راهنمای محلی خوزستان

🔺نفت سفید؛ شهری که در گذر زمان به روستا و سپس به دهکده گردشگری تبدیل شد


چشمه‌های نفتی روستای نفت سفید اگر چه در ابتدا رونق‌بخشِ این روستا بود اما آنگاه که تن آن از مکیدن‌های مکرر تلمبه‌های‌ نفتی رنجور شد، یله و رها با مشعل‌های روشنش به حال خود واگذار شد تا بدانجا که اکنون مخروبه‌ای بیش از آن نمانده .
بوی نفت که آمد، سر و کله انگلیسی‌ها پیدا شد. انگلیسی‌ها پیش‌تر به مسجدسلیمان و اهواز رفته بودند و بعد به روستای نفت سفید آمدند. در میان کوه‌های موسوم به "کرایی" میان مسجد سلیمان و هفتکل و در میانه میادین نفتی، چاه زدند.وقتی دیدند نفتش سفید است سکنی گزیده و شهر نفت سفید را ساختند.جایی که اندکی بعد به "پاریس ایران" معروف شد.
نفت سفید در همین زمان هم با واسطه همه گذشته‌اش می‌تواند در زمره روستاهای خاص قرار گرفته و ثبت جهانی شود.
حدود ۹۰ سال پیش، هندی‌ها به دستور انگلیسی‌ها شروع به ساخت دهکده‌ای مدرن کردند. روستایی سنگی با امکانات مجهز در حد یک شهر با بخش‌های کارگری و کارمندی. البته به جز انگلیسی و هندی‌ها کارگران ایرانی هم در دهکده حضور داشتند.
روستای نفت سفید، به قسمت‌های کارگران، مدیران و مدیران عالی رتبه، تقسیم شده بود. بنگله‌ها به تناسب رتبه‌ای که افراد در کارخانه‌ها داشتند، از هم جدا شده بودند.
نخستین‌بار در سال ۸۹ که مسافری شب رو در جاده‌های فرعی خوزستان بودم با مشعل‌های روشن در حیاط خانه‌هایی مواجه شدم که مرا مسحور خود کرد. مشعل‌های دائم روشن روستاهای "نمره دوازده"، "نفت سفید" و "چمن لاله"، نوید حیاتی کم فروغ در این مناطق است. نفت به همراه گاز از چاه بیرون می‌آید، که پس از جداسازی گاز، با خط لوله تصفیه‌ شده و برای پالایشگاه گاز می‌فرستند؛ اما چون قبلا پالایشگاه گاز نبود، این گاز را می‌سوزاندند. اکنون نیز در برخی مناطق، از نفت سفید گرفته تا عنبل در شهرستان لالی همین‌طور است و اهالی از این گاز برای روشنایی و گرما استفاده می‌کنند.
روند رو به رشد نفت سفید تا سال ۱۳۴۷ بود، اما پس از خروج انگلیسی‌ها در سال ۴۷ از این منطقه، کم کم بساط نفت برچیده شد و نفت سفید در سراشیبی سقوط قرار گرفت، البته این که چرا مدیریت آن وقت شرکت ملی نفت (اقبال) تصمیم گرفت دهکده زیبای نفت سفید را با قراردادی ناچیز و تنها به مبلغ ۱۳ میلیون و سیصد هزار تومان به ارتش واگذار کند، جای سوال دارد.
در هنگام جنگ عراق با ایران، شهرِ خالی از سکنه، به مأمنی برای جنگ زدگان بدل شد و پس از پایان جنگ، نفت‌سفید با ویرانی‌هایی دو چندان باز هم تنها شد. اما نفت سفید آنقدر مدرن و همسان با محیط طبیعی پیرامون ساخته شده بود که توانست به سختی، زیبایی‌های خود را حفظ کند.
تعداد کارکنان مناطق نفت‌خیز مستقر در نفت‌سفید در ۳۱ دسامبر ۱۹۵۶، ۸۴۷ نفر و در همین هنگام تعداد سکنه نفت سفید بیش از ۲۰ هزار نفر بود که این جمعیت در حال حاضر به ۱۰۰ خانوار رسیده که یا دامپروری می‌کنند یا در حراست از تاسیسات نفتی نگهبانی می‌دهند و در پالایشگاه‌ها و مجموعه‌های نفتی مشغولند.
سی برنج، پشت برج، کوی ژاندارمری و بنگله‌های کارگری و کارمندی را از مناطق مختلف نفت سفید و آن را به روستایی خاص تبدیل کرده .
ساکنان نفت سفید در گذشته از امکانات مدرنی شامل:سیستم مخابرات، بانک، بازارچه، تلفن‌های مدرن هندلی، سینما، مدرسه، سیستم فاضلاب، استخر سرپوشیده و روباز، ایستگاه تولید برق و حتی برق زیرزمینی، منازل ضد زلزله و... برخوردار بودند که امروزه در بخش‌های مختلف آن جز تلی از خرابه نمانده. نفت‌سفید روزگاری سرآمد شهرهای پیشرفته بود.
مدرسه "نظام وفا" از قدیمی‌ترین مدارس آن منطقه توسط مرحوم نظام وفا فرزند میرزا محمود از مشاهیر ادب ایران افتتاح شد که در حال حاضر تخریب شده است.
نفت سفید در خاطرات خود بازارچه‌ای سرپوشیده داشته که دور تا دور آن مغازه بوده و مردم برای خرید مایحتاج خود به آنجا می‌رفتند، اما شوربختانه اکنون به‌جز دیواره‌های تخریب شده چیزی باقی نمانده و مردم برای خرید باید مسافتی ۳۰ کیلومتری را تا هفتکل طی کنند.
این روستا در گذشته چشمه‌های نفتی داشته که نفتِ سفید از آن برداشت می‌شد. نفتِ سفید، نفتی تصفیه شده و تمیز است که برای سوخت جت از آن استفاده می‌شود. در ایران تنها این منطقه چاه نفت سفید دارد.
این روستا در سال ۱۹۳۸ م با میدان عظیم نفتی حاوی ۳۰۰ میلیون بشکه نفت کشف شد. تا سال ۱۹۷۰ از ۱۰ چاه تولیدی برخوردار بود. طبق آمار رسمی در سال ۱۹۵۷ م مصادف با ۱۳۳۶ ش، ۲۷ چاه داشته که تعداد ۱۰ چاه آن فعال بوده است. متوسط تولید در سال ۱۹۷۵، ۴۶ هزار بشکه در روز بوده و تعداد کارکنان در همین تاریخ نیز ۸۱۲ نفر اعلام شده است.

نگارش :مجتبی گهستونی

منبع: میراث باشی

عکس‌ سعید فتوحی

«قلعه سلاسل» و «نهر داریون» شوشتر

«قلعه سلاسل» دژی است بسیار بزرگ در شوشتر که دارای حیاط‌های مفصل و متعدد، شبستان‌ها، برج‌ها، باغچه‌ها و خندق بوده ‌است.اکنون تمامی عمارت‌های آن تخریب شده‌اند و به غیر از اتاق‌های زیرزمینی، شوادان‌ها و تونل‌های داریون چیزی از آن نمانده ‌است.متون تاریخی از وجود آن در زمان هخامنشیان حکایت می‌کنند و قلعه تا حدود ۵۰ سال پیش آباد بوده‌ است.

این قلعه به غیر از نقش دفاعی که از شهر شوشتر داشته‌ مرکز کنترل نهر «داریون» و همچنین محل استقرار والی خوزستان نیز بوده است.با وجود تخریب قسمت عمده این قلعه بخش‌های باقیمانده چشم‌گیر و بسیار دیدنی هستند. در نزدیکی قلعه یکی از مهم‌ترین و البته حیرت‌انگیزترین سازه‌های مهندسی باستان یعنی «داریون» واقع شده است.این نهردر زمان داریوش هخامنشی توسط دست حفر شده است.وظیفه این نهر، آبیاری دشت میاناب شوشتر است.این نهر تنها سازه آبی شوشتر است که پس از گذشت قرن‌ ها همچنان نام بانی خویش را یدک می ‌کشد

عکس : علی معرف/ایرنا

قایق سواری در کارون

یکی از تفریحاتی که می توان در استان خوزستان انجام داد قایق سواری در رود کارون است.

تاریخ نشان می دهد که بیشتر تمدن ‌های بزرگ ایران در حاشیه این رود شکل گرفته که هنوز هم از آنها سخن گفته می شود. سرچشمه شاخه‌ های اصلی کارون یعنی ارمند و بازفت، زردکوه بختیاری در استان چهار محال و بختیاری قرار دارند اما شاخه‌ های فرعی این رود، از کوه‌ های گوناگون مانند خرسان از دنا در استان کهگیلویه و بویراحمد و دز از ارتفاعات لرستان سرچشمه می گیرند.

در کشور ما رودها و رودخانه‌های گوناگونی وجود دارد که هر یک از جهتی خاص حائز اهمیت است. رود کارون هم در جنوب کشور پرآب ‌ترین و بزرگ‌ ترین رودخانه ایران می باشد که در سنگ‌نوشته‌ های باستانی از آن با نام یاد شده است. گذشته از آن، رود کارون مهد اولین تمدن ‌های بشری در ایران می باشد.

جنوب کشور ما با همه زیبایی ها و جاذبه هایی که دارد، از جمله مناطقی است که هر ساله مورد توجه گردشگران قرار می گیرد، به گونه ای که معمولا در شهرهای استان خوزستان مانند اهواز، شوشتر و خرمشهر در تعطیلات نوروز و حتی غیر از آن، شاهد حضور گسترده مسافران در ساحل رودخانه کارون برای لنج و قایق سواری خواهید بود. چرا که یکی از زیباترین و لذت بخش ترین تفریحات برای گردشگران همین قایق سواری و لنج سواری بشمار می رود.

پرآب ترین رود ایران یعنی رود کارون در شمال شوشتر به دو شاخه تقسیم شده که در قسمت جنوب شوشتر به هم وصل می‌ گردند. در این بین اصلی ‌ترین شاخهٔ فرعی کارون، رود دز می باشد که در شمال اهواز به کارون می پیوندد.

هر سال گردشگرانی که به شوشتر سفر می کنند قایق سواری بر روی کارون را از تفریحات به یاد ماندنی می دانند.

عکس: علی معرف /ایرنا

آخرین بازمانده آهنگران بازار قدیم دزفول

بازار قدیم دزفول در مرکز شهر دزفول قرار دارد و از چهار راسته موازی به نام‌های «بزازان»، «آهنگران»، «خرده فروشان» و «خرازان» تشکیل شده است، که هم اکنون از چهار راسته فوق، راسته آهنگران و بزازان فعال بوده و دو راسته دیگر را انواع مشاغل تشکیل می‌دهند.
غلامرضا دزفولیان پیشکسوت صنعت آهنگری دزفول و تنها و آخرین بازمانده از آهنگران بازار قدیم دزفول است که شش نسل آهنگری پیشه خانوادگی آنها بوده است.

عکس:محمد مهدی عاملی/ایسنا

قلعه مدرسه خیرآباد ؛ محل فراگیری علم و ادب ایرانی- اسلامی در دوره صفویه

قلعه مدرسه خیرآباد به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری شهرستان کهن بهبهان که در نزدیکی روستای خیرآباد واقع شده است.

به گزارش خبرگزاری تسنیم در بهبهان؛ قلعه مدرسه خیرآباد به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری شهرستان کهن بهبهان در نزدیکی روستای خیرآباد واقع شده است. این بنا که در 20 کیلومتری بهبهان و در جاده شیراز ـ بهبهان و در روستایی به نام خیرآباد قرار دارد با وجود موقعیت خوب و مرمت شدن آن در سال 1385 مهیای بازدید مسافران نوروزی است.

خیرآباد منطقه‌ای در جنوب شرقی بهبهان، بر کنار رودخانه‌ای به همین نام، از چند آبادی تشکیل شده است؛ این منطقه به واسطه وجود رودخانه خیرآباد، حاصل‌خیز و آباد است.

در کتاب «فارسنامه ناصری» تألیف میرزاحسن حسینی‌فسایی آمده است که ایالات بهبهان و کهگیلویه در زمان شاه سلیمان صفوی (1086 هجری قمری) حسین علی‌خان زنگنه فرزند شیخ علی‌خان زنگنه کرمانشاهی، وزیر دانشمند سلاطین صفوی عنایت شد.

در سال 1809 حسین علی‌خان زنگنه با آن که مردی صحراگرد و ایلاتی بود و از علوم رسمی زمان، به خصوص علم فقه آشنایی کامل داشت، برای ترویج علم و کمال، در کنار رودخانه خیرآباد مدرسه‌ای به وسعت 9 هزار و 943 مترمربع بنا کرد که از آجر پخته و گچ ساخته شده و دارای طاق‌های کوتاه و بلند، مسجد، حجره برای معلمان، آشپزخانه و حیاط داخلی بود.

در زمان آبادانی این قلعه مدرسه و برای تأمین نیازهای ضروری دانش‌آموختگان، در کنار این بنا بازارچه‌ای متشکل از چند دکان برای عرضه کالا و حمامی مهیا و بنا شد.

تاریخ بنای مدرسه را که با حروف ابجد و با عبارت «منزل علم و دانش است و ادب» نگاشته‌اند معادل 1089 هجری قمری است.

مدرسه علمیه خیرآباد از همان تأسیس تا سال‌های بعد، دارای اهمیت بود و جمعی از علما در آن به تدریس اشتغال داشتند و گروهی از فضلا از آن برخاستند.

دانشمند نامی سیدعبدالله جزایری، در تألیف خود به نام اجازه کبیر که در سال‌های 1168 هجری قمری نوشته است، از دانشمندان و فضلایی که با آن‌ها ملاقات کرده از جمله آقا محمدرضا فرزند ملاهادی که فاضلی محقق و بلندپایه و مدرس بود، نام برده است. قلعه مدرسه خیرآباد مربوط به دوره صفوی و به شماره 3840 در سال 1380 در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد.

این بنا به صورت چهار ایوان، حیاط مرکزی و حجره‌های اطراف آن است، همه پوشش‌ها به صورت طاق و قوس و چهار طرف بنا گنبد خانه‌دار که پوشش آن‌ها به صورت دورچین و یا چهاربخشی است.

در جاده اصلی بهبهان به گچساران و شیراز که منتهی به روستای خیرآباد می‌شود، تابلوی کوچکی وجود دارد که برای بسیاری از عابران و رانندگان، تشخیص وجود قلعه مدرسه‌ای در همین نزدیکی دشوار است.

وجود محوطه‌ها و بناهای مربوط به دوره ایلام در محوطه ارگان، وجود تنگه‌های تاریخی و طبیعی مانند تنگ‌تکاب که جنگ میان آریوبرزن و اسکندر مقدونی در آن صورت گرفت، وجود باغ‌های گل نرگس، برخورداری از دریاچه و ویلاهای اقامتی مارون، وجود چشمه آب درمانی گراب، مست، غذاها و کلوچه‌های بهبهانی و همچنین عبای صادراتی و مرغوب آن بخش کوچکی از توانمندی‌های این شهرستان برای جذب گردشگر است.

منبع : تسنیم

آب خانه تاریخی امین‌زاده شوشتر را با خود می‌برد؟

یک دوستدار میراث‌فرهنگی می‌گوید: خانه تاریخی امین‌زاده در شوشتر به دلیل آبگرفتگی شوادان و بارندگی روزهای اخیر در خطر جدی تخریب قرار گرفته است.

ابوالفضل مهدی‌پور در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به این‌که خانه تاریخی امین‌زاده در مالکیت شرکت بازآفرینی شهری ایران است، افزود: این شرکت یکی از زیرمجموعه‌های وزارت راه و شهرسازی است.

وی تاکید کرد: این خانه تاریخی در صورت تخریب ممکن است خطرات جانی و مالی برای رهگذران و خانه‌های اطراف داشته باشد.

او با بیان این‌که بخش مهمی از تاریخ، فرهنگ و معماری شوشتر در این خانه نهفته است، گفت: خانه تاریخی امین‌زاده یکی از بناهای شاخص در بافت قدیمی شوشتر بوده و در فهرست آثار ملی ثبت شده است.

خانه تاریخی امین‌زاده در دوران قاجار به دست شخصی بنام امین‌زاده ساخته شد. این خانه در محله کوره شوشتر واقع است، سازه آن سنتی و از مصالحی چون سنگ، آجر و گچ ساخته شده است. این بنا دارای تزیینات بسیار زیبای آجر و سنگ شامل گچ‌بری‌های مشبک و حجارس بر پیشانی ایوان‌ها در ضلع جنوبی، ستون‌های آجری تزیینی در اطراف ورودی‌ها و در ۲ ضلع شرقی و غربی و خوون‌چینی‌های آجری که تمام پیکره نمای خانه را دربرگرفته است.

خانه تاریخی امین‌زاده در چهار طبقه شامل شوادان، شبستان، همکف و طبقه اول است. سر در ورودی بنا با آجرکاری‌های زیبا به‌عنوان نمادی از موقعیت اجتماعی صاحب‌خانه و نشانگر ذوق و سلیقه در کاربرد فنون معماری است، در ۲ طرف ورودی ۲ سکو قرار گرفته که به آنها خواجه‌نشین می‌گویند.

تزئینات داخل بنا نیز از نوع آجرکاری، گچ‌بری مشبک و حجاری بر روی پیشانی ورودی‌ها، ایوان‌ها در ضلع جنوبی، شبه ستون‌های آجری تزئینی در اطراف ورودی‌ها در دو ضلع شرقی و غربی و ایوان‌ها و ورودی‌ که بعدها مسدود شد تشکیل شده است.

خانه تاریخی امین‌زاده در سال ۱۳۷۸ به شماره ۲۴۴۶ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

حال و هوای گردشگران نوروزی در اسکله رکعت دزپارت

شهرستان دزپارت و شهر دهدز، یکی از مهم ترین مقاصد گردشگری طبیعی در استان خوزستان است. همه ساله و بخصوص در ایام نوروز، میلیون ها گردشگر از سراسر کشور از مناطق مختلف کوهستانی و سواحل دریاچه ای این شهرستان دیدن می کنند. رود کارون، دریاچه سد کارون سه، تنگ قاسمی، پل های قوسی، روستاهای ساحلی، آبشار شیوند و....از جمله مناطق پربازدید در حوزه گردشگری آبی دزپارت است. شهردهدزدر فاصله ۱۹۰ کیلومتری شهرکرد و ۲۲۵ کیلومتری اهواز قرار دارد. جاده توریستی ایذه به دهدز، یکی از زیباترین جاذبه های گردشگری خوزستان محسوب می شود.

مهر گزارش می‌دهد؛

«تشکوه رامهرمز» آتشی از دل خاک خوزستان

رامهرمز- تشکوه یکی از جاهای دیدنی رامهرمز است که خیلی از گردشگران برای بازدید از آن مشتاق هستند. جاذبه‌های این کوه، این منطقه را به یکی از دیدنی‌ترین نقاط در خوزستان تبدیل کرده است.

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: همیشه طبیعت خوزستان با دنیای خارق‌العاده‌اش مسافران و گردشگران را شگفت‌زده می‌کند و به همین دلیل جای جای این استان یکی از جذاب‌ترین مقاصد برای سفر است. کوه تشکوه رامهرمز با شعله‌های آتشین یکی از تماشایی‌ترین جاهای دیدنی این استان به شمار می‌رود.

تشکوه در منطقه‌ای در نزدیکی اهواز است که بعد از روستای ماماتین و در نزدیکی روستای گنبد لران قرار دارد؛ بلندی‌های زاگرس از شمال تا جنوب ایران قاب‌هایی تماشایی دارد. تشکوه بخشی از بلندی‌های این رشته‌کوه در خوزستان است. قطعاً تصویری از پدیده‌های طبیعی مثل آتشفشان‌های فعال یا نیمه‌فعال از این کوه مورد انتظار است اما کوهی که همیشه شعله‌های آتشین و روشن دارد، کمی عجیب به نظر می‌رسد.

تشکوه یکی از جاهای دیدنی رامهرمز است که خیلی از گردشگران برای بازدید از آن مشتاق هستند. جاذبه‌های طبیعی در این کوه، این منطقه را به یکی از دیدنی‌ترین نقاط در خوزستان تبدیل کرده است. در بخش‌های مختلف از دامنه این کوه، شعله‌های دائمی آتش زبانه می‌کشد و چشم‌انداز شگفت‌انگیزی می‌سازد.

شعله‌های رقصان آتش در تشکوه همیشه روشن هستند و با تاریک‌شدن هوا، نور شعله‌های آتش مشخص‌تر از همیشه است. هر شعله آتش روی دامنه کوه مثل چراغی سوسو می‌زند و جذابیت کوه را به اوج می‌رساند.

خیلی از اسم‌گذاری‌ها ریشه در گویش منطقه دارد. بومی‌های رامهرمز در گویش محلی به آتش، «تَش» می‌گویند. به همین خاطر این اسم را روی این کوه گذاشتند. تشکوه یا همان کوه‌های آتشین بهترین اسمی بود که شکوه این کوه را نشان می‌دهد.

خوزستان منبع عظیمی از سوخت و انرژی را در خودش دارد. زمین‌شناس‌ها بعد از آزمایش روی خاک، متوجه شدند که مقدار زیادی گوگرد در این منطقه وجود دارد. وجود گوگرد دلیل اصلی شعله‌ور شدن آتش‌ها است. علاوه بر گوگرد، گازهای هیدروکربوری در این فرایند نقش دارند. این گازها در لایه‌های مختلف زمین به وجود می‌آیند و از شکاف‌های سطحی خارج می‌شوند.

یکی دیگر از ویژگی‌های عجیب تشکوه رامهرمز این است که در اطراف این کوه نمی‌توان شعله‌ای را روشن کرد چرا که حجم گاز خروجی از سطح کوه بسیار زیاد است و ترکیبات هوای مجاور کوه را تغییر می‌دهد.

تشکوه رامهرمز یکی از پدیده‌های طبیعی و کمیاب جهان است؛ البته می‌شود کوه دیگری با همین ویژگی را در باکو، پایتخت کشور جمهوری آذربایجان پیدا کرد. به خاطر میدان‌های گازی در این منطقه، شعله‌هایی از آتش در دامنه این کوه روشن می‌شود.

جاهای دیدنی اطراف تشکوه رامهرمز

در فاصله کمی از تشکوه رامهرمز و در منطقه آغاجاری، کوه دیگری وجود دارد که بومی‌ها به آن «کوه سوخته» می‌گویند. منطقه آغاجاری یکی از میدان‌های نفتی خوزستان را تشکیل می‌دهد. انرژی جمع‌شده در زیر این منطقه، جذاب‌ترین پدیده‌های طبیعی را به وجود می‌آورد.

کوه سوخته نسبت به تشکوه رامهرمز کوچک‌تر است و می‌توان آن را برادر تشکوه نامیده‌اند. در هر بخش کوه و لابه‌لای سنگ‌ها، شعله‌های آتش روشن است و چشم‌انداز جذابی به کوه می‌دهد. شعله‌های آتش، دود سیاهی را اطراف کوه پخش می‌کنند.

همچنین بیشتر سطح کوه سوخته، سیاه است و با کوه‌های کناری تفاوت دارد. لرزش زمین و عوامل فرسایش، شکاف عمیقی را در نزدیکی قله کوه تشکیل داده است. به‌خاطر خارج‌شدن مقدار زیادی گاز از این شکاف می‌توان شعله‌های روشن آتش را مشاهده کرد.

یکی از آثار تاریخی رامهرمز، امامزاده‌ای است که ساخت مقبره آن به دوره سلجوقی و تیموری می‌رسد. گنبد مخروطی این بنا معماری برجسته‌ای دارد. گچ‌بری‌های روی گنبد را با ظرافت تمام انجام داده‌اند.

آبشار توف نمکی به‌زیبایی از دل کوه به طرف پایین روان است و به حوضچه پای کوه می‌ریزد. به خاطر شوری آب، ماهی‌های مختلفی در آن زندگی می‌کنند. اطراف آبشار چشمه‌های گوگردی هم وجود دارد.

پرنده‌نگری در میراث جهانی شوش

پایگاه میراث جهانی شوش در ایام نوروز با هدف ترویج پرونده‌نگری و گردشگری طبیعت و معرفی محیط زیست، نمایشگاه پرنده‌نگری با محوریت پرندگان بومی منطقه توسط انجمن مردم‌نهاد دوستداران شهر و طبیعت شوش، در باغ‌موزه میراث جهانی این شهر برگزار شد.

عکس : میراث آریا

مجموعه جهانی آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر

مجموعه جهانی آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر محوطه‌ای به وسعت ۵ هکتار را در بر می‌گیرد که با عناصری چون کانال‌ها تونل‌ها وآسیاب‌ها یک سازه هیدرولیکی بزرگ را تشکیل می‌دهد که با هدف بهره‌گیری از قدرت نیروی آب برای استفاده‌های صنعتی احداث گشته است وعلاوه بر آن از نظر طبیعی بواسطه‌ی برخورد شدید آب از فراز صخره‌ها بر سطح رودخانه مجموعه آسیاب‌ها و آبشارها در شرق شوشتر مجموعه ای به هم پیوسته از پلها، بندها، آسیاب ها، آبشارها، کانال ها و تونل های عظیم هدایت آب هستن که در ارتباط با یکدیگر کار می کنن و در دوران هخامنشیان تا ساسانیان، جهت بهره گیری بیشتر از آب ساخته شدن. در سفرنامه مادام ژان دیولافوآ باستان شناس نامدار فرانسوی از این محوطه به عنوان بزرگ ترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی یاد شده است

.یکی از ویژگی‌های بسیار بارز مجموعه آسیاب‌ها و آبشارها مجاورت آن با بافت تاریخی شهر شوشتر است. این محوطه علاوه بر استفاده‌های صنعتی، در ایام کم آبی نیز، آب مورد نیاز ساکنین را تأمین می‌نمود. یک ویژگی بسیار زیبا و منحصر بفرد بصری نیز که در این مجموعه وجود دارد و جلوه‌ای خاص به آن می‌بخشد این است که آب حاصل از پساب آسیاب‌ها به صورت آبشارهای مصنوعی زیبا به محوطه‌ای حوضچه مانند می‌ریزد که منظره‌ای چشم‌نواز و دل‌انگیز را در مقابل دیدگان هر بیننده بوجود می‌آورد.همچنین در محوطه پشت بند که محل آبگیری 3 تونل معروف «سه کوره»، «دهانه شهر» و «بلیتی» است نیز چشم انداز زیبایی به چشم می‌خورد. تونل‌های سه گانه در پشت «پل بند گرگر»، وظیفه انتقال حجم معینی از آب را برای به حرکت درآوردن پره‌های آسیاب برعهده داشته‌اند. مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر با توجه به زمان ساخت از شاهکارهای فنی و مهندسی در جهان است. این شاهکار مهندسی هم در ایران و هم در جهان بی‌نظیر است.

lجموعه آبشارها و آسیاب‌های آبی شوشتر، یکی از بخشهای سیزده‌گانه سیستم آبی تاریخی شوشتر (سازه‌های آبی شوشتر) می‌باشد. این مجموعه به همراه دوازده اثر دیگر در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵، با عنوان سیستم آبی تاریخی شوشتر به صورت یکجا به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسیده‌اند

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارها شوشتر رتبه اول استان خوزستان و رتبه سوم کشور و پربازدیدترین مکان گردشگری سراسر کشور در نوروز 1403 را کسب کرد

این میزان بازدید که بعد از محوطه تخت جمشید در شیراز و میدان امام در اصفهان قرار دارد، نشان از جذابیت بالای این منطقه برای بازدیدکنندگان است.

عکس ایرنا/علی معرف

مهر گزارش می‌دهد؛

«جزیره مینو» جلوه‌ای از نخل و نیزار و نبرد مقدس

آبادان- نام جزیره مینو شاید برای نسل‌های دهه شصت با خاطرات جنگ گره خورده باشد اما امروزه این جزیره به یک جاذبه گردشگری بسیار زیبا تبدیل شده است.

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: جزیره مینو در بین شهرهای خرمشهر و آبادان قرار دارد. دو شاخه اروندرود جزیره مینو را در میان خود گرفته و طبیعت بی‌نظیری با نخلستان و نی‌زارهایی زیبا پدید آورده است. بر این اساس گردشگران و مسافران با سفری چند روزه به اینجا و زندگی در بین نیزارهای اروندرود و انبوهی از درختان نخل تجربه جدیدی از زندگی در طبیعت را به دست می‌آورند.

مسافران با سفر به جزیره مینو با فرهنگ‌های متنوع زندگی مردم در جنوب ایران و به‌خصوص شهرهای آبادان و خرمشهر آشنا می‌شوند؛ این منطقه با نخل‌های بلند و سوخته خود باقی مانده و یادآور دوران جنگ و مقاومت طولانی مدت مردم جنوب ایران است.

این منطقه با نیزارهای فراوان هر ساله میزبان پرندگان مهاجر زیاد است. حضور این پرندگان هم جاذبه‌های جزیره را بیشتر می‌کند.

در قدیم به این جزیره «صلبوخ» می‌گفتند و بعد نامش به مینو تغییر پیدا کرد. مینوشهر بزرگترین محل در این جزیره است که حدود ۱۰ متر از سطح آب ارتفاع دارد. خاک حاصل‌خیز و همیشه پربار از ویژگی‌های منحصربه‌فرد جزیره مینو است.

مساحت این جزیره چهارفصل تقریباً ۲۵ کیلومتر است. جزیره مینو در سه ماه انتهایی سال محل محبوب پرندگان مهاجر محسوب می‌شود. در این جزیره پنج نهر زیبا جاری است و به همین دلیل شرایط برای کشاورزی و دامداری در این جزیره آماده است. از ویژگی‌های جالب جزیره می‌توان به آبیاری به‌وسیله جزر و مد اشاره کرد که رونق زیادی هم به زمین‌های مردم می‌دهد.

در همین حوالی روستاهای زیبایی به‌نام‌های روستای معاف خرمشهر، روستای بدریه خرمشهر، روستای نقشه حیر آبادان و روستای قانمیه هم ارزش دیدن دارند.

مردم هنگام سفر به جزیره مینو تجربه‌های جالبی را مثل آشنایی با سبک‌های متفاوت زندگی و آداب و رسوم به‌دست می‌آورند. در کنار طبیعت چشم‌نواز و بکر اتاق‌های جالبی مشهور به مضیف وجود دارند. این محل مخصوص پذیرایی مردم عرب از مهمانان خود است و ناگفته نماند که مردم این منطقه بسیار مهمان‌نواز هم هستند.

اهمیت جزیره مینو

در این مضیف‌ها که از نی ساخته شده غذا و خوراکی‌های متنوعی را می‌توان امتحان کرد. غذایی مثل ماهی شکم‌پر عربی و طعم غذاهای محلی مثل قلیه میگو،، مطبق و مدفونه تا نوشیدنی و طعم واقعی قهوه عربی را در مضیف‌های جزیره مثل مضیف حاج عبدالله می‌توان امتحان کرد.

جزیره مینو به دلیل نزدیکی بسیار زیاد با اروندرود که یکی از مرزهای مهم میان عراق و ایران محسوب می‌شود یک منطقه استراتژیک مهم هم محسوب می‌شود. یکی دیگر از دلایل مهم بودن این جزیره این است که بین دو شهر قدیمی آبادان و خرمشهر قرار گرفته است.

هوای مناسب و دلنواز در اوایل بهار گردشگران زیادی را در ایام تعطیلات نوروز به جزیره راهی می‌کند. در اوایل پاییز هم طبیعت جزیره مینو بسیار دیدنی است. بهترین زمان برای سفر به جزیره مینو از اواخر آذر ماه تا هفته اول اردیبهشت ادامه دارد.

فیلم| قلعه سلاسل شوشتر؛ باشکوه و پر عظمت

با توجه به ارزش و اهمیت تاریخی، قلعه سلاسل در تاریخ پنجم تیرماه ۱۳۸۸ در فهرست آثار جهانی جهانی یونسکو قرار گرفت و امروزه به‌عنوان یکی از جاهای دیدنی استان خوزستان میزبان گردشگران است. قلعه سلاسل علاوه بر برخورداری از اهمیت استراتژیکی و نظامی و حکومتی‌، احتمالاً محلی برای نظارت بر تقسیم آب و مرکز مدیریت آب منطقه بوده. اگرچه عظمت ارگ سلاسل در اثر فرسایش و گذر زمان، از بین رفته است؛ بازمانده‌های آن نیز نشان از عظمت این ارگ زیبا

برای دیدن گزارش روی تصویر زیر کلیک کنید

دشت شیمبار جلوه گاهی از بهشت در بهار خوزستان

دشت شیمبار در دامنه کوه «دلا» قرار دارد. چشمه‌ها و آبشار‌های زیبا، شط شیمبار و جنگل‌های پوشیده از درختان بلوط، بادام و بوته‌های وحشی از جلوه‌های بی‌نظیر طبیعت در این منطقه هستند.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، «دشت شیمبار» یکی از این مناطق بکر است که تماشای زیبایی‌های آن یکی از شگفتی‌های خوزستان است. این منطقه سرسبز با چشمه‌ها، آبشار‌ها و جنگل‌های مخمل‌پوش خود، بسیاری از گردشگران را در فصول مختلف سال به خود فرامی‌خواند.

دشت شیمبار از توابع بخش «چلو» شهرستان «اندیکا» است که بیش از ۵۰ هزار هکتار مساحت دارد. دشت شیمبار که با نام «شیرین بهار» نیز شناخته می‌شود، یکی از جذاب‌ترین مقاصد طبیعت‌گردی و جا‌های دیدنی مسجد سلیمان است.

این محوطه سرسبز از یک طرف در دامنه کوه «دلا» قرار دارد. چشمه‌های متعدد، آبشار‌های زیبا، شط شیمبار و جنگل‌های پوشیده از درختان بلوط، بادام، بوته‌های وحشی، انواع قارچ و مرکبات، انگور کوهی، توت، انار و سیب، از جلوه‌های بی‌نظیر طبیعت در این منطقه هستند. پوشش گیاهی دشت شیمبار شامل درختان بلوط، بادام کوهی، مهلو، ارزن، افرا، اسفندان، بنه، کلخنگ و جاز است. همچنین دشت جنگلی شیمبار درختان خودرویی مانند توت، سیب، انگور و انجیر دارد.

در گذشته انواع خرس، گرگ، کفتار، گله‌های گراز و پرندگان شکاری مانند عقاب و کرکس در دشت شیمبار زندگی می‌کردند؛ به‌نحوی که هر کسی جرات ورود به قلب جنگل شیمبار را نداشت. اما متاسفانه امروزه به‌دلیل شکار غیرقانونی، چرخه اکوسیستم منطقه با مشکل مواجه شده و اگرچه هرزگاه گزارش‌های محلی از دیده شدن خرس و برخی جانوران دیگر شنیده می‌شود، اما حیات وحش منطقه از وضعیت چندان مناسبی برخوردار نیست.

مسیر مسجدسلیمان به شهرکرد که درست از وسط دشت شیمبار می‌گذرد با آب و هوای خنک کوهستانی در فصل تابستان یکی از مسیر‌های ییلاقی استان خوزستان است که در ادامه مسیر به «کوهرنگ»، در شهر «بازفت» و «صمصامی» می‌توان زیبایی خیره‌کننده رودخانه بازفت به عنوان یکی از شاخه‌های اصلی کارون را هم تماشا کرد.

مسافران نوروزی در کنار رودخانه دز - دزفول

با آغاز تعطیلات نوروزی ۱۴۰۳، مسافران و گردشگران زیادی در اولین روزهای فروردین از رودخانه دز در شهرستان دزفول بازدید کردند. تفریحگاه ساحلی دز که "علی کله" نیز نامیده می‌شود، یکی از پارک‌های ساحلی پرطرفدار استان خوزستان است که هر ساله و به خصوص در فصل‌های بهار و تابستان جمعیت زیادی را از شهرهای مجاور به سوی خود جذب می‌کند. این تفریحگاه در پایین دست سد تنظیمی دز و شمال شهر دزفول واقع شده و یکی از پرطرفدارترین مراکمسافران نوروزی در کنار رودخانه دز - دزفولز تفریحی شمال خوزستان به شمار می‌رود

امین نظری/ایسنا

«کول فرح» اثری از آغاز تمدن و تمدن‌سازی در ایران

شهر ایذه در استان خوزستان با داشتن آثار باستانی و جاذبه‌های طبیعی برجسته، به یک مقصد گردشگری تبدیل شده است. ایذه که در مناطق کوهستانی قرار دارد، به خاطر سنگ نگاره‌های گوناگونی که در دل شهر یافت می‌شوند، بسیار شهرت دارد. محوطه کول فرح یا کول فرعون، یکی از محل‌های مهم در ایذه است که تعداد زیادی از سنگ نگاره‌ها را در خود جای داده است.

میراث آریا: در کول فرح، ۶ سنگ‌نگاره باستانی به دوره هزارۀ سوم قبل از میلاد تعلق دارند کشف شده است. این سنگ‌نگاره‌ها برخای ساختمان‌ها، گورها و تصویرهای مذهبی است که به تاریخ حدود ۲هزار تا ۳هزار سال پیش از میلاد برمی‌گردند.

این سنگ نگاره‌ها، شاهد مراسم نیایش و قربانی کردن پادشاهان عیلامی در گذشته بوده‌اند. سنگ نگاره‌های موجود در محوطه کول فرح به دوره عیلامی، که به هزاره سوم قبل از میلاد برمی‌گردد، تعلق دارند. این محوطه در روستای کول فرح واقع شده است که در تنگه‌ای در فاصله ۷ کیلومتری شمال شرقی ایذه و در انتهای دشت ایذه قرار دارد.

مطالعات و بررسی‌ها نشان می‌دهند که در محوطه کول فرح، شش نقش برجسته دوره عیلامی وجود دارد. به واسطه سنگ نوشته‌ها، گورها و بقایای ساختمانی، مشخص می‌شود که این منطقه پرستشگاه نارسینا بوده است. نارسینا یکی از خدایان دوره عیلامی بوده است که در این محوطه مورد عبادت قرار می‌گرفته است.

علاوه بر سنگ نگاره‌های باستانی، در اطراف محوطه کول فرح، تپه‌های باستانی پرچستان و چغاکره و همچنین تالاب میانگران نیز وجود دارند. سنگ‌هایی که از تپه‌ها کنده می‌شوند، به ته دره‌ها یا پایین تپه ریخته می‌شوند. در گذشته، این سنگ‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفته و بر روی آنها نقوش و تصاویری به تصویر کشیده می‌شد. همچنین، به دلیل واقع شدن در تنگه، محوطه کول فرح نقطه تجمع سنگ‌های کنده شده از تپه‌ها بوده است.

این آثار شامل شش سنگ نگاره برجسته هستند که هر یک به شکل و تصویری منحصربه‌فرد، مراسمات و رویدادهای مهم دوره عیلامی را به تصویر می‌کشند.

سنگ‌نگاره اول، روی یک سنگ به ابعاد ۱.۷۰ سانتی‌متر در یک متر کنده کاری شده است. تصویر روی سنگ مربوط به مراسم قربانی کردن آیاپیر، یکی از پادشاهان دوره عیلامی است. این سنگ نگاره در ارتفاع ۶ کیلومتری از دامنه کوه قرار گرفته است.

در این سنگ‌نگاره شاه کلاه گردی بر سر دارد و دو نفر او را همراهی می‌کنند که یکی از آن‌ها وزیر شاه (به نام شوترورو) است. در مقابل شاه سه نوازنده با دو ساز چنگ و یک دف در حرکت هستند. در زیر نوازندگان، تصویر یک شکارچی و یک بز کوهی وجود دارد. در زیر شکارچی سه کاهن ایستاده‌اند و دو گاو نر و یک بز کوهی را هدایت می‌کنند. پیش از این، سه قوچ قربانی شده‌اند که سر آن‌ها از بدن جدا شده است. یک سنگ نوشته ۲۴ سطری، افراد حاضر را با خط عیلامی نام برده که قسمتی از آن به این شرح است: «من هانی پسر تاهی هی حاکم آیاپیر هستم. من مجسمه‌ام را در اینجا برپا داشته‌ام پس از آنکه رب‌النوع سراپا مسلح تیروتور خدای منطقه سیل هیته حمایتش را بر من ارزانی کرده بود».

سنگ‌نگاره دوم، روی یک تخته سنگی مثلثی شکل ایجاد شده است. در تصویر، یک شخص در وسط به حالت نیایش قرار دارد و دست‌های خود را جلوی صورتش گرفته است. در سمت چپ او، چهار نفر به حالت ایستاده قرار دارند و با احترام او را همراهی می‌کنند. لباس این شخص تا زیر زانو است و با لباس عیلامیان تا قوزک پایشان تفاوت دارد.

سنگ نگاره سوم، روی یک سنگ چهار گوش به ارتفاع ۲.۸۰ سانتی‌متر کنده کاری شده است. تصویر این سنگ مربوط به حمل مجسمه یکی از خدایان عیلامی است. در تصویر، چهار مرد این مجسمه را به دوش کشیده اند و پشت سر آنها پادشاه با تعداد زیادی از همراهان قابل مشاهده هستند. همچنین، در سه گوشه تصویر، افرادی در صف های منظم دیده می‌شوند و در ضلع چهارم (شرقی) مراسم قربانی به تصویر کشیده شده است. همچنین، تصویر هفت مرد کوچک در این سنگ نگاره دیده می‌شود. به نظر می‌رسد که این هفت مرد اسیران جنگی باشند، زیرا در حالتی لخت در نمایش تصویر شده‌اند.

سنگ نگاره چهارم، تصویری از اهدای هدایا توسط پادشاه است. پادشاه بر تختی تکیه زده و جلوی او سه میز قرار گرفته‌اند. روی یکی از این میزها هدایایی دیده می‌شوند. در مقابل این صحنه، چندین نفر در چهار ردیف به حالت احترام قرار دارند. این افراد یک دست خود را به نشانه احترام جلوی صورت و دست دیگر را به سمت جلو خم کرده‌اند.

سنگ نگاره پنجم، یک شخص عیلامی در حال اجرای مراسم مذهبی در جلوی یک آتشدان قرار دارد. در این سنگ‌نگاره نیز حیواناتی که به عنوان قربانی در اطراف او قرار دارند، دیده می‌شوند.

علاوه بر این، تصویر سنگ‌نگاره ششم نیز همانند تصویر سنگ‌نگاره سوم، حمل خدایان توسط چهار مرد را نشان می‌دهد. این چهار نفر با کلاه‌هایی بر سر، در حال بلند کردن یک مجسمه هستند.

این نقش‌های برجسته از نظر زمانی بسیار قدیمی‌تر از نقوش تخت جمشید بوده و به عنوان مادر نقوش زیبای درگاه‌های کاخ صد ستون و پلکان آپادانا شناخته می‌شود.

در سمت راست ورودی دره کول فرح دو قطعه سنگ عظیم و نامنظم وجود دارند که نقوش زیبا و ظریف حک شده روی آنها، نشان‌دهنده نیایش بیش از ۴۰۰ نفر در یک نیایشگاه بوده و بنا به گفته کارشناسان نخستین نگاه بشر به مذهب و آیین را شکل داده است.

با توجه به وضعیت جغرافیایی کول فرح و آثار به دست آمده در آن به نظر می‌رسد که این جاذبه گردشگری، محل پرستشگاه یکی از خدایان ایلامی بوده است.

منطقه کول فرح به خاطر زیبایی طبیعی خود شهرت دارد. در مقابل دره‌های دیگر که تنگ و خفه هستند، کول فرح با طبیعتی باز و دل‌نشین مشهور است. به همین دلیل، این منطقه به نام کول فرح شناخته می‌شود.

با توجه به بقایای ساختمان‌ها، گورها و سنگ‌نگاره‌های کشف شده، مشخص شده است که این منطقه در گذشته مرکز پرستشگاه نارسینا، یکی از خدایان عیلامی‌ها، بوده است.

این سنگ‌نگاره‌ها در منطقه کول فرح به عنوان یک مقصد تاریخی و باستانی جذاب برای علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ عیلامی‌ها شناخته شده که نه تنها به درک عمیق‌تر از تاریخ و فرهنگ این منطقه کمک می‌کند، بلکه به ترویج گردشگری فرهنگی و توسعه اقتصادی منطقه نیز کمک خواهد کرد.

شایان ذکر است که منطقه باستانی کول فرح از جاذبه‌های تاریخی گردشگری استان خوزستان به شمار می‌رود که به دلیل قرار گرفتن در منطقه خوش آب و هوای استان خوزستان(شهرستان ایذه)، سالانه گردشگران بسیاری را به سوی خود جلب می‌کند. محوطه کول فرح در سال ۱۳۷۸ توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره ۲۵۹۷ در فهرست اثار ملی ایران به ثبت رسید. در حریم محوطه باستانی کول‌فرح تپه‌های باستانی پرچستان و چغاکره همچنین تالاب میانگران وجود دارد که کاوش و حفاظت از آن‌ها بسیار حائز اهمیت است و نبود حفاظت درست از آنها منجر به مشکلات متعددی می‌شود.

«روستای پامنار دزفول» مقصدی برای گردشگران و مسافران

روستای پامنار دزفول با داشتن طبیعتی بکر و محیطی آرام می‌تواند مکان مناسبی برای گردشگران و مسافران باشد.

نام روستای پامنار دزفول را کمتر کسی شنیده باشد چرا که روستا شاید عادی باشد ولی ط۲بیعت بکر و محیط آرام آن بهترین مکان برای مسافران و گردشگران است به ویژه برای کسانی که به دنبال آرامش خاص و سکون ویژه‌ای هستند.

روستای پامنار دزفول در استان خوزستان جزوی از بخش شهیون در فاصله ۲۵ کیلومتری شهر دزفول به وسعت ۵۷ هکتار در میان دامنه‌های رشته کوه‌های زاگرس و مشرف به دریاچه سد دز در شمال شهرستان دزفول واقع شده است. در غالب تورهای گردشگری روستای پامنار دزفول جایی ندارد.

پامنار در محدوده سد دز و کرخه واقع شده و روستایی آباد است و این سد تبدیل به یکی از جاذبه‌های دیدنی روستای پامنار دزفول شده است. مردم در این مکان می‌توانند به تماشای جانوران و پرندگان مهاجر بنشینند، کوهنوردی یا پیاده روی کنند.

از دیگر سرگرمی‌های پشت سد ماهیگیری است. ماهی‌های دریاچه در حقیقت ماهی‌های رودخانه‌ای هستند که با سیستم دریایی یعنی با مواد معدنی فراوان و در آب عمیق زندگی می‌کنند در نتیجه از نظر فیزیکی با ماهی‌های مشابه خود در بالادست یا پایین دست رودخانه تفاوت دارند.

قلعه شاداب در دوران ساسانیان ساخته شده است و نزدیک به دوازده هزار متر مربع وسعت دارد. در طول تاریخ از این قلعه تاریخی در روستای پامنار دزفول استفاده‌های مختلفی شده است. نام قلعه از کدخدای طایفه به نام «شاداب عبدل» گرفته شده است. قبل از آن متعلق به زمین دار بزرگی بود که به نام او قلعه شاه حسین خوانده می‌شد. در زمان ساسانیان نیز دژ انوشبرد یا دژ فراموشی نام داشت. هنگامی قلعه دیده بشود ممکن است تصور شود تنها کوهی استوار است اما در حقیقت یکی از طولانی‌ترین قلعه‌های طبیعی ایران به شمار می‌رود.

کوه‌ها به صورت طبیعی بر اثر فرسایش زمین شکل گرفتند. موقعیت استراتژیک فوق‌العاده کوه سبب شد تا در آن قلعه‌ای احداث کنند. قلعه‌ای که تنها دو را ورود و خروج دارد و سراسر اطراف آن‌را دریاچه و دره‌های عمیق فرا گرفته‌اند. این سازه در زمان ساسانیان مورد توجه قرار گرفت. بعدها درون آن سازه‌هایی برای نگهداری آب و غذا ایجاد شد. ساختار تو در تویی درون آن وجود دارد که شامل اتاقک‌هایی متصل به یکدیگر است. این منطقه زیر نظر سازمان حفاظت از محیط زیست به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شده است.

گفته می‌شود این قلعه تا حدود ۲۵ سال پیش مسکونی بوده است. مدتی نیز محل نگهداری دام‌های عشایر بود تا اینکه نهایتاً خالی از سکنه شد. منظره بسیار زیبایی از بالای قلعه رو به دریاچه، دره‌های اطراف و روستاهای مجاور وجود دارد. درختان کنار در جای جای این طبیعت زیبا خودنمایی می‌کنند.

کپوبافی از صنایع دستی معروف روستای پامنار

از دیگر دیدنی‌های روستای پامنار دزفول قبرستانی قدیمی است که فاصله کمی با قلعه دارد. گورهای باستانی این محل دارای سنگ‌هایی عمودی هستند که روی آنها نقوش متفاوتی ترسیم شده است. هر یک از نقش‌ها نشان دهنده مشخصات صاحب گور هستند.

برخی از نشانه‌های روی قبرها افراد سوار بر اسب را نشان می‌دهند که نماد جنگاوری آنها بوده‌اند. همچنین روی قبرهای مربوط به خانم‌ها نیز نشانه‌هایی از جنگاوری و رقص دیده می‌شود. به نظر می‌رسد این قبرستان اطلاعات بسیاری در مورد تاریخ اجتماعی منطقه به دست می‌دهد.

کمی پایین‌تر از قلعه در روستای پامنار دزفول منطقه کنارستان قرار دارد. از درختان کنار یا همان سدر استفاده‌های متعددی می‌شود از میوه این درخت برای خوردن مصرف می‌شود، عسل منطقه معروف است و از برگ‌های درخت سدر می‌گیرند. از درختان بادام هم مصرف مستقیم خوراکی و هم برای تهیه روغن بادام استفاده می‌شود. درختان بادام در پایین این کنارستان در کنار غار زرده یا شکفت قرار دارند.

خانه‌های روستای پامنار دزفول کاه گلی است و معماری فوق‌العاده ای دارد. مناظر دیدنی این روستا محل خوبی برای علاقه مندان به رشته عکاسی و ثبت تصاویری است که همیشه یادآور سفر به این دیار هستند. از گیاهان و پوشش‌های منطقه می‌توان به رملیک، کنار، بنه، بادام، جاز، انجیر، بلوط و نخل اشاره کرد.

زنان زحمت کش پامنار در هنر کپوبافی بسیار ماهر هستند و از جمله صنایع دستی معروف این منطقه است. کپوبافی از بافته‌های حصیری است و مواد اولیه آن کرتک و برگ نخل‌های خرما است که از سالیان متمادی رواج داشت. کرتک نوعی گیاه خودرو است که در حاشیه نهرها، رودخانه‌ها و دشت‌های منطقه شهیون به وفور یافت می‌شود.

عمارت صمیمی رامهرمز

عمارت صمیمی (باغ صمیمی) یا باغ امیر سپهدار از باغ‌های سکونتی _حکومتی دوره قاجار است که به عنوان حاکم‌نشین شهرستان رامهرمز استفاده می‌شد، این روزها درب عمارت صمیمی بر روی مسافران و بازدیدکنندگان گشوده شده است.

رامهُرمُز یکی از شهرهای استان خوزستان است که حدود ۱۰۰ کیلومتر با مرکز استان فاصله دارد. این شهر قدمتی دیرین دارد و در دوره‌ی ساسانی رونق فراوانی داشته است. عمارت صمیمی رامهرمز یکی از آثار به‌جامانده از دوره‌ی قاجار است که معماری چشمگیری دارد.

باغ و عمارت صمیمی رامهرمز در خیابان امت و محله کیمه قرار گرفته و به عمارت کیمه هم معروف است. میان اهواز تا این عمارت حدود ۱ ساعت و ۲۰ دقیقه فاصله‌ است.

این بنا که ثبت ملی شده، به باغ امیر سپهدار نیز شهرت دارد؛ چراکه سازنده‌ی آن امیرحسین خان سپهدار، یکی از امیران دوره‌ی مظفرالدین شاه قاجار بوده است. البته که عمر او پیش از آن که فرصت زندگی در این خانه را داشته باشد، به پایان رسید. سپس این عمارت به نام محمد صمیمی معروف شد.

مساحت عمارت صمیمی ۱۶۵۰۰ متر مربع است. معماری آن از باغ فرنگی الهام گرفته است و دلیلش می‌تواند زندگی امیرحسین خان سپهدار در اروپا باشد اما به همان اندازه ویژگی‌های معماری ایرانی را نیز دارد.

از چند پله که بالا برویم، به ایوانی پا می‌گذاریم که به غیر از قسمت شرقی، بقیه‌ی آن از ستون‌‌های آجری تشکیل شده است. در دوره قاجار عمارت اندرونی دفتر کار بود. اما در دوره پهلوی این خانه مسکونی بود و صاحب باغ در کوشک میانی یا عمارت اندرونی زندگی می‌کرد.

عمارت اندرونی دو طبقه است و شامل زیرزمین و طبقه‌ی هم‌کف می‌شود. در طبقه‌ی همکفت سرسرا، سفره‌خانه، چهار اتاق و نیز اتاق نگهبان و خدمه قرار گرفته است که سقف‌ گنبدی زیبایی دارند. در زیرزمین راهرو، سرسرا، دو اتاق و حوض‌خانه‌ وجود داشته است، اما حوض‌خانه دیگر وجود ندارد. روبه‌روی عمارت، برج و باروی نگهبانی دیده می‌شود.

عمر درختان باغ از عمر عمارت کوتاه‌تر است. این باغ که حدود ۱۶۰۰ متر مربع وسعت دارد، ۲۰۰ سال است که انواع درختان را در دل خود جا داده است، درختان نارنج، لیموشیرین، لیموترش، پرتقال،‌ نخل، انار، توت، زیتون، کُنار،‌ انجیر و کاج. گل‌ها نمای دلنشینی به باغ داده‌اند. درخت گل‌کاغذی که در فصل بهار گل می‌دهد و گل‌های رز، شب‌بو، محمدی و شیپوری به رنگ‌های مختلفی باغ را تزیین کرده‌اند.

اکنون سازمان میراث فرهنگی مالک این عمارت است و در روزهای تعطیل مانند تعطیلات نوروز امکان بازدید از باغ امیر سپهدار وجود دارد.

سید خلیل موسوی/مهر

باغ موزه دفاع مقدس شهر آبادان

باغ موزه دفاع مقدس و صنعت نفت آبادان، طبیعی ترین و وسیع ترین باغ موزه در ایران است که به عنوان محلی بکر برای بازدید کاروان های راهیان نور مورد توجه است.

باغ موزه دفاع مقدس و صنعت نفت آبادان، طبیعی ترین و وسیع ترین باغ موزه در ایران است که به عنوان محلی بکر برای بازدید کاروان های راهیان نور مورد توجه است. آبادان تنها شهر واقع در نقطه صفر مرزی کشور است که به رغم هجوم ارتش بعث عراق به ایران و محاصره یک ساله و هفت سال دفاع جانانه و تقدیم چهار هزار و 200 شهید هیچگاه به دست دشمن نیفتاد و اینگونه بود که «پایتخت مقاومت>>ایران اسلامی در طول دوران هشت ساله دفاع مقدس نام گرفت. در بخشی از این موزه، پیکر پاک و مطهر هشت شهید دوران دفاع مقدس به خاک سپرده شده. باغ موزه دفاع مقدس و صنعت نفت آبادان همجوار با اروند رود است، رودخانه مهمی که عملیات‌های زیادی را همچون کربلای ۴، کربلای ۵، والفجر ۸ و کربلای ۸ را در تاریخ خود نگه داشته است.

عکس: بسیج نیوز

موزه شوش در ایام نوروز ۱۴۰۳

موزه شوش در سال ۱۳۴۵، در جوار قلعه و محوطه باستانی شوش گشایش یافت. این موزه یکی از مهم‌ترین موزه‌های اشیای ایران باستان به‌شمار می‌رود و آثار باارزشی را از دوره‌های مختلف تاریخی در خود جای داده است. با قرارگیری بنا در میان باغی بزرگ، مجموعه موزه در ۶ تالار در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دارد. آثار به‌نمایش درآمده در موزه شوش حاصل حفاری‌های منطقه شوش و چغازنبیل است.

کاوش‌های باستان‌شناسی در دشت خوزستان، خصوصاً شوش علاوه بر دستیابی به بسیاری از ناشناخته‌های بشری، با کشف حجم عظیمی از آثار و اشیاء فرهنگی همراه بود. این امر علاوه بر پیشبرد امور پژوهشی و مطالعاتی، عاملی برای جذب سیاحان داخلی و خارجی به منطقه خوزستان و خصوصاً شهر شوش بوده است. بنابراین موزه شوش در سال ۱۳۴۵ ساخته شد. اشیاء به نمایش درآمده در موزه شوش، اشیاء به‌دست‌آمده از حفاری‌های منطقه بود. به لحاظ سنگینی و حجم بالای مجسمه‌ها، قبل از اجرای سقف موزه، احجام به‌وسیله جراثقال به محله‌ای موردنظر انتقال یافت. در سال ۱۳۵۲ ، طرح گسترش بنا از ضلع شرقی با احداث دو تالار قرینه مشابه آغاز شد. آثار به نمایش گذاشته‌شده در موزه شوش از دوره‌های پیش‌ازتاریخ تا قرن ششم هجری قمری را شامل می‌شود. این آثار عبارت‌اند از :مجسمه‌ها و سرستون‌ها، ته ستون مکشوفه از سر مسجد و بردنشانده مسجدسلیمان و آپادانای شوش، تابلوهای سفالی و سنگی و خمرهای سفالی، مجسمه‌های خدایان، تزیینات دیواری سفالی، چگونگی تدفین در دوره عیلامی همراه با وسایل متعلق به فرد متوفی، پاشنه در، آجر نوشته‌های مکشوفه از شوش و چغازنبیل، کپی سربازان گارد جاویدان و حیوانات خیالی)گریفون یا اسفنکس( به‌صورت آجرهای لعاب‌دار، خط نوشته‌های عیلامی، اکدی، پارسی باستان، آرامی، سریانی و پهلوی میانه، گوی‌های سفالی، گل‌میخ‌های تزئینی سفالی، کاسه‌های مکشوفه از حمیدیه مربوط به صابئین مندایی منقوش به اوراد مقدس، لوازم تزیینی، کپی از صحنه شکارگاه دیوارهای کاخ آپادانا بر روی پارچه نصب‌شده بر دیوار موزه.کاسه‌ها، پیه‌سوزها و تنگ‌های سفالی لعاب‌دار مربوط به قرون ۳ تا ۶ ه.ق مکشوفه از شوش، قمقمه‌ها و پیه‌سوزهای سفالی مکشوفه از شوشتر، صحنه‌های شکار به‌صورت گچ‌بری منسوب به بهرام پنجم بر روی دیوار موزه، چرخه‌ای سنگی ارابه، مفرغ‌های خوزستان شامل ظروف مختلف، سرنیزه، تبر، خنجر، شمشیر، بازوبند، ساق‌بند، قطعه‌های سرنیزه، روبین و ساغرهای تک دکمه‌ای، کاسه، خمره‌های نگهداری آب و ...

در سال 1345 هجری شمسی ساخت موزه شوش جهت نمایش آثار بدست آمده در طول قریب 160 سال کاوشهای باستانشناسی شوش درون باغ با صفایی با زیربنای 550 مترمربع به اتمام رسید و بعدها با اضافه کردن 2 سالن به 4 سالن قبلی به فعالیت خود ادامه داد. در سال 1359 با شروع جنگ تحمیلی موزه تعطیل می شود. در طی این مدت یکبار تعمیر و بطور غیررسمی به فعالیت ادامه داده ولی بعد از مدتی مجدداً تعطیل می گردد. تعمیرات کلی موزه وافزایش متراژ بنا ( اضافه شدن دو سالن جنبی ) از سال 1377 شروع شد و اینک موزه با اشیاء متنوعی از هزاره پنجم پیش از میلاد تا دوران قاجار و آجرنوشته ها در شش سالن آماده نمایش می باشد. باغ موزه شوش نیز با مساحتی معادل 8هزار متر مربع در جوار محوطه تاریخی شوش واقع شده است که پس از افتتاح موزه در خرداد ماه 1383 برای رفاه بیشتر بازدید کنندگان داخلی و خارجی نیاز به احیای کامل داشت . این پروژه با اعتباری معادل یک میلیارد و دویست میلیون ریال آغاز گردید که در سال 86 به طور رسمی افتتاح شد و اکنون به عنوان یکی از مهمترین موزه های روباز کشور منصوب می شود .
موزه شوش یکی از مهمترین موزه های ایران است. این موزه که در میان باغی بزرگ ساخته شده است، دارای شش تالار بزرگ است و آثار به نمایش درآمده در آن حاصل بخشی از حفاریهای منطقه شوش و چغازنبیل می باشد. آثار این موزه به دوره پیش از تمدن عیلام تا دوران پس از اسلام تعلق دارد.

عکس : سید حامد موسوی /ایسنا

دژ محمدعلی‌خان سردشت دزفول

دژ محمد علی خان دزفول قلعه ای طبیعی بوده که در بخش سردشت در شمال شهرستان دزفول واقع شده است. برای رفتن به این محل زیبا در جاده ی سردشت بعد از روستای گوروی (توت علیا) از جاده ی اصلی به سمت چپ در مسیر احمد فداله منحرف شده و بعد از گذشتن از روستای لب سفید و روستای بوالحسن، وسیله ی نقلیه را متوقف نموده و حدود یک و نیم ساعت پیاده روی و کوهپیمایی بایستی نمود. دژ محمد علی خان یکی از محل های مناسب جهت برگزاری گلگشت های پاییز و زمستانه می باشد و تا اوایل بهار نیز می توان به آن سفر نمود. با وجود طبیعت زیبا و چشم نواز منطقه، آبشار دژ به آن منطقه زیبایی دوچندانی داده است.
گروه های کوهنوردی و طبیعت گردی زیادی هر ساله برنامه هایی برای رفتن به این محل برگزار می نمایند و بهتر است برای بازدید از این منطقه با این گروه ها همراه شد. مردم محلی به این دژ، “ممدلی خان” یا علیمردان خان نیز می گویند. در طول مسیر این دژ آبشار زیبایی خودنمایی می کند که از دو قسمت تشکیل شده و اطراف آن را درخت “مورد” پوشانیده است علاوه بر آن پوشش گیاهی منطقه با تغییر فصل ها عوض شده و می توان در هر فصل، حسی متفاوت از سفر به این منطقه تجربه نمود. همچنین در مسیر درختان انجیر ، بُنه و بلوط نیز به چشم می خورد.مناطق طبیعی دزفول در شمال خوزستان ظرفیت مناسبی برای توسعه و رونق صنعت گردشگری استان خوزستان هستند.

آنچه می توان علاوه بر زیبایی منحصر به فرد دژ و مسیر سر سبز کوهستانی و زندگی ساده و بی آلایش عشایر منطقه به آن اشاره کرد، آرامشی است که نشانه ی بکر و دست نخورده بودن این منطقه است و همین موضوع این مکان را تبدیل به محیطی آرام برای دوستداران طبیعت و گردشگران کرده است و می توان با سفر به این منطقه هفته ای شاد و سرشار از انرژی را برای خود و خانواده به ارمغان آورد.

عکس:ایسنا/محمد مهدی املی