راهنمای محلی خوزستان

خانه تاریخی سوزنگر

خانه تاریخی سوزنگر یکی از خانه‌های قدیمی شهر دزفول در استان خوزستان است که در قسمت جنوبی غربی ایران قرار دارد.

این خانه در سال ۱۳۳۸ هجری قمری توسط شخصی به نام سوزنگر در ۲ طبقه مجزا بنا شده و معماری آن براساس سبک درونگر طراحی شده و دارای زیرزمین، شوادان و یک حیاط مرکزی است.

طبق برخی از روایات، قدمت تاریخی این خانه به یک قرن قبل باز می گردد که وجود کتیبه ای داخل خانه، این نظریه را نقض می کند. در واقع بر روی کتیبه، تاریخی معادل ۱۳۳۸ هجری قمری حکاکی شده است که گمان می رود حاکی از تاریخ تشکیل خانه توسط مردی به نام سوزنگر داشته باشد. در دهه هشتاد یعنی در سال ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۸ بازسازی هایی در ساختمان اولیه ی خانه ی سوزنگر ایجاد شد که پس از آن کاربری خانه نیز به کارگاه آموزش صنایع دستی تغییر شکل پیدا کرد.

به طور کلی معماری خانه ی تاریخی سوزنگر جلوه ای از معماری دوران قاجار است. این خانه ی تاریخی بر اساس معماری درونگر بنا شده است که در دو طبقه ی مجزا، زیر زمین و شوادان تعبیه شده است. شوادان نوعی معماری مخصوص به جنوب غرب ایران به ویژه دزفول و شوشتر است که بر اساس شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب طراحی می شود. در معماری شوادان حفره هایی در دیوار و سقف طراحی می شود که از ورود هوای گرم داخل محیط خانه جلوگیری می کند. خانه سوزنگر در یکی از محله های قدیمی دزفول به نام قلعه، در یک کوچه ی بن بست قرار دارد که با پلکانی منظم و آجری شکل به یک در کوچک ختم می شود.

در قسمت ورودی خانه ی سوزنگر تزئینات آجری متنوعی با نقش های حصیری، گل نوساده، گل زنجبیلی و دندان موشی زیبایی چشم نوازی را به ارمغان آورده است. داخل حیاط خانه ی سوزنگر، حیاط مرکزی و هشتی خانه قرار دارد. اطراف حیاط نیز به وسیله ی ایوان و ایوانچه هایی محاصره شده است. در طبقه اول خانه اتاق های گوشوار، ایوان و تراس بی نظیری با سقف تیر پوش چوبی ساخته شده است که مزین به کتیبه ی آجر کاری است. طبقه ی دوم خانه نیز، در خصوص پذیرایی از میهمانان ویژه در نظر گرفته شده است که به وسیله ی آجر کاری های استادانه و نفیس مزین شده است. سبک آجر کاری مورد استفاده در طراحی بنای خانه ی سوزنگر به خون چینی شهرت دارد. این نوع آجر کاری که در اکثر موارد در قسمت بالایی طاق ها پوشش دهی می شود، زیبایی چشم نوازی را به وجود می آورد. قسمت های مختلف خانه سوزنگر اعم از دیواره های اتاق و حیاط از جنس گچ، چوب و آجر ساخته شده است که در طی ساخت بیش از ۱۰ نوع متنوع آجر کاری گران بها به کار برده شده است.

خانه تاریخی سوزنگر در ۲۵ اسفند ۱۳۷۸ به شماره ۲۶۰۶ در لیست فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

جزیره کوشک سد شهید عباس‌پور

سد شهید عباسپور یا سد کارون ۱ یکی از بزرگ‌ترین سدهای ایران است که روی رودخانه کارون در استان خوزستان احداث شده‌ است. دریاچه پشت سد با وسعت بسیار زیاد و ایجاد مناظر بدیع و کم نظیر مقصد بسیاری از طبیعت دوستان و علاقه‌مندان به سفر است. منطقه گردشگری کوشک از توابع شهرستان اندیکا جزیره‌ای است که در دریاچه سد شهید عباس‌پور واقع شده است. طبیعت بکر و زیبا همراه با درختان و چمن زارهای پر از گل و گیاه و چشم اندازی از دریاچه اطراف سد همه و همه باعث جذب گردشگران زیاد به این مکان دل انگیز شده است. برای استراحت و تفریح گردشگران ویلاهای زیبا و اماکن اقامتی خاصی در این منطقه ایجاد شده است.

سیدحامد موسوی

موزه هفت‌تپه؛ حلقه پیوند تاریخ، پژوهش و هویت فرهنگی در خوزستان و ایران

روزی که عزت الله نگهبان، باستان‌شناس شهیر ایرانی که خود فرزند خوزستان است، کاوش‌های باستان‌شناسی را در دشت هفت‌تپه آغاز کرد، خوب می‌دانست که باید برای همه کاوش‌های انجام شده، استقرار گروه‌های باستان‌شناس، مرمت و حفاظت از هفت‌تپه، باید بنایی طراحی و احداث کند که موزه، آزمایشگاه، بخش مرمت، تالار کتیبه‌ها، کتابخانه، بخش اداری و اقامتگاه داشته باشد.

مجتبی گهستونی، فعال رسانه در یادداشتی نوشت: در آیین تجلیل از موزه‌های برتر ایران در روز جهانی موزه و آغاز هفته میراث‌فرهنگی، موزه هفت‌تپه برای هفتمین سال متوالی مورد تقدیر و تجلیل قرار گرفت.

روزی که دکتر عزت الله نگهبان باستان‌شناس شهیر ایرانی که خود فرزند خوزستان است، کاوش‌های باستان‌شناسی را در دشت هفت‌تپه آغاز کرد، خوب می‌دانست که باید برای همه کاوش‌های انجام شده، استقرار گروه‌های باستان‌شناس، مرمت و حفاظت از هفت‌تپه، باید بنایی طراحی و احداث کند که موزه، آزمایشگاه، بخش مرمت، تالار کتیبه‌ها، کتابخانه، بخش اداری و اقامتگاه داشته باشد. جایی که ما امروز آن را به عنوان موزه هفت‌تپه می‌شناسیم.

محل موزه هفت‌تپه، همان جایی است که بعدها تبدیل به محل پایگاه نخستین اثر ثبت جهانی ایران در فهرست یونسکو شد؛ یعنی چغازنبیل.

موزه هفت‌تپه، موزه‌ای فعال در جنوب غربی ایران، نه‌تنها یکی از مراکز برجسته حفاظت و نمایش میراث باستان‌شناسی در خوزستان است، بلکه در سطح ملی نیز به عنوان الگویی موفق در مدیریت پایگاه‌های میراث فرهنگی شناخته می‌شود. این موزه در دل یکی از مهم‌ترین محوطه‌های باستان‌شناسی ایلام میانه و نو، نقش محوری در انتقال دانش، ترویج فرهنگ و پیوند دادن جامعه محلی با تاریخ منطقه ایفا می‌کند.

یکی از دلایل تکرار موفقیت موزه هفت‌تپه در کسب عنوان موزه برتر از سوی کمیته ملی ایکوم ایران، رویکرد جامع و نوآورانه‌ای است که در مدیریت آن پیاده شده است؛ رویکردی که تلفیقی از پژوهش میدانی، برنامه‌های آموزشی، نمایشگاه‌های تخصصی، تعامل پویا با جامعه پیرانون و فعالیت‌های فرهنگی خلاقانه است. این موزه برخلاف بسیاری از موزه‌های ایستا، به‌طور زنده در متن باستان‌شناسی تنفس می‌کند و داده‌های پژوهشی تازه را مستقیماً به بازدیدکنندگان ارائه می‌دهد. همچنین، اقدامات موفق در مستندسازی، حفاظت و انجام فرایندهای مشارکتی، ارتباط با دانشگاه‌ها و آموزش‌های غیررسمی از دیگر عوامل تمایز این موزه در ارزیابی‌های سالانه ایکوم بوده است.

با این حال، ظرفیت‌های بالقوه‌ موزه هفت‌تپه هنوز به‌طور کامل بالفعل نشده‌اند. یکی از ظرفیت‌های مغفول، جایگاه این موزه به‌عنوان یک پایگاه بین‌المللی برای مطالعات تمدن ایلام و گفت‌وگوی بین‌فرهنگی است. با تقویت زیرساخت‌های دیجیتال، توسعه همکاری‌های بین‌المللی، و تولید محتواهای چندرسانه‌ای چندزبانه، این موزه می‌تواند به یک مرجع مطالعاتی در خاورمیانه بدل شود. همچنین، ظرفیت تربیت راهنمایان محلی و توسعه گردشگری فرهنگی بومی، فرصت مهمی است که می‌تواند هم به توانمندسازی جامعه محلی و هم به پایداری اقتصادی- فرهنگی منطقه منجر شود.

موزه هفت‌تپه نه فقط یک فضای نمایش اشیا، بلکه بستری برای تفسیر گذشته، تولید معنا و آفرینش گفت‌وگو میان نسل‌هاست. پاسداشت این جایگاه ارزشمند، نیازمند نگاه راهبردی، حمایت پایدار و توجه همه‌جانبه به ظرفیت‌هایی‌ست که می‌توانند آینده‌ای روشن برای میراث فرهنگی خوزستان رقم بزنند.

نگارش :مجتبی گهستونی

عشق کتاب

بعضی‌ها عشق کتابند یا به قول معروف کتاب بازند ، کتاب‌ها در نظر آن‌ها ارزشمند است که ساعت‌ها بین قفسهٔ کتابفروشی‌ها پرسه می‌زنند، با ولع تمام‌نشدنی کتاب‌های جدید را می‌خرند و در شبکه‌های اجتماعی گروه‌های کتاب‌خوانی را دنبال می‌کنند و در پروفایل خود علاقه‌شان به کتاب را در صدر تمایلاتشان می‌نویسد

برایشان‌فرقی ندارند در چه مکانی یا چه زمانی قرار دارند هوس کنند کتاب خواندن را شروع میکند

اگر عشق کتاب داشته باشید برایت فرقی نداره تو کتابخانه باشید و یا در خانه زیر خنکای کولر و یامثل این دو سرباز دوست داشتنی در گرمای آفتاب کنار پیاده رو به دور از هیاهو مشغول مطالعه کتاب باشید.

عکس : ابوالفضل مهدی پور 1402/2/20

روستای سرسرداب سفلی

روستای سرسرداب سفلی از توابع بخش سردشت شهرستان دزفول در استان خوزستان قرار دارد. در این روستا آبشارهای زیبایی وجود دارد که از دل کوه سرچشمه می‌گیرند پوشش گیاهی این منطقه از درختان بلوط، بنک، کلخنگ، بادام کوهی و انجیر پوشیده شده است. روستای سرسرداب محل قشلاق عشایر در فصل زمستان است، اهالی این منطقه به دامداری و کشاورزی مشغولند و در زمینهای خود گندم و جو کشت می‌کنند.

امین نظری/ایسنا

دشت شیمبار خوزستان

دشت شیمبار؛ یکی از بکر ترین، زیباترین، هیجان‌انگیز‌ترین جاذبه‌های طبیعی و جاهای دیدنی خوزستان پهناور است که از توابع بخش چلو شهرستان اندیکا و دارای بیش از ۵۰ هزار هکتار مساحت است.

شیمبار را با بهار می شناسند؛ زمانی که دشت شیمبار با جامه‌ای دل‌انگیز و سبز و هوایی مطبوع و دلپذیر به زیباترین حالت خود می‌رسد.

البته پاییزهای دشت شیمبار نیز با رنگ‌هایی دل‌فریب، جذابیت خودش را دارد و برخی از گردشگران این زمان را ترجیح می‌دهند. همچنین تابستان‌ها، این دشت با برخورداری از هوای خنک، میزبان بسیاری از مسافران و طبیعت‌دوستان است.

این مکان در نزدیکی مرز استان‌های خوزستان و چهارمحال بختیاری است که با شهرستان مسجدسلیمان حدود ۱۰۰ کیلومتر، تا اهواز حدود ۲۵۰ کیلومتر و تا شهرکرد حدود ۲۷۳ کیلومتری فاصه دارد که در طول سال گردشگران بسیاری را پذیراست.

از میان سایر جاذبه‌های طبیعی و تاریخی دشت شیمبار می‌توان تالاب گندیکال، رودخانه‌ شیمبار، آبشار پل نگین، دشت جنگلی جلگه شیمبار، پل نگین، بقایای آسیاب‌های آبی تتگ سنان، قلعه دختر، کوه قلندرون، قلعه کله قندی، قلعه آهنگری، امامزاده صالح ابراهیم در دامنه کوه دمه، امامزاده بابا زاهد، امامزاده محمد ابن حمام در ضلع شرقی شیمبار و شیرهای سنگی و کهریزهای عهدکهن را می‌توان نام برد.

عکاس:علیرضا هنرجویان/برنانیوز

آبشار «شِوی» - دزفول

یکی از زیباترین آبشارهای ایران آبشار شِوی یا آبشار تَله زنگ نام دارد که از جاهای دیدنی دزفول در استان خوزستان است.

این آبشار، بزرگ‌ترین آبشار طبیعی خاورمیانه محسوب می‌شود که در میان کوه‌های زاگرس جای گرفته است.

آبشار شوی در سال ۱۳۹۳ به‌عنوان نخستین اثر طبیعی استان خوزستان و سی و پنجمین اثر طبیعی کشور در فهرست میراث ملی و طبیعی کشور به ثبت رسید

آبشار شوی در منطقه زاگرس بختیاری و در روستایی به نام شوی از توابع بخش شهیون و دهستان امامزاده سید محمود شهرستان دزفول واقع شده ‌است. آبشار شوی، پس از بیرون آمدن از غار، از پرتگاهی بلند به پایین سرازیر می‌شود. ارتفاع آبشار ۸۵ متر و عرض آن ۷۰ متر است.

آب آن پس از عبور از کوه‌ها و دره‌ها، به رود دز و نهایتا به دریاچه سد دز در استان خوزستان می‌ریزد.

پوشش گیاهی اطراف این آبشار، از درختانی مانند بید، انجیر، مو، زبان‌گنجشگ، افرا، کیکم و بلوط تشکیل شده ‌است.

نام این آبشار از دهستان آن یعنی شوی گرفته شده است. این نام در گویش محلی به معنی لطافت است.

با توجه به شرایط آب‌وهوایی آبشار شوی و مسیر مشکل و طولانی دسترسی به آن، بهترین زمان بازدید از آبشار شوی اواخر اسفند و بهار و به‌ ویژه نیمه فروردین تا نیمه اردیبهشت ماه است. در این ایام، شوی هوای خنک و با طراوتی دارد و طبیعت پیرامون آن نیز سرسبز و تماشایی است.

محمدمهدی عاملی

منطقه حفاظت شده کرخه

منطقه حفاظت شده کرخه با طول 180 کیلومتر از سرخه شیخ عزیز در شمال غربی شوش شروع و در امتداد رودخانه کرخه بطرف جنوب امتداد دارد و سپس با عبور از غرب شهر شوش تا روستای الحائی پیش رفته و به سمت غرب تغییرمسیر داده و تا روستای حلاف دو کشیده می شود

جنگل کرخه زیستگاه اصلی جانوران زیادی در منطقه خوزستان می باشد که مهمترین آنها گوزن زرد است که از گونه های نادر ایران وجهان به بشمار می رود علاوه بر آن گونه های جانوری با ارزشی نظیر انواع پرندگان شامل بلبل خرما، لیکو، دراج و... در منطقه زندگی می نمایند. از پستانداران با ارزش منطقه رودک عسل خوار، گربه جنگلی را می توان نام برد.جنگل های انبوه ومتراکم پناهگاه حیات وحش کرخه مأمنی برای گوزن زرد ایرانی می باشد.

پرندگان منطقه شامل اردک مرمری، اکراس آفریقایی، قرقی، انواع پرندگان شکاری، دراج، بلبل خرما، اگرت بزرگ و کوچک، حواصیل شب، حواصیل زرد و... می باشد.از پستانداران منطقه می توان گرگ، شغال، روباه، گورکن، رودک عسل خوار، گربه جنگلی، سیاه گوش و ... را نام برد. از گونه های خزنده منطقه حفاظت شده کرخه می توان به لاک پشت برکه ای، لاک پشت فراتی، مارآبی و ... اشاره نمود.

جنگل کرخه زیستگاه اصلی جانوران زیادی در منطقه خوزستان می باشد که مهمترین آنها گوزن زرد است که از گونه های نادر ایران وجهان به بشمار می رود علاوه بر آن گونه های جانوری با ارزشی نظیر انواع پرندگان شامل بلبل خرما، لیکو، دراج و... در منطقه زندگی می نمایند. از پستانداران با ارزش منطقه رودک عسل خوار، گربه جنگلی را می توان نام برد.

در این منطقه جنگل های زیبایی نظیر، جنگل قلعه نصیر وجود دارد که از چشم انداز بسیار زیبایی برخوردار است. از محل های دیدنی دیگر سرچشمه رودخانه شاوور را می توان ذکر نمود. رودخانه زیبای کرخه که از وسط منطقه کرخه عبور می کند و جنگل های انبوه پناهگاه از آثار وپدیده های زیبای منطقه می باشد.

منبع:وب سایت متعلق به سازمان حفاظت محیط زیستhttps://eform.doe.ir/

مهدی پدرام خو

بازار هفده شهریور رامهرمز

بازار ۱۷ شهریور به گفته بومی‌ها بازار گردلو در محدوده بافت قدیم شهرستان رامهرمز قرار دارد و قدیمی‌ترین بازار این شهرستان است که به صورت سرپوشیده و به سبک معماری تاق قوسی ساخته شده که هنوز سبک سنتی خود را حفظ کرده است.

سید خلیل موسوی

آیین دست بوسون عروسی بختیاری

در آیین بختیاری بعد ازموافقت خانواده عروس جهت ازدواج، خانواده داماد زمانی مناسب را انتخاب و به همراه تنی از بزرگان به خانه ی عروس می روند. شیربها یا حق شیر که معمولاً به اسم مادر اخذ می‌شد و پشت قباله یا مهریه نیز در همین مراسم و معمولاً با کمی کشمکش تعیین می‌شود.

از آنجا که درخاتمهٔ مراسم و توافقی که به دست می‌آمد، داماد دست پدر دختر را می‌بوسید، این مراسم دست بوسون نامیده شده‌است. در انتها لباس یا پارچه‌ای هم به دخترهدیه می‌دادند که در اصطلاح محلی به آن بِلکِه می گویند. از این پس دختر و پسر رسماً نامزد هستند. در انتهای مراسم رقص و پایکوبی انجام می شود و صورت مجلسی هم نوشته و به همراه شناسنامه‌های پسر و دختر به شهر فرستاده می‌شود تا نزد یک روحانی یا به قول محلی‌ها در محضر، برای هم عقد شوند.

مریم آل مومن دهکردی

آیین سنتی معایده در اهواز

امسال به دلیل فروکش کردن بیماری کرونا، عید فطر مناسک و آئین‌های خود را باز می‌یابد و باید شاهد برگزاری معایده های بزرگ به مناسبت این روز در خوزستان باشیم.

عید فطر از جایگاه بالایی نزد مردم خوزستان به خصوص مردم عرب این استان برخوردار است و مردم در این روز، مراسم‌های بسیاری را برای وسعت و عمق بخشیدن به دوستی و مهربانی و انسانی دوستی را انجام می‌دهند.

عرب‌های خوزستان دو روز قبل از عید را «ام‌الوسخ» و یک روز مانده به عید را «ام‌الحلس» می‌نامند. «ام‌الوسخ» به معنای روز چرکین است. در این روز مردم عرب به نظافت خانه‌های خود می‌پردازند تا دستاویزی باشد برای خانه‌تکانی. این مردم با ایمان پس از یک ماه روزه‌داری در ضیافت الهی که حال معنوی خود را تغییر داده‌اند و خانه دل خود را حسابی تکانده‌اند اکنون برای ضیافت مهمانانشان در عید فطر خانه‌ها و منازل خود را برای فرارسیدن عید و اکرام مهمان تمیز و آماده می‌کنند. در واقع این مردم دل‌ها و خانه‌های خود را غبارروبی می‌کنند.

روز بعد از «ام‌الوسخ» را «ام‌الحلس» می‌نامند. «ام‌الحلس» نیز که نامی محلی و قدیمی است به معنای روز نظافت و رسیدگی شخصی است که در آن جوانان به ظاهر خود رسیدگی می‌کنند. همه مهیای رسیدن عید می‌شوند و حالا که بوی عیدی به مشام همه رسیده جوان و پیر، مرد و زن و حتی کودکان به نظافت شخصی می‌پردازند. البته واژه حلس دیگر کمتر به کار برده می‌شود. عرب‌های خوزستان برای خرید عید در روزهای پایانی ماه مبارک روانه بازار شده و از کوچک تا بزرگ لباس‌های جدید و نو می‌خرند.

دور ریختن کینه‌ها

ریش‌سفیدان و بزرگان هر خاندان این عید را بهترین زمان برای دور ریختن کینه‌ها و کدورت‌ها میان دو برادر یا آشنایانی که از یکدیگر کدورتی به دل داشته باشند می‌دانند و تلاش می‌کنند با آشتی دادن آنها بذر دوستی و محبت را در دل‌ها بکارند و فضا را برای عید مهیا می‌کنند.

پدر خانواده شب عید فطر، فطریه را کنار می‌گذارد تا نوع‌دوستی را در شب عید هم فراموش نکرده باشد. همه آماده رؤیت هلال ماه شوال می‌شوند، هلالی که دوری از پلشتی‌ها و زشتی‌ها و نزدیکی و روی آوردن به دوستی‌ها و زیبایی‌ها را پس از یک ماه ریاضت و دینداری به ارمغان می‌آورد.

هلال ماه شوال که رؤیت شد ابتدا اعضای خانواده به یکدیگر تبریک می‌گویند و بعد از آن پیرمردان، میان‌سالان و جوانان هر قبیله‌ای شب عید نزد خانواده‌هایی می‌روند که عزیزی را در طول این یک سال از دست داده‌اند تا عید را به بازماندگان تبریک بگویند و به آنها دلداری داده باشند.

صبح عید فطر مادر خانواده حلوایی با خرما و نوشیدنی داغ دارچین که جایگزین چای شده و موادش را از شب قبل آماده کرده درست می‌کند و آن را سر سفره آجیل عید فطر می‌گذارند تا با آن از مهمان پذیرایی کنند و پدر خانه خود را برای آمدن مهمان‌ها و استقبال از آنها آماده می‌کند.

پوشیدن لباس سنتی

صبح عید فطر جوانان هر منطقه و قبیله‌ای با همان لباس عربی دشداشه، چفیه و عگال به تمام همسایگان و آشنایان به صورت دسته‌جمعی سر می‌زنند و مهمان سفره رنگینی می‌شوند که در آن خانه‌ها پهن شده و کام خود را با شیرینی و حلوایی که مادر خانواده صبح روز عید پخته شیرین می‌کنند. خلاصه در خانه‌ها به روی تمام مهمانان باز است و می‌آیند و عید را تبریک می‌گویند

این جوانان سپس بنا به رسم عشایر خوزستان با «هوسه» و پایکوبی کوچه‌های محلات را طی می‌کنند و به منزل ریش‌سفیدان و بزرگان قبایل می‌روند و در مضیف (مکان پذیرایی) گرد هم می‌آیند. برخی در این مجلس به شعر سرایی می‌پردازند و صدای ترنم شعرهای شعبی به گوش می‌رسد. قهوه هم که پای ثابت تمام مراسم‌ها و جشن‌ها چه در غم و چه در شادی در میان عرب‌ها است. قهوه را برای تمام مهمانان آماده و تعارف می‌کنند و با آجیل کام خود را شیرین می‌کنند و تلخی قهوه را همان طور که تلخی زندگی را این روزها از یاد برده‌اند از بین می‌برند. در پایان عید دیدنی از هر خانه‌ای به کودکان آن خانه عیدی می‌دهند.

در روز عید فطر در خانه‌ها باز است و همسایه‌ها با گفتن «یا الله» و «عیدکم مبارک یا اهل البیت» وارد خانه‌ها شده و با گفتن جملاتی نظیر «عیدکم مبارک» و «ایامکم سعیده» و «الله ایعوده علیکم بخیر و عافیة» که ورد زبان کوچک و بزرگ و زن و مرد است به خانه همسایه‌ها می‌روند.

معایده یا همان عید دیدنی که مردم به خانه‌های همدیگر می‌روند یک سنت قدیمی است که در سال‌های اخیر به دلیل شیوع بیماری کرونا و توصیه‌های بهداشتی مراکز درمانی و همچنین شیوخ و علما برای پرهیز از برگزاری مراسم معایده، کم رنگ شده بود به نظر می‌رسد امسال با شکوه خاصی در استان برگزار شود و مردم به دلیل فروکش کردن کرونا می‌توانند معایده های بزرگی را برگزار کنند.

عکس : ایرنا/محمد آهنگر

از مقدم تهران تا مقدم شوشتر

از زمان بهره برداری خانه تاریخی مقدم شوشترچندین سال میگذرد و در این مدت از سراسرکشور پیامهایی دریافت کردیم که این خانه با خانه تاریخی مقدم تهران ارتباطی دارد یا نه!!
با توجه به علاقه مندی دوستان تاریخچه این دو اثر تاریخی را به صورت خلاصه در اختیار دوستان قرار گرفته است.این مقاله براساس توضیحات و گفتگوهای مستقیم با خاندان مقدم در سرار کشور تنظیم شده است.

معرفی خاندان مقدم:
خاندان مقدم یکی از خاندان‌های معروف ایرانی در دوره صفوی، افشار، زندیه و قاجار بود که از نسل روسای ایل مقدم بودند. شاخه‌های این خانواده درمراغه، هشترود، تهران و منطقه چرگر در نزدیکی زنجان زندگی می‌کردندو عنوان ایل مقدم به این خاطر بوده که در لشکرکشی ها، مقدم و جلودار سپاه بودند

نمایی از خانه و موزه مقدم تهران

موزه مقدم دانشگاه تهران

موزه مقدم دانشگاه تهران یا به عبارتی خانه مقدم از جمله خانه‌های مجلل دوران قاجار، متعلق به یکی از درباریان آن دوران به نام محمد تقی خان احتساب الملک، است. احتساب الملک دارای دو پسر به نام‌های حسن و محسن بود که برای ادامه تحصیل به اروپا رفتند.

برادر کوچکتر، محسن، پس از اتمام تحصیلات خود در رشته‌های نقاشی، تاریخ هنر و باستان‌شناسی در سال ۱۳۱۵ ه.ش به ایران بازگشت و به همراه همسرفرانسوی خود «سُلما» در خانه پدری ـ محل کنونی موزه مقدم ـ ساکن شدند و در کنار فعالیت‌های علمی به گردآوری آثار و اشیاء تاریخی و فرهنگی پرداختند.

تصویر استاد محسن مقدم در کنار استادان دانشگاه تهران

نماهایی از خانه و موزه مقدم تهران
این خانه لقب زیباترین و باارزش‌ترین خانه جهان را از دید بسیاری از نویسندگان و بازدیدکنندگان گرفته است. در طراحی و ساخت این خانه به اصول معماری ایرانی مانند حوض ایرانی‌، شیشه رنگی ایرانی و اصول فضاسازی باغ ایرانی توجه شده است.

خانه مقدم شوشتر
با توجه به اینکه خاندان مقدم در زمینه تجارت و بازرگانی فعالیت داشتند برای تجارت و بازرگانی به استانها و شهرهای که در روزگار خود مشهور بودند مهاجرت کردند که یکی از این شهرها شهرشوشتر مرکز استان خوزستان تا حدود صد سال پیش بود.که در شهر شوشتر مجموعه ای به نام مجموعه مقدم ساخته که این مجموعه شامل خانه...مسجد...حمام...ساباط و سرا می باشد

خاندان مقدم در شوشتر بیشتر به کار بازرگانی و تجارت مشغول بودند و طبق گفته های بازماندگانی بیشتر تجارت خاندان مقدم با کشور هندوستان و شهربئمبی بوده است.
از مجموعه شهری مقدم هنوز آثاری به یادگار باقی مانده است

که از نمونه های بارز آن میتوان به خانه تاریخی مقدم نام برد.

نمایی از خانه تاریخی مقدم شوشتر

خانه تاریخی مقدم بخشی از مجموعه تاریخی مقدم شوشتر و يكي از خانه های ارزشمند دوره ي قاجاریه و متعلق به خاندان مقدم از خاندان معروف دوره قاجاریه می باشد که در زمان قاجاریه برای داد و ستد و تجارت به استان خوزستان و شهرستان شوشتر مهاجرت کردند و درسال ۹۵ توسط سرمایه گذاری دو برادر دکتر کاظم مدرسیان و صادق خلیفه خریداری و با هزینه شخصی و توسط شرکت ساختمانی روشن راه جنوب مرمت شده است.
.

این خانه از لحاظ معماری تمامی عناصر و ویژگی های یک خانه شوشتری را دارا می باشد و معمار بنا با استفاده از دانش وهنر خود خانه ای زیبا با رعایت اصول خانه های سنتی ایران بنا نهاده است.استفاده از ستونهای سنگی که به نام گرگری معروف است و همچنین ستونهای آجری که در خانه های سنتی شوشتر مرسوم است استفاده از خوون چینی (تزیینات آجری)،پنجره های ارسی رنگی از ویژگی های معماری این خانه تاریخی می باشد.

.
.افتتاحیه خانه تاریخی مقدم شوشتر

خانه تاریخی مقدم از لحاظ زیر بنایی در سه طبقه شامل شوادون(زیر زمین)،طبقه هم کف وطبقه اول بنا شده است. شوادون این خانه که در گذشته با کاربری فضایی برای استراحت اهالی خانه در فصل گرما با عمق حدود ۱۰ در زیر زمین بنا شده و دارای سی سرا (نور سرا و تهویه هوا ) و کوره راه (راه های ارتباط زیرزمینی با خانه های اطراف) می باشد

همچنین در کنار این خانه ساباط مقدم یکی از ساباط های تاریخی شوشتر نیز واقع شده است.

ساباط تاریخی مقدم شوشتر

این خانه با توجه به اینکه در بافت تاریخی و ارزشمند شوشتر قرار گرفته است با کاربری شامل شوادون (زیر زمین) به عنوان نگارخانه دائمی ، طبقه هم کف و طبقه اول به عنوان سفره خانه سنتی و کافی شاپ مشغول به فعالیت می باشد.

نگارخانه شوادون واقع در زیر زمین خانه تاریخی مقدم شوشتر

در طول تحقیق با برخی از بازماندگان خاندان مقدم نیز درباره خاندان مقدم مصاحبه ای انجام شد که با توجه به گستردگی خاندن مقدم در ایران و کشورهای مختلف بر ارتباط خانه مقدم تهران با خانه مقدم شوشتر تاکید داشتند که براساس اسنادی که در اختیار خاندان مقدم می باشد گواه بر این ارتباط می باشد.

عکس یادگاری با بازماندگان خاندان مقدم

تحقیق و نگارش :ابوالفضل مهدی پور

دهکده توریستی تفریحی زراس

دهکده توریستی تفریحی زراس دهکده ای کوهپایه ای با مساحت دویست و شش هکتار یا دو میلیون و شصت هزار متر مربع در شمال شرق خوزستان و دوازده کیلومتری شهرستان دهدز در دل کوههای منگشت زاگرس واقع شده است.

این دهکده که به نگین زاگرس معروف است دارای چشم اندازی بسیار زیبا از دریاچه سد کارون سه، جنگل های بی نظیر بلوط و قله قارون با ارتفاع 3600 متری میباشد که تقریبا بیش از نیمی از سال پوشیده از برف است، از همین رو چشم انداز دهکده زراس را به یک پوستر بسیار خاص از طبیعت یا یک اثر نقاشی بسیار زیبا تبدیل کرده است و دهکده توریستی تفریحی زراس با هدف نشان دادن این زیبایی بی نظیر و ایجاد فضایی امن ، آرام و دلنشین و فراهم نمودن امکانات، تفریحی، خدماتی، اقامتی و ورزشی برای هم میهنان عزیزمان تاسیس شده است.

این دهکده در حال حاضر دارای تقریبا سی دستگاه ویلا ساخته شده و چندین دستگاه ویلا در حال ساخت شخصی و حدود بیست سوئیت اقامتی برای گردشگران عزیز می‌باشد اما اگر بخواهیم از امکانات در حال ساخت زراس نام ببریم اول از همه باید به هتل پنج ستاره در حال احداث بلوط زراس اشاره کنیم که با توجه به طراحی های انجام شده قطعا یکی از بهترین و مجهزترین هتلهای کشور خواهد بود و دارای امکانات تفریحی رفاهی و ورزشی فراوانی میباشد که در قسمت هتل بلوط سایت ذکر شده اند.

دهکده تفریحی زراس با توجه به طبیعت خدادادی و زیرساخت‌ها و امکانات فراهم شده و در حال ساخت مکان بسیار امنی برای سرمایه گذاری هموطنان عزیزمان بوده تا با خرید زمین یا خرید ویلا در یکی از خاص ترین لوکیشن های کشور دارای ملک باشند، از دیگر محاسن خرید ملک در زراس این است که با توجه به مجوزهای هیات دولت و کارگروه زیربنایی استان خوزستان و جهاد کشاورزی کشور مبنی بر تغییر کاربری نود و سه هکتاری و دارا بودن مجوز برداشت آب هشتاد و هشت لیتر در ثانیه دهکده و سند قطعی غیر منقول و پروانه ساخت برای زمینها سرمایه گذاران دیگر نگرانی بابت ساختن غیر قانونی ویلا یا هدر رفت سرمایه ندارند و قطعا فعالیت‌های عمرانی زیرساخت‌ها و امکانات دهکده باعث رشد روزافزون ارزش سرمایه گذاری هم میهنان عزیزمان در دهکده توریستی تفریحی زراس نیز خواهد بود.

با توجه به واقع شدن دهکده توریستی تفریحی زراس در دل کوههای منگشت زاگرس این منطقه مملو از مناطق دیدنی چهار فصل میباشد از باغات میوه و جنگلهای بلوط گرفته تا کوههای سربه فلک کشیده، آبشارها، رودخانه ها و دریاچه زیبای سد کارون سه که از مهمترین و محبوب ترین مکانهای بسیار نزدیک به زراس میتوان به روستای شیوند که دارای باغات میوه، رودخانه و آبشار با ارتفاع پنجاه متری میباشد نام برد، شیوند در فاصله ده دقیقه ای با قایق از اسکله زراس و نیم ساعته با خودرو از دهکده زراس میباشد. از دیگر مکانهای دیدنی اطراف زراس که محبوبیت زیادی بین طبیعت دوستان کشور عزیزمان حتی توریستهای خارجی پیدا کرده میتوان به تنگ قاسمی اشاره کرد، تنگ قاسمی شکافی چند صد متری بین کوههای سر به فلک کشیده زاگرس میباشد که از یک طرف شکاف به آبشار و از طرف دیگر به دریاچه سد کارون سه منتهی میشود، فاصله تنگ قاسمی تا اسکله تفریحی زراس بیست دقیقه با قایق میباشد. اطراف زراس مناطق دیدنی و تفریحی فراوان دیگری نیز وجود دارد که از بین این همه میتوان به روستای سادات، دره خرسان، منطقه بلوط بلند، روستای حاجی کمال، روستا و آبشار فالح و دشت بلوط های راست قامت چال یدالله اشاره کرد.

با توجه به واقع شدن دهکده توریستی تفریحی زراس در دل کوههای منگشت زاگرس این منطقه مملو از مناطق دیدنی چهار فصل میباشد از باغات میوه و جنگلهای بلوط گرفته تا کوههای سربه فلک کشیده، آبشارها، رودخانه ها و دریاچه زیبای سد کارون سه که از مهمترین و محبوب ترین مکانهای بسیار نزدیک به زراس میتوان به روستای شیوند که دارای باغات میوه، رودخانه و آبشار با ارتفاع پنجاه متری میباشد نام برد، شیوند در فاصله ده دقیقه ای با قایق از اسکله زراس و نیم ساعته با خودرو از دهکده زراس میباشد. از دیگر مکانهای دیدنی اطراف زراس که محبوبیت زیادی بین طبیعت دوستان کشور عزیزمان حتی توریستهای خارجی پیدا کرده میتوان به تنگ قاسمی اشاره کرد، تنگ قاسمی شکافی چند صد متری بین کوههای سر به فلک کشیده زاگرس میباشد که از یک طرف شکاف به آبشار و از طرف دیگر به دریاچه سد کارون سه منتهی میشود، فاصله تنگ قاسمی تا اسکله تفریحی زراس بیست دقیقه با قایق میباشد. اطراف زراس مناطق دیدنی و تفریحی فراوان دیگری نیز وجود دارد که از بین این همه میتوان به روستای سادات، دره خرسان، منطقه بلوط بلند، روستای حاجی کمال، روستا و آبشار فالح و دشت بلوط های راست قامت چال یدالله اشاره کرد.

عکس:احمد ریاحی دهکردی/ایرنا

آتش از دل خاک؛ تَشکوه رامهرمز

تَشکوه رامهرمز، واقع در استان خوزستان با آتش خاموشی‌ناپذیر خود، قرن‌ها است که می‌سوزد.

تَشکوه رامهرمز که در منطقه زاگرس خوزستان قرار دارد، شب‌های زمستان گرمابخش محیط اطراف خود است.

هنگام غروب و در دل سیاهی شب، شعله‌های رقصان تَشکوه نگاه گردشگران را مجذوب خود می‌کنند.

این پدیده اسرارآمیز در سال ۱۳۹۰، در فهرست آثار طبیعی ملی به ثبت رسید. اسم‌گذاری‌ تَشکوه رامهرمز نیز ریشه در گویش منطقه دارد.

بومی‌های رامهرمز در گویش محلی به آتش، «تَش» می‌گویند.

به همین خاطر این اسم را روی این کوه گذاشتند.

به گفته کارشناسان زمین شناسی دلیل شعله ور شدن آتش کوه گوگرد موجود در زمین و متصاعد شدن گاز طبیعی از عمق زمین به سطح است

گازهای هیدرکربوری از لایه‌های مختلف زمین عبور میکنند و از هر درز و شکافی در سطح زمین به بیرون شعله ور میشوند به طوری که در شب نور سوختن این گاز بیشتر دیده میشود. روشنی آتش این کوه در تاریکی شب جلوه زیبایی به منطقه می‌دهد به گونه ای که تا به حال توانسته گردشگران زیادی را در ساعات شب به سوی خود بکشاند.

نسیم منصوری

آیین سنتی «گرگیعان» در اهواز و کارون

هر سال همزمان با میلاد امام حسن مجتبی (ع) مراسم قدیمی و کهن «گرگیعان» برگزار می‌شود. «گرگیعان» یا «قرقیعان» نام یک آئین سنتی رایج بین مردم عرب استان خوزستان، در نیمه ماه رمضان توسط کودکان اجرا می‌شود. کودکان با پوشیدن لباس‌های نو و محلی یعنی دشداشه برای پسران و عبا برای دختران، به خانه‌های مختلف می‌روند و عیدی و شیرینی می‌گیرند.

«گرگیعان» جشنی کودکانه است که هر ساله در بین عرب‌های خوزستان در شب ۱۵ ماه رمضان و به یاد امام حسن (ع) اولین نوه پیامبر اسلام با شکوهی خاص برگزار می‌شود.

به گزارش خبرنگار مهر، «من در میان شما دو امانت نفیس و گرانبها می‌گذارم یکی کتاب خدا قرآن و دیگری عترت و اهل بیت خودم». این سخن پیامبر اسلام است. این حدیث شریف هر ساله در نیمه ماه رمضان با حضور پرشور مردم به خصوص کودکان در شب ۱۵ ماه رمضان در جشنی خیابانی و کودکانه که گرگیعان نام گرفته است، مصداق پیدا می‌کند.

آئین گرگیعان همه ساله به مناسبت میلاد امام حسن مجتبی (ع) در بسیاری از نقاط خوزستان به صورت مردمی برگزار می‌شود که در سال‌های اخیر در شهرهای مختلف خوزستان در مکانی خاص به صورت نمادین نیز برگزار می‌شود و مورد حمایت بسیاری از دوستاران اهل بیت قرار می‌گیرد.

«گرگیعان» نام جشنی کودکانه است که همزمان با شب میلاد امام حسن (ع) در اهواز و بسیاری از شهرهای خوزستان برپا می‌شود. در روز گرگیعان رسم است کودکان و نوجوانان بعد از اذان مغرب به کوچه‌ها بروند و هر کدام دو سنگ در دست گرفته و بر هم می‌کوبند و شعرهای مربوط به این آئین را تکرار می‌کنند.

همزمان با شعر گفتن، درِ خانه‌ها را می‌زنند و اهالی خانه شیرینی و شکلات‌های محلی در کیسه‌های کودکان می‌گذارند. اجرای مراسم گرگیعان همچون نام آن با سرودخوانی‌های مختلفی در بین مردم همراه‌است؛ برای نمونه کودکان با شعار «قرقیعان و قرقیعان بین اقصیر و رمضان» «قرقیعان و قرقیعان بین شعبان و رمضان» و همچنین شعارهای «انطونه حق‌الله یرضی علیکم‌الله» «حق خداوند را بدهید خداوند از شما راضی باشد» و «عطونا الله یعدیکم بیت مکه یودیکم» «به ما عیدی بدهید که خدا عیدی سفر مکه به شما بدهد» به کوچه‌ها روانه می‌شوند.

همچنین شعرهای «ماجینه یا ما جینه حل الکیس و انطینا» یعنی «آمدیم و آمدیم – در کیسه را باز کن و به ما عیدی و شیرینی بده» سروده می‌شود. اگر اهالی خانه در پشت بام باشند کودکان خطاب به آنها می‌گویند: «یا اهل سطوح تنطونه لو نروح» یعنی «ای افرادی که بالای پشت بام ایستاده‌اید، به ما عیدی میی دهید یا برویم؟

کودکان در این روز با کیسه‌هایی که به گردن آویزان می‌کنند به در خانه‌ها می‌روند و با سنگ‌هایی که در دست دارند و ضرب‌آهنگ سنگ‌ها نیز شعرخوانی می‌کنند. همسایه‌ها با شنیدنِ شعر و سنگ‌زدن‌های کودکان به در خانه‌ها می‌روند و با شیرینی، بادام و دیگر تنقلات از کودکان پذیرایی می‌کنند.

اما مشهور ترین شعر «گرگیعان و گرگیعان، الله یعطیکم رضعان» به معنای گرگیعان و گرگیعان خداوند به شما بچه عطا کند، است.

درباره وجه تسمیه این آئین گفته شده است که کلمهه «قرقیعان» از «قرع الباب» به معنای در زدن گرفته شده‌است. به این دلیل که کودکان در خانه‌ها را برای گرفتن شیرینی و عیدی می‌کوبند. نظر دیگری که درباره معنی «گرگیعان» آمده‌است این است که می‌گویند قرقیعان از کلمه «قرّه العین» گرفته شده است.

مراسم گرگیعان مصادف است با تولد امام حسن (ع) و خوشحالی حضرت محمد (ص) برای تولد اولین نوه اش، گفته شده که مردم برای عرض تبریک به امام علی (ع) و همسرش حضرت فاطمه زهرا «قره عین! قره عین!» گویان به در منزلشان می‌رفتند و کم‌کم به صورت آئینی هرساله در میان مسلمانان رواج پیدا کرد.

این آئین در کشورمان در خوزستان، بوشهر و حتی در کیش برگزار می‌شود. همچنین کشورهای همسایه شیعه نشین نیز این آئین را هرساله به صورت با شکوهی برگزار می‌کنند.

آئین گرگیعان سال ۱۳۹۵ در فهرست آثار ملی به عنوان میراث معنوی مردم عرب ایران به ثبت رسید؛ این آئین در بوشهر و هرمزگان با عنوان گرنگشو یا گره‌گشو، گرنگشو، قرقاعو و… شناخته می‌شود.

این جشنِ کودکانه را می‌توان بزرگ‌ترین جشن کودکانه کشور دانست و امیدوار است در آینده به یکی از ظرفیت‌های جذاب گردشگری کشور به ویژه برای علاقمندان به مردم شناسی تبدیل شود

عکس :سید خلیل موسوی/مهر

محمد آهنگر/فارس

دژ محمدعلی خان - دزفول

دزفول از جمله شهرهای قدیمی و چند هزار ساله ایران است که بسیاری از جاذبه‌های گردشگری را در دل خود جای داده است. یکی از این جاذبه‌های گردشگری دژ محمدعلی خان است. دژی طبیعی و معروف که در قدیم با نام دژ علی مردان خان نیز شناخته می‌شد و دارای جویبارها و آبشارهای وصف نشدنی است. در کتب تاریخی نیز با نام‌های دز استوار، دز، مندزون یا دژ محمدعلی خان از این قلعه مستحکم یاد کرده‌اند. یکی از زیباترین جاهای گردشگری خوزستان که طرفداران زیادی هم دارد دژ مستحکم محمد علی خان است که در فاصله ۲۵ کیلومتری سردشت و ۶۵ کیلومتری شمال شهر دزفول قرار دارد. قله آن ارتفاعی در حدود ۱۵۵۰ متر دارد. دژ محمدعلی خان یا دژ سردشت در سال ۱۲۳۲ هجری شمسی، مقر مربوط به مبارزات محمدعلی خان (اول) محمودصالح چهارلنگ بختیاری (پدربزرگ شیر علیمردان خان بختیاری و محمدعلی خان دوم) علیه ظلم‌های خانلرمیرزا احتشام الدوله حاکم لرستان و خوزستان و پسرش ابراهیم‌میرزا در حکومت قاجار بود.

محمدمهدی عاملی/ایسنا

دشت عقیلی

گتوند شهرستانی با دشت‌های زیبا و فرهنگی غنی، در شمال استان خوزستان واقع شده است. این شهر با توجه به آب و هوای دلپذیر، جاذبه‌های طبیعی، فرهنگی، زیارتی و گردشگری، قابلیت زیادی در تبدیل شدن به یکی از قطب‌های گردشگری استان را دارا است. یکی از جاذبه‌های گردشگری این شهرستان، منطقه عقیلی است با۲۴ روستا و ۲ شهر و یک بیشه (جنگل) وسیع، در غرب شهرستان گتوند واقع است. مردم بومی این منطقه، ایل بختیاری هستند؛ ایلی اصیل با فرهنگی غنی که آداب و رسومی زیبا، لباس‌های رنگارنگ و مراسمات جذاب دارند. هرساله، ساکنان روستای کاظم جمال، با همت فاطمه فلامرزی، دهیار این روستا، با برپایی چادر‌های اقامتی، پذیرای گردشگران نوروزی هستند. آنان با برپایی چادر سیاه و فروش محصولات محلی، پوشیدن لباس‌های محلی، برگزاری مراسمات محلی همچون رقص محلی، دستمال بازی و رقص چوب، پخت نان‌های محلی همچون نان تیری و ... علاوه بر معرفی فرهنگ غنی خود، این بیشه سرسبز را نیز پذیرای مهمانان نوروزی می‌کنند. آنان همچنین، اسب اصیل عرب ایرانی، که مهد آن همین منطقه است را نیز به گردشگران معرفی می‌کنند. قبرستان‌های ایل بختیاری در گتوند، بسیار خاص هستند. مردم این ایل، عزیزان خود را در دشت‌های زیبای گل به خاک میسپارند؛ قبر‌ها سنگی بوده و با دست روی آن‌ها کنده کاری‌های زیبایی شده است. گتوند همچنین یک شهر زیارتی بوده و آرامگاه امام زاده محمد بین زید در این شهر، زائران زیادی را به خود جذب میکند.

عکاس : فاطمه رحیماویان

رودخانه دز دزفول

با آغاز تعطیلات نوروزی ۱۴۰۲، مسافران و گردشگران زیادی در اولین روزهای فروردین از رودخانه دز در شهرستان دزفول بازدید کردند. تفریحگاه ساحلی دز که "علی کله" نیز نامیده می‌شود، یکی از پارک‌های ساحلی پرطرفدار استان خوزستان است که هر ساله و به خصوص در فصل‌های بهار و تابستان جمعیت زیادی را از شهرهای مجاور به سوی خود جذب می‌کند. این تفریحگاه در پایین دست سد تنظیمی دز و شمال شهر دزفول واقع شده و یکی از پرطرفدارترین مراکز تفریحی شمال خوزستان به شمار می‌رود.

محمدمهدی عاملی/ایسنا

سازه‌های آبی شوشتر

سیستم آبی تاریخی شوشتر که به نام سازه‌های آبی تاریخی شوشتر نیز نامیده می‌شود، مجموعه‌ای به هم پیوسته از ۱۳ اثر تاریخی شامل پل‌ها، بندها، آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌های دست‌کند و تونل‌های عظیم هدایت آب است.

این ۱۳ اثر به‌صورت یک سیستم واحد هیدرولیکی و در ارتباط با یکدیگر کار می‌کنند و در دوران هخامنشیان تا ساسانیان، جهت بهره‌گیری بیشتر از آب ساخته شده‌اند. در سفرنامه مادام ژان دیولافوآ باستان‌شناس نامدار فرانسوی از این محوطه به عنوان بزرگ‌ترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی یاد شده‌است.

این ۱۳ اثر تاریخی به فاصله کمی از یکدیگر در محدوده شهر شوشتر واقع شده‌اند که با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵، با عنوان سیستم آبی تاریخی شوشتر به صورت یکجا به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسیده‌اند.

سید خلیل موسوی/مهر

بقعه «شیخ اسماعیل قصری» در دزفول

یکی از قدیمی‌ترین بناهایی که در شهر دزفول بعد از مسجد جامع این شهر ساخته شد بقعه «شیخ اسماعیل قصری» است که در قرن ششم هجری احداث شد. شیخ اسماعیل قصری از عرفای بزرگ قرن ششم و از اصحاب و شاگردان نمونه شیخ ابونجیب سهروردی بوده است که پس از خاتمه دوران تعلم از اصفهان برای تبلیغ مذهب تشییع به دزفول عزیمت می‌کند. شیخ اسماعیل قصری که مظهر رموز شریعت و طریقت و از علمای علم حدیث بود پس از سال‌ها تلاش و کوشش در ریاضت در سال ۵۸۹ هجری قمری فوت می‌شود و او را در مدرسه و خانگاهش به خاک می‌سپارند که بعدها به بقعه متبرکه تبدیل می‌شود که البته در گذر زمان بر اثر سه زلزله در شهر دزفول از زمان فوت وی تا ۲۰۰ سال پیش مزار شیخ اسماعیل زیر آوار پنهان می‌شود و سال‌های بسیار برای همگان ناشناخته می‌ماند تا این‌ که محمدحسین حکمت‌فر، از پژوهشگران دزفولی، در سال ۱۳۵۵ در یکی از پژوهش‌های خود در حین خواندن کتاب نفحات‌الأنس از عبدالرحمان جامی متوجه می‌شود که شیخ اسماعیل قصری در مکانی در بازار قدیم دزفول دفن شده است.این پژوهشگر دزفولی به همراه سایر خدمتگزاران در همان سال با گرفتن مجوز از میراث فرهنگی اقدام به تعمیر و مرمت بقعه شیخ اسماعیل قصری و یافتن مزار از زیر خروارها خاک می‌کند اما به دلیل گذشت زمان و آسیب فراوان به ساختمان بقعه و به وبژه گنبد آن، با نظر و مجوز کارشناسان میراث فرهنگی، اوقاف و معماران سنتی بعد از هشت سال جنگ تحمیلی، ساختمان بقعه تخریب و اقدام به بازسازی کامل می‌شود.

مهناز دژبان