راهنمای محلی خوزستان

پرنده‌نگری در میراث جهانی شوش

پایگاه میراث جهانی شوش در ایام نوروز با هدف ترویج پرونده‌نگری و گردشگری طبیعت و معرفی محیط زیست، نمایشگاه پرنده‌نگری با محوریت پرندگان بومی منطقه توسط انجمن مردم‌نهاد دوستداران شهر و طبیعت شوش، در باغ‌موزه میراث جهانی این شهر برگزار شد.

عکس : میراث آریا

مجموعه جهانی آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر

مجموعه جهانی آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر محوطه‌ای به وسعت ۵ هکتار را در بر می‌گیرد که با عناصری چون کانال‌ها تونل‌ها وآسیاب‌ها یک سازه هیدرولیکی بزرگ را تشکیل می‌دهد که با هدف بهره‌گیری از قدرت نیروی آب برای استفاده‌های صنعتی احداث گشته است وعلاوه بر آن از نظر طبیعی بواسطه‌ی برخورد شدید آب از فراز صخره‌ها بر سطح رودخانه مجموعه آسیاب‌ها و آبشارها در شرق شوشتر مجموعه ای به هم پیوسته از پلها، بندها، آسیاب ها، آبشارها، کانال ها و تونل های عظیم هدایت آب هستن که در ارتباط با یکدیگر کار می کنن و در دوران هخامنشیان تا ساسانیان، جهت بهره گیری بیشتر از آب ساخته شدن. در سفرنامه مادام ژان دیولافوآ باستان شناس نامدار فرانسوی از این محوطه به عنوان بزرگ ترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی یاد شده است

.یکی از ویژگی‌های بسیار بارز مجموعه آسیاب‌ها و آبشارها مجاورت آن با بافت تاریخی شهر شوشتر است. این محوطه علاوه بر استفاده‌های صنعتی، در ایام کم آبی نیز، آب مورد نیاز ساکنین را تأمین می‌نمود. یک ویژگی بسیار زیبا و منحصر بفرد بصری نیز که در این مجموعه وجود دارد و جلوه‌ای خاص به آن می‌بخشد این است که آب حاصل از پساب آسیاب‌ها به صورت آبشارهای مصنوعی زیبا به محوطه‌ای حوضچه مانند می‌ریزد که منظره‌ای چشم‌نواز و دل‌انگیز را در مقابل دیدگان هر بیننده بوجود می‌آورد.همچنین در محوطه پشت بند که محل آبگیری 3 تونل معروف «سه کوره»، «دهانه شهر» و «بلیتی» است نیز چشم انداز زیبایی به چشم می‌خورد. تونل‌های سه گانه در پشت «پل بند گرگر»، وظیفه انتقال حجم معینی از آب را برای به حرکت درآوردن پره‌های آسیاب برعهده داشته‌اند. مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر با توجه به زمان ساخت از شاهکارهای فنی و مهندسی در جهان است. این شاهکار مهندسی هم در ایران و هم در جهان بی‌نظیر است.

lجموعه آبشارها و آسیاب‌های آبی شوشتر، یکی از بخشهای سیزده‌گانه سیستم آبی تاریخی شوشتر (سازه‌های آبی شوشتر) می‌باشد. این مجموعه به همراه دوازده اثر دیگر در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵، با عنوان سیستم آبی تاریخی شوشتر به صورت یکجا به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسیده‌اند

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارها شوشتر رتبه اول استان خوزستان و رتبه سوم کشور و پربازدیدترین مکان گردشگری سراسر کشور در نوروز 1403 را کسب کرد

این میزان بازدید که بعد از محوطه تخت جمشید در شیراز و میدان امام در اصفهان قرار دارد، نشان از جذابیت بالای این منطقه برای بازدیدکنندگان است.

عکس ایرنا/علی معرف

مهر گزارش می‌دهد؛

«جزیره مینو» جلوه‌ای از نخل و نیزار و نبرد مقدس

آبادان- نام جزیره مینو شاید برای نسل‌های دهه شصت با خاطرات جنگ گره خورده باشد اما امروزه این جزیره به یک جاذبه گردشگری بسیار زیبا تبدیل شده است.

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: جزیره مینو در بین شهرهای خرمشهر و آبادان قرار دارد. دو شاخه اروندرود جزیره مینو را در میان خود گرفته و طبیعت بی‌نظیری با نخلستان و نی‌زارهایی زیبا پدید آورده است. بر این اساس گردشگران و مسافران با سفری چند روزه به اینجا و زندگی در بین نیزارهای اروندرود و انبوهی از درختان نخل تجربه جدیدی از زندگی در طبیعت را به دست می‌آورند.

مسافران با سفر به جزیره مینو با فرهنگ‌های متنوع زندگی مردم در جنوب ایران و به‌خصوص شهرهای آبادان و خرمشهر آشنا می‌شوند؛ این منطقه با نخل‌های بلند و سوخته خود باقی مانده و یادآور دوران جنگ و مقاومت طولانی مدت مردم جنوب ایران است.

این منطقه با نیزارهای فراوان هر ساله میزبان پرندگان مهاجر زیاد است. حضور این پرندگان هم جاذبه‌های جزیره را بیشتر می‌کند.

در قدیم به این جزیره «صلبوخ» می‌گفتند و بعد نامش به مینو تغییر پیدا کرد. مینوشهر بزرگترین محل در این جزیره است که حدود ۱۰ متر از سطح آب ارتفاع دارد. خاک حاصل‌خیز و همیشه پربار از ویژگی‌های منحصربه‌فرد جزیره مینو است.

مساحت این جزیره چهارفصل تقریباً ۲۵ کیلومتر است. جزیره مینو در سه ماه انتهایی سال محل محبوب پرندگان مهاجر محسوب می‌شود. در این جزیره پنج نهر زیبا جاری است و به همین دلیل شرایط برای کشاورزی و دامداری در این جزیره آماده است. از ویژگی‌های جالب جزیره می‌توان به آبیاری به‌وسیله جزر و مد اشاره کرد که رونق زیادی هم به زمین‌های مردم می‌دهد.

در همین حوالی روستاهای زیبایی به‌نام‌های روستای معاف خرمشهر، روستای بدریه خرمشهر، روستای نقشه حیر آبادان و روستای قانمیه هم ارزش دیدن دارند.

مردم هنگام سفر به جزیره مینو تجربه‌های جالبی را مثل آشنایی با سبک‌های متفاوت زندگی و آداب و رسوم به‌دست می‌آورند. در کنار طبیعت چشم‌نواز و بکر اتاق‌های جالبی مشهور به مضیف وجود دارند. این محل مخصوص پذیرایی مردم عرب از مهمانان خود است و ناگفته نماند که مردم این منطقه بسیار مهمان‌نواز هم هستند.

اهمیت جزیره مینو

در این مضیف‌ها که از نی ساخته شده غذا و خوراکی‌های متنوعی را می‌توان امتحان کرد. غذایی مثل ماهی شکم‌پر عربی و طعم غذاهای محلی مثل قلیه میگو،، مطبق و مدفونه تا نوشیدنی و طعم واقعی قهوه عربی را در مضیف‌های جزیره مثل مضیف حاج عبدالله می‌توان امتحان کرد.

جزیره مینو به دلیل نزدیکی بسیار زیاد با اروندرود که یکی از مرزهای مهم میان عراق و ایران محسوب می‌شود یک منطقه استراتژیک مهم هم محسوب می‌شود. یکی دیگر از دلایل مهم بودن این جزیره این است که بین دو شهر قدیمی آبادان و خرمشهر قرار گرفته است.

هوای مناسب و دلنواز در اوایل بهار گردشگران زیادی را در ایام تعطیلات نوروز به جزیره راهی می‌کند. در اوایل پاییز هم طبیعت جزیره مینو بسیار دیدنی است. بهترین زمان برای سفر به جزیره مینو از اواخر آذر ماه تا هفته اول اردیبهشت ادامه دارد.

فیلم| قلعه سلاسل شوشتر؛ باشکوه و پر عظمت

با توجه به ارزش و اهمیت تاریخی، قلعه سلاسل در تاریخ پنجم تیرماه ۱۳۸۸ در فهرست آثار جهانی جهانی یونسکو قرار گرفت و امروزه به‌عنوان یکی از جاهای دیدنی استان خوزستان میزبان گردشگران است. قلعه سلاسل علاوه بر برخورداری از اهمیت استراتژیکی و نظامی و حکومتی‌، احتمالاً محلی برای نظارت بر تقسیم آب و مرکز مدیریت آب منطقه بوده. اگرچه عظمت ارگ سلاسل در اثر فرسایش و گذر زمان، از بین رفته است؛ بازمانده‌های آن نیز نشان از عظمت این ارگ زیبا

برای دیدن گزارش روی تصویر زیر کلیک کنید

دشت شیمبار جلوه گاهی از بهشت در بهار خوزستان

دشت شیمبار در دامنه کوه «دلا» قرار دارد. چشمه‌ها و آبشار‌های زیبا، شط شیمبار و جنگل‌های پوشیده از درختان بلوط، بادام و بوته‌های وحشی از جلوه‌های بی‌نظیر طبیعت در این منطقه هستند.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، «دشت شیمبار» یکی از این مناطق بکر است که تماشای زیبایی‌های آن یکی از شگفتی‌های خوزستان است. این منطقه سرسبز با چشمه‌ها، آبشار‌ها و جنگل‌های مخمل‌پوش خود، بسیاری از گردشگران را در فصول مختلف سال به خود فرامی‌خواند.

دشت شیمبار از توابع بخش «چلو» شهرستان «اندیکا» است که بیش از ۵۰ هزار هکتار مساحت دارد. دشت شیمبار که با نام «شیرین بهار» نیز شناخته می‌شود، یکی از جذاب‌ترین مقاصد طبیعت‌گردی و جا‌های دیدنی مسجد سلیمان است.

این محوطه سرسبز از یک طرف در دامنه کوه «دلا» قرار دارد. چشمه‌های متعدد، آبشار‌های زیبا، شط شیمبار و جنگل‌های پوشیده از درختان بلوط، بادام، بوته‌های وحشی، انواع قارچ و مرکبات، انگور کوهی، توت، انار و سیب، از جلوه‌های بی‌نظیر طبیعت در این منطقه هستند. پوشش گیاهی دشت شیمبار شامل درختان بلوط، بادام کوهی، مهلو، ارزن، افرا، اسفندان، بنه، کلخنگ و جاز است. همچنین دشت جنگلی شیمبار درختان خودرویی مانند توت، سیب، انگور و انجیر دارد.

در گذشته انواع خرس، گرگ، کفتار، گله‌های گراز و پرندگان شکاری مانند عقاب و کرکس در دشت شیمبار زندگی می‌کردند؛ به‌نحوی که هر کسی جرات ورود به قلب جنگل شیمبار را نداشت. اما متاسفانه امروزه به‌دلیل شکار غیرقانونی، چرخه اکوسیستم منطقه با مشکل مواجه شده و اگرچه هرزگاه گزارش‌های محلی از دیده شدن خرس و برخی جانوران دیگر شنیده می‌شود، اما حیات وحش منطقه از وضعیت چندان مناسبی برخوردار نیست.

مسیر مسجدسلیمان به شهرکرد که درست از وسط دشت شیمبار می‌گذرد با آب و هوای خنک کوهستانی در فصل تابستان یکی از مسیر‌های ییلاقی استان خوزستان است که در ادامه مسیر به «کوهرنگ»، در شهر «بازفت» و «صمصامی» می‌توان زیبایی خیره‌کننده رودخانه بازفت به عنوان یکی از شاخه‌های اصلی کارون را هم تماشا کرد.

مسافران نوروزی در کنار رودخانه دز - دزفول

با آغاز تعطیلات نوروزی ۱۴۰۳، مسافران و گردشگران زیادی در اولین روزهای فروردین از رودخانه دز در شهرستان دزفول بازدید کردند. تفریحگاه ساحلی دز که "علی کله" نیز نامیده می‌شود، یکی از پارک‌های ساحلی پرطرفدار استان خوزستان است که هر ساله و به خصوص در فصل‌های بهار و تابستان جمعیت زیادی را از شهرهای مجاور به سوی خود جذب می‌کند. این تفریحگاه در پایین دست سد تنظیمی دز و شمال شهر دزفول واقع شده و یکی از پرطرفدارترین مراکمسافران نوروزی در کنار رودخانه دز - دزفولز تفریحی شمال خوزستان به شمار می‌رود

امین نظری/ایسنا

«کول فرح» اثری از آغاز تمدن و تمدن‌سازی در ایران

شهر ایذه در استان خوزستان با داشتن آثار باستانی و جاذبه‌های طبیعی برجسته، به یک مقصد گردشگری تبدیل شده است. ایذه که در مناطق کوهستانی قرار دارد، به خاطر سنگ نگاره‌های گوناگونی که در دل شهر یافت می‌شوند، بسیار شهرت دارد. محوطه کول فرح یا کول فرعون، یکی از محل‌های مهم در ایذه است که تعداد زیادی از سنگ نگاره‌ها را در خود جای داده است.

میراث آریا: در کول فرح، ۶ سنگ‌نگاره باستانی به دوره هزارۀ سوم قبل از میلاد تعلق دارند کشف شده است. این سنگ‌نگاره‌ها برخای ساختمان‌ها، گورها و تصویرهای مذهبی است که به تاریخ حدود ۲هزار تا ۳هزار سال پیش از میلاد برمی‌گردند.

این سنگ نگاره‌ها، شاهد مراسم نیایش و قربانی کردن پادشاهان عیلامی در گذشته بوده‌اند. سنگ نگاره‌های موجود در محوطه کول فرح به دوره عیلامی، که به هزاره سوم قبل از میلاد برمی‌گردد، تعلق دارند. این محوطه در روستای کول فرح واقع شده است که در تنگه‌ای در فاصله ۷ کیلومتری شمال شرقی ایذه و در انتهای دشت ایذه قرار دارد.

مطالعات و بررسی‌ها نشان می‌دهند که در محوطه کول فرح، شش نقش برجسته دوره عیلامی وجود دارد. به واسطه سنگ نوشته‌ها، گورها و بقایای ساختمانی، مشخص می‌شود که این منطقه پرستشگاه نارسینا بوده است. نارسینا یکی از خدایان دوره عیلامی بوده است که در این محوطه مورد عبادت قرار می‌گرفته است.

علاوه بر سنگ نگاره‌های باستانی، در اطراف محوطه کول فرح، تپه‌های باستانی پرچستان و چغاکره و همچنین تالاب میانگران نیز وجود دارند. سنگ‌هایی که از تپه‌ها کنده می‌شوند، به ته دره‌ها یا پایین تپه ریخته می‌شوند. در گذشته، این سنگ‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفته و بر روی آنها نقوش و تصاویری به تصویر کشیده می‌شد. همچنین، به دلیل واقع شدن در تنگه، محوطه کول فرح نقطه تجمع سنگ‌های کنده شده از تپه‌ها بوده است.

این آثار شامل شش سنگ نگاره برجسته هستند که هر یک به شکل و تصویری منحصربه‌فرد، مراسمات و رویدادهای مهم دوره عیلامی را به تصویر می‌کشند.

سنگ‌نگاره اول، روی یک سنگ به ابعاد ۱.۷۰ سانتی‌متر در یک متر کنده کاری شده است. تصویر روی سنگ مربوط به مراسم قربانی کردن آیاپیر، یکی از پادشاهان دوره عیلامی است. این سنگ نگاره در ارتفاع ۶ کیلومتری از دامنه کوه قرار گرفته است.

در این سنگ‌نگاره شاه کلاه گردی بر سر دارد و دو نفر او را همراهی می‌کنند که یکی از آن‌ها وزیر شاه (به نام شوترورو) است. در مقابل شاه سه نوازنده با دو ساز چنگ و یک دف در حرکت هستند. در زیر نوازندگان، تصویر یک شکارچی و یک بز کوهی وجود دارد. در زیر شکارچی سه کاهن ایستاده‌اند و دو گاو نر و یک بز کوهی را هدایت می‌کنند. پیش از این، سه قوچ قربانی شده‌اند که سر آن‌ها از بدن جدا شده است. یک سنگ نوشته ۲۴ سطری، افراد حاضر را با خط عیلامی نام برده که قسمتی از آن به این شرح است: «من هانی پسر تاهی هی حاکم آیاپیر هستم. من مجسمه‌ام را در اینجا برپا داشته‌ام پس از آنکه رب‌النوع سراپا مسلح تیروتور خدای منطقه سیل هیته حمایتش را بر من ارزانی کرده بود».

سنگ‌نگاره دوم، روی یک تخته سنگی مثلثی شکل ایجاد شده است. در تصویر، یک شخص در وسط به حالت نیایش قرار دارد و دست‌های خود را جلوی صورتش گرفته است. در سمت چپ او، چهار نفر به حالت ایستاده قرار دارند و با احترام او را همراهی می‌کنند. لباس این شخص تا زیر زانو است و با لباس عیلامیان تا قوزک پایشان تفاوت دارد.

سنگ نگاره سوم، روی یک سنگ چهار گوش به ارتفاع ۲.۸۰ سانتی‌متر کنده کاری شده است. تصویر این سنگ مربوط به حمل مجسمه یکی از خدایان عیلامی است. در تصویر، چهار مرد این مجسمه را به دوش کشیده اند و پشت سر آنها پادشاه با تعداد زیادی از همراهان قابل مشاهده هستند. همچنین، در سه گوشه تصویر، افرادی در صف های منظم دیده می‌شوند و در ضلع چهارم (شرقی) مراسم قربانی به تصویر کشیده شده است. همچنین، تصویر هفت مرد کوچک در این سنگ نگاره دیده می‌شود. به نظر می‌رسد که این هفت مرد اسیران جنگی باشند، زیرا در حالتی لخت در نمایش تصویر شده‌اند.

سنگ نگاره چهارم، تصویری از اهدای هدایا توسط پادشاه است. پادشاه بر تختی تکیه زده و جلوی او سه میز قرار گرفته‌اند. روی یکی از این میزها هدایایی دیده می‌شوند. در مقابل این صحنه، چندین نفر در چهار ردیف به حالت احترام قرار دارند. این افراد یک دست خود را به نشانه احترام جلوی صورت و دست دیگر را به سمت جلو خم کرده‌اند.

سنگ نگاره پنجم، یک شخص عیلامی در حال اجرای مراسم مذهبی در جلوی یک آتشدان قرار دارد. در این سنگ‌نگاره نیز حیواناتی که به عنوان قربانی در اطراف او قرار دارند، دیده می‌شوند.

علاوه بر این، تصویر سنگ‌نگاره ششم نیز همانند تصویر سنگ‌نگاره سوم، حمل خدایان توسط چهار مرد را نشان می‌دهد. این چهار نفر با کلاه‌هایی بر سر، در حال بلند کردن یک مجسمه هستند.

این نقش‌های برجسته از نظر زمانی بسیار قدیمی‌تر از نقوش تخت جمشید بوده و به عنوان مادر نقوش زیبای درگاه‌های کاخ صد ستون و پلکان آپادانا شناخته می‌شود.

در سمت راست ورودی دره کول فرح دو قطعه سنگ عظیم و نامنظم وجود دارند که نقوش زیبا و ظریف حک شده روی آنها، نشان‌دهنده نیایش بیش از ۴۰۰ نفر در یک نیایشگاه بوده و بنا به گفته کارشناسان نخستین نگاه بشر به مذهب و آیین را شکل داده است.

با توجه به وضعیت جغرافیایی کول فرح و آثار به دست آمده در آن به نظر می‌رسد که این جاذبه گردشگری، محل پرستشگاه یکی از خدایان ایلامی بوده است.

منطقه کول فرح به خاطر زیبایی طبیعی خود شهرت دارد. در مقابل دره‌های دیگر که تنگ و خفه هستند، کول فرح با طبیعتی باز و دل‌نشین مشهور است. به همین دلیل، این منطقه به نام کول فرح شناخته می‌شود.

با توجه به بقایای ساختمان‌ها، گورها و سنگ‌نگاره‌های کشف شده، مشخص شده است که این منطقه در گذشته مرکز پرستشگاه نارسینا، یکی از خدایان عیلامی‌ها، بوده است.

این سنگ‌نگاره‌ها در منطقه کول فرح به عنوان یک مقصد تاریخی و باستانی جذاب برای علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ عیلامی‌ها شناخته شده که نه تنها به درک عمیق‌تر از تاریخ و فرهنگ این منطقه کمک می‌کند، بلکه به ترویج گردشگری فرهنگی و توسعه اقتصادی منطقه نیز کمک خواهد کرد.

شایان ذکر است که منطقه باستانی کول فرح از جاذبه‌های تاریخی گردشگری استان خوزستان به شمار می‌رود که به دلیل قرار گرفتن در منطقه خوش آب و هوای استان خوزستان(شهرستان ایذه)، سالانه گردشگران بسیاری را به سوی خود جلب می‌کند. محوطه کول فرح در سال ۱۳۷۸ توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره ۲۵۹۷ در فهرست اثار ملی ایران به ثبت رسید. در حریم محوطه باستانی کول‌فرح تپه‌های باستانی پرچستان و چغاکره همچنین تالاب میانگران وجود دارد که کاوش و حفاظت از آن‌ها بسیار حائز اهمیت است و نبود حفاظت درست از آنها منجر به مشکلات متعددی می‌شود.

«روستای پامنار دزفول» مقصدی برای گردشگران و مسافران

روستای پامنار دزفول با داشتن طبیعتی بکر و محیطی آرام می‌تواند مکان مناسبی برای گردشگران و مسافران باشد.

نام روستای پامنار دزفول را کمتر کسی شنیده باشد چرا که روستا شاید عادی باشد ولی ط۲بیعت بکر و محیط آرام آن بهترین مکان برای مسافران و گردشگران است به ویژه برای کسانی که به دنبال آرامش خاص و سکون ویژه‌ای هستند.

روستای پامنار دزفول در استان خوزستان جزوی از بخش شهیون در فاصله ۲۵ کیلومتری شهر دزفول به وسعت ۵۷ هکتار در میان دامنه‌های رشته کوه‌های زاگرس و مشرف به دریاچه سد دز در شمال شهرستان دزفول واقع شده است. در غالب تورهای گردشگری روستای پامنار دزفول جایی ندارد.

پامنار در محدوده سد دز و کرخه واقع شده و روستایی آباد است و این سد تبدیل به یکی از جاذبه‌های دیدنی روستای پامنار دزفول شده است. مردم در این مکان می‌توانند به تماشای جانوران و پرندگان مهاجر بنشینند، کوهنوردی یا پیاده روی کنند.

از دیگر سرگرمی‌های پشت سد ماهیگیری است. ماهی‌های دریاچه در حقیقت ماهی‌های رودخانه‌ای هستند که با سیستم دریایی یعنی با مواد معدنی فراوان و در آب عمیق زندگی می‌کنند در نتیجه از نظر فیزیکی با ماهی‌های مشابه خود در بالادست یا پایین دست رودخانه تفاوت دارند.

قلعه شاداب در دوران ساسانیان ساخته شده است و نزدیک به دوازده هزار متر مربع وسعت دارد. در طول تاریخ از این قلعه تاریخی در روستای پامنار دزفول استفاده‌های مختلفی شده است. نام قلعه از کدخدای طایفه به نام «شاداب عبدل» گرفته شده است. قبل از آن متعلق به زمین دار بزرگی بود که به نام او قلعه شاه حسین خوانده می‌شد. در زمان ساسانیان نیز دژ انوشبرد یا دژ فراموشی نام داشت. هنگامی قلعه دیده بشود ممکن است تصور شود تنها کوهی استوار است اما در حقیقت یکی از طولانی‌ترین قلعه‌های طبیعی ایران به شمار می‌رود.

کوه‌ها به صورت طبیعی بر اثر فرسایش زمین شکل گرفتند. موقعیت استراتژیک فوق‌العاده کوه سبب شد تا در آن قلعه‌ای احداث کنند. قلعه‌ای که تنها دو را ورود و خروج دارد و سراسر اطراف آن‌را دریاچه و دره‌های عمیق فرا گرفته‌اند. این سازه در زمان ساسانیان مورد توجه قرار گرفت. بعدها درون آن سازه‌هایی برای نگهداری آب و غذا ایجاد شد. ساختار تو در تویی درون آن وجود دارد که شامل اتاقک‌هایی متصل به یکدیگر است. این منطقه زیر نظر سازمان حفاظت از محیط زیست به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شده است.

گفته می‌شود این قلعه تا حدود ۲۵ سال پیش مسکونی بوده است. مدتی نیز محل نگهداری دام‌های عشایر بود تا اینکه نهایتاً خالی از سکنه شد. منظره بسیار زیبایی از بالای قلعه رو به دریاچه، دره‌های اطراف و روستاهای مجاور وجود دارد. درختان کنار در جای جای این طبیعت زیبا خودنمایی می‌کنند.

کپوبافی از صنایع دستی معروف روستای پامنار

از دیگر دیدنی‌های روستای پامنار دزفول قبرستانی قدیمی است که فاصله کمی با قلعه دارد. گورهای باستانی این محل دارای سنگ‌هایی عمودی هستند که روی آنها نقوش متفاوتی ترسیم شده است. هر یک از نقش‌ها نشان دهنده مشخصات صاحب گور هستند.

برخی از نشانه‌های روی قبرها افراد سوار بر اسب را نشان می‌دهند که نماد جنگاوری آنها بوده‌اند. همچنین روی قبرهای مربوط به خانم‌ها نیز نشانه‌هایی از جنگاوری و رقص دیده می‌شود. به نظر می‌رسد این قبرستان اطلاعات بسیاری در مورد تاریخ اجتماعی منطقه به دست می‌دهد.

کمی پایین‌تر از قلعه در روستای پامنار دزفول منطقه کنارستان قرار دارد. از درختان کنار یا همان سدر استفاده‌های متعددی می‌شود از میوه این درخت برای خوردن مصرف می‌شود، عسل منطقه معروف است و از برگ‌های درخت سدر می‌گیرند. از درختان بادام هم مصرف مستقیم خوراکی و هم برای تهیه روغن بادام استفاده می‌شود. درختان بادام در پایین این کنارستان در کنار غار زرده یا شکفت قرار دارند.

خانه‌های روستای پامنار دزفول کاه گلی است و معماری فوق‌العاده ای دارد. مناظر دیدنی این روستا محل خوبی برای علاقه مندان به رشته عکاسی و ثبت تصاویری است که همیشه یادآور سفر به این دیار هستند. از گیاهان و پوشش‌های منطقه می‌توان به رملیک، کنار، بنه، بادام، جاز، انجیر، بلوط و نخل اشاره کرد.

زنان زحمت کش پامنار در هنر کپوبافی بسیار ماهر هستند و از جمله صنایع دستی معروف این منطقه است. کپوبافی از بافته‌های حصیری است و مواد اولیه آن کرتک و برگ نخل‌های خرما است که از سالیان متمادی رواج داشت. کرتک نوعی گیاه خودرو است که در حاشیه نهرها، رودخانه‌ها و دشت‌های منطقه شهیون به وفور یافت می‌شود.

عمارت صمیمی رامهرمز

عمارت صمیمی (باغ صمیمی) یا باغ امیر سپهدار از باغ‌های سکونتی _حکومتی دوره قاجار است که به عنوان حاکم‌نشین شهرستان رامهرمز استفاده می‌شد، این روزها درب عمارت صمیمی بر روی مسافران و بازدیدکنندگان گشوده شده است.

رامهُرمُز یکی از شهرهای استان خوزستان است که حدود ۱۰۰ کیلومتر با مرکز استان فاصله دارد. این شهر قدمتی دیرین دارد و در دوره‌ی ساسانی رونق فراوانی داشته است. عمارت صمیمی رامهرمز یکی از آثار به‌جامانده از دوره‌ی قاجار است که معماری چشمگیری دارد.

باغ و عمارت صمیمی رامهرمز در خیابان امت و محله کیمه قرار گرفته و به عمارت کیمه هم معروف است. میان اهواز تا این عمارت حدود ۱ ساعت و ۲۰ دقیقه فاصله‌ است.

این بنا که ثبت ملی شده، به باغ امیر سپهدار نیز شهرت دارد؛ چراکه سازنده‌ی آن امیرحسین خان سپهدار، یکی از امیران دوره‌ی مظفرالدین شاه قاجار بوده است. البته که عمر او پیش از آن که فرصت زندگی در این خانه را داشته باشد، به پایان رسید. سپس این عمارت به نام محمد صمیمی معروف شد.

مساحت عمارت صمیمی ۱۶۵۰۰ متر مربع است. معماری آن از باغ فرنگی الهام گرفته است و دلیلش می‌تواند زندگی امیرحسین خان سپهدار در اروپا باشد اما به همان اندازه ویژگی‌های معماری ایرانی را نیز دارد.

از چند پله که بالا برویم، به ایوانی پا می‌گذاریم که به غیر از قسمت شرقی، بقیه‌ی آن از ستون‌‌های آجری تشکیل شده است. در دوره قاجار عمارت اندرونی دفتر کار بود. اما در دوره پهلوی این خانه مسکونی بود و صاحب باغ در کوشک میانی یا عمارت اندرونی زندگی می‌کرد.

عمارت اندرونی دو طبقه است و شامل زیرزمین و طبقه‌ی هم‌کف می‌شود. در طبقه‌ی همکفت سرسرا، سفره‌خانه، چهار اتاق و نیز اتاق نگهبان و خدمه قرار گرفته است که سقف‌ گنبدی زیبایی دارند. در زیرزمین راهرو، سرسرا، دو اتاق و حوض‌خانه‌ وجود داشته است، اما حوض‌خانه دیگر وجود ندارد. روبه‌روی عمارت، برج و باروی نگهبانی دیده می‌شود.

عمر درختان باغ از عمر عمارت کوتاه‌تر است. این باغ که حدود ۱۶۰۰ متر مربع وسعت دارد، ۲۰۰ سال است که انواع درختان را در دل خود جا داده است، درختان نارنج، لیموشیرین، لیموترش، پرتقال،‌ نخل، انار، توت، زیتون، کُنار،‌ انجیر و کاج. گل‌ها نمای دلنشینی به باغ داده‌اند. درخت گل‌کاغذی که در فصل بهار گل می‌دهد و گل‌های رز، شب‌بو، محمدی و شیپوری به رنگ‌های مختلفی باغ را تزیین کرده‌اند.

اکنون سازمان میراث فرهنگی مالک این عمارت است و در روزهای تعطیل مانند تعطیلات نوروز امکان بازدید از باغ امیر سپهدار وجود دارد.

سید خلیل موسوی/مهر

باغ موزه دفاع مقدس شهر آبادان

باغ موزه دفاع مقدس و صنعت نفت آبادان، طبیعی ترین و وسیع ترین باغ موزه در ایران است که به عنوان محلی بکر برای بازدید کاروان های راهیان نور مورد توجه است.

باغ موزه دفاع مقدس و صنعت نفت آبادان، طبیعی ترین و وسیع ترین باغ موزه در ایران است که به عنوان محلی بکر برای بازدید کاروان های راهیان نور مورد توجه است. آبادان تنها شهر واقع در نقطه صفر مرزی کشور است که به رغم هجوم ارتش بعث عراق به ایران و محاصره یک ساله و هفت سال دفاع جانانه و تقدیم چهار هزار و 200 شهید هیچگاه به دست دشمن نیفتاد و اینگونه بود که «پایتخت مقاومت>>ایران اسلامی در طول دوران هشت ساله دفاع مقدس نام گرفت. در بخشی از این موزه، پیکر پاک و مطهر هشت شهید دوران دفاع مقدس به خاک سپرده شده. باغ موزه دفاع مقدس و صنعت نفت آبادان همجوار با اروند رود است، رودخانه مهمی که عملیات‌های زیادی را همچون کربلای ۴، کربلای ۵، والفجر ۸ و کربلای ۸ را در تاریخ خود نگه داشته است.

عکس: بسیج نیوز

موزه شوش در ایام نوروز ۱۴۰۳

موزه شوش در سال ۱۳۴۵، در جوار قلعه و محوطه باستانی شوش گشایش یافت. این موزه یکی از مهم‌ترین موزه‌های اشیای ایران باستان به‌شمار می‌رود و آثار باارزشی را از دوره‌های مختلف تاریخی در خود جای داده است. با قرارگیری بنا در میان باغی بزرگ، مجموعه موزه در ۶ تالار در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دارد. آثار به‌نمایش درآمده در موزه شوش حاصل حفاری‌های منطقه شوش و چغازنبیل است.

کاوش‌های باستان‌شناسی در دشت خوزستان، خصوصاً شوش علاوه بر دستیابی به بسیاری از ناشناخته‌های بشری، با کشف حجم عظیمی از آثار و اشیاء فرهنگی همراه بود. این امر علاوه بر پیشبرد امور پژوهشی و مطالعاتی، عاملی برای جذب سیاحان داخلی و خارجی به منطقه خوزستان و خصوصاً شهر شوش بوده است. بنابراین موزه شوش در سال ۱۳۴۵ ساخته شد. اشیاء به نمایش درآمده در موزه شوش، اشیاء به‌دست‌آمده از حفاری‌های منطقه بود. به لحاظ سنگینی و حجم بالای مجسمه‌ها، قبل از اجرای سقف موزه، احجام به‌وسیله جراثقال به محله‌ای موردنظر انتقال یافت. در سال ۱۳۵۲ ، طرح گسترش بنا از ضلع شرقی با احداث دو تالار قرینه مشابه آغاز شد. آثار به نمایش گذاشته‌شده در موزه شوش از دوره‌های پیش‌ازتاریخ تا قرن ششم هجری قمری را شامل می‌شود. این آثار عبارت‌اند از :مجسمه‌ها و سرستون‌ها، ته ستون مکشوفه از سر مسجد و بردنشانده مسجدسلیمان و آپادانای شوش، تابلوهای سفالی و سنگی و خمرهای سفالی، مجسمه‌های خدایان، تزیینات دیواری سفالی، چگونگی تدفین در دوره عیلامی همراه با وسایل متعلق به فرد متوفی، پاشنه در، آجر نوشته‌های مکشوفه از شوش و چغازنبیل، کپی سربازان گارد جاویدان و حیوانات خیالی)گریفون یا اسفنکس( به‌صورت آجرهای لعاب‌دار، خط نوشته‌های عیلامی، اکدی، پارسی باستان، آرامی، سریانی و پهلوی میانه، گوی‌های سفالی، گل‌میخ‌های تزئینی سفالی، کاسه‌های مکشوفه از حمیدیه مربوط به صابئین مندایی منقوش به اوراد مقدس، لوازم تزیینی، کپی از صحنه شکارگاه دیوارهای کاخ آپادانا بر روی پارچه نصب‌شده بر دیوار موزه.کاسه‌ها، پیه‌سوزها و تنگ‌های سفالی لعاب‌دار مربوط به قرون ۳ تا ۶ ه.ق مکشوفه از شوش، قمقمه‌ها و پیه‌سوزهای سفالی مکشوفه از شوشتر، صحنه‌های شکار به‌صورت گچ‌بری منسوب به بهرام پنجم بر روی دیوار موزه، چرخه‌ای سنگی ارابه، مفرغ‌های خوزستان شامل ظروف مختلف، سرنیزه، تبر، خنجر، شمشیر، بازوبند، ساق‌بند، قطعه‌های سرنیزه، روبین و ساغرهای تک دکمه‌ای، کاسه، خمره‌های نگهداری آب و ...

در سال 1345 هجری شمسی ساخت موزه شوش جهت نمایش آثار بدست آمده در طول قریب 160 سال کاوشهای باستانشناسی شوش درون باغ با صفایی با زیربنای 550 مترمربع به اتمام رسید و بعدها با اضافه کردن 2 سالن به 4 سالن قبلی به فعالیت خود ادامه داد. در سال 1359 با شروع جنگ تحمیلی موزه تعطیل می شود. در طی این مدت یکبار تعمیر و بطور غیررسمی به فعالیت ادامه داده ولی بعد از مدتی مجدداً تعطیل می گردد. تعمیرات کلی موزه وافزایش متراژ بنا ( اضافه شدن دو سالن جنبی ) از سال 1377 شروع شد و اینک موزه با اشیاء متنوعی از هزاره پنجم پیش از میلاد تا دوران قاجار و آجرنوشته ها در شش سالن آماده نمایش می باشد. باغ موزه شوش نیز با مساحتی معادل 8هزار متر مربع در جوار محوطه تاریخی شوش واقع شده است که پس از افتتاح موزه در خرداد ماه 1383 برای رفاه بیشتر بازدید کنندگان داخلی و خارجی نیاز به احیای کامل داشت . این پروژه با اعتباری معادل یک میلیارد و دویست میلیون ریال آغاز گردید که در سال 86 به طور رسمی افتتاح شد و اکنون به عنوان یکی از مهمترین موزه های روباز کشور منصوب می شود .
موزه شوش یکی از مهمترین موزه های ایران است. این موزه که در میان باغی بزرگ ساخته شده است، دارای شش تالار بزرگ است و آثار به نمایش درآمده در آن حاصل بخشی از حفاریهای منطقه شوش و چغازنبیل می باشد. آثار این موزه به دوره پیش از تمدن عیلام تا دوران پس از اسلام تعلق دارد.

عکس : سید حامد موسوی /ایسنا

دژ محمدعلی‌خان سردشت دزفول

دژ محمد علی خان دزفول قلعه ای طبیعی بوده که در بخش سردشت در شمال شهرستان دزفول واقع شده است. برای رفتن به این محل زیبا در جاده ی سردشت بعد از روستای گوروی (توت علیا) از جاده ی اصلی به سمت چپ در مسیر احمد فداله منحرف شده و بعد از گذشتن از روستای لب سفید و روستای بوالحسن، وسیله ی نقلیه را متوقف نموده و حدود یک و نیم ساعت پیاده روی و کوهپیمایی بایستی نمود. دژ محمد علی خان یکی از محل های مناسب جهت برگزاری گلگشت های پاییز و زمستانه می باشد و تا اوایل بهار نیز می توان به آن سفر نمود. با وجود طبیعت زیبا و چشم نواز منطقه، آبشار دژ به آن منطقه زیبایی دوچندانی داده است.
گروه های کوهنوردی و طبیعت گردی زیادی هر ساله برنامه هایی برای رفتن به این محل برگزار می نمایند و بهتر است برای بازدید از این منطقه با این گروه ها همراه شد. مردم محلی به این دژ، “ممدلی خان” یا علیمردان خان نیز می گویند. در طول مسیر این دژ آبشار زیبایی خودنمایی می کند که از دو قسمت تشکیل شده و اطراف آن را درخت “مورد” پوشانیده است علاوه بر آن پوشش گیاهی منطقه با تغییر فصل ها عوض شده و می توان در هر فصل، حسی متفاوت از سفر به این منطقه تجربه نمود. همچنین در مسیر درختان انجیر ، بُنه و بلوط نیز به چشم می خورد.مناطق طبیعی دزفول در شمال خوزستان ظرفیت مناسبی برای توسعه و رونق صنعت گردشگری استان خوزستان هستند.

آنچه می توان علاوه بر زیبایی منحصر به فرد دژ و مسیر سر سبز کوهستانی و زندگی ساده و بی آلایش عشایر منطقه به آن اشاره کرد، آرامشی است که نشانه ی بکر و دست نخورده بودن این منطقه است و همین موضوع این مکان را تبدیل به محیطی آرام برای دوستداران طبیعت و گردشگران کرده است و می توان با سفر به این منطقه هفته ای شاد و سرشار از انرژی را برای خود و خانواده به ارمغان آورد.

عکس:ایسنا/محمد مهدی املی

زیبایی‌های جاده‌ای خوزستان از اهواز تا دهدز

استان خوزستان را اقلیم چهارفصل می‌دانند. سرزمینی که در هر فصل و زمانی، دارای جذابیت خاصی است. یکی از قشنگی‌های خوزستان که در هر بار مسافرت به این استان شما را شگفت زده خواهد کرد، تصاویر متنوع جاده‌ای است. شکل‌گیری ابرهای در حال حرکت، کوه‌های با پوشش گیاهی متنوع، رود، دشت، باران، بلوط و خورشید با رنگ‌های خاص و .... برای دیدن خوزستان، جاذبه‌های جاده‌ای را جدی‌تر نگاه کنید.

v

گردشگری آبی خرمشهر در ساحل خلیج فارس

در سفر به خوزستان، آب و گردشگری آبی یکی از اصلی‌ترین مقاصد گردشری است. اسکله‌های گردشگری دریایی بندر خرمشهر، از جمله این مراکز پربازدید است. بر اساس آمارهای رسمی از آغاز طرح نوروزی (۲۴ اسفندماه) تاکنون ۱۶هزار و ۳۶۹ نفر از اسکله‌های گردشگری دریایی بندر خرمشهر بازدید کرده‌اند.

مهر گزارش می‌دهد؛

«چغازنبیل» بزرگترین اثر معماری شناخته شده از تمدن ایلام میانه

محوطه میراث جهانی چغازنبیل (شهر اونتاش) شهری آئینی بوده که در حال حاضر بزرگترین اثر معماری شناخته شده از تمدن ایلام میانه است.

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: در فاصله سال‌های ۱۹۳۰ تا ۱۹۴۰ میلادی با توجه به فعالیت‌های گسترده شرکت‌های نفتی خارجی در منطقه و بررسی‌های زمین‌شناسی که توسط کارشناسان این شرکت‌ها صورت می‌گرفته یکی از کارشناسان شرکت نفت در محوطه چغازنبیل، آجرنوشت‌هایی می‌یابد و آن را به هیئت باستان‌شناسی مستقر در شوش به سرپرستی دومکنم تحویل می‌دهد.

خواندن این آجرنوشته امکان شناخت یکی از شهرهای ایلامی به نام دوراونتاش را فراهم می‌کند. پس از دومکنم، گیرشمن باستان‌شناس فرانسوی حفاری‌های چغازنبیل را ادامه می‌دهد. از سال ۱۳۷۸ خورشیدی، کاوش‌ها و مطالعات باستان‌شناسی این محوطه به سرپرستی دکتر بهزاد مفیدی ادامه یافت.

معنای چغازنبیل

محوطه میراث جهانی چغازنبیل (شهر اونتاش) شهری آئینی بوده که در حال حاضر بزرگترین اثر معماری شناخته شده از تمدن ایلام میانه است. این اثر در قرن سیزده قبل از میلاد به دستور پادشاه مقتدر این سلسله، اونتاش نپیریشا ساخته شده و به خدایان بزرگ ایلامی، نپیریشا و اینشوشیناک به صورت وقف اهدا می‌شود.

باستان‌شناسان برای این مجموعه تاریخی، عملکرد دفاعی قائل نشده‌اند. ذیقَورَّت با تشدید بر روی حروف «ق و ر» کلمه‌ای اکدی است. در ایران تلفظ این کلمه از گزارش‌های گیرشمن گرفته شده و عموماً زیگورات نوشته شده و به معنای بلند و برافراشته ساختن است.

واژه چغازنبیل نیز متشکل از دو جز «چغا» به معنای تپه (همچون چغامیش، چغاگاوانه و غیره) و زنبیل به معنای سبد است. گویا قبل از حفاری معبد، ویرانه‌های تپه مانند آن، یک زنبیل واژگون را تداعی می‌کرده است.

زیگورات چغازنبیل در استان خوزستان و در فاصله ۴۰ کیلومتری جنوب شرقی شوش و ۲۰ کیلومتری هفت‌تپه قرار دارد. معبد ایلامی چغازنبیل بر روی تپه‌ای خاکی و در ساحل رودخانه دز از شعب رود کارون در استان خوزستان واقع شده است.

این معبد توسط اونتاشگال پادشاه ایلامی‌ها در سال ۱۲۵۰ قبل از میلاد ساخته شده و آن را به خدای اینشوشینک اختصاص داده است. بنای معبد چند طبقه و ارتفاع آن حدود ۲۵ متر است. این بنا از خشت خام ساخته شده و روکشی از آجر دارد. در اطراف معبد تعدادی لوح گلی و چندین مجسمه از انسان و حیوان به دست آمده است.

معماری زیگورات چغازنبیل

نیایشگاه زیگورات چغازنبیل در شهر دوراونتاش حدوداً به طول ۱۰۰۰ و عرض ۱۳۰۰ متر از سه حصار تو در تو از جنس خشت تشکیل شد. در میان حصار اول معبد اصلی که زیگورات نامیده می‌شد قرار گرفته است؛ در حصار دوم کاخ‌ها و معابد کوچک و در حصار سوم تصفیه خانه چغازنبیل، کاخ‌ها و آرامگاه‌های زیرزمینی سلطنتی قرار دارند.

مصالح اصلی به کار برده شده در اثر باستانی زیگورات دوراونتاش (چغازنبیل) خشت و گل است. همچنین برای محافظت از فرسایش خشت‌های به‌کار رفته در بنا از پوشش آجری استفاده زیادی شده است.

نمای زیگورات با استفاده از هزاران آجر پخته و کتیبه‌دار تزئین شده است؛ آجرهای لعاب‌دار، ملات قیر، اندودهای گچی، تزئینات شیشه‌ای و گل میخ‌های سفالی از مصالح به کار رفته در این بنا هستند.

دروازه‌های ورودی بنای زیگورات دوراونتاش (چغازنبیل) توسط مجسمه‌هایی به شکل گاوهای نر از جنس سفال لعاب کاری شده محافظت می‌شدند. همچنین در نزدیکی معابد هیشمیتیک و روهوراتیر کوره‌ای وجود دارد که برای پخت سفال‌ها از آن استفاده می‌کردند. مجموعه باستانی زیگورات چغازنبیل در ۵ طبقه ساخته شده بود، اما در حال حاضر تنها دو طبقه از آن باقی مانده است. زیگورات با اضلاع ۱۰۵× ۱۰۵ متر و ارتفاع تقریبی ۵۳ متر از سطح زمین ساخته شده بود.

اما امروزه تنها ۲۵ متر از آن باقی مانده است. ساخت طبقات زیگورات چغازنبیل به نحوی است که ۵ طبقه آن به موازات یکدیگر و از سطح زمین ساخته شده‌اند. داخل همه طبقات زیگورات از خشت پر شده است؛ به جز طبقات اول و پنجم که توخالی و دارای فضایی اتاق مانند هستند. بافت داخلی دیوارها متشکل از خشت و نمای بیرونی آن با آجر احداث شده است.

بعضی از آجرهای استفاده شده در چغازنبیل لعاب‌کاری شده‌اند و بعضی نیز تزئیناتی همانند گل‌میخ دارند که در نوع خود از جمله کهن‌ترین کاشی‌های دنیا محسوب می‌شوند. سرتاسر نمای زیگورات، از آجرهایی به خط میخی ایلامی تزئین شده که نمایانگر نام سازنده بنا و هدف از ساخت آن است.

در سمت شمال غرب و جنوب غرب زیگورات دو سکو به شکل دایره قابل مشاهده است که نظرات گوناگونی در ارتباط با کاربری آن‌ها وجود دارد؛ برخی از باستان‌شناسان بر این باورند که این سکوها در آن دوران محل پیشگویی و ستاره‌شناسی، ساعت خورشیدی و یا قربانگاه بوده است.

تصفیه خانه چغازنبیل

برخورداری از تصفیه خانه یکی دیگر از ویژگی‌های منحصر به فرد بنای تاریخی زیگورات چغازنبیل است. تصفیه خانه چغازنبیل یکی از قدیمی‌ترین تصفیه خانه‌های دنیا بشمار می‌رود که در نوع خود برای آن دوره بی‌نظیر است.

با وجود اینکه رودخانه دز تنها سه کیلومتر از معبد فاصله دارد، منبع اصلی تأمین آب این تصفیه خانه رودخانه کرخه بود که توسط یک کانال ۴۵ کیلومتری به چغازنبیل می‌رسید. علت اصلی تأمین نشدن آب از رودخانه دز فاصله زیاد ارتفاع چغازنبیل از سطح رودخانه دز است.

همچنین از دیدگاه باستان‌شناسان مجموعه چغازنبیل که از سه بنا تشکیل شده، شامل رصدخانه خورشیدی یا تقویم آفتابی برای محاسبه گردش خورشید و سال‌شمار بوده است. همچنین از رصدخانه زیگورات چغازنبیل برای استخراج تقویم و شناسایی روزهای ابتدایی و میانی هر فصل سال یا اعتدالین بهاری و پاییزی و انقلاب‌های تابستانی و زمستانی استفاده می‌کردند.

در معماری باستان طرح خاص این طاق‌نماها (که از چند قوس پشت سر هم که به ترتیب کوچک می‌شوند) از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بود. این طرح خاص در معماری ایران باستان ابتدا برای رصد خورشید ساخته می‌شد اما پس از مدتی در دروازه ورودی بناها به عنوان تزئین مورد استفاده قرار می‌گرفت.

آجرهای سازنده خورشیدسنج‌های چغازنبیل که با طرح خاص به شکل هشت ضلعی هستند مختص رصد خورشید احداث شده‌اند. نوشته‌های روی این آجرها به وضوح نشان‌دهنده این واقعیت هستند که سازه مدور کاربری رصدخانه داشته است.

روی این آجرها نوشته شده است: «من اونتاش گال، پسر هومنانومنا، شاه انزال و شوش، بنای محترمی در اینجا ساختم؛ یک سیان کوک. در سال‌ها و روزهای پرشمار پادشاهی طولانی به دست آوردم. من یک شونشوایرپی برای خدای گال و اینشوشیناک (سیان کوک) بنا نهادم.»

معنی دو کلمه اصلی «سیان کوک» و «شونشووایرپی» تا کنون مشخص نشده اما به گفته باستان شناسان به احتمال زیاد مفهوم رصد گاه و رصد خانه را می‌رساند.

همان‌طور که در طرح خورشیدسنج‌ها دیده می‌شود، تغییرات زاویه مابین کناره‌های خورشیدسنج‌ها با تغییرات زاویه طلوع خورشید در ابتدای هر یک از فصول سال برابر است. طراحی این خورشیدسنج‌ها به صورتی است که زمان طلوع یا غروب خورشید با تماشای سایه‌های ایجاد شده از آن، ابتدا یا وسط هر یک از فصل‌ها را می‌توان تشخیص داد.

سنگ‌ نگاره «کول فرح»

سنگ‌ نگاره کول فرح یکی از آثار تاریخی استان خوزستان است که در منطقه‌ای به نام تنگه کول فرح در ۷ کیلومتری شمال شرقی ایذه قرار دارد. سنگ‌ نگاره کول فرح شامل ۶ نقش برجسته است که به دوران عیلامیان (ایلام کهن) تعلق دارد.

کول فرح از دو واژه «کول» به معنای دره و «فَرَح» به معنی شادی و خوشحالی تشکیل شده است. دره‌ها عموماً نقاطی عمیق و بسته می‌باشند، اما این دره برخلاف معمول، روح‌افزا و دلباز است از این رو به این نام معروف شده است.به دلیل عدم رسیدگی مطلوب و لازم در سال های اخیر این اثر مهم تاریخی با فرسایش طبیعی منطقه رو به نابودی و ناپدید شدن نقوش برجسته آن قرار دارد و همچنین محلی برای نوشته شدن یادگاری های برخی افراد محلی تبدیل شده است.

این محوطه باستانی در منطقه ‌ای به نام تنگ کول فرح یا کول ‌فره در انتهای دشت ایذه واقع شده است. تنگ دره‌ای است که بیش از اندازه طبیعی ژرف و باریک باشد. در سمت راست ورودی این دره در کنار یک رشته کوه دو قطعه سنگ عظیم و نامنظم وجود دارد که بر بدنه آنها نقوش ظریف و زیبایی از شمایل انسان ها و جانوران در حالات نیایش و احترام، حمل خدایان، قربانی کردن و اجرای موسیقی قابل مشاهده است.

سنگ‌ نگاره کول فرح شامل شش نقش برجسته متعلق به دوران عیلامیان است و با توجه به تصاویر این سنگ نگاره و بقایایی همچون گورها، کانال آب، ساختمان‌ها و مناطق دید‌بانی که از محل زندگی مردمان آن روزگار در میان کوه‌ها باقی مانده گمان می رود که این محل پرستشگاه یکی از خدایان ایلامی به نام نارسینا بوده است.

در حریم محوطه باستانی کول‌ فرح تپه‌ های باستانی پرچستان و چغاکره و نیز تالاب میانگران وجود دارد. منطقه باستانی کول فرح علاوه بر دارا بودن آثار تاریخی ارزشمند، به سبب قرارگیری در یکی از مناطق بسیار خوش آب و هوای استان خوزستان، از نقاط گردشگری این استان به شمار می رود.

عکس:علی معرف/ایرنا

دهکده زراس

دهکده توریستی زراس در نزدیکی دهدز یکی از جاذبه های گردشگری استان خوزستان است که در فصل بهار با طبیعتی زیبا و چشم نواز پذیرای گردشگران است. این منطقه در ۲۵۰ کیلومتری شمال شرقی اهواز و ۳۹ کیلومتری سد کارون ۳ قرار دارد.

دهکده توریستی تفریحی زراس دهکده ای کوهپایه ای با مساحت دویست و شش هکتار یا دو میلیون و شصت هزار متر مربع در شمال شرق خوزستان و دوازده کیلومتری شهرستان دهدز در دل کوههای منگشت زاگرس واقع شده است.

این دهکده که به نگین زاگرس معروف است دارای چشم اندازی بسیار زیبا از دریاچه سد کارون سه، جنگل های بی نظیر بلوط و قله قارون با ارتفاع 3600 متری میباشد که تقریبا بیش از نیمی از سال پوشیده از برف است، از همین رو چشم انداز دهکده زراس را به یک پوستر بسیار خاص از طبیعت یا یک اثر نقاشی بسیار زیبا تبدیل کرده است و دهکده توریستی تفریحی زراس با هدف نشان دادن این زیبایی بی نظیر و ایجاد فضایی امن ، آرام و دلنشین و فراهم نمودن امکانات، تفریحی، خدماتی، اقامتی و ورزشی برای هم میهنان عزیزمان تاسیس شده است.

با توجه به واقع شدن دهکده توریستی تفریحی زراس در دل کوههای منگشت زاگرس این منطقه مملو از مناطق دیدنی چهار فصل میباشد از باغات میوه و جنگلهای بلوط گرفته تا کوههای سربه فلک کشیده، آبشارها، رودخانه ها و دریاچه زیبای سد کارون سه که از مهمترین و محبوب ترین مکانهای بسیار نزدیک به زراس میتوان به روستای شیوند که دارای باغات میوه، رودخانه و آبشار با ارتفاع پنجاه متری میباشد نام برد، شیوند در فاصله ده دقیقه ای با قایق از اسکله زراس و نیم ساعته با خودرو از دهکده زراس میباشد. از دیگر مکانهای دیدنی اطراف زراس که محبوبیت زیادی بین طبیعت دوستان کشور عزیزمان حتی توریستهای خارجی پیدا کرده میتوان به تنگ قاسمی اشاره کرد، تنگ قاسمی شکافی چند صد متری بین کوههای سر به فلک کشیده زاگرس میباشد که از یک طرف شکاف به آبشار و از طرف دیگر به دریاچه سد کارون سه منتهی میشود، فاصله تنگ قاسمی تا اسکله تفریحی زراس بیست دقیقه با قایق میباشد. اطراف زراس مناطق دیدنی و تفریحی فراوان دیگری نیز وجود دارد که از بین این همه میتوان به روستای سادات، دره خرسان، منطقه بلوط بلند، روستای حاجی کمال، روستا و آبشار فالح و دشت بلوط های راست قامت چال یدالله اشاره کرد.

عکس :احمد ریاحی دهکردی/ایرنا

مراسم گرگیعان در اغلب مناطق خوزستان برگزار شد

مراسم گرگیعان هم‌زمان با شب ولادت اولین نوه پیامبر اسلام (ص) یعنی امام حسن مجتبی (ع) با حضور کودکان و همراهی بزرگسالان در اغلب مناطق خوزستان برگزار شد.

به گزارش خبرنگار مهر، آئین گرگیعان همه ساله به مناسبت میلاد امام حسن مجتبی (ع) در بسیاری از نقاط خوزستان به صورت مردمی برگزار می‌شود که در سال‌های اخیر در شهرهای مختلف خوزستان در مکانی خاص به صورت نمادین نیز برگزار می‌شود و مورد حمایت بسیاری از دوستداران اهل بیت قرار می‌گیرد.

«گرگیعان» نام جشنی کودکانه است که همزمان با شب میلاد امام حسن (ع) در اهواز و بسیاری از شهرهای خوزستان برپا می‌شود. در روز گرگیعان رسم است کودکان و نوجوانان بعد از اذان مغرب به کوچه‌ها بروند و هر کدام دو سنگ در دست گرفته و بر هم می‌کوبند و شعرهای مربوط به این آئین را تکرار می‌کنند.

همزمان با شعر گفتن، درِ خانه‌ها را می‌زنند و اهالی خانه شیرینی و شکلات‌های محلی در کیسه‌های کودکان می‌گذارند. اجرای مراسم گرگیعان همچون نام آن با سرودخوانی‌های مختلفی در بین مردم همراه است؛ برای نمونه کودکان با شعار «قرقیعان و قرقیعان بین اقصیر و رمضان» «قرقیعان و قرقیعان بین شعبان و رمضان» و همچنین شعارهای «انطونه حق‌الله یرضی علیکم‌الله» «حق خداوند را بدهید خداوند از شما راضی باشد» و «عطونا الله یعدیکم بیت مکه یودیکم» «به ما عیدی بدهید که خدا عیدی سفر مکه به شما بدهد» به کوچه‌ها روانه می‌شوند.

همچنین شعرهای «ماجینه یا ما جینه حل الکیس و انطینا» یعنی «آمدیم و آمدیم – در کیسه را باز کن و به ما عیدی و شیرینی بده» سروده می‌شود. اگر اهالی خانه در پشت بام باشند کودکان خطاب به آنها می‌گویند: «یا اهل سطوح تنطونه لو نروح» یعنی «ای افرادی که بالای پشت بام ایستاده‌اید، به ما عیدی میی دهید یا برویم؟

کودکان در این روز با کیسه‌هایی که به گردن آویزان می‌کنند به در خانه‌ها می‌روند و با سنگ‌هایی که در دست دارند و ضرب‌آهنگ سنگ‌ها نیز شعرخوانی می‌کنند. همسایه‌ها با شنیدنِ شعر و سنگ‌زدن‌های کودکان به در خانه‌ها می‌روند و با شیرینی، بادام و دیگر تنقلات از کودکان پذیرایی می‌کنند.

گرگیعان یا قرقیعان نام یک آئین سنتی رایج بین عرب‌های خوزستان، استان هرمزگان، عراق، بحرین، کویت، و شرق عربستان (احساء و قطیف) و امارات متحده عربی است که در شهریور ماه ۱۳۹۵ به عنوان میراث معنوی مردم عرب ایران به ثبت ملی رسید. خانواده‌ی حاج کعبی هر سال به عشق امام حسن (ع) محفل گرگیعان را در کوچه خود (واقع در کوی بهارستان) برپا کرده و کودکان را مهمان سفره متبرک و مزین به نام سفره امام حسن (ع) می‌کنند.

منبع: مهر

عکس : سید خلیل موسوی

مهر گزارش می‌دهد؛

«قلعه شوش» تلفیقی از تاریخ ایرانی و اروپایی

شوش- قلعه شوش یادگاری از دوره قاجار در استان خوزستان است که تکه‌ای از چغازنبیل و کاخ داریوش را در خود به امانت محفوظ داشته است.

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: قلعه شوش یادگاری از دوره قاجار در استان خوزستان است که تکه‌ای از چغازنبیل و کاخ داریوش را در خود به امانت محفوظ داشته است. این قلعه که از جاهای دیدنی شوش به شمار می‌آید، در نزدیکی بسیاری از جاذبه‌های تاریخی این شهر قرار دارد.

قلعه شوش یا قلعه فرانسوی‌ها مکانی مناسب برای افراد علاقه‌مند به تاریخ و معماری تلفیقی ایرانی اروپایی است. در این قلعه چشم‌انداز زیبایی از شهر را قابل مشاهده است.

قلعه شوش در واقع در راستای حفاری‌های باستان‌شناسان در سایت تاریخی شوش ساخته شده است و به‌نوعی یادگاری از آن دوره محسوب می‌شود. در میان دیوارهای این قلعه آجرهای کتیبه مانندی با خط میخی به چشم می‌خورند که همگی از منطقه باستانی شوش به دست آمده‌اند؛ آجرهایی که از عوامل اصلی جذابیت این قلعه هستند.

قلعه شوش از جاهای دیدنی استان خوزستان به شمار می‌آید و در شهر شوش و خیابان طالقانی روی تپه آکروپل واقع شده است. این قلعه تا مرکز شهر شوش، تنها دو کیلومتر (حدود چهار دقیقه) فاصله دارد. فاصله قلعه شوش تا شهر دزفول و اهواز به‌ترتیب، ۳۵٫۵ کیلومتر (۴۲ دقیقه) و ۱۱۸ کیلومتر (۹۵ دقیقه) است. قلعه شوش با تهران نیز ۶۸۰ کیلومتر (هشت ساعت و ۱۰ دقیقه) فاصله دارد. این قلعه بر فراز تپه باستانی شوش در نزدیکی برخی از مشهورترین دیدنی‌های شوش مانند موزه شوش، کاخ آپادانا و آرامگان دانیال نبی قرار گرفته است.

نخستین بار، «بنیامین تودلایی» جهانگرد اروپایی در بازدید از منطقه شوش قدمت آن را تشخیص داد. او بدون انجام هیچ‌گونه حفاری این منطقه را همان شوشان اعلام کرد که در تورات از آن یاد شده است.

داستان ساخت قلعه شوش را باید در تاریخچه حفاری‌های تپه باستانی شوش جست‌وجو کرد. اولین حرکت‌های باستان‌شناسی در محوطه تاریخی شوش در سال ۱۸۵۱ توسط کنت لفتوس انگلیسی آغاز شد. حدود ۳۰ سال بعد یک زوج فرانسوی به نام‌های مارسل اوگوست دیولافوا و ژان دیولافوا به ایران سفر کردند. آن‌ها در سفرنامه خود توضیحات کاملی در مورد شهر باستانی شوش ثبت و پس از بازگشت به فرانسه مدیر موزه لوور را قانع کردند تا هزینه تحقیقات باستان‌شناسی در شوش را بپذیرد. به این ترتیب با وساطت پزشک فرانسوی ناصرالدین شاه، دکتر تولوزان، آن‌ها موفق شدند با دربار ایران قراردادی برای کاوش تپه باستانی شوش ببندند. آن‌ها تحقیق و کاوش در منطقه شوش را در تاریخ هفت دسامبر ۱۸۸۴ آغاز کردند.

گزارش کامل در ادامه نوشته

مهر گزارش می‌دهد؛

«گرگیعان» آیین شادی مردم خوزستان برای ولادت اولین نوه پیامبر

اهواز- با فرارسیدن نیمه ماه رمضان که مصادف با ولادت امام حسن (ع) است، رسم «گرگیعان» با شور و ذوق خاصی توسط اهالی خوزستان برپا می‌شود.

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: خوزستان در برگزاری آئین‌های خاص به ویژه در ایام ماه رمضان طلایه‌دار است؛ رفع کدورت و حلالیت طلبیدن از یکدیگر، مهمان نوازی بر سر سفره افطار، برگزاری مراسم‌های مناجات و قرآن خوانی و… فقط بخشی از این آئین‌ها است که همه ساله در استان برگزار می‌شود.

اما در این بین با فرارسیدن نیمه ماه رمضان که مصادف با ولادت امام حسن (ع) است، رسم «گرگیعان» با شور و ذوق خاصی برپا می‌شود و شادی میان اهالی خوزستان با ولادت اولین نوه پیامبر (ص) به طور خاصی نمود پیدا می‌کند.

«من در میان شما دو امانت نفیس و گرانبها می‌گذارم یکی کتاب خدا قرآن و دیگری عترت و اهل بیت خودم». این سخن پیامبر اسلام است. این حدیث شریف هر ساله در نیمه ماه رمضان با حضور پرشور مردم به خصوص کودکان در شب ۱۵ ماه رمضان در جشنی خیابانی و کودکانه که گرگیعان نام گرفته است، مصداق پیدا می‌کند.

آئین گرگیعان همه ساله به مناسبت میلاد امام حسن مجتبی (ع) در بسیاری از نقاط خوزستان به صورت مردمی برگزار می‌شود که در سال‌های اخیر در شهرهای مختلف خوزستان در مکانی خاص به صورت نمادین نیز برگزار می‌شود و مورد حمایت بسیاری از دوستداران اهل بیت قرار می‌گیرد.

«گرگیعان» نام جشنی کودکانه است که همزمان با شب میلاد امام حسن (ع) در اهواز و بسیاری از شهرهای خوزستان برپا می‌شود. در روز گرگیعان رسم است کودکان و نوجوانان بعد از اذان مغرب به کوچه‌ها بروند و هر کدام دو سنگ در دست گرفته و بر هم می‌کوبند و شعرهای مربوط به این آئین را تکرار می‌کنند.

همزمان با شعر گفتن، درِ خانه‌ها را می‌زنند و اهالی خانه شیرینی و شکلات‌های محلی در کیسه‌های کودکان می‌گذارند. اجرای مراسم گرگیعان همچون نام آن با سرودخوانی‌های مختلفی در بین مردم همراه است؛ برای نمونه کودکان با شعار «قرقیعان و قرقیعان بین اقصیر و رمضان» «قرقیعان و قرقیعان بین شعبان و رمضان» و همچنین شعارهای «انطونه حق‌الله یرضی علیکم‌الله» «حق خداوند را بدهید خداوند از شما راضی باشد» و «عطونا الله یعدیکم بیت مکه یودیکم» «به ما عیدی بدهید که خدا عیدی سفر مکه به شما بدهد» به کوچه‌ها روانه می‌شوند.

همچنین شعرهای «ماجینه یا ما جینه حل الکیس و انطینا» یعنی «آمدیم و آمدیم – در کیسه را باز کن و به ما عیدی و شیرینی بده» سروده می‌شود. اگر اهالی خانه در پشت بام باشند کودکان خطاب به آنها می‌گویند: «یا اهل سطوح تنطونه لو نروح» یعنی «ای افرادی که بالای پشت بام ایستاده‌اید، به ما عیدی میی دهید یا برویم؟

کودکان در این روز با کیسه‌هایی که به گردن آویزان می‌کنند به در خانه‌ها می‌روند و با سنگ‌هایی که در دست دارند و ضرب‌آهنگ سنگ‌ها نیز شعرخوانی می‌کنند. همسایه‌ها با شنیدنِ شعر و سنگ‌زدن‌های کودکان به در خانه‌ها می‌روند و با شیرینی، بادام و دیگر تنقلات از کودکان پذیرایی می‌کنند.



اما مشهورترین شعر «گرگیعان و گرگیعان، الله یعطیکم رضعان» به معنای گرگیعان و گرگیعان خداوند به شما بچه عطا کند، است.

معنای گرگیعان

درباره وجه تسمیه این آئین گفته شده است که کلمه «قرقیعان» از «قرع الباب» به معنای در زدن گرفته شده‌است. به این دلیل که کودکان در خانه‌ها را برای گرفتن شیرینی و عیدی می‌کوبند. نظر دیگری که درباره معنی «گرگیعان» آمده‌است این است که می‌گویند قرقیعان از کلمه «قرّه العین» گرفته شده است.

مراسم گرگیعان مصادف است با تولد امام حسن (ع) و خوشحالی حضرت محمد (ص) برای تولد اولین نوه‌اش، گفته شده که مردم برای عرض تبریک به امام علی (ع) و همسرش حضرت فاطمه زهرا «قره عین! قره عین!» گویان به در منزلشان می‌رفتند و کم‌کم به صورت آئینی هرساله در میان مسلمانان رواج پیدا کرد.

این آئین در کشورمان در خوزستان، بوشهر و حتی در کیش برگزار می‌شود. همچنین کشورهای همسایه شیعه نشین نیز این آئین را هرساله به صورت با شکوهی برگزار می‌کنند.

آئین گرگیعان سال ۱۳۹۵ در فهرست آثار ملی به عنوان میراث معنوی مردم عرب ایران به ثبت رسید؛ این آئین در بوشهر و هرمزگان با عنوان گرنگشو یا گره‌گشو، گرنگشو، قرقاعو و… شناخته می‌شود.

این جشنِ کودکانه را می‌توان بزرگ‌ترین جشن کودکانه کشور دانست و امیدوار است در آینده به یکی از ظرفیت‌های جذاب گردشگری کشور به ویژه برای علاقمندان به مردم شناسی تبدیل شود.