راهنمای محلی خوزستان

رفیع شهر ملی بوریا بافی

رفیع، از شهرهای مرزی ایران در استان خوزستان است که امروزه این شهر را با نام بوریا بافی می‌شناسند. بوریابافی هنر مردمان سخت کوشی است که با دستان مهربان خود هنر بومی سرزمین خود را در جای‌جای حوزه خلیج فارس با مهر و اصالت نام رفیع به همگان می‌شناسانند .
این شهر از جمله شهرهای ملی صنایع دستی استان خوزستان است.عمده مردان، زنان و کودکان این منطقه به هنر بوریابافی پرداخته و قسمت عمده‌ای از اقتصاد این شهر مرزی به بوریا بافی برمی‌گردد.مردمان خونگرم و مهمان‌نواز رُفَیّع، بوریای خود را نه تنها به اکثر مناطق کشور که به چندین کشور حوزه خلیج فارس نیز صادر می‌کنند. کشورهای حاشیه خلیج فارس بوریا را به نام رُفَیّع می‌شناسند.

رُفَیِّع شهری در بخش نیسان شهرستان هویزه استان خوزستان است.

این شهر در ۲۵ کیلومتری غرب هویزه و ۵۰ کیلومتری جنوب غرب سوسنگرد، مرکز شهرستان

دشت آزادگان و در نوار مرزی عراق واقع است.فاصله رُفَیع از تالاب هورالعظیم حدود سه کیلومتر است.

کوچ عشایر؛ سختی ها و زیبایی ها

عشایر بختیاری برای رسیدن به مراتع مسیر چند صد کیلومتری را از سرزمین‌های قشلاقی در استان خوزستان به سمت سرزمین‌های ییلاقی خود در استان چهارمحال و بختیاری به همراه دام‌ها و اعضای خانواده خود طی می‌کنند. این مهاجرت دو بار در طول سال در فصل بهار و پاییز انجام می‌شود. در طول این سفر عشایر مجبورند سختی‌های زیادی را تحمل کنند از جمله عبور از مسیرهای سخت و صعب‌العبور کوهستانی، رودخانه‌های سرد و خروشان، برف و یخبندان و...

یکی از دشوارترین ایل راه‌های استان از زرد کوه بختیاری می‌گذرد که تاکنون مورد توجه مستند سازان داخلی و خارجی بوده است.

اگرچه کوچ در سال‌های اخیر دستخوش تغییرات بسیاری شده است اما هنوز یکی از شگفت‌انگیزترین مهاجرت‌های سالانه قوم بختیاری محسوب می‌شود.

این تصاویر از کوچ طایفه آرپناهی بختیاری و در طول شش روزهمراهی با آنان از مرز مشترک استان چهارمحال و بختیاری تا ییلاق آنها در منطقه شیخ علیخان کوهرنگ در زمان کوچ بهاره تهیه شده است.

پانته آ نیکزاد چالش تری

قهوه ذغالی در خیابان‌های خوزستان

قهوه ذغالی یکی از نوشیدنی‌هایی است که می‌توانید در خیابان‌های خوزستان بنوشید؛ البته بهتر است قبل از آن، آداب خاصش را نیز بدانید.

آداب خاصی برای قهوه خوردن دارند. آنها قهوه را نوعی نماد خوش‌آمد گویی و استقبال از میهمان می‌دانند و با این نوشیدنی با آداب و ظروفی خاص از مهمان‌ها پذیرایی می‌کنند.

اگرچه تجربه این آداب در مضیف‌ها و خانه‌های عرب‌های خوزستان و جنوب ایران، تجربه بسیار جالب و ارزشمندی است اما مدتی است که اتفاق جدیدی رخ داده که ابتکار جالبی در زمینه گردشگری خوراک خیابانی به حساب می‌آید.

پیش از این خوزستان به خاطر دکه‌های فلافل و سمبوسه و … برای گردشگری خوراک خیابانی شهرت داشت و خیابان لشکرآباد اهواز به همین خاطر بسیار شناخته شده‌ بود و اکنون برخی افراد که در کنار خیابان‌های پر رفت‌وآمد و بازارهای جنوب کشور، چای ذغالی به رهگذران می‌فروختند، در کنار قوری چای، دله قهوه هم بر روی ذغال می‌گذارند.

«دله» ظرفی مسی است که در آن قهوه درست می‌کنند، در کنار دله «فنیان» قرار دارد که فنجان کوچک بدون دسته‌ای است که در آن قهوه می‌نوشند.

این قهوه بسیار غلیظ است و در هر بار به اندازه یک «شات» اسپرسو در ته فنیان قهوه ریخته می‌شود. اگر چه آداب پیچیده و مفصل نوشیدن قهوه عربی در اینجا به طور کامل رعایت نمی‌شود اما مشتریان باید قهوه را با دست راست برگردانند و اگر دوباره قهوه نمی‌خواهند پیش از تحویل فنیان آن را تکان بدهند در غیر این صورت تا زمانی که این کار را انجام نداده‌اند در فنیان آنها قهوه ریخته می‌شود.

یکی از مناطقی که خوردن قهوه خیابانی در آن لذت خاصی دارد، بازار شوش در خوزستان است، در این منطقه علاوه بر زیبایی خود خیابان، تماشای نمای زیبایی که قلعه فرانسوی‌ها از بازار دارد، لذت نوشیدن قهوه را چند برابر می‌کند.

توربافی و حصیر بافی در خوزستان

عبدالحسن چاملی( ابو عباس ) كه بيش از پنجاه سال است كه تور ميبافد. شغل خانوادگی كه آن را از پدر و پدر بزرگش آموخته است.عبدالحسن تنها فرد باقی مانده از نسلی است كه سال های سال تور بافته اند و برادرانش كه پس از او اين كار را انجام می دادند همگي از دنيا رفته اند و ميراث تور بافی را برای ابو عباس به يادگار گذاشته اند.

بافتن تور سه متری هفت روز طول ميكشد و اگر تورها بزرگ تر شوند؛ ابو عباس بايد روزهای بيشتری را بنشيند و ببافد. بافتن يك طور هشت متری يك ماه زمان می بردحصير بافی يا همان خزاره بافی در زبان محلي دست بافته ای از بوميان شهرستان كارون است كه در روستای علوه قدمتی چندين ساله دارد. حصير بافی در استان خوزستان در بيشتر مناطق روستايی و عشايری به واسطه وجود درختان خرما از ساليان سال وجود داشته و همچنين نيز بسياری از زنان با هنرمندی تمام به اين كار مشغولند

منبع:تسنیم

سمفونی رنگ ها

در فرهنگ ایران زمین از دیرباز مراسمات سرور و شادی جایگاه ویژه ای داشته است. مراسماتی که ریشه در هویت و گذشته دارد و نشان ازین دارد که در گذشته مردمان ایران همیشه و در همه حال زمانی برای شادی وسرور اختصاص میدادند و ارمغانش سنت ها و پاسداشت آداب و رسوم گذشته است. عروسی و ازدواج بعنوان یکی از مهمترین و محبوب ترین جشن های ایران از گذشته تا به امروز اگر چه با تحولات و تغییراتی همراه شده اما همچنان بسیار محبوب و شادی آور است. ازدواج در میان اقوام ایران، تاریخی کهن با رسم و رسوم زیبا و جذاب دارد. هر قومی از جنوب تا شمال و از شرق تا غرب، سنت خاصی برای ازدواج دارند.

ازدواج در قوم بختیاری، بسیار مثال زدنی و خاص و جالب توجه است. دنیای بختیاری ها، دنیایی مملو از رنگ و شادی و تعاون و صداهای جذاب و دهل است. مردمانی اصیل با زبان و موسیقی و فرهنگ غنی رنگارنگ. جهانی که باید ازحضورش در این دنیای فانتزی دیجیتالی زده امروز، ‌ بالید و به آن افتخار کرد و در میان این مردمان، ازدواج امر پسندیده و بسیار با اهمیتی است که با همیاری همه اعضای طایفه همراه می شود.

بخش جذاب مراسم رقص ایل بختیاری است و ترانه هایی که به مناسبت مراسم عروسی خواندن می شوند، ‌ دوالالی نامیده میشود که از تلفیق دوا و لال به معنی داماد و عروس تشکیل شده. نغمه ها، رقص و پایکوبی و موسیقی سنتی که بخشی از سبک زندگی، ‌ سنت ها و آیین رنگارنگ و جالب آنان را نمایان می کند. در حقیقت این قوم با رقص گروهی خود، اتحاد و همبستگی را به رخ می کشانند و شیوه احترام به بزرگ تر ها را به جوان تر ها یاد می دهند.

معرفی صابئین مندایی قومی یکتاپرست و اهل کتاب

در كنار رود كارون در استان خوزستان، قومي صنعتگر و هنرمند با نام صابئین مندایی زندگي مي‌كنند كه دين و آيين ، زبان و خط خاصي دارند و همواره توجه دين شناسان ، و زبان شناسان را به خود جلب كرده‌اند .

قرآن شريف ، منداييان را با نام "صابئين"، اهل كتاب دانسته و در آيه‌هاي

۶۲ سوره بقره

۱۷ سوره حج

۶۹ سوره مائده

از ايشان سخن گفته است .

صابئین مندایی قومی یکتاپرست و اهل کتاب هستند که به صورت گمنام در خوزستان زندگی میکنند و غالب مراسم این قوم همراه با تعمید در آب جاری می باشد در گذشته این قوم توسط یهودیان پس از جنگ و خونریزی زیادی از سمت نواحی اردن رانده شده و در دوره اشکانی به علت آزادی دینی وارد ایران شدند.از آنجا که اغلب مراسم این قوم همراه با تعمید در آب جاری بوده مناطقی را برای سکونت انتخاب میکردند که دارای رودخانه باشد.خوزستان به دلیل داشتن رودخانه های کارون ،کرخه و دز محل اصلی سکونت این قوم در ایران است.

در واژه محلی به این قوم صبی میگویند.

از نامهای دیگر این قوم صابئه البطایح،مغتسله ، ماندایی و پیروان یوحنایی و یحیوی اشاره کرد.

از آنجا که آداب و رسوم دینی مندایی‌ها با غسل در آب روان پیوند دارد در خوزستان این افراد در نزدیکی رودخانه‌های پرآبی که بیشتر در اهواز، خرمشهر، آبادان، دزفول و شوشتر جاری هست زندگی می‌کردند و هم اکنون نیز در شهر اهواز به فعالیت دینی خود و بیشتر به شغل طلاسازی مشغول هستند.

.صابئين مندايي پيروان حضرت يحيي (ع) از پيامبران بزرگ الهي هستند و عقيده ديني آنها برگرفته از عقيده حضرت آدم (ع) است كه تا آخرين پيامبر آنها حضرت يحيي(ع) ادامه يافته است.

دين صابئين مندايي از قديمي ترين آيين هاي الهي است و اصلي ترين ركن ديني آنها غسل تعميد است. اهواز، سوسنگرد، شوشتر و ماهشهر بيشترين محل سكونت آنها در خوزستان بوده است .

تصاویر سالهای گذشته /فارس.ایسنا

آغاز سال جدید پیروان آئین مندائی در کنار کارون

مراسم تعمید پیروان دین یکتاپرست صابئین مندائی به مناسبت فرارسیدن سال نو مندائی و همزمان با عید پاک (دهواربا) امروز در کنار رودخانه کارون اهواز برگزار شد.

مندائی‌ها پیروان حضرت یحیی (ع) و از بومیان خوزستان هستند که در تفسیر المیزان علامه طباطبایی و تفاسیر دیگر جزو ادیان موحد شمرده شدند.

حرفه و شغل اکثر آن‌ها زرگری، طلاسازی، میناکاری و قایق سازی است

.از آنجایی که همه مناسک آن‌ها وابسته به آب جاری است، آلودگی کارون و کرخه و همچنین خشک شدن آن‌ها بر مناسک آن‌ها تاثیر گذاشته است

. پیروان آیین مندایی دو روز آغاز سال نو خود را «دهوا ربّا» به معنی عید بزرگ می‌نامند.

صابئین قبل از عید بزرگ به نظافت خانه‌های خود می‌پردازند و برخی از آن‌ها دو روز قبل از عید مراسم غسل تعمید را در ساحل شرقی کارون انجام می‌دهند.صابئین مندایی پیروان حضرت یحیی (ع) از پیامبران بزرگ الهی هستند و عقیده دینی آن‌ها برگرفته از عقیده حضرت آدم (ع) است که تا آخرین پیامبر آن‌ها حضرت یحیی (ع) ادامه یافته است.مرسوم است که معتکفان در این زمان کتاب‌های مقدس بخوانند و از گناهان خود طلب بخشش کنند و پس از پایان یافتن اعتکاف آیین 'دهوا ربا' آیین جشن مخصوص خود را آغاز می‌کنند.

قلیه ماهی، غذایی لذیذ از دل دریا

قلیه ماهی یکی از غذاهای لذیذ و به نام استان خوزستان است.

به گزارش خبرگزاری صداوسیما؛ مرکز خوزستان، خوزستان در جنوب کشور قرار دارد و به دلیل همجواری با دریا، از ماهی زیاد استفاده می‌شود و به دلیل اینکه ماهی از لحاظ غذایی برای بدن بسیار مفید است و از بیماری‌های متعدد و شایع از جمله؛ بیماری‌های قلبی، فشار خون، بیماری‌های مغزی، تجمع پلاکت و نامنظم بودن ضربان قلب جلوگیری می‌کند، طرفداران زیادی دارد.

همچنین به دلیل دارا بودن پروتئین، کلسیم، فسفر، آهن، امگا۳، مس، املاح معدنی و ویتامین‌های آ، ب و د و البته چربی کم، غذا‌های مختلفی با ماهی در جنوب کشور و به ویژه خوزستان پخته می‌شود که از معروف‌ترین آن‌ها قلیه ماهی است.

قلیه ماهی، یک غذای سنتی و نوعی خورشت است، به همین دلیل همراه پلو سرو می‌شود.

خوزستانی‌ها برای تهیه این غذای خوشمزه و لذیذ از ماهی، رب انار (یا گوجه)، پیاز، نمک و فلفل، روغن، زردچوبه، سیر، تمبر هندی و سبزی قلیه یعنی گشنیز و شنبلیله استفاده می‌کنند.

اگر می‌خواهید قلیه ماهی درست کنید، باید این سبزی‌ها را پس از شستن و ریز کردن، به اندازه‌ای که سبزی تیره شود با روغن سرخ کنید، زیرا هرچه سبزی بیشتر سرخ شود، غذا نیز خوشرنگ‌تر و خوش طعم‌تر خواهد شد.

سپس در قابلمه‌ای دیگر مقداری آب را با تمرهندی مخلوط می‌کنیم، فیله‌های ماهی به ترکیبی از نمک، فلفل سیاه، زردچوبه آغشته کرده و صبر می‌کنیم تا طعم دار شوند، از طرفی دیگر پیاز و سیر را در قابلمه‌ای با حرارت ملایم با روغن تفت می‌دهیم و پس از آنکه نمک، فلفل سیاه و زردچوبه اضافه کردیم، رب گوجه یا رب انار و سپس سبزی‌ها را اضافه می‌کنیم.

پس از اینکه ماهی‌ها را در ماهیتابه با روغن سرخ کردیم، به خورشت اضافه کرده و اجازه می‌دهیم ۴۵ دقیقه تا یک ساعت با حرارت ملایم پخته شده و جا بیفتد، پس از گذشت این مراحل قلیه ماهی جنوبی آماده است و می‌توان آن را با برنج سرو کرد.

آیین غسل تعمید کودکان مندایی در کنار رودخانه کارون

مراسم غسل تعمید برای هفت نوزاد مندایی (با عنوان فرشتگان کوچک) در رودخانه کارون اهواز انجام شد. در آیین مندایی وقتی نوزاد به دنیا می‌آید باید غسل تعمید داده شود.

۲۶ تیر روز عید بزرگ مندایی‌ها به عنوان روز (دهوا ربا) یا عید خلقت حضرت آدم است و امروز به عنوان روز تعمید نوزادان با عنوان (فرشتگان کوچک) نامگذاری شده است.

بنا به فتوای رهبری مبنی بر اهل کتاب بودن دین صابئین و حقانیت این دین کهن و یکتاپرست، آنها برای برگزاری آئین خود آزادند. واژه صابئین به عنوان یک دین، سه بار در قرآن (سوره بقره آیه‌ی ۶۲، سوره انعام آیه ۶۹ و سوره حج آیه ۱۷) آمده است.

این اقلیت کمتر شناخته شده در جنوب غربی ایران زندگی می‌کنند و صابئین در دفاع مقدس و در راه دفاع از وطن، پنج شهید و چندین آزاده و جانباز تقدیم کردند.

گلافی حرفه لنج سازی - آبادان

در ایران لنج‌ها در کرانه‌های خلیج فارس بسیار یافت می‌شوند و لنج‌سازی یکی از صنایع بومی مردمان خلیج فارس است.مردم جنوب از جمله آبادان نیز از این قاعده خارج نیستند. اینجا در آبادان جمع زیادی از سالهای کهن به حرفه لنج‌سازى و قایق‌سازى به عنوان یکی از قدیمى‌ترین و مهم‌ترین صنایع دستى جنوب ایران مشغول بوده اند.هنرمندان این عرصه به گلافان شهره اند، همانهایی که با چوب‌های مقاوم در مقابل رطوبت و تخته‌های مرغوب هندی لنج و قایقهای چوبی می سازند.

حسین عبدالله اصل

« زینه » ایل بختیاری

ایل بزرگ بختیاری در مناطق ییلاقی استان های چهارمحال و بختیاری و اصفهان ساکن هستند و با آغاز کوچ پاییزه، حدود ۱۴ هزار خانوار عشایری با ۱۲۶ هزار نفر جمعیت، همراه با بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار راس دام سبک و سنگین به مناطق عشایری شهرستان های ایذه، مسجد سلیمان، لالی و اندیکا در استان خوزستان کوچ می کنند.

زنان عشایر که در گویش ایلیاتی، " زینه " خوانده می شوند، نقش بسیار مهم و برجسته ای در صحنه زندگی ایفا می کنند. به گونه ای که به جرات می توان گفت، ستون مهم زندگی سخت و دشوار عشایر کوچ رو، زنان هستند.

با توجه به فرهنگ زندگی عشایری که چنین نقشی را از دیرباز برای زنان تعریف کرده، کار زنان عشایری به شیوه های مختلف در خدمت رشد و توسعه اقتصاد خانواده قرار می گیرد. نقش پایاپای زنان در پرورش و نگهداری گوسفندان، تهیه و تولید محصولات متنوع دامی، مشارکت فعال در کشاورزی، بافتن قالیچه و گلیم و جاجیم وگبه و ساخت صنایع دستی زیبا، در کنار ایفای نقش همسری و مادری، آنان را به تکیه گاه محکم و استواری برای خانواده تبدیل کرده است. با این حال اغلب زنان عشایری از کمبودها و نارسایی های بسیاری رنج می برند؛ نارسایی هایی که به مانع بزرگی در راه رشد و شکوفایی استعدادهای آنان بدل شده است. زندگی در کوچ و عدم سکون در نقطه ای خاص و همچنین، رفت و آمد سالیانه میان ییلاق و قشلاق در مسیرهای طولانی و چندصد کیلومتری در حاشیه راه های مواصلاتی شهری و استانی، خود به خود خانواده های عشایر را دور از فضای شهر و روستا و امکانات گریزناپذیر شهرنشینی و توسعه نگاه می دارد و بنابراین، میزان دسترسی به امکانات آموزشی و بهداشتی را تا حداقل، تقلیل می دهد. دوری از امکانات رفاهی به دلیل زندگی در دل طبیعت و انس گرفتن با چارچوب های زندگی عشایری، زنان عشایر را زودتر پیر و شکسته می کند و دیری نمی پاید که رنگ جوانی از رخسار دختران کم سن و سال و حتی زنان جوان محو می شود. دختران عشایر به دلیل کمبود شدید دسترسی به مدارس شبانه روزی یا مقاطع تحصیلی ششم و هفتم متوسطه سیار، پس از گذراندن آموزش عمومی عطای تحصیل در مقاطع بالاتر را به لقایش می بخشند و استعدادهای سرشار آنان زیر دست مادرانشان صرف یادگیری اصول زندگی عشایری می شود.

عدم دسترسی به بهداشت به ویژه آموزش های مربوط به کنترل جمعیت و تنظیم خانواده، سهل انگاری مراجعات دهگردی پزشکان و بهورزان روستاهای پیرامون و اهمال زنان عشایر در پیگیری بهداشت و سلامت شخصی نیز، باعث شده تا زنان گاهی تا ۱۰ بار زایمان کنند و نسل اندر نسل، آموخته اند که در این دشوارترین لحظه زندگی هم مستقل و متکی به خود باشند که این اتفاق هم با توجه به شیوه زندگی برگرفته از فرهنگ عشایری و سختی های آن، توان بسیاری را از آنان به تحلیل می برد.

با وجود غلبه فرهنگ مردسالار در جامعه عشایری، اما می توان تایید کرد که زنان عشایر، علاوه بر آنکه تولیدکننده بیش از ۹۰ درصد اقلام زندگی اعم از خوراک و پوشاک و ملزومات بیتوته و سکونت هستند والبته، نقش بسیار کمرنگی در تصمیم گیری ها و تعیین کننده خط مشی زندگی دارند، اما جای خالی آنان در لحظه لحظه زندگی این اقلیت طبیعت‌نشین به شدت محسوس و آشکار است.

عکس:عباس پوستین دوز/مهر

مراسم عروسی سنتی ایل بختیاری

یکی از رسوم زیبای قوم بختیاری مراسم عروسی آنهاست که در فضای باز و محوطه ای در دل طبیعت برگزار می شود. زنان و مردان بختیاری حلقه ای بزرگ تشکیل داده و با نوای دهل و سرنا رقص محلی خود را اجرا می کنند. در این مراسم کودکان خردسال نیز شرکت داده می شوند. یکی از جاذبه های این مراسم لباس های سنتی بختیاری هاست که به ویژه رنگ های شاد و سرزنده در پوشش زنان و دختران بسیارچشم نوازی می کند. تفنگ نیز به عنوان نماد شجاعت و دلاوری ایل بختیاری نقش مهمی در این مراسم دارد . چنانچه مسافر خوش شناسی در سرزمین بختیاری ها باشید ممکن است با این مراسم مواجه شوید.

بازار ته لنجی آبادان

ته‌لنجی در اصطلاح به کالاهایی گفته می‌شود که توسط ملوانان و کارگرهای لنج‌ها وارد کشور می‌شوند. ته‌لنجی مشمول تعرفه‌های گمرکی نمی‌شود، بنابراین قیمت‌ آن پای خریداران کم‌تر تمام می‌شود.در این خیابان هم مغازها کالا‌های ته‌لنجی دارند و هم دستفروش‌ها. روزهای تعطیل و ایام نوروز به‌دلیل شلوغی، راه رفتن در این بازار خیلی سخت می‌شود. از مواد خوراکی و شکلات‌های جذاب تا چیزهایی مثل: پتو، وسایل برقی کوچک و لوازم آرایشی اقلام ته‌لنجی این بازار را تشکیل می‌دهند.

عکس: جمال زبیدی

احیای کاشت چای ترش در روستای علوه اهواز

چای ترش از فواید بسیار فوق العاده ای برای سلامتی برخوردار است و همچنین مصرف چای ترش برای جلوگیری از فشارخون، کاهش کلسترول و کاهش قند خون و حفظ سلامتی کبد مفید است

در سال ۱۳۷۷ زمانی که ابوهاشم در سن ۶۵ سالگی دار فانی را وداع گفت، تولید چای در این روستا نیز بعد از چند دهه متوقف شد.

چند سالی از مرگ ابوهاشم گذشت که ابوعلی قصد کرد مجددا کشت چای ترش را در این روستا احیا کند اما تلاش های او برای یافتن بذر این چای بی نتیجه ماند، او به ذهنش خطور کرد که از همسر ابوهاشم که از بستگانش هست کمک بگیرد و از ایشان خواست تا اجازه دهد صندوق های وسایل مرحوم ابوهاشم را نگاه کند.

با زیر و رو کردن وسایل داخل صندوق های چوبی مرحوم ابوهاشم، چشم ابوعلی به پلاستیک کوچک گره خورده ای افتاد که سه دانه بذر از این چای داخل آن بود و آنها را در زمینی کنار رودخانه کارون بدون اینکه کسی اطلاع داشته باشد کشت کرد.امروز حتی در حیاط منازل اهالی روستای علوه هم چای ترش کشت می شود.

مهدی پدرام خو