرامام خمینی بزرگترین بندر فله جات کشور، بندر پتروشیمی اولین بندر صادرات محصولات پتروشیمی کشور، بندر صادراتی یا مجیدیه اولین و بزرگترین بندر صادرات و میعانات نفتی کشور، بندر صیادی سمایلی و بندر تجاری در حال ساخت سیف. مجتمع بندری امام خمینی (ره) محل استقرار کشتی‌های تجاری است که می‌توان با مجوز صادرشده از سوی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان خوزستان (بندر امام خمینی ره) از اسکله‌ها و کشتی‌های پهلو گرفته در آن بازدید کرد.

قلعه‌سلاسل، بنای ۱۷۰۰ ساله در شوشتر

قلعه‌سلاسل شوشتر دژی است بسیار بزرگ که دارای حیاط‌های مفصل و متعدد، سربازخانه‌ها، طویله‌ها، حمام‌ها، شبستان‌ها، برج‌ها، باغچه‌ها، قورخانه، نقاره‌خانه، حرم‌خانه، آشپزخانه و قاپی‌های متعدد، حوض‌های بزرگ و حصار و خندق بوده ‌است. مطابق با نوشته‌های تاریخی موجود و به استناد منابع تاریخی، قلعه‌سلاسل، قلعه‌ای ساسانی است. این اثر در تاریخ ۱۰ آبان ۱۳۵۴ با شمارهٔ ثبت ۱۱۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. همچنین این قلعه به همراه ۱۲ اثر تاریخی دیگر شوشتر در نشست سالانه کمیته میراث‌جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث‌جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسید.

موزه باستان شناسی ایذه

موزه باستان‌شناسی ایذه در ۲۷ دی ماه ۱۳۹۸ در شهر تاریخی ایذه با حضور مسئولان کشوری و استانی افتتاح شد؛ مساحت کل موزه ۳۷۰۰ مترمربع و فضای نمایشی آن ۱۰۰۰ متر مربع و در یک طبقه ایجاد شده است و باتوجه به‌ طراحی چیدمان و تعداد آثار تاریخی موجود، به عنوان بزرگترین موزه جنوب‌غربی کشور محسوب می‌شود.

. این موزه دارای 6 سالن :1- خوزستان شناسی 2- پیش از تاریخ 3-تاریخی 4- تدفین 5-الیمایی شناسی6 - اداری می باشد. آثار به نمایش درآمده در موزه باستان شناسی ایذه شامل ادوات سنگی متعلق به 50 هزار سال پیش از دوره پارینه سنگی تا آثار دوره قاجاریه است. تیغه ها، سنگ مادرها، اسکنه ها و تبرها ادواتی هستند که از حدود 50000 سال پیش تا 9000 سال پیش از میلاد در بخش پارینه سنگی نمایش داده می شود. سفال های منقوش، مهره های سنگی، سردوک های سفالی و ادوات شاخص دوره آغاز روستا نشینی از 8000 سال تا 5500 سال پیش از دوران پیش از تاریخ و یافته هایی همچون آجر نوشته های عیلامی، پیکرک های ایزدان و ایزدبانوان عیلامی، ساخته های فلزی همچون شمشیر، نیزه ، انواع سکه ها از دوره تاریخی در این موزه قابل مشاهده است. مولاژ برابر اصل پیکره بزرگزاده الیمایی نیز نمونه شاخصی است که در این موزه می توان آن را مشاهده کرد. اتاق تدفین و اتاق الیمایی شناسی با یافته هایی از منطقه شمی از دیگر اجزای تماشایی این موزه است.

موزه باستان‌شناسی ایذه در محوطه اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان ایذه (ساختمان سابق جهاد کشاورزی) در خیابان شهیدمطهری واقع شده است.

نشانی:ایذه-میدان سپاه-خ شهید مطهری- ساختمان سابق جهاد

شنا در رودخانه «دز»

شهرت خاص رودخانه دزاین رودخانه به آب زلال و تمیز آن است که در گرمای سوزان دزفول جاذبه‌ای منحصر به فرد برای گردشگری ایرانیان است.

ا فرارسیدن فصل گرما،از نیمه اردیبهشت تا نیمه مهر ماه، یکی از تفریحات مردم استان خوزستان شنا در رودخانه‌هاست.

تفریحگاه ساحلی «دز» که «علی کله» نیز نامیده می‌شود، که یکی از پارک‌های ساحلی پرطرفدار این استان بشمار می‌رود. هر ساله و بخصوص در فصل‌های بهار و تابستان جمعیت زیادی را از شهرهای مجاور به سوی خود جذب می‌کند. این تفریحگاه در پایین دست سد دز و در شمال شهر دزفول واقع شده است.

موزه گردشگری و تاریخی راه آهن اندیمشک

مقدمات طرح ایجاد موزه راه‌آهن اندیمشک در فروردین ١٣٩۶ و در نشست مسئولان این شهرستان با دکتر سعید رسولى عضو هیات مدیره راه‌آهن کشور (مدیرعامل فعلى شرکت راه‌آهن) و خسرو نشان، مدیرکل میراث‌فرهنگى خوزستان بررسی و در خصوص مکان راه‌اندازى آن تصمیم‌گیری شد.

در ماه‌هاى بعد، کار تجهیز جمع‌آورى و انتقال عکس‌ها، اسناد، ادوات و تجهیزات قدیمى راه‌آهن در فضاى مجاور سوله انبار توشه راه‌آهن ناحیه زاگرس به عنوان محل اختصاصى در نظر گرفته شده براى این موزه انجام گرفت.

موزه راه‌آهن اندیمشک برخلاف سایر موزه‌هاى راه‌آهن کشور که نمایش ادوات و تجهیزات آن در غرفه‌اى محدود در درون ایستگاه صورت گرفته است، تنها موزه راه‌آهن ایران است که داراى سالن سرپوشیده اختصاصى است. سالنى در مجاورت ایستگاه راه آهن اندیمشک و خط راه‌آهن سراسرى تهران – جنوب و در سوله‌اى به قدمت روزهاى آغازین ساخت راه‌آهن سراسرى در ایران.

موزه راه‌آهن اندیمشک همانطور که از تصویر تابلوى ورودى آن پیداست، اسفندماه سال ٩۶، رونمایى شد. ولى افتتاح رسمى آن دهم خردادماه سال ١٣٩٧ انجام شد. تصویر مدیران ناحیه لرستان سابق (ناحیه راه‌آهن زاگرس فعلى) به همراه تاریخ تصدى آن‌ها که در ورود به ساختمان موزه و در سمت چپ دیده مى‌شود، از مهندس «على انتظام وزیرى» اولین رییس این ناحیه در سال ١٣٢۵ و دیپلمه مدرسه صنعتى ایران و آلمان که جزو سى نفر اعزامى از طرف وزارت راه به آلمان (برلین) بود، گرفته تا مدیران بعدى همگی گویاى پیشینه تاریخى و اندوخته فنى این ناحیه در بین تمام نواحى راه‌آهن ایران است.

ادوات و تجهیزات قدیمى، کلاه و البسه اهدایى لوکوموتیوران‌های پیشکسوت، زندگىنامه مشاهیر راه‌آهن اندیمشک از جمله «هاریس نالتى» که سرپرست گروه احداث راه‌آهن اندیمشک بود به همراه تصاویر و اطلاعات پل‌ها و ابنیه فنى ناحیه راه‌آهن زاگرس و … در این موزه به نمایش درآمده است.

مسیر راه‌آهن اندیمشک به عنوان بخشى از مسیر راه‌آهن سراسرى ایران بدر فهرست میراث‌جهانى یونسکو به ثبت رسیده است

گزارش :ایمان مولایی نژاد/فعال گردشگرى

عکس: نورفوتو

آرامگاه دانیال نبی

آرامگاه و مقبره دانیال نبی یکی از باشکوه‌ترین مقبره‌های مذهبی ایران با گنبدی اورچین و دو پوسته‌ی بی‌نظیرش یادآور معماری بنای عظیم جغازنبیل است.

آرامگاه دانیال نبی یکی از آرامگاه‌های مذهبی و با گنبدی اورچین و دوپوسته بی‌نظیر ایران است. دانیال نبی یکی از پیامبران بنی اسرائیل و متولد بیت المقدس است.

دانیال در باور ادیان ابراهیمی یکی از پیامبران بنی اسرائیل (قرن هفتم پیش از میلاد) است. دانیال به زبان عبری به معنای «خدا قاضی من است» می‌باشد.

دانیال نبی در 12 سالگی به عنوان اسیر در دربار بخت النصر خدمت می‌کند. سپس توسط نبوکدنصر پادشاه بابل اسیر می‌شود و 37 سال در دربار وی می‌ماند و در همان زمان به پیامبری می‌رسد. بعد از فتح بابل به دست کوروش، دانیال نبی به شوش مهاجرت می‌کند و در سن 83 سالگی فوت و جسدش را پس از مومیایی شدن در شرق رودخانه شاوور یا شاهپور دفن می‌کنند. مکان‌های دیگری نیز در عراق، ترکیه، مصر و سمرقند ادعای آرامگاه دانیال نبی را دارند.

در برخی نوشته‌ها آمده تیمور لنگ بقایای دانیال را از شوش به سمرقند برده است. در سمرقند مقبره‌ای وجود دارد به طول 18 متر که منسوب به دانیال نبی است. اما گفته می‌شود تنها یک پای وی در آنجا دفن و مابقی در شوش است. اما مقبره دانیال نبی در خوزستان و شهر شوش از سمت غربی آرامگاه با کاشی‌کاری‌های ایرانی، اسلامی که بر سر در آن نوشته شده، آستانه متبرکه حضرت دانیال نبی تزیین شده است. از سمت شرقی دو مناره به ارتفاع حدود 10 متر در دو طرف قرار دارد. تاریخی که بر روی مناره حک شده 1330 هجری قمری است با استادکاری حاج ملا حسین معمار باشی.

بنای آرامگاه دانیال نبی در سال 1249 خورشیدی به دستور روحانی شیعه جعفر شوشتری و به دست حاج ملاحسین معمار پس از سیل ویرانگر همان سال که باعث تخریب بنای قبلی شده بود، ساخته شد و ضریحی در مرکز آن قرار گرفت. گنبد آرامگاه دانیال نبی به صورت گنبد اورچین بنا شده است. اورچین از گنبدهای رک مخروطی است ولی روی آن پلکانی است و به این گنبد اورچین، پلکانی، مضرس، آناناسی گویند که در جنوب ایران فراوان دیده می شود. گنبد اورچین دانیال نبی دارای 25 طبقه مضرس و دو پوسته است.ساختمان و گنبد موزه آبادان از روی آرامگاه دانیال نبی کپی برداری شده است.

اميرالمؤمنين علي(ع) در مورد حضرت دانيال فرمودند: «من زار اخي دانيال کمن زارني؛ يعني هرکس برادرم دانيال را زيارت کند مرا زيارت کرده است.» اگر به شهر شوش و زيارت ايشان رفتيد مي‌توانيد اين حديث را روي کاشي‌هاي بالاي ضريح ببينيد.

عکس:ایکنا

عروسی هزار رنگ بختیاری و قشقایی

بختیاری‌ها و قشقایی ها در ازدواج جوانان این جشن را با مراسم و آیین‌های زیبا و نمایشی برپا می‌دارند تا در این برگزاری در کنار همتباران خود آنچه ماندگار‌تر را در ذهن به صورتی نمایشی ثبت نمایند. ازدواج دارای خصوصیات و آداب و رسومی است که در هر جا و هر قومی ممکن است متفاوت باشد. زن‌ها کل می‌کشند و در صف مرتب می‌ایستند، رنگ‌های تند و زیبا در زیر نور آفتاب می‌درخشند، لباس‌ها بلند و پوشیده و خوش رنگ روستا را فرا می‌گیرند دستمال‌ها در حرکت مواج تکان می‌خورند. مراسم عروسی در قوم بختیاری و قشقایی جایگاه ویژه‌ای دارد.

جشن ازدواج بختیاری یکی از زیباترین و با نشاط‌­ترین عروسی ها در ایران است.

ایران سرزمین اقوام و فرهنگ‌هاست که هرکدام از این اقوام آداب و رسوم خاص خود را در جشن ها و مراسمات دارند.

در ایل بختیاری همواره پیوندهای زناشویی به صورت خویشاوندی برقرار شده و در طی قرن‌ها اجازه وصلت به کسی خارج از ایل داده نمی‌شود.

اسپند دود در بسیاری از فرهنگ ها، آئین معنوی محسوب می شود. مادر داماد برای سلامتی عروس و داماد،اسپند دود آماده کرده است.

یکی از اقوامِ عروس "بندِسوزن" را که یکی از تزئینات رنگی و مهره ای لباس زنانه محسوب می شود را برای عروس تنظیم می کند.

زنان روستا با لباس های سنتی و الوان، دسته جمعی برای شرکت در مراسم عروسی به خانه مادر عروس میروند.

دخترها در حال آراستنِ مِینا و لَچَک (روسری محلی) خودهستند تا برای جشن عروسی آماده شوند.

زنان فامیل دورتا دور عروس حلقه بسته اند و برای او اشعار شادی و مرسوم بختیاری را میخوانند.

رقص های گروهی ایل بختیاری یکی از زیباترین رقص های محلی ایران است. مراسم جشن ازدواج کنارِ خانه پدری عروس و درطبیعت انجام می شود.

پدر عروس به همراه یکی از زنانِ فامیل، عروس را برای رفتن به خانه بخت آماده می کند. آن ها مبلغی از هدایایی را که اقوام به خانواده عروس پیشکش کرده اند را طبق رسم، روی سرِ عروس سنجاق می کنند. این رسم نشانه رزق و روزی برای عروس و داماد است.

روز عروسی برای خانواده عروس بسیار سخت وغم انگیز است.اعضای خانواده از غصه رفتن دختروجای خالی او اشک می ریزند.

طایفه داماد عصر روز عروسی به ­عنوان شادی، جشن و سرور با اسلحه تیراندازی می کنند و عروسِ خود را به خانه داماد می برند.

ماشین عروس به سبک محلی با شیردنگ های رنگارنگ آذین بندی شده است.

عکاس فرزانه چخماق ساز / رضا کامران سامانی

آسیاب‌های آبی دزفول؛ قرن‌ها گردش آب و سنگ

آسیاب‌های تاریخی دزفول حدود ۱۷۰۰ سال قبل یعنی در دورۀ ساسانیان و در واقع همزمان با ساختِ اولیۀ شهر دزفول ساخته شده‌اند.پیشینه تاریخی آسیاب‌های آبی در ارتباط با سازه پل قدیم دزفول بوده که به دوره ساسانیان بر می‌گردد اما عمده آثار موجود از آسیاب‌ها که در سه بخش از رودخانه موجود می‌باشند به دوره‌های تاریخی صفویه و قنحوه کنار هم قرارگیری آسیاب‌ها به شکلی است که در گذشته حالت سد مانند داشته تا آب را به جای مورد نظر هدایت کنند.اجاریه بر می‌گردد.

شکل معماری آسیاب‌ها برگرفته از سبک معماری بومی شهرستان دزفول بوده و به صورت یک مجموعه به هم پیوسته ساخته شده و به هم مرتبط است.

پایه آسیاب‌ها از ملات گچ، خاکستر و آجرها در سه ردیف ساخته شده‌اند که تکرار شده و در قسمت‌هایی از سنگ ساخته می‌شود. دیوارها نیز از آجر و سنگ قلوه رودخانه و ملات ساروج که نوعی آهک‌بندی بوده پوشیده شده است.

تعداد این آسیاب‌ها بین ۵۰ تا ۶۰ حلقه بوده که برخی از آن زیر پل قدیم ، برخی زیرپل جدید و برخی در محدودۀ «علی کله» شهر دزفول قرار گرفته‌اند. هر چند این آسیاب‌ها در سه قسمت رودخانه دز قرار گرفته‌اند، اما قدمت برخی از آن‌ها به دوره‌های صفویه و قاجاریه می رسد، دورانی که این آسیاب‌ها به اقتصاد شهر دزفول نیز کمک زیادی کرد.

البته به مرور زمان به دلیل طغیان رودخانه و قرار گرفتن در مسیر جاده ساحلی برخی از آن‌ها تخریب شده‌اند، به گونه‌ای که امروز فقط حدود ۲۰ حلقه از این آسیاب‌ها باقی مانده‌اند.

آسیاب‌های آبی دزفول تیرماه ۱۳۸۰ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است، اما اهمیت این سازه‌ها امروزه به حدی است که مطالعاتی ویژه روی این سازه‌ها، مجموعه پل‌های باستانی و دیگر سازه‌های آبی دزفول با هدف ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو آغاز شده است.

"جلال نصیریان" از استادان برجسته گردشگری کشور در گذشت

شادروان "جلال نصیریان" متولد سال ۱۳۲۲ در شهر "اهر" در استان آذربایجان شرقی و جزو اولین افرادی بودند که به صورت حرفه‌ای آموزش گردشگری در کشور را آغاز نمودند.

▪️ وی که به زبان‌های انگلیسی، فرانسوی و عربی تسلط داشت، مدرک کارشناسی خود را در رشته علوم سیاسی از دانشگاه تهران و کارشناسی ارشد خود را نیز در رشته مدیریت هتلداری و جهانگردی از انگلستان، دریافت کرده بود.

▪️ "جلال نصیریان" از سال ۱۳۴۸ و در سن ۲۶ سالگی به عنوان کارشناس تسهیلات جهانگردی، وارد سازمان جلب سیاحان و در سال ۱۳۸۰ پس از بیش از ۳۰ سال سابقه کار مدیریتی و دولتی در صنعت گردشگری کشور، بازنشسته شد.

▪️مرحوم استاد نصیریان، سال‌ها کارشناس درجه‌بندی هتل‌های کشور بود و همچنین در طول مدت فعالیت دولتی خود، استانداردهای آموزشی و روندهای کاری در هتل‌های ایران را تنظیم و جهت‌دهی می‌کرد.

▪️مرحوم "نصیریان" در سال ۱۳۸۰ و پس از بازنشستگی از مناصب دولتی‌، موسسه آموزشی "آوای جلب سیاحان" به عنوان یکی از بزرگترین و معتبرترین موسسات آموزش گردشگری در کشور را راه‌اندازی و با استفاده از تجربیات مدرسین حرفه‌ای و متخصصین گردشگری، در زمینه خدمات آموزش گردشگری و هتلداری، فعالیت نمود.

▪️بسیاری از مدیران سابق و فعلی هتل‌ها و مراکز اقامتی، آژانس‌های مسافرتی و تور لیدرهای حرفه‌ای در کلاس‌های اخلاق حرفه‌ای، الگوهای رفتاری و آداب معاشرت، شاگرد ایشان بوده‌اند.

*🔳 برخی از سوابق کاری شادروان جلال نصیریان*

▪️مهمترین سوابق کاری و حرفه‌ای، شادروان استاد "جلال نصیریان" در صنعت گردشگری و هتلداری ایران؛

▫️ رئیس هیات علمی مرکز آموزش عالی صنعت جهانگردی و هتلداری

▫️ معاون مرکز آموزش عالی صنعت جهانگردی و هتلداری

▫️ مسئول نمایشگاه‌های ایرانگردی و جهانگردی در داخل و خارج از کشور

▫️ کارشناس مسئول آموزش توریسم

▫️ مدیر کل ارشاد ملی استان‌های آذربایجان شرقی و خوزستان

▫️ معاون اداره کل اطلاعات و جهانگردی استان خوزستان

▫️ رئیس سازمان جلب سیاحان استان کرمان

▫️ کارشناس درجه‌بندی هتل‌های کشور

▫️ کارشناس تسهیلات جهانگردی سازمان جلب سیاحان

▫️ مدیرعامل موسسه آموزش خدمات جهانگردی و هتلداری آوای جلب سیاحان

▫️ عضو هیات بازنگری محتوای دروس دوره‌های کاردانی و کارشناسی جهانگردی و هتلداری

▫️ رئیس گروه واژه گزینی ایرانگردی و جهانگردی در فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی

▫️ عضو هیات علمی مراکز آموزش عالی صنعت گردشگری و هتلداری

▫️ عضو هیات اصلی کمیته متناظر استانداردسازی گردشگری و خدمات وابسته

▫️ عضو کمیته کارشناسی تدوین برنامه ملی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی

خراطی هنر-صنعتی ۴۰۰ ساله خوزستان

هنر-صنعت خراطی در شهرستان دزفول همچنان زنده است.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما استان خوزستان، خراطی یکی از هنر‌ها و صنایع فعال در شهرستان دزفول است و استاد توکل با هنر دستان پرتوانش نقش و نگار‌هایی بر چوب حک می‌کند.

وی این شغل و هنر را از پیشینیان به ارث برده است و برای زنده نگهداشتن آن و جلوگیری از فراموش شدن هنر خراطی که در استان خوزستان قدمتی ۴۰۰ سال دارد، تلاش می‌کند.

به گفته این استاد خراطی و هنرمند دزفولی، برای تولید گلدان، شمعدان، قندان، کاسه، حصار‌های چوبی، وردنه و... از چوب درختان بومی استفاده می‌شود.

استاد توکل می‌گوید: بازار فروش محصولات چوبی خوب است

برای دیدن گزارش روی لینک زیر کلیک کنید

ahwaz.iribnews.ir/files/fa/news/1402/3/21/9748088_682.mp4

تصاویر قدیمی از معبد چغازنبیل

محوطه چغازنبیل در مختصات جغرافیایی 39 S 265895m E, 3544110m N در دشت خوزستان و در فاصله حدود 30 کیلومتری جنوبشرقی شهر شوش است. نام "چغازنبیل" از آن جهت انتخاب شده است که بلندترین و بارزترین بنای موجود در محوطه که زیگورات آن است، قبل از کاوش به صورت یک تپه بزرگ و مانند یک سبد برگشته دیده می‌شد. محوطه چغازنبیل در واقع یک شهر به جا مانده از دوره ایلام و به وسعت 100 هکتار است.ایلام نام تمدنی باستانی است که از حدود 2900 پیش از میلاد تا 646 پیش از میلاد در پهنه گسترده‌ای از غرب تا جنوب‌ غرب و جنوب ایران کشیده شده است. این تمدن متشکل از شاهک‌ نشینانی در دو نوع زیستگاه کاملا متفاوت یعنی ارتفاعات و دشت های جلگه‌ای زاگرس بوده است که در هر مقطع زمانی یکی از این خوانین یا شاهک‌ نشینان این مناطق به قدرت رسیده‌ اند. اغلب شاهان ایلام به خود لقب "شاه انشان و شوش" داده‌اند. این دو شهر دو مرکز مهم ایلامیان، یکی در ارتفاعات (انشان) و دیگری در دشت‌ های جلگه‌ ای (شوش) است. باستان‌ شناسان تمدن ایلام را با توجه به وقایع سیاسی به سه دوره ایلام قدیم، ایلام میانه و ایلام جدید تقسیم می‌کنند. چغازنبیل در دوره ایلام میانه تاسیس شده است.

این شهر در زمان حیات به زبان ایلامی "ال- اونتاش" و به زبان اکدی به "دور اونتاش" شناخته می‌شده است. این شهر به دستور اونتاش ناپیریشا یکی از پادشاهان مقتدر عیلامی بنا شده ، به همین دلیل آن را ال اونتاش یعنی شهر یا قلعه اونتاش می‌خواندند. اوج رونق ساخت و ساز در شهر دوراونتاش در زمان بيست سال سلطنت اونتاش ناپيرشا یعنی از 1320 الی 1300 پیش از میلاد بوده است، اگرچه پس از مرگ وي از رونق شهر كاسته مي‌شود ولي همچنان ساخت و سازهايي غير سلطنتي و پرستش معابد در آن صورت گرفته است.

شهر ال اونتاش یک شهر سلطنتی و مذهبی است، از آن جهت سلطنتی که کاخ‌ های به جا مانده از آن مخصوص اشراف ایلامی ساخته شده است و از آن جهت مذهبی که دارای معابد مختلفی برای خدایان مختلف ایلامی است. اونتاش ناپیریشا در ساخت شهر دستور داده که برای هر دو دسته خدایان ایلامی مورد پرستش مردم ساکن در ارتفاعات و مردم ساکن در دشت‌ ها، معابدی برپا شود و معبد اصلی شهر که همان زیگورات شهر است، برای پرستش دو خدای اینشوشینک (مهم‌ترین خدای ساکنین دشت خوزستان) و نپیریشا (مهم‌ترین خدای ساکنین ارتفاعات) ساخته شده است، از اینرو بسیاری از باستان‌ شناسان معتقدند هدف اونتاش ناپیریشا در ساخت این شهر اتحاد بین مردم ساکن ارتفاعات و مردم ساکن دشت‌ بوده است.

گزارش کامل در ادامه نوشته

اسب اصیل عرب

اسب اصیل عرب قدیمی‌ترین نژاد اسب در جهان است که در استان خوزستان نیز پرورش داده می‌شود.

اسب‌های اصیل عرب علاوه بر برخورداری از خصوصیات ظاهری بسیار خوب همچون اندام ورزیده، چابک، سریع و رنگ مو و یال‌های زیبا، از شجاعت، جرئت، استقامت، هوش و نجابت برخوردار هستند که این ویژگی‌ها آنان را به بهترین گزینه برای مسابقات زیبایی و سوارکاری بدل کرده است.

خاستگاه این اسب‌ها استان خوزستان است که اصطبل‌های پرورش اسب زیادی در شهرستان‌های این استان وجود دارد.

در این اصطبل‌ها مربی‌های آموزش دیده به پرورش، نگه داری، مراقبت و آماده سازی اسب‌ها برای مسابقات می‌پردازند.

اگر چه تاریخ دقیق اسب‌ عرب بسیار اولیه، در زیر شن و ماسه‌های صحرای باستانی پنهان شده است، اما اکثر متخصصان به این نتیجه رسیده‌اند

که اسب‌های عربی از شبه‌جزیره عربستان برخاسته‌اند. قبایل بدوی، ردپای تاریخ مشترک خود با این اسب‌ها را از 3000 سال پیش از میلاد به جای گذاشته‌اند و سوابق دقیق اجداد یا همان شجره‌نامه آن‌ها را حفظ کرده‌اند. مقاومت نژاد امروزی اسب‌ عرب نتیجه آب و هوا و زمین‌های آن‌قدر ارزشمند بودند که برخی از افراد برای گرم نگه داشتن و محافظت از آنها، اسبشان را شب‌ها به چادرهای خانوادگیشان می‌آوردند.

اسب عرب بدون شک یکی از زیباترین نژادهای اسب میباشد. این نژاد برای هزاران سال با دقت و ریزبینی تولید نسل شده و به همین سبب به عنوان خالص ترین نژاد در میان تمامی نژادهای اسب پنداشته میشود. اسب عرب همچنین یکی از قدیمی ترین نژادهای اسب به شمار میرود و حدود ۵۰۰۰ سال است که به عنوان همراهی برای بشر وجود داشته و یکی از سواری های مورد علاقه ی چهره های تاریخی ای مانند چنگیز خان، ناپلئون و جورج واشینگتن بوده است. در ادامه به بررسی این نژاد میپردازیم.

به طور کلی اسب عرب جزو اسب های کوتاه قد به حساب می آید. قدرت و تعادل این اسب ها ناشی از بدن جمع و جور، سم های محکم، ران های قوی، استخوان های محکم و فاصله ی نسبتا کم بین ران پا و کتف آنهاست. اعضای بدن متناسب با هم، چشم ها و مجراهای تنفسی درشت، پوزه ی کوچک، گردن ظریف و قوس دار، بالا گرفتن دم به هنگام حرکت، گوش های کوچک و رو به جلو و یال و دمی لطیف بعضی از دلایل ظریفی و زیبایی اسب عرب به شمار میروند. بعضی از اسب های عرب نسبت به سایر نژاد ها یک مهره ی کمر (۵ عدد به جای ۶ عدد) و یا یک جفت دنده (۱۷ جفت به جای ۱۸ جفت) کمتر دارند. حرکت این اسب بلند و با سرافرازی است. قدم رفتن اسب عرب متوازن و خوش نما، یورتمه اش بلند و پر انرژی و حرکت چهارنعلش روان و تماشایی است. ظاهر اسب عرب بیانگر زیبایی، قدرت و چابکی آن است.

اسب های عرب برای قرن های متعددی در صحراها و کویر ها و در ارتباط نزدیکی با انسان ها وجود داشته اند. مالکان اسب های مادیان ارزشمند جنگی به منظور جلوگیری از دزدیده شدن مادیان های قیمتی خود، آن ها را درون خیمه های خود و در کنار خانواده و فرزندان خود نگهداری میکردند. تنها اسب هایی که به طور طبیعی از سرشت خوبی برخوردار بودند اجازه ی تکثیر داشتند و نتیجه ی آن، این شد که امروزه اسب های عرب از آنچنان خوی خوبی برخوردارند که جزو یکی از تنها نژادهای اسبی هستند که قوانین فدراسیون سوارکاری آمریکا (United States Equestrian Federation) به افراد زیر ۱۸ سال اجازه ی نمایش دادن نریان های آن ها را در اکثر مسابقات زیبایی میدهد.

عکاس : فاطمه رحیماویان